Πώς γράφει η Τεχνητή Νοημοσύνη; Πώς αναπαριστά την πραγματικότητα, και πώς, από «εργαλείο», καταλήγει να εργαλειοποιεί τον χρήστη της; Θα μπορούσε ποτέ ένα πρόγραμμα ΤΝ να γράψει όπως ο Φλομπέρ; Εικόνα: Από την ταινία «Her» (2013). 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός 

Πρόσφατη έρευνα του ΟΣΔΕΛ για τα έτη 2023 και 2024 έδειξε πως οι τίτλοι που προτιμά το κοινό ανήκουν κατά πλειοψηφία στη λεγόμενη κατηγορία της «παραλογοτεχνίας». Πώς εξηγείται αυτό το φαινόμενο; Κάποιες σκέψεις. 

Γράφει η Εύα Στάμου 

Το Συμπόσιο Λογοτεχνίας του περιοδικού Παρέμβαση πραγματοποιήθηκε για 9η χρονιά στην Κοζάνη, υπό την αιγίδα της Εταιρείας Συγγραφέων, με απόδοση τιμής στον Σταύρο Ζουμπουλάκη. Μια αποτίμηση και μια συνέντευξη με τη διοργανώτρια Δήμητρα Καραγιάννη. Εικόνα: Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης με τον εκδότη του της Παρέμβασης Βασίλη Καραγιάννη.

Γράφει η Έλενα Χουζούρη 

Πώς συνδέεται η λογοτεχνική κριτική με τη θεωρία; Τι διαχωρίζει την ερμηνεία από την αξιολόγηση; Πρέπει η κριτική να προσκαλεί σε διάλογο πρώτα από όλα; Κάποιες σκέψεις... Εικόνα: Ο πίνακας του Έντβαρτ Μουνκ «Andreas reading».

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης 

«Το όριο μεταξύ κοινωνικής λογοτεχνίας και μελό αποτύπωσης τέτοιων ζητημάτων δεν φαίνεται πάντα εύκολα».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Σκέψεις για το παρόν και το μέλλον της λογοτεχνίας με αφορμή τις προτάσεις πολιτιστικών προϊόντων μέσα από τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Πολλές γυναίκες συγγραφείς από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα επιλέγουν να γράφουν με ανδρικά ψευδώνυμα. Πώς αυτή η κίνηση συνδέεται με τις πατριαρχικές προκαταλήψεις για το φύλο; Είναι ορθή η επανακυκλοφορία παλαιότερων έργων με τη χρήση του πραγματικού ονόματος της συγγραφέα, όπως συνέβη με την εκστρατεία «Reclaim her name»; Κάποιες σκέψεις... Εικόνα: Η Ζορζ Σαντ, φωτογραφημένη από τον Φελίξ Ναντάρ (1864).

Γράφει η Αγγελική Σπηλιοπούλου

Ποιος είναι ο ρόλος της λογοτεχνικής κριτικής και ποιες οι προϋποθέσεις για την άσκησή της; Ποια η σχέση συγγραφέα και κριτικού και πώς επιτυγχάνεται η αντικειμενικότητα; Κάποιες σκέψεις... 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Πώς ορίζεται η σύνθετη σχέση μεταξύ κοινού και δημιουργού και ποιος ο ρόλος του κριτικού; Πώς εγγράφεται το πολιτικοκοινωνικό στο πολιτιστικό; Μερικές σκέψεις... Εικόνα: Ο πίνακας «Άντρας που διαβάζει» του Georges Lemmen.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης 

