Θέατρο 2025: Οι καλύτερες παραστάσεις και οι 35 κορυφαίες ερμηνείες

Το 2025 υπήρξε μια πολύ πολύ ενδιαφέρουσα θεατρική χρονιά. Εννοείται πως δεν πρόλαβα να δω πολλά έργα, για διάφορους λόγους: ο κυριότερος είναι το γεγονός ότι τα έργα, πλέον, ανεβαίνουν για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, το κοινό διαγκωνίζεται να τα προλάβει, οι περισσότερες παραστάσεις γίνονται sold out ήδη από την πρώτη εβδομάδα και ο χρόνος δεν αρκεί για να καλύψει κανείς ούτε τις μισές παραστάσεις που ανεβαίνουν στις αθηναϊκές σκηνές. Εδώ θα προσπαθήσω να κάνω μια ρετροσπεκτίβα των παραστάσεων που ξεχώρισα με θετικό ή και αρνητικό πρόσημο μέσα στη χρονιά που πέρασε. Υπογραμμίζω και τις τριάντα πέντε καλύτερες ερμηνείες που σημείωσα σε αυτό το διάστημα.

Οι κορυφαίες ερμηνείες

Η καλύτερη σκηνοθεσία της χρονιάς ήταν αυτή της Σοφίας Καραγιάννη για την ομάδα Gaff στις Νεκρές Ψυχές του Νικολάι Γκόγκολ, στο θέατρο Θησείον. Ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης έδωσε μιαν ερμηνεία αντάξια του ρόλου του Πάβελ Ιβάνοβιτς Τσίτσικοφ.

Είχα, επίσης, την ευτυχία να παρακολουθήσω, στο Θέατρο Μικρό Χορν, τον Άγριο σπόρο του Γιάννη Τσίρου στην επίσης άρτια σκηνοθεσία της Σοφίας Καραγιάννη και με ρεσιτάλ του Ηλία Βαλάση.

«Ο κύκλος των Λαβδακιδών» αποτέλεσε, για το καλοκαίρι που πέρασε, κεντρικό άξονα των φεστιβαλικών εκδηλώσεων. Ο Γιάννης Χουβαρδάς μας έδωσε έναν πρωτότυπο Οιδίποδα, με τον τίτλο Η Ιστορία μιας μεταμόρφωσης – Από το σκοτάδι στο φως. Δεν μπορώ παρά να εκθειάσω την ερμηνεία της Στεφανίας Γουλιώτη στους ρόλους της Ιοκάστης και του Θησέα.

Είδα, στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, το δίπτυχο Δεξιά της κοίτης του Γιάννη Παλαβού και Συνεδρία Πολέμου του Άρη Αλεξανδρή, σε σκηνοθεσία bijoux de kant. Τα ερμηνευτικά σκήπτρα κράτησε ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης, και το ίδιο ισχύει και για την εκπληκτική του ερμηνεία στον Οιδίποδα Τύραννο της Σοφίας Αντωνίου, στις πρώην εγκαταστάσεις της ΦΙΑΤ, στο Κουκάκι.

Στη μεγάλη αίθουσα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση παρακολούθησα το άνοιγμα της χειμερινής περιόδου με την εκπληκτική παράσταση Παρελθόν του Ζυλιέν Γκοσλέν, μια τολμηρή σύνθεση πέντε κειμένων του ρηξικέλευθου συγγραφέα Λεονίντ Αντρέγιεφ. Εννοείται πως σημαντική παράσταση ήταν και το ΜΑΜΙ του Μάριο Μπανούσι στην κεντρική σκηνή της Στέγης. Δεν ενθουσιάστηκα από τη Βερενίκη του Ρακίνα στη σκηνοθεσία του Καστελούτσι, παρά την επιβλητική παρουσία της Ιζαμπέλ Ιπέρ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Όμως είδα με ενδιαφέρον τον Οιδίποδα του Ρόμπερτ Άικ, γνωστού διασκευαστή κλασικών έργων: με τον Νίκο Κουρή και την Καρυοφιλιά Καραμπέτη να δίνουν ρέστα, αντίστοιχα στους ρόλους του Οιδίποδα και της Ιοκάστης.

