«Την κυρίως πλοκή του αστυνομικού μυθιστορήματος την αντιμετωπίζω ως ένα μέσον για να αφηγηθώ το δράμα των πρωταγωνιστών» μας είπε ο Χάρης Καραθύμιος, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Ο Μεσσίας» (εκδ. Μίνωας).
Συνέντευξη στον Σόλωνα Παπαγεωργίου
Στο δεύτερο αστυνομικό μυθιστόρημα του Χάρη Καραθύμιου Ο Μεσσίας (εκδ. Μίνωας) μια ισχυρή πολιτική φιγούρα, ο Άνθιμος Αδαής, πέφτει νεκρή στο κέντρο της Αθήνας με έναν τρόπο σχεδόν υπερφυσικό. Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ Γαβριήλ Γάκος αναλαμβάνει την υπόθεση. Σύντομα ξετυλίγεται μια υπόθεση που αφορά το ιστορικό παρελθόν της Ελλάδας, τα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους, και φυσικά την εποχή μας, εστιάζοντας στο πολιτικό κενό για το οποίο κάνουμε συχνά λόγο και την ανάγκη του κόσμου να πιστέψει σε μεσσιανικές φιγούρες.
Μιλήσαμε με τον συγγραφέα για το τελευταίο βιβλίο του, τους ιδιαίτερους ήρωές του -που πολύ συχνά συζητούν για την ίδια τη μυθοπλαστικότητά τους-, τα «είδη» του αστυνομικού μυθιστορήματος και άλλα θέματα.
Μυστικές οργανώσεις, ο Ιωάννης Καποδίστριας, η πολιτική ιστορία της Ελλάδος, ήρωες που παλεύουν με τους δαίμονές τους. Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το μυθιστόρημά σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Όταν ξεκίνησα να σχεδιάζω την πλοκή το 2021, που έκλεισαν τα 200 χρόνια από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης, είχα την ιδέα να γράψω μία ιστορία που να αφηγείται το παρελθόν του νέου ελληνικού κράτους ταυτοχρόνως με το παρόν (2021 τότε, 2026 όταν τελικά εκδόθηκε). Έτσι, λοιπόν, σκέφτηκα: «Τι θα γινόταν αν κάποιος που έζησε την εποχή του Καποδίστρια δολοφονούσε κάποιον τη σήμερον ημέρα;». Κάπως να φέρω σε «διάλογο» τις διάφορες χρονικές περιόδους της Ελλάδας και πιο συγκεκριμένα, τα μελανότερα σημεία της νεότερης ιστορίας μας. Το παρελθόν εκδικείται το παρόν.
Επιπλέον, στον Μεσσία ήθελα να πειραματιστώ. Άφησα τη φαντασία μου ελεύθερη να πλέξει μία πολύπλοκη ιστορία. Τόσο πολύπλοκη, που έφυγε από τον έλεγχό μου πολλές φορές και δυσκολεύτηκα πολύ να την ολοκληρώσω.
Ο πρωταγωνιστής σας δεν είναι απλώς ένα γρανάζι της πλοκής που θα φωτίσει το μυστήριο: έχει ιδιαίτερη βαρύτητα η σχέση με την κόρη του τη Νεφέλη και τη μητέρα της, την Έβελιν. Μάλιστα, το προσωπικό του δράμα συνεχίζεται για κάποιες σελίδες έπειτα από το ξεσκέπασμα του Μεσσία. Είναι αναγκαίος, πέραν από την κυρίως πλοκή, ένας «ζωντανός» ήρωας με τα δικά του θέματα;
Την κυρίως πλοκή του αστυνομικού μυθιστορήματος την αντιμετωπίζω ως ένα μέσον για να αφηγηθώ το δράμα των πρωταγωνιστών. Σε βιβλία που λειτουργούν αμιγώς σαν γρίφοι, και ως εκ τούτου, ο πρωταγωνιστής αποτελεί γρανάζι της πλοκής, ενδεχομένως το προσωπικό δράμα του πρωταγωνιστή να αποπροσανατολίζει και να καταστρέφει τον ρυθμό. Θεωρώ πάντως πως τους αναγνώστες δεν μας αγγίζει τόσο η πλοκή -σε κάθε είδος μυθιστορήματος- όσο οι χαρακτήρες. Αν οι χαρακτήρες δεν έχουν βάθος, δεν μας απασχολεί ιδιαίτερα τι θα τους συμβεί.
Το μυθιστόρημά σας μοιάζει να περιγράφει επιτυχημένα την επικαιρότητα. Πέραν από τη φιγούρα του Ιωάννη Καποδίστρια που παίζει έναν συμβολικό ρόλο, βρίσκουμε αναφορές στον ψηφιακό κόσμο, στην τεχνητή νοημοσύνη, στις θεωρίες συνωμοσίας, αλλά και στη διαρκή προσμονή μιας μεσσιανικής πολιτικής φιγούρας. Πιστεύετε πως το αστυνομικό μυθιστόρημα πρέπει να συνομιλεί με την κοινωνία, να αφουγκράζεται τις ανάγκες της;
Στα σύγχρονα αστυνομικά μυθιστορήματα, η πλοκή λειτουργεί πολλές φορές προσχηματικά, έτσι ώστε να υπάρχει ένας κεντρικός άξονας που θα κινεί την ιστορία, αλλά και κρατά το ενδιαφέρον του αναγνώστη, ενώ ταυτόχρονα θίγονται ένα σωρό κοινωνικά ζητήματα. Το crime fiction είναι ένα είδος που συνομιλεί και αφουγκράζεται την κοινωνία σε μεγάλο βαθμό. Μέσα από τέτοια βιβλία, παρότι μυθιστορήματα, μπορούμε να πάρουμε μια ρεαλιστική εικόνα της τρέχουσας κοινωνικής κατάστασης της εκάστοτε περιόδου.
Οι ήρωές σας είναι ενδιαφέροντες και κάποιοι από αυτούς, αρκετά ιδιόρρυθμοι, θα λέγαμε. Κάποιες φορές θίγουν την ίδια την πλαστότητά τους, μιλώντας, για παράδειγμα, για τα σενάρια του Ταραντίνο ή λέγοντας φράσεις όπως η εξής: «Σκέψου τους ήρωες μιας ταινίας ή τους χαρακτήρες ενός μυθιστορήματος. Στον δικό τους κόσμο δεν αντιλαμβάνονται ότι είναι επινοήματα». Πόσα αληθινά και πόσα μυθοπλαστικά στοιχεία θα βρούμε στους χαρακτήρες σας;
Τους χαρακτήρες μου τους αισθάνομαι τόσο αληθινούς που νιώθω πως περισσότερο καταγράφω τις ζωές τους παρά τις επινοώ. Με εκπλήσσουν οι πράξεις τους και έχω αγωνία να ανακαλύψω τι θα τους συμβεί και πώς θα εξελιχθεί η ιστορία τους.
Σε αντίθεση με τον Σκορπιό, την πρώτη υπόθεση του ντετέκτιβ Γάκου, που ήταν ένα whodunit cozy mystery, ο Μεσσίας είναι ένα θρίλερ μυστηρίου και καταδίωξης με ιστορικά στοιχεία
Σε ένα άλλο βιβλίο που ολοκλήρωσα πρόσφατα, σε μια στιγμή συνειδητότητας ο πρωταγωνιστής αναρωτιέται: «Θα μπορούσαμε, πιστεύεις, να είμαστε χαρακτήρες σε μυθιστόρημα και να μην το ξέρουμε; Ίσως να είναι όλα γραμμένα. Γι’ αυτό βιώνουμε κάθε τόσο αυτά τα ντεζαβού. Είναι τα θραύσματα μιας ζωής που ζήσαμε κάποτε κι έχουμε ξεχάσει. Βλέπουμε κάθε τόσο αποσπάσματα από ένα μέλλον που έχουμε ζήσει».
Αναλογιστείτε το... Τα θραύσματα μιας ζωής που ζήσαμε κάποτε και έχουμε ξεχάσει. Οι ήρωες των βιβλίων ζουν στον δικό τους κόσμο και δεν αντιλαμβάνονται ότι είναι επινοήματα μιας ανώτερης δύναμης που δεν γνωρίζουν. Σε τι διαφέρουμε απ’ αυτό οι «αληθινοί» άνθρωποι;
Υπάρχουν πολλές «σχολές» αστυνομικής μυθοπλασίας (whodunit, hard-boiled κλπ). Σε ποια αισθάνεστε πιο κοντά;
Σε αντίθεση με τον Σκορπιό, την πρώτη υπόθεση του ντετέκτιβ Γάκου, που ήταν ένα whodunit cozy mystery, ο Μεσσίας είναι ένα θρίλερ μυστηρίου και καταδίωξης με ιστορικά στοιχεία που πατάει περισσότερο στο police procedural. Αυτά ως προς τις «ταμπέλες». Κατά τ' άλλα, δεν μ' απασχολεί τόσο η κατηγοριοποίηση. Δεν είναι κάτι που έχω κατά νου ενώ γράφω.
* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Χάρης Καραθύμιος γεννήθηκε το 1991 στην Αθήνα, μεγάλωσε στη Λήμνο και κατάγεται από το Καλλίθηρο Καρδίτσας. Είναι απόφοιτος του τμήματος Φυσικής του ΕΚΠΑ και κάτοχος μεταπτυχιακού στον κλάδο των ηλεκτρολόγων μηχανικών και μηχανικών υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Imperial College London.
Το πρώτο του βιβλίο, Ο σκορπιός, κυκλοφόρησε το 2021 από τις εκδόσεις Λιβάνη.
