Σκέψεις για τη λογοτεχνία και τον μοναδικό της τρόπο να αποτυπώνει την επικαιρότητα -στη συγκεκριμένη περίπτωση, την τραγική κατάσταση στη Γάζα-, με αφορμή τη νουβέλα του Νικήτα Σινιόσογλου «Απομονωτήριο λοιμύποπτων ζώων» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: από τη Ραμάλα της Δυτικής Όχθης.

Γράφει ο Σωτήρης Γρηγοράκης

Σημείωμα για τις πλούσιες αναφορές που παρατηρούνται στο ποιητικό έργο του Νίκου Καββαδία, έναν «παράδεισο διακειμενικότητας». 

Γράφει ο Δημήτρης Μπαλτάς

Σκέψεις για το είδος της «βιογραφίας»: πώς εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια, γιατί δεν έχει μεγάλη απήχηση στην Ελλάδα και πώς συγγενεύει με τη «βιομυθοπλασία»; Πώς μπορεί να αποδοθεί η προσωπικότητα ενός ανθρώπου, όταν είναι «ασύλληπτη όπως το ουράνιο τόξο», κατά τη Βιρτζίνια Γουλφ; Στην κεντρική εικόνα, η Βιρτζίνια Γουλφ. 

Γράφει ο Μάκης Καραγιάννης 

Με αφορμή την κυκλοφορία της πρόσφατης ταινίας «Superman» (2025) και τον ισχυρισμό ορισμένων πως η νέα εκδοχή «παραείναι woke», διατρέχουμε την έντυπη ιστορία του ήρωα, ο οποίος ανέκαθεν πρέσβευε τις αξίες της δικαιοσύνης και της βοήθειας προς τους καταπιεσμένους. 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός

Η κριτική του Νίκου Ξένιου για την παράσταση της «Αντιγόνης» του Ούλριχ Ράσε, άνοιξε μια ευρύτερη συζήτηση με τον Δημήτρη Δημητριάδη για την προσέγγιση των κλασικών κειμένων από σύγχρονους σκηνοθέτες. Πόσα δικαιώματα πάνω στο κείμενο έχει ο σκηνοθέτης; Ποια είναι τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης; Αυτά και παρόμοια ερωτήματα τίθενται σε έναν ζωντανό διάλογο που, καθώς φαίνεται, θα έχει συνέχεια. 

Επιμέλεια: Κώστας Ι. Αγοραστός

Σκέψεις για τέσσερα βιβλία του Γιάννη Ατζακά με όχημα και γέφυρα τα «Μικρά πράγματα σαν κι αυτά» (μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο), της Κλερ Κίγκαν. Κεντρική εικόνα: Ο μικρός Φίλιππος Μηλίκας, στην ταινία «Θολός βυθός» της Ελένης Αλεξανδράκη.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Σκέψεις για την εξέλιξη του μυθιστορηματικού είδους και της λογοτεχνίας ανά τους αιώνες, καθώς και τη σημερινή θέση της, στην εποχή «μετά» τον μεταμοντερνισμό. Στην κεντρική εικόνα, ο Φρέντρικ Τζέιμσον (Fredric Jameson), θεωρητικός που μελέτησε αναλυτικά τον μεταμοντερνισμό. 

Γράφει ο Μάκης Καραγιάννης 

Τι είναι το διήγημα της μεταμυθοπλασίας; Μια προσπάθεια ορισμού, κατηγορίες μεταμυθοπλασίας και ενδεικτικά παραδείγματα.

Του Π. Ένιγουεϊ

Για τo «Καρτεσιανή σονάτα και άλλες νουβέλες» του Γουίλιαμ Γκας [William H. Gass], συλλογή από τέσσερις νουβέλες με φιλοσοφικό υπόβαθρο (μτφρ. Αποστόλης Πρίτσας, εκδ. Gutenberg)