Οι θερινές σκηνές και το Φεστιβάλ Αθηνών

Στο θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου ξεχώρισα την Ανδρομάχη του Ευριπίδη, στην πρωτότυπη δραματουργική και σκηνοθετική προσέγγιση της Μαρίας Πρωτόπαππα. Από τις ερμηνείες ξεχώρισα αυτήν του Δημήτρη Πιατά.

Παρακολούθησα στην Επίδαυρο τρεις ακόμη ραψωδίες της Οδύσσειας, που συνοψίζουν την πεμπτουσία της προφορικής αφήγησης και που τις ανέβασε ο Μιχαήλ Μαρμαρινός με τον τίτλο: ζ, η, θ, Ο Ξένος: ερμηνευτικός θρίαμβος του Χάρη Φραγκούλη.

Φυσικά, από όλο το μεστό πρόγραμμα των Επιδαυρίων ξεχώρισα τον Όρκο της Ευρώπης του Ουαζντί Μουαουάντ, με την κορυφαία ερμηνεία της Ζυλιέτ Μπινός.

Τα σκήπτρα του αθηναϊκού σκέλους του Φεστιβάλ (Πειραιώς 260) κρατά ο Ουίλιαμ Κέντριτζ με το Ο Φάουστ στην Αφρική. Συγκινήθηκα από την όμορφη παράσταση Πολεμικοί ανταποκριτές του Χρήστου Θάνου, που στηλιτεύει τη φρίκη του πολέμου. Εκτίμησα ιδιαίτερα το Μπουμπουλίνας 18 της Κίττυς Αρσένη στην εκπληκτική προσέγγιση της Σοφίας Καραγιάννη και το Εγώ μια δούλα του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη. Από το διήγημα «Σωτηρία» της Χαράς Ρόμβη εμπνεύσθηκε ο Θανάσης Δόβρης την πολύ ενδιαφέρουσα ομώνυμη παράσταση που είδα στο Φεστιβάλ. Με γυαλιά και πολυμέσα παρακολούθησα την ενδιαφέρουσα παράσταση Ο Ιππόλυτος (στα χέρια της Αφροδίτης) σε σκηνοθεσία Γιολάντας Μαρκοπούλου. Επίσης, εντυπωσιάστηκα από Το φως μιας λίμνης της καταλανικής θεατρικής κοοπερατίβας El Conde de Torrefiel, μια performance που εξερευνούσε αισθητηριακά τη φιλοσοφική σχέση έρωτα και θανάτου. Αξέχαστο θα μου μείνει το πολιτικό κείμενο των Αντώνη Τσιοτσιόπουλου και Σπύρου Αγγελόπουλου Καραγκιόζης Mad Max. Τέλος, με κέρδισαν συναισθηματικά η περφόρμανς Ο κυνηγός πέφτει θύμα της σκιάς του στη σκηνοθεσία του Bruce Gladwin και η αισθησιακή, καλόγουστη θεατρική διασκευή της Χορτοφάγου της Χαν Γκανγκ από την Ντάρια Ντεφλοριάν. Παρά την αντιθεατρική δομή του μυθιστορήματος της Ανί Ερνό, εκτίμησα ιδιαίτερα την όμορφη, ισορροπημένη παράσταση της Ελίνε Άρμπο Τα χρόνια, όπως και τη βραβευμένη στη Βενετία και στην Αβινιόν παράσταση της Καρολίνα Μπιάνκι και της κολεκτίβας Cara de Cavalo Η νύφη και το «Καληνύχτα, Σταχτοπούτα».

Με απογοήτευσε η παράσταση του Théâtre du Soleil, με επικεφαλής την 86χρονη Αριάν Μνουσκίν, στο 1917: Η νίκη ήταν στα χέρια μας, πρώτο μέρος μιας εν τη γενέσει τριλογίας που φέρει τον γενικό τίτλο «Εδώ έχει δράκους». Το ίδιο μου συνέβη και με την παράσταση Μόνος με τον Άμλετ του Μανώλη Δούνια και του Αιμίλιου Χειλάκη.

Δεν θα επανέλθω, βέβαια, στη sui generis Αντιγόνη του Ούλριχ Ράσε στο άνοιγμα των Επιδαυρίων, γιατί το έχω εξαντλήσει το θέμα. Η ερμηνεία του Γιώργου Γάλλου αξίζει, όμως, να μνημονευθεί. Γνωστό πεδίο η Αντιγόνη και για τον Θέμη Μουμουλίδη (2015, 2016, 2020, 2021), παρουσιάστηκε φέτος στη μετάφραση της Παναγιώτας Πανταζή, σε μια παράσταση που επαναλαμβάνεται χωρίς να γίνεται καλύτερη.

Αξίζει να υπογραμμίσω τη φετινή δουλειά της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Φεστιβάλ Θάσου και Φιλίππων Εύας Οικονόμου-Βαμβακά στο 68ο φεστιβάλ Φιλίππων, που φιλοξενήθηκε από το ΚΠΙΣΝ από τις 12 έως τις 16 Σεπτεμβρίου με τέσσερις site specific παραγωγές του φεστιβάλ.

Τέλος (εκτός πλαισίου Φεστιβάλ) στον καλοκαιρινό χώρο του θεάτρου Κυδωνία στα Χανιά σημείωσα με θετικό πρόσημο την παράσταση Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημιά του πλήθους, μια performance σε ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη. Η σύλληψη και η σκηνοθεσία ήταν του Μιχάλη Βιρβιδάκη.

Οι καλύτερες παραστάσεις των χειμερινών σκηνών

Ενθουσιάστηκα με την παράσταση Βαδίζοντας του Τόμας Μπέρνχαρντ, από την ομάδα Transatlantic Group, σε σκηνοθεσία και κινησιολογική επιμέλεια της Αλεξάνδρας Καζάζου.

Ξεχώρισα τον Αιαυτό του Δημήτρη Δημητριάδη που ο Χάρης Φραγκούλης σκηνοθέτησε στο θέατρο Σφενδόνη, βασισμένος στον Αίαντα του Σοφοκλή. Επίσης, στο θέατρο Προσκήνιο, την Έντα Γκάμπλερ του Ίψεν στη σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά και στη μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα. Η ερμηνεία του Φιντέλ Ταλαμπούκα στον ρόλο του Τέσμαν ήταν μοναδική.

Ο Δαμιανός Κωνσταντινίδης πήρε έμπνευση από το ζοφερό σύμπαν του Σωτήρη Δημητρίου και ανέδειξε στη σκηνή του θεάτρου Φούρνος τις θαυμάσιες ερμηνευτικές δυνατότητες της Δέσποινας Σαραφείδου στο Τυφλή, τυφλή φοράδα, πού πας; Η τεράστια ερμηνευτική γκάμα της ηθοποιού αυτής αναδείχθηκε και στο έργο του Σέρχιο Μπλάνκο Τα άνθη του κακού ή ο εορτασμός της βίας, στο θέατρο Νέου Κόσμου.

Δεν θα παρέλειπα την Άνοδο του Αρτούρο Ούι του Μπρεχτ στο Θέατρο ARK, στη σκηνοθεσία του Άρη Μπινιάρη, με την αξιοσημείωτη παρουσία του Γιώργου Χρυσοστόμου. Ομοίως, αξέχαστη βρήκα την ερμηνεία του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου στη Δίκη του Κάφκα, πάλι από τον Μπινιάρη. Στον Φάουστ του Μπινιάρη η Κωνσταντία Τάκαλου δημιούργησε έναν αυτόνομο χαρακτήρα Κορυφαίου Φόβου, εξωφρενικό και ξεκαρδιστικό ταυτόχρονα.

Στο Θέατρο Τέχνης απόλαυσα το Τρίτο στεφάνι του Κώστα Ταχτσή, στην όμορφη σκηνοθετική προσέγγιση του Στάθη Λιβαθινού. Ξεχώρισα την ερμηνεία του Νίκου Καρδώνη.

Εντυπωσιάστηκα, στον νέο χώρο του θεάτρου Άττις, με τις Δούλες του Ζαν Ζενέ, από την ομάδα Σημείο Μηδέν στη σκηνοθεσία του Σάββα Στρούμπου. Κορυφαία η ερμηνεία του Ντίνου Παπαγεωργίου στον ρόλο της Κυρίας.