Είναι κάθε βιβλίο περισσότερο γεγονός παρά αντικείμενο; Μπορεί ένα βιβλίο να «τελειώσει» πραγματικά, ιδίως την εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, κατά την οποία τα αποφθέγματα κυκλοφορούν αυτονομημένα και η ανάγνωση οδηγεί σε περισσότερες συζητήσεις και διαλόγους; Κάποιες σκέψεις... 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Πόσο σημαντική είναι η ανάγνωση για την ενεργοποίηση ενός κειμένου; Πώς η ερμηνεία ενός έργου αλλάζει ανά εποχή και ποια η συμμετοχή του αναγνώστη στη σημασιοδότηση του κειμένου; Σκέψεις για τη σημασία της αναγνωστικής εμπειρίας… Εικόνα: Ο Χανς Ρόμπερτ Γιάους, θεμελιωτής της θεωρίας της πρόσληψης.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Είναι η λογοτεχνία όχημα της ιδεολογίας ή μήπως ο χώρος όπου η ιδεολογία αποκαλύπτεται, αποδομείται και γίνεται δυνατόν να αμφισβητηθεί; Σκέψεις για τη στράτευση, την πολιτικοποίηση και την πολυσημία στη γραφή. Εικόνα: Ο Ζαν-Πολ Σαρτρ σε διαδήλωση κατά του ρατσισμού. 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Σκέψεις για τη λογοτεχνία και τον μοναδικό της τρόπο να αποτυπώνει την επικαιρότητα -στη συγκεκριμένη περίπτωση, την τραγική κατάσταση στη Γάζα-, με αφορμή τη νουβέλα του Νικήτα Σινιόσογλου «Απομονωτήριο λοιμύποπτων ζώων» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: από τη Ραμάλα της Δυτικής Όχθης.

Γράφει ο Σωτήρης Γρηγοράκης

Σημείωμα για τις πλούσιες αναφορές που παρατηρούνται στο ποιητικό έργο του Νίκου Καββαδία, έναν «παράδεισο διακειμενικότητας». 

Γράφει ο Δημήτρης Μπαλτάς

Σκέψεις για το είδος της «βιογραφίας»: πώς εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια, γιατί δεν έχει μεγάλη απήχηση στην Ελλάδα και πώς συγγενεύει με τη «βιομυθοπλασία»; Πώς μπορεί να αποδοθεί η προσωπικότητα ενός ανθρώπου, όταν είναι «ασύλληπτη όπως το ουράνιο τόξο», κατά τη Βιρτζίνια Γουλφ; Στην κεντρική εικόνα, η Βιρτζίνια Γουλφ. 

Γράφει ο Μάκης Καραγιάννης 

Με αφορμή την κυκλοφορία της πρόσφατης ταινίας «Superman» (2025) και τον ισχυρισμό ορισμένων πως η νέα εκδοχή «παραείναι woke», διατρέχουμε την έντυπη ιστορία του ήρωα, ο οποίος ανέκαθεν πρέσβευε τις αξίες της δικαιοσύνης και της βοήθειας προς τους καταπιεσμένους. 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός

Η κριτική του Νίκου Ξένιου για την παράσταση της «Αντιγόνης» του Ούλριχ Ράσε, άνοιξε μια ευρύτερη συζήτηση με τον Δημήτρη Δημητριάδη για την προσέγγιση των κλασικών κειμένων από σύγχρονους σκηνοθέτες. Πόσα δικαιώματα πάνω στο κείμενο έχει ο σκηνοθέτης; Ποια είναι τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης; Αυτά και παρόμοια ερωτήματα τίθενται σε έναν ζωντανό διάλογο που, καθώς φαίνεται, θα έχει συνέχεια. 

Επιμέλεια: Κώστας Ι. Αγοραστός

Σκέψεις για τέσσερα βιβλία του Γιάννη Ατζακά με όχημα και γέφυρα τα «Μικρά πράγματα σαν κι αυτά» (μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο), της Κλερ Κίγκαν. Κεντρική εικόνα: Ο μικρός Φίλιππος Μηλίκας, στην ταινία «Θολός βυθός» της Ελένης Αλεξανδράκη.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Σκέψεις για την εξέλιξη του μυθιστορηματικού είδους και της λογοτεχνίας ανά τους αιώνες, καθώς και τη σημερινή θέση της, στην εποχή «μετά» τον μεταμοντερνισμό. Στην κεντρική εικόνα, ο Φρέντρικ Τζέιμσον (Fredric Jameson), θεωρητικός που μελέτησε αναλυτικά τον μεταμοντερνισμό. 

Γράφει ο Μάκης Καραγιάννης 

Τι είναι το διήγημα της μεταμυθοπλασίας; Μια προσπάθεια ορισμού, κατηγορίες μεταμυθοπλασίας και ενδεικτικά παραδείγματα.

