«Πατρότητα» του Μιχάλη Σπέγγου (προδημοσίευση)

Είμαι ο Αχιλλέας Χάριγκτον. Γεννήθηκα και ζω στην Κέρκυρα, αλλά έζησα ένα μέρος της ζωής μου στην Αγγλία. Αύριο θα κλείσω τα εβδομήντα μου χρόνια. Μεγάλο το νούμερο. Βρίσκομαι τώρα που γράφω στην Κέρκυρα του 1961.

Αύριο είναι μεγάλη μέρα για μένα. Αύριο είναι η μέρα που θα γνωριστούν η Μαρία Βαλέρια με τον Λάκη. Ένα άγχος το έχω. Ο Λάκης μιλάει μόνον Ελληνικά, ενώ η Μαρία Βαλέρια μιλάει άπταιστα κάμποσες γλώσσες εκτός από Ελληνικά και θα αναγκαστώ να κάνω τον διερμηνέα. Μικρό το κακό. Η προσμονή μου είναι τεράστια.

Αύριο γίνομαι ακριβώς εβδομήντα ετών. Ξέρω ότι οι φίλοι μου στην καθιερωμένη μας συνάντηση, στο καθιερωμένο μας μέρος, στης Μαργαρίτας, θα έχουν κάτι ετοιμάσει για μένα. Τους κανταδόρους της Κέρκυρας ίσως που είχαν πέρυσι ή κάποιον παλιό μου μαθητή ή κάποιο αντικείμενο που μου αρέσει πολύ. Με αγαπούν και τους αγαπάω, γι’ αυτό αύριο θα τους συστήσω τον Λάκη και τη Μαρία Βαλέρια. Αν όλα πάνε καλά το πρωί, το μεσημέρι, θα γιορτάσουμε τα γενέθλιά μου όλοι μαζί.

Δε θα μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι θα έφτανα σε τόσο βαθιά γεράματα. Αυτοεξυπηρετούμενος, βαδίζω με τη βοήθεια μόνο ενός μπαστουνιού, αργά αλλά σταθερά, δεν έχω πέσει μέχρι τώρα, δεν είχα προβλήματα υγείας που δεν ξεπεράστηκαν μέχρι τώρα. Πάνω απ’ όλα βεβαίως έχω, όπως λένε, σώας τα φρένας. Γεννήθηκα στις 25 Απριλίου του 1891 στην Κέρκυρα και αύριο έχουμε 25 Απριλίου του 1961 και θα βρίσκομαι στην Κέρκυρα. Πέρα από την υγεία μου είμαι ευγνώμων, γιατί έχω αυτούς τους φίλους, γιατί συναντιόμαστε δύο φορές την εβδομάδα ανελλιπώς, γιατί τους εκτιμώ και με εκτιμούν και γιατί τους νιώθω κοντά μου. Πραγματικά ευγνώμων. Δε ζω πια στο σπίτι που πέρασα το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου, σε αυτό κοντά στο Αχίλλειο, αλλά σε ένα διαμέρισμα στο κέντρο της πόλης. Είπαμε, αυτοεξυπηρετούμαι.

Σας αρέσουν οι ιστορίες; Ρωτούσα πάντοτε τους μαθητές μου και συνέχιζα. Σας αρέσει να λέτε ιστορίες; Σας αρέσει να κατασκευάσετε και να πείτε τις δικές σας ιστορίες; Θα σας άρεσε να τις γράψετε; Θα σας άρεσε να τις μοιραστείτε με τον κόσμο και τέλος θα σας άρεσε να δείτε τις ιστορίες σας να ζωντανεύουν επί σκηνής; Έτσι προσπαθούσα να ανιχνεύσω τους μελλοντικούς συγγραφείς. Κάποιοι από τους μαθητές μου τα κατάφεραν, άλλοι στην πρόζα, άλλοι στο θέατρο, τρεις έγιναν αξιόλογοι ποιητές. Όσο για μένα; Εγώ… εγώ ναι, σε όλα, πλην όμως, αν και ήθελα, φοβόμουν να γράψω. Για δυο κυρίως λόγους. Γιατί είμαι χαοτικός και οι ιστορίες μου θα ήταν αποσπασματικές χωρίς έναν σκελετό τον οποίο αδυνατώ να ακολουθήσω, αλλά και γιατί ξέρω να κάνω τις λέξεις εικόνες για τη σκηνή, μόνο αν είμαι σίγουρος για την αξία τους.