Στο θέατρο Κνωσσός είδα τη διασκευασμένη από τους Φλόριαν Μπόρτσμαγιερ και Τόμας Οστερμάγιερ εκδοχή του Εχθρού του Λαού του Ίψεν, μιαν αξιόλογη παράσταση που περιόδευσε σε πολλές χώρες και πρωτοπαρουσιάστηκε στο πρωτότυπο στο Φεστιβάλ Αθηνών το 2013.

Είδα την πολυμεσική παράσταση της Ραφίκα Σαουίς Αγαμέμνων, ο κύκλος του αίματος (Αισχύλος, Γιάννης Ρίτσος) στο Θέατρο Ακροπόλ. Στο θέατρο Σημείο θαύμασα τη σκηνοθετική προσέγγιση του Γιάννη Μπέζου στο κλασικό έργο του Ντέιβιντ Μάμετ Αμερικάνικος Βούβαλος. Ο Γιώργος Νινιός προσέδωσε στιβαρή διάσταση στον ρόλο του Ντον. Στο ίδιο θέατρο, προέκρινα τη σκηνοθεσία της Δανάης Σπηλιώτη στο νεανικό έργο του Χάρολντ Πίντερ The dumb waiter – Κωμωδία της Απειλής, με τον Αντώνη Καφετζόπουλο και τον Μιχάλη Τιτόπουλο.

Στο θέατρο Ροές ο Γιάννος Περλέγκας με κέρδισε με τον Τόμας Μπέρνχαρντ, μεταφράζοντας και σκηνοθετώντας το έργο του Η δύναμη της συνήθειας. Αντίθετα, με απογοήτευσε ο Κατσούρμπος του Χορτάτση που σκηνοθέτησε ο ίδιος στο πλαίσιο του κύκλου «Ρίζες» του Φεστιβάλ Αθηνών.

Στον χώρο Αμάλγαμα είδα την τελευταία σκηνική δημιουργία της Μαρίας Γοργία, με τίτλο Όπως αναπνοή στο τελείωμά της, που ανέδειξε την έξοχη ερμηνεία του Αλέξανδρου Βαρδαξόγλου.

Στο Υποσκήνιο Β του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών είδα την ωραία παράσταση Αισθηματική αγωγή – Ερευνώντας ένα αρχείο ρωγμών, που σκηνοθέτησε ο Παντελής Φλατσούσης, με αφόρμηση το ομώνυμο μυθιστόρημα του Γκιστάβ Φλομπέρ.

Αξιόλογη, επίσης, ήταν η παράσταση Αρμπάιτ των Γιώργου Παλούμπη και Αντώνη Τσιοτσιόπουλου, στο θέατρο Σταθμός, του Μάνου Καρατζογιάννη. Οι ερμηνείες ήταν ερασιτεχνικές, αλλά η ομάδα των κοριτσιών δούλεψε με ζήλο και πνεύμα συνεργασίας. Πολύ ενδιαφέρον και συγκινητικό ήταν το έργο του Γενς Ράσκε Κοιμούνται τα ψάρια; που είδα στο ίδιο θέατρο, σε μετάφραση Κατερίνας Θεοδωράτου, σε άψογη σκηνοθεσία Ζωής Ξανθοπούλου και με πρωταγωνίστρια τη θαυμάσια Ευγενία Δημητροπούλου. Επίσης, πολύ καλή ήταν η σκηνοθεσία του Κώστα Παπακωνσταντίνου στο Βικτόρ, ή τα παιδιά στην εξουσία, με τον Μάνο Καρατζογιάννη όπως και η σκηνοθεσία του Καρατζογιάννη στη θρυλική πολιτική σάτιρα Δάφνες και πικροδάφνες των Κεχαΐδη/Χαβιαρά, που ανέβασε το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας.

Κάποιες, ακόμα, αξιόλογες παραστάσεις

Στο Ρεκτιφιέ είδα, σε σκηνοθεσία Γιάννη Ασκάρογλου, την επιτυχημένη παράσταση Ignoramus, μια σάτιρα του είδους «θέατρο-ντοκουμέντο» με θέμα την ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα του σήμερα. Το έργο του πορτορικανικής καταγωγής αμερικανού Μάθιου Λόπεζ Η κληρονομιά μας απόλαυσα, στη σκηνοθεσία του αποχωρούντος καλλιτεχνικού διευθυντή Γιάννη Μόσχου, στην αίθουσα «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικού Θεάτρου. Η ταυτόχρονη ερμηνεία του Ουώλτερ και του Ε. Μ. Φόρστερ από τον Κώστα Μπερικόπουλο ήταν εκπληκτική.