Γράφει ο Κώστας Καλτσάς

Σκέψεις για την πεζογραφία του Γιώργου Ιωάννου, με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατό του. Στην κεντρική εικόνα, σχέδιο στο οποίο απεικονίζεται ο συγγραφέας, που κόσμησε το πόστερ της εκδήλωσης «1927-1985 - 40 χρόνια από τον θάνατο του Γιώργου Ιωάννου» στη Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Πώς κρίνουμε ένα λογοτεχνικό έργο; Ποια η σχέση Φιλολογίας και κριτικής; Σκέψεις και απαπαντήσεις που δόθηκαν στο πλαίσιο του Επιμορφωτικού Συνεδρίου «Η Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στην Α΄/βάθμια και Β΄/βάθμια Εκπαίδευση: Διδακτικές προτάσεις και προσεγγίσεις εν όψει της καθιέρωσης των νέων Προγραμμάτων Σπουδών και των νέων σχολικών εγχειριδίων».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Με αφορμή την φραστική επίθεση που σημειώθηκε εντός του κοινοβουλίου κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου αξίζει να εξετάσουμε την επιθετική ιαχή «κάνε κανένα παιδί», υπό το πρίσμα της γενικότερης εσενσιαλιστικής ρητορικής που φαίνεται να κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια, και ειδικά τους τελευταίους μήνες με την επανεκλογή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τράμπ.

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός

Σκέψεις για τη ζωή και το έργο του Αδαμάντιου Κοραή. Με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις της τραγωδίας των Τεμπών, ξεπροβάλλει ένας προβληματισμός: Ποια είναι η πολιτική ιδεολογία του Κοραή; Ποιος πολιτικός χώρος σήμερα θα τον αντιπροσώπευε; και πώς θα απαντούσε στις νουθεσίες ενοχής από όσους δεν εγκρίνουν ειρηνικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας επειδή θα κλονιστεί η κυβερνητική σταθερότητα; 

Γράφει ο Κώστας Προμπονάς

Μια σύντομη και κατατοπιστική μελέτη για τη σημαντική επιρροή που άσκησε ο Φραντς Κάφκα (Franz Kafka) στον Φίλιπ Ροθ (Philip Roth). 

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Για την ποιητική συλλογή του Στέλιου Χουρμουζιάδη «Το κράτος των σωμάτων» (εκδ. Περισπωμένη).

Γράφει η Ελιάνα Χουρμουζιάδου

Υφίσταται ο διαχωρισμός μορφής / περιεχομένου; Τι αναζητάμε στο έργο ενός συγγραφέα; Ταυτιζόμαστε με τους χαρακτήρες και τις κοινωνικές συνθήκες ή είμαστε «ανοιχτοί» στην αποδόμηση της τρέχουσας ηθικής και αισθητικής;

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ένα βιβλίο για δώρο: Το μήνυμα της αγάπης και της σύνδεσης αποκτά αυτές τις μέρες βαθύτερο νόημα.

Γράφει η Μαρία Καμπάνταη

Ποιο είναι το νόημα των Χριστουγέννων; Από πού ξεκίνησαν και τι έφτασαν να σημαίνουν για πολλούς ανθρώπους της σημερινής εποχής, μέσα στο καταναλωτικό κλίμα των ημερών; Μια ανορδόδοξη αναδρομή από το «άστρο της Βηθλεέμ» έως τη Βικτωριανή εποχή και τον Ντίκενς, κι από το Χειμερινό Ηλιοστάσιο (σήμερα, ακριβώς) μέχρι τις ανατροπές της ποπ κουλτούρας. 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός

«Συγχωρείστε μου το μακρινάρι, όσοι το διαβάσετε. Είναι de profundis. Και χρέος. Σ έναν πολύ σπουδαίο Έλληνα». 

Γράφει ο Γιάννης Κουτζουράδης

Περί κριτικής και των κριτηρίων της ο λόγος. Τι διαφοροποιεί τον κριτικό λογοτεχνίας από τον κάθε άλλο αναγνώστη; Είναι η άποψή του πιο έγκυρη ή σημαντική και γιατί (ή για ποιους); Στην κεντρική εικόνα, ο Ίαν ΜακΚέλλεν στην ταινία του Άναντ Τάκερ «Ο κριτικός». 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

«Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής» του Φίλιπ Ροθ και «Δεν γίνονται αυτά εδώ» του Σίνκλερ Λίουις: Δύο σπουδαία αμερικανικά μυθιστορήματα που προείδαν, σε ανύποπτο χρόνο, πτυχές της σημερινής μας πραγματικότητας.

