Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Αλίκης Καγιαλόγλου «Μια φορά κι έναν καιρό η Αλεξάνδρα, η Ευανθία και η Αλίκη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
ΛΟΥΤΣΙΑ ΝΤΙ ΛΑΜΕΡΜΟΥΡ
Έβρεχε ασταμάτητα. «Στον κακορίζικο τον τόπο, Μάη μήνα βρέχει» φώναζε η κυρία Ελένη, η γειτόνισσα από δίπλα, μα ζεύοντας νευριασμένη την απλωμένη της μπουγάδα. Εκείνην όμως δεν την ένοιαζε καθόλου. Οι ανθισμένες τριανταφυλλιές μοσχομύριζαν μπροστά στα παράθυρά της και η θάλασσα και όλο το λιμάνι με τις βάρκες και τα τρεχαντήρια ήσυχα ήσυχα αραγμένα της άρεσαν πάρα πολύ. Και τα σπίτια που όλο πλήθαιναν και όλο πιο κακόγουστα γινόντουσαν –μοντέρνα τα ’λεγαν, ήσυχα ήσυχα κι αυτά και βρεμένα, έρημα, χωρίς καθόλου ανθρώπους της έμοιαζαν.
Άκουγε τη Νόρμα, με την Κάλλας βέβαια, για χιλιοστή φορά. Μόνο τη Νόρμα άκουγε στο νησί, άντε και λίγο Yma Sumac ή λίγο Elvis Presley γι’ αλλαγή.
Μαύρος κατάμαυρος ο ουρανός, έβρεχε όλη μέρα, κι εκείνη χάζευε από το παράθυρο της κρεβατοκάμαρας –«το πιο ερωτικό παράθυρο» έλεγε– ξαπλωμένη στο παλιό σιδερένιο κρεβάτι, άκουγε, έβλεπε και σκεφτόταν. Πέρασαν κιόλας πέντε χρόνια από τότε που πήρε αυτό το σπίτι, μόνο και μόνο για την εκατόφυλλη τριανταφυλλιά μπροστά στα παράθυρα και τη θάλασσα από κάτω, αλλά και για το καράβι της γραμμής, που κάθε βράδυ, κάθε βράδυ, το έβλεπε να μπαίνει φωτισμένο στο λιμάνι βγάζοντας δυνατή φωνή, λίγο πριν βγάλει τη μουρίτσα του τη μαυριδερή από τον βράχο της Αγίας Παρασκευής.
Η μόνη επαφή της με τον υπόλοιπο κόσμο ήταν αυτή. Δεν είχε αεροπλάνο για να μη χαλάσει, όπως έλεγαν, το νησί… Για τα τσιμεντένια τάνκερ που ξεφύτρωναν κάθε μέρα, αλλά και για το πλαστικό που γέμιζε τα σπίτια και τις ψυχές τους κα θόλου βέβαια δεν τους ένοιαζε. Ως και η κυρία Βιργινίτσα που της πότιζε στην αρχή τον κήπο και δεν ήθελε λεφτά, μια χάρη της είχε ζητήσει. Ένα αναρριχόμενο πλαστικό φυτό για την καινούργια της κουζίνα. Όλα τα άλλα τα δωμάτια, τα είχε ήδη βολέψει. Είχαν φροντίσει γι’ αυτό τ’ ανίψια της από την Αθήνα, έτσι της είχε πει, κι ας είχε έξω ο τεράστιος κήπος της όλου του κόσμου τ’ ανθισμένα τα φυτά. Μέσα η καρδιά της άνοιγε μόνο με τα αναρριχόμενα τα πλαστικά.
Έξω όλα είχανε μουλιάσει. Χιλιάδες σαλιγκάρια κόβανε βόλτες και οι τοίχοι ήταν γεμάτοι από κάμπιες. Πολλές κ μπιες φέτος. Γιατί άραγε; σκέφτηκε. Ποιος ξέρει. Πριν από μερικά χρόνια, το νησί είχε γεμίσει ποντικούς, θυμήθηκε. Αναγκαστικά φέρανε γάτες από διπλανό νησί. Μετά οι γάτες πληθύνανε και άγνωστο τι κάνανε μετά και μ’ αυτές. Όλα αυτά της θύμισαν εκείνο το φιλμάκι με τα κινούμενα τα σχέδια από την Τσεχοσλοβακία. Το ’χε δει πριν από πολλά χρόνια στο Studio, τον κινηματογράφο που, όπως και η Αλκυονίδα, άνοιξε ορίζοντες σε γενιές και γενιές με τις πρωτοποριακές αλλά και τις κλασικές ταινίες που έφερνε. Σ’ ένα χωριό, λέει, είχανε μεγάλο πρόβλημα, είχανε γεμίσει φίδια. Κάνανε συνέλευση οι γεροντότεροι και οι προεστοί και αποφάνθηκαν:
πήγανε και φέρανε σκαντζόχοιρους. Μετά γεμίσανε μ’ αυτούς και φέρανε γάτες, μετά φέρανε σκύλους, μετά αλεπούδες, μετά ποιος ξέρει τι, ώσπου βαρέθηκαν κι αφήσανε ξανά τα φίδια.
Ξαφνικά έγινε σιωπή. Έξω είχε σκοτεινιάσει. Ξανάβαλε την Κάλλας από την αρχή. Πότε πέρασαν τα χρόνια, πότε ήτανε μικρή; Είχε πάει με τη μαμά της και κάτι γειτόνισσες να φάνε πάστες στο Green Park και ν’ ακούσουν μουσική. Ήταν Δευτέρα κι όπως πάντα ήταν και οι καθιερωμένοι οι διαγωνισμοί. «Νέα ταλέντα» τους έλεγαν. Οι γειτόνισσες την έσπρωξαν. «Έλα Αλεξάνδρα, γιατί δεν τραγουδάς κι εσύ;» «Βγήκε πρώτη η μικρή» φώναξε μετά χαρούμενος, πολύ χαρούμενος, ο κονφερανσιέ και «χειροκροτήστε τη δροσοσταλίδα» ξαναείπε δυνατά και την ξαναέσπρωξε στη σκηνή. Και πήγε στο διάλειμμα στο τραπέζι τους για να μιλήσει με τη μαμά της. «Το παιδί είναι θαύμα» της είπε. «Αφήστε τη για έναν μήνα, μόνο στις σχολικές της διακοπές». Η μαμά της ήταν συγκινημένη αλλά και διστακτική. Καθίσανε και στη βραδινή παράσταση για να το σκεφτεί. Αναγκάστηκαν να πάρουν κι άλλη πάστα. Οχτώ ολόκληρες δραχμές. Γυρίσανε με τα πόδια στο σπίτι. Δεν υπήρχαν λεφτά για ταξί. Η μικρή ξεθεωμένη αλλά πολύ χαρούμενη.
Τρεις ολόκληρους μήνες κάθε απόγευμα στο ίδιο τραπεζάκι, ο ίδιος κύριος που έπαιρνε πάντα παγωτό, έκανε την ίδια κίνηση και έλεγε την ίδια ακριβώς φράση. Στο τέλος δεν άντεξε. Πήγε κοντά του και τον ρώτησε. «Μα τι ακριβώς μου λέτε, κύριε;» Κι εκείνος «Σας εύχομαι και Λουτσία ντι Λαμερμούρ» απάντησε και της φίλησε το χέρι. Δεν τόλμησε να ρωτήσει ποια ήταν η Λουτσία.
Την άλλη κιόλας μέρα άρχισε. Δανείστηκε ένα καλό φόρεμα από μια συμμαθήτριά της εύπορη, κόρη μεγαλομπακάλη. Δεν της πολυπήγαινε το είδος – ήταν πολύ γυαλιστερό με χάντρες, το έλεγαν λαμέ. Σαν μικρομέγαλη έδειχνε αλλά τι να κάνει… Πήρε κι από τη φίλη της τη Δέσποινα μια μαύρη φούστα και μια μπλούζα κίτρινη μεταξωτή με μεγάλο φιόγκο και ξεκίνησε. Έλεγε ένα τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη και δυο ισπανικά, ο Θεός να τα κάνει, έτσι όπως τα είχε μάθει από το ραδιόφωνο. Κι έπαιρνε για δύο παραστάσεις –μια απογευματινή και μια βραδινή– τριάντα δραχμές, κάθε μα κάθε βράδυ.
Μέχρι να ’ρθει η σειρά της, καθόταν στις μπροστινές σειρές κι έβλεπε τους ακροβάτες από την Ουγγαρία, τα μαύρα τα μπαλέτα από την Αφρική και τον ζογκλέρ που κατάπινε φωτιές. Καμιά φορά πήγαινε να καθίσει και στα καμαρίνια. Δεν της άρεσε όμως πολύ. Την ενοχλούσαν οι οσμές, ο ιδρώτας απ’ όλες τις φυλές ανακατεμένος με δυνατές φωνές, κολόνιες και λακ για τα μαλλιά της έφερναν ναυτία…
Η μαμά της τη συνόδευε κάθε βράδυ. Είχε συμφωνήσει στη δεύτερη παράσταση να βγαίνει νωρίτερα η μικρή, για να προλαβαίνουνε το τρένο. Ο ένας μήνας έγινε τρεις. Ήταν και κάτι τραγουδιστές εκεί, ο ένας την είχε, λέει, ερωτευτεί. Τη ζήτησε κι από τη μαμά της, που είπε «Δεν νομίζω, είναι ακόμα πολύ μικρή». Αλλά και η μικρή ήταν πολύ εκλεκτική. Είχε βέβαια κι αυτός ωραία φωνή, αλλά ήταν κοντός, παχύς και είχε πολύ μεγάλο στόμα. Μάλλον δεν ήταν ακριβώς ό,τι είχε ονειρευτεί. Ευτυχώς. Γιατί μετά από λίγο καιρό, ήρθε στο Green Park μια ψηλή, ευτραφής μελαχρινή με δυο παιδιά. «Αποδώ η γυναίκα μου» αναγκάστηκε αυτός να πει...
Κάθε μέρα τραγουδούσε και κάθε μα κάθε απόγευμα, μόλις τελείωνε η πρώτη παράσταση, πέρναγε για να πάει να καθίσει κοντά στη μαμά της μέχρι ν’ αρχίσει η βραδινή. Τότε σηκωνότανε από την άλλη άκρη ένας κύριος μοναχικός, ψηλός, αδύνατος, πολύ κομψός –φορούσε πάντα ένα κόκκινο παπιγιόν–, λιγάκι διαφορετικός. Έκανε μια μικρή υπόκλιση και της έλεγε κάτι. Κάτι που δεν καταλάβαινε, γιατί ήταν ξενικό, αλλά πάντα έμοιαζε το ίδιο. Τρεις ολόκληρους μήνες κάθε απόγευμα στο ίδιο τραπεζάκι, ο ίδιος κύριος που έπαιρνε πάντα παγωτό, έκανε την ίδια κίνηση και έλεγε την ίδια ακριβώς φράση. Στο τέλος δεν άντεξε. Πήγε κοντά του και τον ρώτησε. «Μα τι ακριβώς μου λέτε, κύριε;» Κι εκείνος «Σας εύχομαι και Λουτσία ντι Λαμερμούρ» απάντησε και της φίλησε το χέρι. Δεν τόλμησε να ρωτήσει ποια ήταν η Λουτσία. Το καλοκαίρι πέρασε κι άρχισαν πάλι τα μαθήματα. Και παρόλο που είχε έρθει και την είχε ακούσει όλο το σχολείο, και οι βαθμοί της είχαν ανεβεί, γιατί κι οι δάσκαλοι είχαν εντυπωσιαστεί, δεν τη συνέχισε την ιστορία.
Έβαλε πάλι από την αρχή τη Νόρμα. Ναι, δεν τη συνέχισε την ιστορία. Όχι πως δεν ήθελε. Της άρεσε πολύ να τραγουδάει, αλλά το φανταζότανε αλλιώς. Ήθελε να είναι πάνω σε μια σκάλα –είχε ακούσει να μιλάνε και γι’ αυτήν του Μιλά νου– να την προσέχουν όλοι σαν τον κύριο του Green Park και μετά να της φιλάνε και το χέρι.
Αποφάσισε να μάθει ποια ήταν η Λουτσία. Και πήγε στο Ωδείο. Βοήθησε σ’ αυτό και η κυρία Βουδούρη, η γυναίκα του διευθυντή της τράπεζας, που μαζί με μια άλλη κομψή κυρία φροντίζανε τότε για τα μη εύπορα παιδιά της γειτονιάς. «Μα τι ταλέντο, πρέπει οπωσδήποτε να σπουδάσει. Αφήστε το σ’ εμάς, κυρία Πολυξένη» είπαν στη μαμά της. Και έδωσε εξετάσεις στο Ωδείο Αθηνών. Τραγούδησε «Granada, tierra soñada por mí». Χειροκροτήματα και μεγάλος ενθουσιασμός. Πήρε μια μεγάλη υποτροφία. Ακόμα και τώρα τη θυμάται ο διευθυντής, ο κύριος Παλλάντιος, όταν τη συναντάει έξω από το Μέγαρο Μουσικής να περιμένει στην ουρά για μια θέση, όταν ανεβάζουνε Λουτσία ντι Λαμερμούρ του Γκαετάνο Ντονι τσέτι.
Πάτμος 2004
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν η Αλεξάνδρα, η Ευανθία και η Αλίκη. Η Ευανθία ήθελε να γίνει ηθοποιός. Η Αλεξάνδρα χορεύτρια ή τραγουδίστρια, δεν ήταν σίγουρη. Η Αλίκη δεν ήξερε. Ήταν ένα κοριτσάκι ονειροπαρμένο, ντροπαλό, που έκλαιγε εύκολα και γελούσε ευκολότερα. «Αττικό ουρανό» τη φώναζε η μαμά της. Έλαβε μάλιστα κάποτε μια υποτροφία στο Ωδείο Αθηνών, ήθελε να γίνει Μαρία Κάλλας, έλεγε. Τρόμαξε όμως και το ’βαλε στα πόδια.
Άρχισε να κάνει διάφορες δουλειές (βοηθός ψυχιάτρου, μαθητευόμενη αρωματοποιός, ιδιαιτέρα νομικού συμβούλου εις ναυτιλιακόν γραφείον, και άλλες πολλές), να ταξιδεύει, να ερωτεύεται, μικρά ταξίδια μεγάλοι έρωτες, μικροί έρωτες μεγάλα ταξίδια…
Κάποια στιγμή, στη μέση ενός κενού, διάβασε μια αγγελία. Ζητούσαν καινούργιες φωνές στη χορωδία. Ξανάρχισε… Πέρασαν χρόνια πολλά… Πέρασε βουνά, πεδιάδες, ποτάμια και ξαφνικά συνάντησε ξανά την Ευανθία.
Και η Αλεξάνδρα; Ίσως μπορέσει κάποια μέρα να χορέψει.
Αλίκη-Αλεξάνδρα-Ευανθία Καγιαλόγλου
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
H Αλίκη Καγιαλόγλου γεννήθηκε στην Αθήνα. Οι γονείς της είναι από τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη. Συνεργάστηκε επί σειρά ετών με τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, τραγουδώντας στις συναυλίες τους και ηχογραφώντας έργα τους (σε ποίηση Ν. Γκάτσου, Μ. Αναγνωστάκη, Αγγ. Ελευθερίου, Ο. Ελύτη κ.ά.). Επίσης ηχογράφησε κύκλους τραγουδιών του Astor Piazzolla (σε ποίηση Horacio Ferrer), του Νίκου Χουλιαρά και του Μιχάλη Χριστοδουλίδη (σε ποίηση άγνωστου Κύπριου ποιητή της εποχής του Πετράρχη), καθώς και κεφαλλονίτικες αριέτες και παλιά αθηναϊκά τραγούδια, σύγχρονα ισπανικά και σεφαραδίτικα, τραγούδια της Λατινικής Αμερικής και φάδος. Συνεργάστηκε με το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (1999) ως παραγωγός και παρουσιάστρια της εκπομπής Άκου ένα τραγούδι, άκου μια ιστορία. Το 2000 ίδρυσε την Εταιρεία Παραγωγής ΣΥΝ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΧΕΙΡΑ ΚΙΝΕΙ με την οποία έχει εκδώσει CD και οργανώνει και θέτει επί σκηνής παραστάσεις (Μάνου Χατζιδάκι, Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Φερνάντο Πεσσόα, Ακρόπολη-Παρθενώνας, Από τη Μήδεια στη Λυσιστράτη, Time for Us με την κόρη της, σοπράνο, Ελένη-Λύδια Σταμέλλου κ.ά.). Από το 1982 μέχρι σήμερα δίνει ρεσιτάλ και παραστάσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, όπου αποσπά εξαιρετικές κριτικές. Τελευταία ασχολείται με τη φωτογραφία και τη δημιουργία μικρών βιντεοσκοπημένων ιστοριών, και πάντα πάντα πάντα φτιάχνει γλυκά του κουταλιού.