Έχω σκηνοθετήσει λοιπόν πάνω από εκατό έργα, δεν έχω ανεβάσει όμως κανένα δικό μου. Να προσθέσω ότι είμαι γενικά ανυπόμονος. Η συγγραφή θέλει μεταξύ άλλων τεράστια υπομονή. Ούτε και η Ανθή μπορούσε να γράψει ή καλύτερα να πω δεν είχε το χάρισμα. Η Ανθή ήταν ηθοποιός, αυτό ήταν. Και σκηνοθέτις βεβαίως, αλλά πιστεύω ήταν καλύτερη σαν ηθοποιός. Κάναμε πολλές συζητήσεις με την Ανθή επί του θέματος, αυτή με παρακινούσε να γράψω. Με παρακινούσε να γράψω δύο πράγματα. Θέατρο και τη βιογραφία μου, τη μυθιστορηματική σου βιογραφία, όπως έλεγε. Γιατί η Ανθή ήταν το μοναδικό άτομο στον κόσμο που ήξερε την αλήθεια της ζωής μου. Ίσως καλύτερα και από μένα. Ξέρω, γράφω σαν να είναι ακόμη εδώ. Δεν είναι, εδώ και πολλά χρόνια. Μετά έγιναν πολλά και έμαθα πολλά, η Ανθή όμως από μέσα μου δεν έφυγε ποτέ.

Πάντοτε μου άρεσε η Ιστορία. Μετά το θέατρο θα έλεγα ότι ήταν η δεύτερη άυλη αγάπη μου. Την έψαχνα, την εξέταζα, την απολάμβανα. Οι φίλοι μου το ξέρουν καλά, όλοι θα έλεγα όσοι με γνώρισαν το ξέρουν, όχι μόνο οι φίλοι μου. Δεν είμαι όμως ιστορικός. Μικρό το κακό, υπάρχουν πολλοί και καλύτεροι. Θεωρώ ότι ένα μέρος της ζωής μου είναι συναρπαστικό και έχει ευρύτερη ιστορική σημασία. Αυτό θα χαθεί με τον χαμό μου, έτσι δεν είναι; Η σκέψη μπήκε από παλιά μέσα μου και με κέντριζε και με ενοχλούσε, αλλά εύρισκα δικαιολογίες και το ανέβαλα. Γιατί, όπως είπαμε, δεν είμαι συγγραφέας, γιατί δεν τολμούσα να γράψω. Η Ανθή πρότεινε να βρούμε έναν επαγγελματία και να τον πληρώσουμε. Μα… διάβασα κάπου ότι μια από τις αδιαμφησβήτητες αρχές της Φυσικής είναι ότι αφ’ ης στιγμής παρατηρείς τη φύση, την αλλοιώνεις και αυτή είναι η περιβόητη αρχή της αβεβαιότητας. Μα το ίδιο δε θα γινόταν και εδώ; Δεν επιθυμώ να μείνει η ιστορία μου αλλοιωμένη, περασμένη από το φίλτρο του μυαλού και της καρδιάς κάποιου άλλου ανθρώπου, όσο επιδέξιος κι αν είναι. Θα τα γράψω εγώ λοιπόν.

Πάντοτε μου άρεσε η Ιστορία. Μετά το θέατρο θα έλεγα ότι ήταν η δεύτερη άυλη αγάπη μου. Την έψαχνα, την εξέταζα, την απολάμβανα. Οι φίλοι μου το ξέρουν καλά, όλοι θα έλεγα όσοι με γνώρισαν το ξέρουν, όχι μόνο οι φίλοι μου. Δεν είμαι όμως ιστορικός. Μικρό το κακό, υπάρχουν πολλοί και καλύτεροι. Θεωρώ ότι ένα μέρος της ζωής μου είναι συναρπαστικό και έχει ευρύτερη ιστορική σημασία. Αυτό θα χαθεί με τον χαμό μου, έτσι δεν είναι;

Το μέρος της ζωής μου με ιστορική σημασία αφορά κυρίως στα χρόνια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Όχι, λάθος, αφορά στο ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και συγκεκριμένα στη διαβόητη κρίση του Ιουλίου και όλα τα προηγούμενα που συνέβησαν, για να οδηγηθούμε εκεί, αλλά και όλα όσα ακολούθησαν. Άρα μιλάμε για δώδεκα το πολύ μήνες, που συνέβησαν σχεδόν πενήντα χρόνια πριν. Θεέ μου, πώς πέρασε ο χρόνος. Μικρότερη σαφώς ιστορική σημασία έχει η συμμετοχή μου στα γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής. Πέρα από αυτό, όμως επιθυμώ να πω πράγματα για τη ζωή μου, τα οποία ενδεχομένως δεν ενδιαφέρουν κανέναν. Για την Ανθή, για την Κάθριν, για το θέατρο, για το Αχίλλειο, για την Κέρκυρα, για αυτούς τους φίλους που θα συναντήσω ξανά αύριο και θα μου έχουν ετοιμάσει την έκπληξη, για όλη αυτή τη θεατρική αρμάδα που σημάδεψε τη ζωή μου. Θέλω να μιλήσω γενικά για τον βίο και την πολιτεία μου. Ασχέτως ιστορικής σημασίας, με σημασία όμως πιστεύω κοινωνική, ανθρώπινη και ίσως φιλοσοφική. Μιας ζωής ιδιαίτερης, που κανείς δεν ξέρει και κανείς δε θα μπορούσε να φανταστεί.

Αύριο γίνομαι εβδομήντα χρονών. Αν αισθανθείτε ότι επαναλαμβάνω κάποια πράγματα, μπορείτε να πείτε ότι είναι της ηλικίας. Αύριο οι φίλοι μου θα μου ευχηθούν χρόνια καλά. Αύριο θα τους γνωρίσω τη Μαρία Βαλέρια και τον Λάκη. Αύριο η Μαρία Βαλέρια θα γνωρίσει τον Λάκη.

«Καλώς τα αγαπημένα μου γεροντάκια, το λέω τρυφερά, αφού ξέρετε», μας λέει πάντοτε η γλυκιά και εξυπηρετική Μαργαρίτα που δεν είναι απλώς γκαρσόνα, αλλά και μνηστή του γιου του αφεντικού, άρα αφεντικίνα. Μας περιποιείται η Μαργαρίτα. Δεν την αλλάζουμε. Φτιάχνει και μια δική της σπεσιαλιτέ που δεν έχω φάει καλύτερη. Φτιάχνει το καλύτερο σοφρίτο της Κέρκυρας. Είναι και ερασιτέχνης ηθοποιός και αν είχε καλύτερη φωνή και μεγαλύτερη όρεξη, είχε προοπτικές. Αρκετά όμως για τη Μαργαρίτα.

Οι φίλοι μου είναι οι εξής: ο Λέανδρος και ο Αριστείδης, που ήταν μουσικοί. Ο Μάριος, που είναι ηθοποιός, η Μαρία που ήταν και δήμαρχος και ο παππούς της ήταν ο αδελφός του Κυβερνήτη, καμία φορά η ανιψιά της η Ελένη, η οποία είναι σαν μια δροσοσταλιά. Είναι και ο Θουκυδίδης, ο φιλόσοφος και ποιητής, πρώην υπάλληλος του ταχυδρομείου και είναι και η Λάουρα, τραγουδίστρια και ηθοποιός και ντίβα. Ο Μάριος και η Λάουρα είναι αδέλφια. Μεγάλη παρέα, αν το σκεφτεί κανείς.
Είμαι άνθρωπος του θεάτρου. Αυτή είναι η ζωή μου. Ξεκίνησα ως ηθοποιός, αλλά κατέληξα δάσκαλος και σκηνοθέτης. Πάνω από εκατόν πενήντα θεατρικές παραγωγές, πάνω από διακόσιοι απόφοιτοι βγήκαν από τη σχολή μου, πάνω από διακόσιοι ηθοποιοί συνεργάστηκαν μαζί μου. Αισθάνομαι γεμάτος, πλήρης.

Στη ζωή μου, έζησα τρεις μεγάλους έρωτες. Βίωσα τους δυο μεγάλους πολέμους με τρόπο ιδιαίτερο. Έχω μανία με την Ιστορία. Μετά το θέατρο, θα έλεγα είναι η μεγάλη μου άυλη αγάπη.

Έζησα γεμάτη ζωή, κατά τμήματα άκρως ιδιαίτερη και συναρπαστική. Γνώρισα τη θρυλική αυτοκράτειρα Σίσσυ της Αυστρίας, με χάιδεψε μάλιστα στο κεφάλι μου, γιατί ήμουν πέντε χρονών και χαριτωμένος και έχω ανάμνηση. Γνώρισα τον πρωθυπουργό της Αγγλίας Λόιντ-Τζορτζ. Μίλησα με τον Βασιλιά Γεώργιο της Αγγλίας. Αντάλλαξα επιστολές με δυο αυτοκράτορες. Αντάλλαξα επιστολές με τον Καρλ Ράντεκ. Μεταξύ άλλων.

Ζω μόνος και δόξα τω Θεώ αυτοεξυπηρετούμαι. Πηγαίνω κάθε μέρα στο θέατρό μου, διδάσκω, σκηνοθετώ, με την παρέα βρισκόμαστε ανελλιπώς δύο φορές την εβδομάδα. Μεσημέρια πια, τα βράδια με κουράζουν.

Αποφάσισα εκτός από τη ζωή μου να μιλήσω και γενικότερα για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η μάλλον με αφορμή τη ζωή μου. Θα καταστεί προφανής η σύνδεση καθώς θα διαβάσετε, υπάρχει και η πανθομολογούμενη εμμονή μου με την Ιστορία, αλλά υπάρχει και ένας άλλος λόγος, πιο βαθύς. Αυτός έχει να κάνει με τη φιλοσοφία μου.

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι είμαστε μέρος ενός σχεδίου. Το έχουμε ανάγκη σχεδόν όσο τον αέρα που αναπνέουμε. Δεν είναι μόνο μια θρησκευτική ή μεταφυσική επιθυμία, είναι βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη ψυχολογία. Η ιδέα ότι κάποιος «μεγάλος», είτε τον ονομάσουμε Θεό, είτε Διάβολο, είτε Ιστορία, γνωρίζει, σχεδιάζει, έχει έναν σκοπό, μας προσφέρει καταφύγιο μέσα στο χάος. Ακόμη κι αν αυτός ο σκοπός είναι κακός, ακόμη κι αν μας χρησιμοποιούν, τουλάχιστον υπάρχει νόημα, δεν παραδινόμαστε στην τυχαιότητα, αλλά συμμετέχουμε σε κάτι που ξεπερνά το εγώ μας και την περιορισμένη μας ύπαρξη. Έτσι, οι κοινωνίες αποκτούν συνοχή. Με τον σκοπό, το σχέδιο και τα κατάλληλα αφηγήματα. Στρατόπεδα δημιουργούνται, σημαίες υψώνονται και οι άνθρωποι βρίσκουν ανακούφιση στη βεβαιότητα ότι μάχονται για έναν «καλό σκοπό». Κάποιοι πηγαίνουν στη μία πλευρά, άλλοι στην άλλη, κάποιοι πιστεύουν ότι ανήκουν στη μία, ενώ στην πραγματικότητα ανήκουν στην άλλη κι όμως αυτό δε μας ταράζει, γιατί η ύπαρξη ενός σχεδίου, έστω και παραμορφωμένου, μας δίνει την ψευδαίσθηση της τάξης. Το χάος γίνεται υποφερτό, όταν νομίζουμε ότι υπάρχει ένας αρχιτέκτονας πίσω του. Αλίμονο, αν δεν υπάρχει. Αν ζούμε, πορευόμαστε και πεθαίνουμε χωρίς κανέναν υπέρτερο σκοπό, σαν ανώφελοι περαστικοί σε έναν αδιάφορο κόσμο, είναι αδύνατον να το δεχτούμε. Δεν είμαστε ζώα, λέμε, είμαστε ανώτερες μορφές ζωής. Ανώτερες, άρα «προορισμένες» για κάτι. Αυτή η ιδέα είναι σχεδόν βιολογικό μας ένστικτο και μας κρατά ζωντανούς.

Κι όμως, ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος ήρθε, για να καταρρίψει αυτόν τον μύθο με την ωμή του αλήθεια. Ήταν το πιο τρομακτικό πείραμα που έκανε ποτέ η ανθρωπότητα στον ίδιο της τον εαυτό. Αντί να αποδείξει ότι υπάρχει σχέδιο, ότι η Ιστορία έχει κάποιον ηγεμόνα-νομοθέτη, μας απέδειξε το αντίθετο. Ότι οι κοινωνίες αναπτύσσουν δυναμικές χωρίς κανέναν μεγάλο αρχιτέκτονα, χωρίς σκοπό, χωρίς λογική συνέπεια. Η Ευρώπη του 1914 είχε πίσω της αιώνες φιλοσοφίας, επιστήμης, ορθού λόγου. Και παρ’ όλα αυτά, μέσα σε λίγες εβδομάδες, βυθίστηκε σ’ έναν ολοκληρωτικό παραλογισμό σφαγής, όχι επειδή το είχε «σχεδιάσει» ένας δαίμονας, αλλά επειδή οι δυνάμεις του εθνικισμού, της ισχύος, του φόβου και της αμοιβαίας καχυποψίας είχαν ξεφύγει από κάθε έλεγχο.

Αυτό είναι το πιο τρομακτικό μάθημα. Η Ιστορία μπορεί να κυλήσει προς την καταστροφή, όχι επειδή κάποιος «σούπερ κακός» το αποφάσισε, αλλά επειδή κανείς δεν την ελέγχει. Το χάος δε χρειάζεται αρχιτέκτονα. Η βία και ο παραλογισμός μπορούν να ξεσπάσουν αυθόρμητα, από την τριβή των κοινωνιών και την τυφλή πίστη σε έννοιες, που νομίζουμε ότι μας ξεπερνούν.

Αν δε μάθουμε από αυτό το κοσμογονικό πείραμα που ήταν ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, θα οδηγηθούμε πάλι στην ίδια άβυσσο. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αυταπάτη από το να πιστεύουμε ότι «κάποιος ξέρει» και ότι άρα είμαστε ασφαλείς. Ο πόλεμος του 1914 μας αποκάλυψε πως το ανθρώπινο είδος μπορεί να σπείρει έναν Αρμαγεδδώνα χωρίς καν να το θέλει, χωρίς καν να το καταλάβει, παρασυρμένο από μηχανισμούς που το ίδιο δημιούργησε.

Η μόνη ελπίδα είναι η επίγνωση. Όχι η τυφλή πίστη σε κάποιον μεγάλο σχεδιαστή, αλλά η συλλογική ωριμότητα, η συνειδητή προσπάθεια να τιθασεύσουμε τις δυνάμεις μας, πριν αυτές τιθασεύσουν εμάς. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος είναι προειδοποίηση, όχι απλώς ιστορία. Ένα κάτοπτρο που μας δείχνει όχι μόνο τι συνέβη τότε, αλλά τι μπορεί να συμβεί ξανά, αν παραδοθούμε στον μύθο του «σχεδίου» και πάψουμε να αναλαμβάνουμε ευθύνη για το κοινό μας μέλλον.
Νομίζω ότι τα παραπάνω εξηγούν, γιατί με απασχολεί περισσότερο ο Πρώτος και όχι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος που είναι και πιο πρόσφατος και είχε και περισσότερα θύματα. Ο δεύτερος, όσο και αν ήταν απόρροια του πρώτου, εμπεριέχει καθαρά το κακό, το απόλυτο κακό. Δεν εμπίπτει λοιπόν στην ανάλυσή μου.

Υπάρχει βεβαίως και ένας άλλος λόγος. Η προσωπική μου συμμετοχή, αλλά και το πώς καθόρισε τη ζωή μου.

Πριν τελειώσω τούτον τον πρόλογο, θέλω να κάνω αναφορά σε δυο σφαίρες. Η πρώτη ήταν το 1914, στο Σαράγιεβο. Η δεύτερη το 1956. Αυτές οι δύο σφαίρες πιστεύω καθόρισαν τη ζωή μου.

Όλα αυτά, ελπίζω, θα γίνουν σαφή, αφού με διαβάσετε. Αρχίζω.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η Ιστορία υπακούει σε κάποιο σχέδιο. Ότι πίσω από τα μεγάλα γεγονότα υπάρχει μια λογική, ένας αόρατος μηχανισμός που οργανώνει το χάος και δίνει νόημα στις ανθρώπινες πράξεις. Η ανάγκη αυτή δεν είναι μόνο μεταφυσική ή θρησκευτική· είναι βαθιά ψυχολογική. Οι κοινωνίες συγκροτούνται γύρω από αφηγήσεις, σύμβολα και βεβαιότητες που επιτρέπουν στους ανθρώπους να αισθάνονται ότι ανήκουν σε κάτι μεγαλύτερο από τους ίδιους.
Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήρθε να διαλύσει αυτή την παρηγορητική ψευδαίσθηση. Η Ευρώπη του 1914, η ήπειρος του Διαφωτισμού, της επιστήμης και της πίστης στην πρόοδο, βυθίστηκε μέσα σε λίγες εβδομάδες σε έναν πρωτοφανή παραλογισμό μαζικής καταστροφής. Όχι εξαιτίας ενός μοναδικού «μεγάλου αρχιτέκτονα», αλλά ως αποτέλεσμα δυνάμεων που ξέφυγαν από τον έλεγχο: εθνικισμών, φόβων, συμμαχιών, πολιτικών παρεξηγήσεων και αλυσιδωτών αποφάσεων που κανείς δεν μπορούσε πλέον να ανακόψει. Το πιο ανησυχητικό μάθημα εκείνου του πολέμου ήταν ίσως ότι το χάος δεν χρειάζεται απαραίτητα έναν δημιουργό.

Κέρκυρα, 1891. Στην απομόνωση του Αχίλλειου, η αυτοκράτειρα Ελισάβετ της Αυστρίας, η Σίσσυ, “φέρεται” να φέρνει στον κόσμο ένα παιδί που δεν πρέπει να υπάρξει δημόσια. Για να αποφευχθεί το σκάνδαλο και οι πολιτικές συνέπειες, το νεογέννητο αγόρι απομακρύνεται μυστικά και μεγαλώνει στην Αγγλία από αριστοκρατική οικογένεια, χωρίς να γνωρίζει τίποτε για την πραγματική του προέλευση.

Ο Αχιλλέας Χάρινγκτον εξελίσσεται σε έναν ευφυή και εσωστρεφή άνθρωπο του θεάτρου και των γραμμάτων, βασανισμένο από μια αδιόρατη αίσθηση διαφορετικότητας, πιστεύοντας ότι πίσω από τα μεγάλα γεγονότα της Ιστορίας υπάρχει κάποιο σχέδιο, μια λογική που οργανώνει τον κόσμο και δίνει συνοχή στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Όταν όμως η δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου πυροδοτεί τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αρχίζουν να κυκλοφορούν φήμες για έναν χαμένο απόγονο της αυτοκρατορικής οικογένειας που γεννήθηκε κρυφά στην Κέρκυρα. Διπλωματικοί κύκλοι, κρατικοί μηχανισμοί και μυστικές υπηρεσίες επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη φήμη σε έναν κόσμο που καταρρέει. Ο Αχιλλέας βρίσκεται άθελά του παγιδευμένος μέσα σε αυτό το παιχνίδι εξουσίας και αρχίζει να υποψιάζεται ότι ίσως συνδέεται άμεσα με το μυστικό.

Σταδιακά, η αναζήτηση της καταγωγής του μετατρέπεται σε υπαρξιακή εμμονή. Αν είναι πράγματι γιος της Σίσσυ, τότε η ίδια του η ύπαρξη αποτελεί κομμάτι της ευρωπαϊκής ιστορίας. Αν όμως όλα είναι μια κατασκευή, τότε τι απομένει από την ταυτότητα ενός ανθρώπου όταν καταρρεύσει ο μύθος που τον στηρίζει;

Μέσα στον πόλεμο, τον έρωτα, την τέχνη και τη διάψευση των μεγάλων βεβαιοτήτων της Ευρώπης, ο Αχιλλέας έρχεται αντιμέτωπος με ένα βαθύτερο ερώτημα: αν η Ιστορία καθοδηγείται πράγματι από κάποιο σχέδιο ή αν οι άνθρωποι δημιουργούν μύθους μόνο και μόνο για να αντέξουν το χάος.

Η Πατρότητα είναι ένα μυθιστόρημα για τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανθρώπινη ανάγκη για νόημα και στο ανεξέλεγκτο χάος της Ιστορίας· μια αφήγηση που διατρέχει την Ευρώπη του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, εξερευνώντας πώς οι μεγάλες ιστορικές καταστροφές διαμορφώνουν όχι μόνο τα έθνη αλλά και την ίδια την αίσθηση ταυτότητας των ανθρώπων.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Μιχάλης Σπέγγος έχει γράψει: μυθιστορήματα, διηγήματα, και θεατρικά. Η Πατρότητα είναι το δέκατο μυθιστόρημά του. Το ένατο, η Τρωική Ραψωδία κυκλοφορεί επίσης από τις εκδόσεις Παπαζήση.