baby boomers 02

Για το δοκίμιο του François Ricard «Η λυρική γενιά – Δοκίμιο για τη ζωή και το έργο των πρώτων baby boomers» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, επίμ. Λάκης Προγκίδης εκδ. Μάγμα).

Του Γιώργου Δρίτσα

Αποτελεί γεγονός ότι πολλές φορές οι παλαιότερες γενιές θεωρούνται από τους νεότερους ως αυτές που άνοιξαν τον δρόμο προς μια νέα σταδιακή κοινωνική και οικονομική κρίση, προεκτάσεις της οποίας βιώνουμε σήμερα. Αυτός ο ισχυρισμός κρύβει σε πολλές περιπτώσεις μια διάθεση υποτίμησης της γενιάς των Baby Boomers, η οποία πήρε το όνομά της από την απότομη αύξηση του πληθυσμού που σημειώθηκε στις δυτικές κοινωνίες μετά το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Tι ισχύει, όμως, στην πραγματικότητα; Υπάρχει χάσμα γενεών ή παράλλαξη κοινών μοτίβων συμπεριφοράς; Ο Ρικάρ κλίνει περισσότερο προς τη δεύτερη άποψη. Σύμφωνα με αυτόν η γενιά των Baby Boomers δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα μιας ραγδαίας αύξησης των γεννήσεων που έμεινε γνωστή ως baby boom, καθώς οι άνθρωποι που βίωσαν τον πόλεμο θέλησαν να αναπαραχθούν ελεύθερα και χωρίς πιέσεις. Είχαν όμως παράλληλα κατά νου να προσφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερες ανέσεις στα παιδιά τους, την πρόθεση δηλαδή να προσφέρουν αυτά που στερήθηκαν σε κάποιον άμεσο απόγονό τους, χωρίς αυτό να σημαίνει κάποιο επιβαλλόμενο αναπαραγωγικό πλάνο παρά μια διάθεση επανεκκίνησης της ζωής τους σε έναν νέο κόσμο μεγαλύτερης σιγουριάς.

Η νέα αυτή γενιά των Baby Boomers είχε βέβαια τους πρωτεργάτες της, που δεν ήταν άλλοι από όσους ανήκαν στη Λυρική Γενιά. Ο Ρικάρ τούς ονομάζει έτσι καθώς χαρακτηρίζονταν από έντονη λυρικότητα, στον τρόπο που έβλεπαν τον κόσμο ως ένα μέρος σε διαρκή κίνηση, γεμάτο ευκαιρίες και δίχως δυστυχίες, παρά τις δυσκολίες που βίωσαν αρχικά. Επίσης, αποτελούσαν μια γενιά που αγαπούσε πολύ τον εαυτό της, απορρίπτοντας το παρελθόν και θεωρώντας την ίδια σαν τον παρόν και το μέλλον του κόσμου. Πολλοί από αυτούς ήταν πρωτότοκοι και σε μεγάλο ποσοστό οι γονείς τους δεν θέλησαν να κάνουν άλλα παιδιά, ώστε να μην τους στερήσουν το οτιδήποτε.

[Οι baby boomers] αποτελούσαν μια γενιά που αγαπούσε πολύ τον εαυτό της, απορρίπτοντας το παρελθόν και θεωρώντας την ίδια σαν τον παρόν και το μέλλον του κόσμου. Πολλοί από αυτούς ήταν πρωτότοκοι και σε μεγάλο ποσοστό οι γονείς τους δεν θέλησαν να κάνουν άλλα παιδιά, ώστε να μην τους στερήσουν το οτιδήποτε.

Η νεανική περίοδος της γενιάς, η περίοδος μετά το 1960, βρίσκει τη Λυρική Γενιά σε μια κατάσταση ευνοημένης, μετα-εφηβικής νεότητας. Πιο συγκεκριμένα, ο σταδιακός κορεσμός της αγοράς και η στήριξη από γονείς και θεσμικούς φορείς είχε ως αποτέλεσμα την παράταση των σπουδών, στις οποίες είχε πλέον πρόσβαση μεγαλύτερος αριθμός νέων σε σύγκριση με το παρελθόν, και κατά συνέπεια μια σχετική καθυστέρηση στην ενηλικίωση.