Του Π. Ένιγουεϊ

Για τo «Καρτεσιανή σονάτα και άλλες νουβέλες» του Γουίλιαμ Γκας [William H. Gass], συλλογή από τέσσερις νουβέλες με φιλοσοφικό υπόβαθρο (μτφρ. Αποστόλης Πρίτσας, εκδ. Gutenberg)

Γράφει ο Κώστας Καλτσάς

Σκέψεις για την πεζογραφία του Γιώργου Ιωάννου, με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατό του. Στην κεντρική εικόνα, σχέδιο στο οποίο απεικονίζεται ο συγγραφέας, που κόσμησε το πόστερ της εκδήλωσης «1927-1985 - 40 χρόνια από τον θάνατο του Γιώργου Ιωάννου» στη Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Πώς κρίνουμε ένα λογοτεχνικό έργο; Ποια η σχέση Φιλολογίας και κριτικής; Σκέψεις και απαπαντήσεις που δόθηκαν στο πλαίσιο του Επιμορφωτικού Συνεδρίου «Η Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στην Α΄/βάθμια και Β΄/βάθμια Εκπαίδευση: Διδακτικές προτάσεις και προσεγγίσεις εν όψει της καθιέρωσης των νέων Προγραμμάτων Σπουδών και των νέων σχολικών εγχειριδίων».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Με αφορμή την φραστική επίθεση που σημειώθηκε εντός του κοινοβουλίου κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου αξίζει να εξετάσουμε την επιθετική ιαχή «κάνε κανένα παιδί», υπό το πρίσμα της γενικότερης εσενσιαλιστικής ρητορικής που φαίνεται να κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια, και ειδικά τους τελευταίους μήνες με την επανεκλογή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τράμπ.

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός

Σκέψεις για τη ζωή και το έργο του Αδαμάντιου Κοραή. Με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις της τραγωδίας των Τεμπών, ξεπροβάλλει ένας προβληματισμός: Ποια είναι η πολιτική ιδεολογία του Κοραή; Ποιος πολιτικός χώρος σήμερα θα τον αντιπροσώπευε; και πώς θα απαντούσε στις νουθεσίες ενοχής από όσους δεν εγκρίνουν ειρηνικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας επειδή θα κλονιστεί η κυβερνητική σταθερότητα; 

Γράφει ο Κώστας Προμπονάς

Μια σύντομη και κατατοπιστική μελέτη για τη σημαντική επιρροή που άσκησε ο Φραντς Κάφκα (Franz Kafka) στον Φίλιπ Ροθ (Philip Roth). 

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Για την ποιητική συλλογή του Στέλιου Χουρμουζιάδη «Το κράτος των σωμάτων» (εκδ. Περισπωμένη).

Γράφει η Ελιάνα Χουρμουζιάδου

Υφίσταται ο διαχωρισμός μορφής / περιεχομένου; Τι αναζητάμε στο έργο ενός συγγραφέα; Ταυτιζόμαστε με τους χαρακτήρες και τις κοινωνικές συνθήκες ή είμαστε «ανοιχτοί» στην αποδόμηση της τρέχουσας ηθικής και αισθητικής;

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ένα βιβλίο για δώρο: Το μήνυμα της αγάπης και της σύνδεσης αποκτά αυτές τις μέρες βαθύτερο νόημα.

Γράφει η Μαρία Καμπάνταη

Ποιο είναι το νόημα των Χριστουγέννων; Από πού ξεκίνησαν και τι έφτασαν να σημαίνουν για πολλούς ανθρώπους της σημερινής εποχής, μέσα στο καταναλωτικό κλίμα των ημερών; Μια ανορδόδοξη αναδρομή από το «άστρο της Βηθλεέμ» έως τη Βικτωριανή εποχή και τον Ντίκενς, κι από το Χειμερινό Ηλιοστάσιο (σήμερα, ακριβώς) μέχρι τις ανατροπές της ποπ κουλτούρας. 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός

«Συγχωρείστε μου το μακρινάρι, όσοι το διαβάσετε. Είναι de profundis. Και χρέος. Σ έναν πολύ σπουδαίο Έλληνα». 

Γράφει ο Γιάννης Κουτζουράδης

Περί κριτικής και των κριτηρίων της ο λόγος. Τι διαφοροποιεί τον κριτικό λογοτεχνίας από τον κάθε άλλο αναγνώστη; Είναι η άποψή του πιο έγκυρη ή σημαντική και γιατί (ή για ποιους); Στην κεντρική εικόνα, ο Ίαν ΜακΚέλλεν στην ταινία του Άναντ Τάκερ «Ο κριτικός». 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης