Συναντήσεις με απειλούμενα είδη, καθώς και με άλλα ζώα που μας θυμίζουν τον εαυτό μας. Δύο βιβλία από τις εκδόσεις ΕΠΟΨ μας αποκαλύπτουν τα μυστικά του ζωικού βασιλείου. © Duke Lemur Center
Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου
Η κλιματική αλλαγή, τα δικαιώματα των ζώων, η σχέση του ανθρώπου με τη φύση – θέματα που απασχολούν έντονα τη δημόσια σφαίρα, εμπνέουν εκδηλώσεις, ακτιβιστικές δράσεις, καθώς και μελέτες και βιβλία.
Από τις εκδόσεις ΕΠΟΨ κυκλοφόρησαν πρόσφατα δύο βιβλία που περιγράφουν με βιωματικό τρόπο τις περιηγήσεις των συγγραφέων τους στο ζωικό βασίλειο.
Douglas Adams, Mark Carwardine, Μια τελευταία ματιά – Αναζητώντας είδη υπό εξαφάνιση (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός)
Ίσως όταν ακούμε το όνομά του, να μην συνειδητοποιούμε αυτόματα ποιος είναι ο Ντάγκλας Άνταμς – και όμως, πρόκειται για έναν πολύ γνωστό και ταλαντούχο δημοσιογράφο και συγγραφέα, δημιουργό του Γυρίστε τον γαλαξία με οτοστόπ, καθώς και του ντετέκτιβ Ντιρκ Τζέντλι. Σε αυτό το βιβλίο, όμως, δεν εξερευνά το διάστημα ή κάποια αστυνομική υπόθεση, αλλά ταξιδεύει, παρέα με τον Μαρκ Κάργουορντιν, στις εσχατιές της Γης, για να συναντήσει τα είδη που κοντεύουν να εξαφανιστούν από τον πλανήτη μας: τον λεμούριο άι άι, τον ανθρωποφάγο δράκο του Κομόντο, τον λευκό ρινόκερο του Ζαΐρ, κ.ά.
Ακόμα και σε αυτά τα μέρη, βέβαια, ο πολιτισμός έχει αφήσει τα ίχνη του: έτσι, μαζί με τα σπάνια ζώα, οι εξερευνητές και στη συνέχεια οι αναγνώστες συναντούν τα σημάδια της αποικοκρατίας, καθώς και τους ανθρώπους εκείνους που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην προστασία της πανίδας.
Γραμμένο με χιούμορ, διαύγεια, και αγάπη για το ζωικό βασίλειο, το βιβλίο του Άνταμς μάς υπενθυμίζει πως για να καταλάβουμε καλύτερα τον κόσμο, χρειάζεται να επισκεφτούμε τα πλέον αποκεντρωμένα μέρη της περιφέρειας – άλλωστε, και ο ίδιος ο Δαρβίνος ανέπτυξε τη «Θεωρία της εξέλιξης» χάρη στις παρατηρήσεις του στα νησιά Γκαλαπάγκος.
Emmanuelle Pouydebat, Οι ωραιότερες συναντήσεις μου με ζώα (μτφρ. Αριάδνη Μοσχονά)
Τα ζώα έχουν μια ιδιαίτερη ευφυΐα την οποία οι άνθρωποι πολλές φορές κρίνουμε βιαστικά, με έναν τρόπο που πλέον αποκαλούμε «ανθρωποκεντρικό». Η Εμανουέλ Πουιντεμπά, ερευνήτρια πάνω στην εξέλιξη της συμπεριφοράς των ζώων, και συγγραφέας με πλούσιο έργο, ίσως μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα πώς τα ζώα τρέφονται, προστατεύονται, θεραπεύονται και αλληλοβοηθούνται, έχοντας το καθένα τη δική του προσωπικότητα.
Ελέφαντες που σκάβουν το έδαφος για να περάσουν κάτω από εμπόδια, βατράχια που χρησιμοποιούν τα χέρια τους για να πιάσουν θηράματα, πίθηκοι που κρύβουν τα μωρά τους στον αυχένα τους, μωρά δελφίνια που θηλάζουν τις μητέρες τους καθώς κολυμπούν. Παρότι η γνωριμία με τα ζώα πολύ συχνά γίνεται στο πλαίσιο της επιστημονικής μελέτης, δεν απουσιάζει ο εξομολογητικός τόνος – για παράδειγμα, μετά από τη συνάντησή της με το δελφίνι, η ίδια η συγγραφέας προβληματίζεται για τη δυσκολία της να γίνει μητέρα, καθώς την εμποδίζει μια σοβαρή ενδομητρίωση.
Σε ποιο συμπέρασμα καταλήγουμε στο τέλος; Στο ότι ο άνθρωπος δεν έχει «το μονοπώλιο κανενός πράγματος στη φύση».
* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