Αυτή η γενικευμένη διάθεση πριμοδότησης της νεολαίας γέννησε σε αυτήν ένα αίσθημα «ελαφρότητας» για τον κόσμο και τη ζωή, την αίσθηση πως όλα ήταν ένα ατελείωτο φεστιβάλ μέσα στο οποίο η χαρά και η γενικότερη συναισθηματική έξαψη αποτελούσαν τον κανόνα. Ένα αίσθημα που από τη μία πριμοδοτούσε την πίστη στην αυταξία των Boomers, ενώ από την άλλη την υπονόμευε, αφού ελλείψει σταθερού σημείου αναφοράς, τα πάντα έχαναν το νόημά τους.

Αυτό που έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι το πώς η Λυρική Γενιά εξέφρασε, ακόμη και στην ωριμότητά της, περισσότερο από κάθε άλλη γενιά τη νεωτερικότητα και το μοντέρνο στοιχείο.

Παρά ταύτα, αυτή η διχοστασία δεν καθυστέρησε την καλλιέργεια εκ μέρους των εκπροσώπων της λυρικής νεολαίας μιας εμφυλιοπολεμικής πολεμικής απέναντι σε οτιδήποτε θύμιζε ηλικιωμένο, παλιό ή άλλης γενιάς. Αυτό οφειλόταν σε ένα δεύτερο συναίσθημα, το οποίο συνδεόταν με το συναίσθημα της ελαφρότητας του κόσμου και δεν ήταν άλλο από την αίσθηση της «κεντρικότητας», δηλαδή της πίστης ότι τα πάντα περιστρέφονταν γύρω από αυτούς. Αυτό το συναίσθημα γέννησε με τη σειρά του έναν ναρκισσισμό του πλήθους, μια υπερεκτίμηση της ομάδας των συνομηλίκων και των ατόμων της ίδιας γενιάς. Έτσι, το να ανήκουν σε ένα συλλογικό «εμείς» έγινε καθοριστικό για τον αυτοπροσδιορισμό τους, ιδωμένος όμως μέσα από μια ομοιόμορφη αλλά ταυτόχρονα ρευστή λυρική ταυτότητα.

ricar ex 02Σε αυτό το σημείο εισερχόμαστε στο πιο σημαντικό σημείο του δοκιμίου του Ρικάρ. Συγκεκριμένα, εισερχόμαστε στο στάδιο της ωρίμανσης ή, για να το προσδιορίσουμε καλύτερα, στην εποχή των πράξεων, των αποφάσεων, των γεγονότων και των απτών έργων της Λυρικής Γενιάς, δηλαδή στην εποχή μετά το 1975, όταν άρχισε να παίρνει τα ηνία της κοινωνίας από την προηγούμενη προπολεμική γενιά.

Αυτό που έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι το πώς η Λυρική Γενιά εξέφρασε, ακόμη και στην ωριμότητά της, περισσότερο από κάθε άλλη γενιά τη νεωτερικότητα και το μοντέρνο στοιχείο. Αυτό το τελευταίο, ως μια φιλοσοφική και πολιτική στάση προς απελευθέρωση από οτιδήποτε θύμιζε το παρελθόν, δεν προσιδίαζε πάντοτε σε μια άμεση ρήξη με τα καθεστηκότα ούτε σε αντικατάστασή τους με κάτι δομημένο ή διαφορετικό· και αυτό διότι οι εκφραστές του επικεντρώνονταν, κατά καιρούς, περισσότερο σε μια κατάσταση αυτοαναφορικότητας, θεωρητικοκεντρικής επανάληψης ιδεών και τέλος, εν μέρει, αντιδραστικής αντιπαλότητας με οποιαδήποτε προϋπάρχουσα πολιτισμική νόρμα της Δύσης, χωρίς όμως να δομήσουν, κατά τον συγγραφέα, την αναγκαία αντιπρόταση.

Βέβαια, όλα αυτά οδήγησαν σε μια κατάσταση χειμέριας νάρκης της πολιτικής, η οποία έχασε κάθε νόημα, και μαζί με αυτήν υποτιμήθηκε το κράτος, ως το σταθεροποιημένο θεσμικά πολιτικοκοινωνικό πλέγμα των όποιων ανθρώπινων σχέσεων, αφού πλέον εξέφραζε τα συμφέροντα και τις ανάγκες ατόμων-ιδιωτών κι όχι τα θέλω ενεργών πολιτών. Το κράτος ήταν φυσικό, υπό τέτοιες συνθήκες, να γίνεται ολοένα και πιο γραφειοκρατικό και απρόσωπο, όπως και η –πλέον– μικροπολιτική εξουσία που αυτό ασκεί. Μια κατάσταση που, κατά τον συγγραφέα, έχει προεκτάσεις μέχρι και στη σημερινή πολιτικοκοινωνική κατάσταση της Δύσης.

Κλείνοντας, η παρατήρηση του στοχαστή ότι αυτό το λυρικό πνεύμα διαπνέει τις γενεές που ακολούθησαν, φθάνοντας μέχρι και τη γενιά του ’90, είναι πολύ σημαντική διαπίστωση που απορρίπτει κάθε διάθεση αναζήτησης κάποιου φταίχτη, όπως αντίστοιχα και κάθε ψυχολογική ανάγκη εύρεσης, οποιαδήποτε μορφής, Γης της Εδέμ σε προηγούμενες δεκαετίες και περιόδους. Βέβαια, κάθε παρουσιαζόμενο ζήτημα έχει δύο πλευρές και είναι αλήθεια ότι οι πολιτικές αλλαγές που έφερε μαζί της η Λυρική Γενιά, εναντίον της κοινωνικής συντήρησης και της θρησκευτικής οπισθοδρόμησης των προηγούμενων ετών, αποτέλεσε, όντως, ένα πολύ θετικό γεγονός, που πρέπει όλες οι σύγχρονες γενιές να θυμούνται με ευγνωμοσύνη.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΡΙΤΣΑΣ είναι απόφοιτος του Τμήματος ΦΠΨ της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών και του ΠΜΣ «Φιλοσοφία» του ΕΚΠΑ, με ειδίκευση στην Ιστορία της Φιλοσοφίας και των Ιδεών. 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιος ακυρώνει τι;» της Λορ Μιρά (κριτική) – Σύγχρονη πολιτισμική πολιτική και Cancel culture

«Ποιος ακυρώνει τι;» της Λορ Μιρά (κριτική) – Σύγχρονη πολιτισμική πολιτική και Cancel culture

Σκέψεις για την κουλτούρα της ακύρωσης με αφορμή το βιβλίο της Laure Murat «Ποιος ακυρώνει τι; – Σκέψεις για την cancel culture» (μτφρ. Γιάννης Κτενάς, εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Θυμήθηκα το 1984 του Τζορτζ Όργουελ, όπου η υπ...

«Η σεξουαλικότητα στην Ευρώπη τον 20ό αιώνα» της Ντάγκμαρ Χέρτζοκ (κριτική)

«Η σεξουαλικότητα στην Ευρώπη τον 20ό αιώνα» της Ντάγκμαρ Χέρτζοκ (κριτική)

Για τη μελέτη της Dagmar Herzog «Η σεξουαλικότητα στην Ευρώπη τον 20ό αιώνα – Μια ιστορία» (μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου, επιστ. επιμ.-πρόλογος, Έφη Αβδελά, εκδ. Gutenberg).

Του Νίκου Ξένιου

To βιβλίο της Ντάγκμαρ Χέρτζοκ Η σεξουαλικό...

Διερευνώντας την ψυχολογία του θρησκευτικού βιώματος: Χριστιανισμός, μουσουλμανισμός, ισλαμισμός

Διερευνώντας την ψυχολογία του θρησκευτικού βιώματος: Χριστιανισμός, μουσουλμανισμός, ισλαμισμός

Ένα κείμενο με αφορμή το βιβλίο του William James «Οι παραλλαγές της θρησκευτικής εμπειρίας» (μτφρ. Βασίλης Τομανάς, εκδ. Νησίδες) και το βιβλίο της Anne-Clémentine Larroque «Η γεωπολιτική των ισλαμισμών» (μτφρ. Γιάννης Σιδέρης, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: «Η έκσταση της Αγίας Θηρεσίας», του&nbs...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