Το έργο ποιητικού ρεαλισμού του Πάου Μιρό Βρέχει στη Βαρκελώνη παρακολούθησα στο υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης από τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο, στην καλύτερη ίσως σκηνοθετική του δουλειά των τελευταίων χρόνων. Επίσης, στο θέατρο «Χώρα» είδα τη σκηνοθεσία του Θεοδωρόπουλου στο ρομαντικό δράμα της Μπεθ Στιλ Μέχρι να σβήσουν τ’ άστρα – ξεχώρισε η Σύρμω Κεκέ.

Στο hood art space απόλαυσα το βουκολικό ερωτικό ειδύλλιο του Σπυρίδωνος Περεσιάδη Ο μαγεμένος βοσκός, σε σκηνοθεσία bijoux de kant. Επίσης, είδα την υπέροχη performance Κάπου περνούσε μια φωνή, βασισμένη σε δεκατρία ρομαντικά ποιήματα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη που μελοποίησε ο Χρίστος Θεοδώρου. Στον ίδιο χώρο είδα το νεανικό έργο του Μιχάλη Βιρβιδάκη Η γυναίκα και ο ακροβάτης, και πάλι από τους bijoux de kant, με πρωταγωνιστές την Αμαλία Μουτούση και τον Θανάση Δόβρη. Ξεχώρισα τον Θανάση Δόβρη στον ρόλο του Θόδωρου. Τέλος, στο Θέατρο Ολύμπια, είδα μια εκπληκτική Νυχτερίδα του Γιόχαν Στράους από τον Γιάννη Σκουρλέτη.

Στο Θέατρο 104 είδα την εξπρεσιονιστική μαύρη κωμωδία Nomsferartu, σε σκηνοθεσία Johnny O. Στον ρόλο του Κόμη Όρλοκ των Καρπαθίων η Μαρία Μπαλούτσου υποδύεται αυτό το εξωφρενικό πλάσμα της ποιητικής φαντασίας που στην πρωτότυπη ταινία του 1922 το υποδυόταν ο Μαξ Σρεκ.

Στο θέατρο Όλβιο είδα το έργο της Στέλλας Ζαφειροπούλου Fly, σε σκηνοθεσία της Πέπης Μοσχοβάκου και μουσική Γιάννη Οικονόμου, με πρωταγωνίστρια τη Λίλη Τσεσματζόγλου. Στη «Σκηνή Μπέκετ», στα Εξάρχεια, απόλαυσα από τους Loxodox πέντε έργα του Σάμιουελ Μπέκετ: το Footballs, το Play, το Acte sans paroles II, το Rockaby και το Come and Go. Είδα, επίσης, στο Studio Μαυρομιχάλη, το έργο του Νικ Πέιν Ελεγεία της μνήμης, σε σκηνοθεσία Φώτη Μακρή. Στο Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη, είδα τον Γιάννη το βούδι της Ευαγγελίας Γατσωτή, στην ευαίσθητη και εφευρετική σκηνοθεσία του Παναγιώτη Λιαρόπουλου. Στο θέατρο ΠΛΥΦΑ, το Ατυχές πήδημα ή παλαβό πορνό, μια εξαιρετική θεατρική διασκευή της Κατερίνας Παπαναστασάτου από την ομώνυμη ταινία του Radu Jude. Στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το έργο της Σοφίας Νικολαḯδου Οι μαμάδες δεν αρρωσταίνουν ποτέ, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τσικούρα, με ένα πραγματικό ερμηνευτικό ρεσιτάλ της Εβελίνας Αραπίδη.

Στο θέατρο Κάτω από τη Γέφυρα είδα τους Πνεύμονες του Ντάνκαν Μακμίλαν, στην σκηνοθεσία της Ειρήνης Λαμπρινοπούλου. Στο θέατρο 104, από τη θεατρική ομάδα Contratiempo, Το τέλος του παιχνιδιού του Σάμιουελ Μπέκετ. Στο θέατρο Φούρνος, την ωραία διασκευή και σκηνοθεσία της Βάνας Πεφάνη στο έργο του Άγγελου Ανδρεόπουλου Η Λένι Ρίφενσταλ κοιμάται τα βράδια; Στο θέατρο Εν Αθήναις, το κοινωνικοπολιτικό δράμα του Καταλανού συγγραφέα Σέρτζι Πομπερμάγιερ New Order (2014), σε άψογη μετάφραση Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και σκηνοθεσία Δημήτρη Καρατζιά. Η Ράνια Σχίζα απέδωσε με απόλυτη ευαισθησία τις συναισθηματικές διακυμάνσεις μιας γυναίκας που βίωσε οδυνηρά τους μηχανισμούς επιβολής της εξουσίας. Στο ίδιο θέατρο, την παράσταση Εμένα οι μικρές ιστορίες με νοιάζουν, Ναπολέων!, του συγγραφέα και σκηνοθέτη Κωνσταντίνου Μάρκελλου: ένα θεατρικό αναλόγιο με υψηλούς στόχους που ήθελε κάποιες περικοπές και σίγουρα θα απέδιδε καρπούς εάν ξαναδουλευόταν. Στο θέατρο Αργώ, το έργο του Τζεφ Μπάρον Κάθε Πέμπτη, κύριε Γκρην, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Κώστα Γάκη, με συγκινητική ερμηνεία του Γιώργου Κωνσταντίνου. Στο θέατρο Σημείο τον Ευγένιο (πρωτ. τίτλος: «There came a gypsy riding») του ιρλανδού Φρανκ ΜακΓκίνες, σε μέτρια σκηνοθεσία του Γιώργου Καραμίχου. Ξεχώρισα την ερμηνεία του Βαγγέλη Ρόκκου.

Με σκηνικό έναν έρημο τόπο (Κόλαση ή Παράδεισο) προσέγγισε το έργο του Πιέρ Πάολο Παζολίνι η ποιητική σύνθεση του Αντρέα Μαντά Όστια – Αυτό είναι το σώμα μου, σε σκηνοθεσία του ιδίου και της Λουκίας Μιχαλοπούλου, αλλά το μήνυμά της δεν πέρασε στην πλατεία. Με επιφύλαξη και δεύτερες σκέψεις είδα, στο θέατρο Αποθήκη, το ψυχολογικό δράμα Στην εξοχή του Μάρτιν Κριμπ, στη σκηνοθετική προσέγγιση της Αικατερίνης Παπαγεωργίου. Θεώρησα εξεζητημένη την παράσταση Αγγελία θανάτου, ένα ερμητικό σύμπλεγμα πρόζας του Χάινερ Μίλερ, τη δραματουργική επεξεργασία και σκηνοθεσία του οποίου παρουσίασε η Ευφροσύνη Μαστρόκαλου στον χώρο «Τζάμια Κρύσταλλα» στον Κεραμεικό. Στον Άνθρωπο του Θεού του Ανδρέα Κεντζού θα ’λεγα πως η σκηνοθεσία του Δημήτρη Γεωργαλά ερμήνευε διαφορετικά την αρχική σύλληψη του θεατρικού κειμένου, ενώ στην Ταράτσα του Ζαν-Κλοντ Καριέρ η σκηνοθεσία του Τάσου Πυργιέρη αναδείκνυε την ουσία του. 

Ο Στήβεν Κινγκ είχε φέτος την τιμητική του στο θέατρο Άνεσις: πολύ αξιόλογη ήταν η θεατρική διασκευή του έργου του Τελευταία έξοδος Ρίτα Χέιγουορθ από τους Όουεν Ο’ Νιλ & Ντέιβ Τζονς, στη θαυμάσια σκηνοθεσία των αδελφών Δημήτρη και Ορέστη Σταυρόπουλου. Ξεχώρισε η συγκλονιστική ερμηνεία του Νίκου Ψαρρά. Ενδιαφέρουσα ήταν και η παράσταση του Μisery, στη σκηνοθεσία της Έλενας Καρακούλη. Εξαιρετική βρήκα τη μετάφραση και διασκευή του Ερρίκου του Ε’ του Σαίξπηρ από τον Αλέξανδρο Διαμαντή, καθώς και την παράστασή του στο θέατρο Σημείο, με εξέχουσα ερμηνεία αυτήν της Παρθενόπης Μπουζούρη.

Αξιομνημόνευτη, κυρίως για τον μεταφραστικό και σκηνοθετικό μόχθο του Δημήτρη Καρατζιά και τη μουσική σύνθεση του Μάνου Αντωνιάδη, ήταν η θεατρική διασκευή της νουβέλας του Horace McCoy Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν, στο θέατρο Εν Αθήναις. Στο θέατρο Άλμα ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος επέλεξε να σκηνοθετήσει τη δύσκολη θεατρική διασκευή της κινηματογραφικής ταινίας Festen («Οικογενειακή γιορτή») του Τόμας Βίντερμπεργκ από τους Μπο Χάνσεν & Μόγκενς Ρούκοφ, με αποτέλεσμα μιαν εκνευριστική παράσταση όπου οι καλές ερμηνείες κυριολεκτικά χάθηκαν.

Ένα έργο που με απογοήτευσε τη χρονιά που πέρασε ήταν το Phenomenon του Γρηγόρη Λιακόπουλου, που ανέβηκε σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Αντιθέτως, μια παράσταση που θα την κατέτασσα στις κορυφαίες παραστάσεις της χρονιάς ήταν η Συναρπαστική εξέγερση του Χούλιο Τόγκα, ένα έργο που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Βασίλης Μαγουλιώτης (Suyako), με τις μοναδικές σε δύναμη και ευαισθησία ερμηνείες του Δημήτρη Δρόσου και του Άρη Μπαλή.

Έξαρση της ποιότητας στα αθηναϊκά θέατρα

Θα περιοριστώ σε αυτήν τη σύντομη ανασκόπηση. Είναι πολλές, ακόμα, οι μέτριες και οι κακές (με γνώμοντα πάντα την προσωπική μου αισθητική) παραστάσεις που παρακολούθησα μέσα στο 2025. Όπως πολλές είναι και αυτές που έχασα. Κάθε τέτοια αποτίμηση ενέχει πάντα ένα υψηλό ποσοστό αστοχίας, εφόσον είναι ανθρωπίνως αδύνατον ένας κριτικός θεάτρου να παρακολουθήσει το σύνολο των παραστάσεων που κατακλύζουν τις αθηναϊκές σκηνές. Είναι τέτοιος ο καταιγισμός σκηνοθεσιών, μεταφράσεων, διασκευών, επαναλήψεων από την περσινή χρονιά, και τόσο ραγδαία η εναλλαγή παραστάσεων στις αίθουσες των Αθηνών, που εκ των πραγμάτων αποκλείεται κανείς να έχει σφαιρική εικόνα, άρα και να κάνει μια –στο μέτρο του δυνατού– αντικειμενική ιεράρχηση.

Eίναι παρήγορη η διαπίστωση ότι η θεατρική κίνηση αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, ότι ο κόσμος πηγαίνει όλο και περισσότερο στο θέατρο και ότι, ως εκ τούτου, κάθε χρόνο έχουμε όλο και περισσότερες αξιόλογες παραστάσεις.

Ωστόσο, είναι παρήγορη η διαπίστωση ότι η θεατρική κίνηση αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, ότι ο κόσμος πηγαίνει όλο και περισσότερο στο θέατρο και ότι, ως εκ τούτου, κάθε χρόνο έχουμε όλο και περισσότερες αξιόλογες παραστάσεις. Ας μην ξεχνάμε πόσο ανταγωνιστικός είναι ο χαρακτήρας της θεατρικής «πιάτσας» και πόσο πιο απαιτητικά τείνουν να γίνουν τα επαγγέλματα του ηθοποιού και του σκηνοθέτη. Οι παράγοντες του θεάτρου δεν έχουν άλλη επιλογή από το να ανεβάζουν σταθερά τον πήχυ.

Με δεδομένη λοιπόν αυτήν την αισθητή βελτίωση της ποιοτικής στάθμης του θεάτρου μας, προσβλέπω το 2026 σε μιαν ακόμη πιο ανοδική πορεία της θεατρικής πραγματικότητας της πρωτεύουσας. Καλή χρονιά λοιπόν, με πολύ και καλό θέατρο!

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός, συγγραφέας και κριτικός θεάτρου.