Γράφει ο Κώστας Αρκουδέας

Σκέψεις για τη λειτουργία της λογοτεχνίας με αφορμή το πεζογραφικό έργο του Φίλιπ Ροθ. «Θα διαβάζουμε τον Ροθ, επομένως, για όλες του τις αδυναμίες και ίσως εξαιτίας αυτών. Θα απολαμβάνουμε τις εκρηκτικές στιγμές των εσωτερικών του εκλάμψεων και θα τον οικτίρουμε για τις αμφιλεγόμενες εμμονές του που τον κάνουν τόσο ανθρώπινο». 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Απόπειρα σχετικής οριοθέτησης του αντικειμένου των κριτικών κειμένων και καταγραφής των κριτικών λογοτεχνίας για το –τυχαίο και ενδεικτικό– διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2022 έως και την 30ή Ιουνίου 2024. «Σε μια Ελλάδα, όπου πολλοί γράφουν λογοτεχνία, αλλά δεν διαβάζουν ανάλογα πολλοί, πόσοι υπηρετούν την κριτική με σύστημα και ανάλογη παιδεία; Και πόσοι τούς διαβάζουν εντέλει;»

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

«Γιατί άνθρωποι που έχουν ήδη στο σπίτι τους έναν μεγάλο (ή και τεράστιο) αριθμό βιβλίων τα οποία δεν έχουν προλάβει να διαβάσουν συνεχίζουν να αγοράζουν κι άλλα;» Ο Αχιλλέας ΙΙΙ έχει τουλάχιστον 27 απαντήσεις που δύσκολα αμφισβητούνται.

Γράφει ο Αχιλλέας ΙΙΙ

Τα βιβλία και η προσωπικότητα του Εντουάρ Λουί, οι οικογένεια και οι φίλοι, καθώς και οι πολιτικές προεκτάσεις των βιβλίων, των άρθρων ακόμη και των εμφανίσεών του, αποτέλεσαν πεδία όπου ανέπτυξε τις απόψεις του ο δημοφιλής Γάλλος συγγραφέας, μετά από τις ερωτήσεις που του έθεταν η Έλενα Όλγα Χρηστίδη και ο Κωστής Παπαϊωάννου, στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης.

Γράφει η Φανή Χατζή

«Πόσο αντικειμενικός μπορείς να είσαι όταν έχεις να επιλέξεις μεταξύ τεράστιου όγκου μετριοτήτων όπου τίποτα δεν ξεχωρίζει τόσο ώστε να στεφθεί με τον κότινο του αριστουργήματος;». 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Μια προσωπική καταγραφή για το πώς η φιλία παρουσιάζεται σε κορυφαία λογοτεχνικά βιβλία, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Φιλίας (30 Ιουλίου). Κεντρική εικόνα: από την κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Στάσου πλάι μου». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κανείς δεν έχει το αλάθητο και δεν μπορεί να βγει από τον υποκειμενισμό του. Έχει ενδιαφέρον να διαφωνούμε αν ο «Στόουνερ» του Τζον Γουίλιαμς [John Williams] ή οποιοδήποτε άλλο μυθιστόρημα είναι καλό ή όχι, αλλά ας μην θεωρούμε πως η άποψή μας είναι η μόνη σωστή. Κεντρική εικόνα: ο συγγραφέας Τζον Γουίλιαμς.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης 

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Δεν νομίζεις ότι ήρθε η ώρα να προχωρήσεις στο επόμενο βήμα και να γράψεις ένα μυθιστόρημα;»

Γράφει ο Αχιλλέας ΙΙΙ

Με αφορμή την πρόσφατη δημόσια συζήτηση που προέκυψε έπειτα από (επι)κριτικό κείμενο για τη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση, τίθεται το ερώτημα: «Πόσο θεμιτό και χρήσιμο είναι να κρίνουμε παλιότερα κείμενα, κλασικά ή όχι, σύμφωνα με σημερινές ευαισθησίες ή απόψεις, π.χ. για τη θέση της γυναίκας ή τις έμφυλες ταυτότητες; Μήπως αυτό το εγχείρημα συνιστά έναν κριτικό αναχρονισμό»; Έντεκα σύγχρονοι Έλληνες συγγραφείς επιχειρούν μια απάντηση. 

Επιμέλεια: Κ.Β. Κατσουλάρης

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστίας.

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός