
Προδημοσίευση του προλόγου του συγγραφέα, στη νέα έκδοση του «Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου», του Γιώργου Ι. Αλλαμανή, το οποίο κυκλοφορεί στις 24 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Τόπος.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Πρόλογος
Άσιμος, επίσκεψη δεύτερη
Την επανέκδοση του «Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και πολιτεία του Νικόλα Άσιμου» την επιζητούσαν κυρίως μερικοί επίδοξοι αναγνώστες του. Τα τελευταία δέκα-δεκαπέντε χρόνια χτυπούσαν κάθε λίγο στο e-mail, στο messenger, στο πέλαγος της κοινωνικής δικτύωσης, ενίοτε και στο τηλέφωνο μεσημεριάτικα.
Για μένα, μέχρι τότε, ήταν υπεραρκετό ότι απ’ τον Φεβρουάριο του 2000 ως τα τέλη του 2010 το βιβλίο είχε εξαντληθεί πουλώντας 6.000 αντίτυπα: πρώτη εκτύπωση συν δύο ανατυπώσεις - από 2.000 κομμάτια κάθε φορά. Κι άλλα 400 αντίτυπα μέσα στην παραζάλη της κρίσης γύρω στο 2015, σύνολο 6.400 βιβλία.
Στο μόλις ένα τετραγωνικό μέτρο που αναλογούσε, πες, στην αυτοελεγχόμενη ματαιοδοξία μου, συγκατοικούσαν αρμονικά η ερευνητική μου περιέργεια, η συγγραφική μου πράξη και η επικοινωνιακή μου ανάγκη. Στις 304 σελίδες του πρώτου μου βιβλίου είχα μάλιστα διαπιστώσει ότι η νόμιμη σύζυγος, η καθημερινή επαγγελματική δημοσιογραφία, ήταν ακόμα ποθητή. Με οδήγησε σε ξέφωτα και σε βάραθρα μέσα από άγνωστα μονοπάτια.
Δύο λόγοι με ωθούν στη δεύτερη έκδοση. Καταρχάς η πρόκληση να ξανακάνει αυτή η βιογραφία έναν κύκλο αναγνωστικής ζωής, αυτή τη φορά σε χέρια ηλικιακά νεότερων αναγνωστών. Να δοκιμαστεί στα εγκεφαλικά κύτταρα ανήσυχων και υποψιασμένων ανθρώπων που συχνά αποκοιμιούνται σκρολάροντας στην οθόνη του κινητού τους. Κι ύστερα, το αίσθημα ασφάλειας και η πολιτικά προοδευτική σήμανση που παρέχει η εξαιρετική συνεργασία μου με τις «Εκδόσεις Τόπος», δοκιμασμένη ήδη με το βιβλίο μου «Στον καιρό της Λιλιπούπολης».
Κάθε έρευνα καθρεφτίζει την εποχή της και την προσωπική φάση που περνάει ο ερευνητής. Σήμερα οι εικόνες πέφτουν σαν το χαλάζι. Οι πληροφορίες αναπαράγονται κατά κανόνα πετσοκομμένες και άγουρες. Η δε κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) μάλλον θα ‘στελνε τον Νικόλα Άσιμο να ζεματίζεται στα καζάνια της διαδικτυακής Κόλασης εις τον αιώνα τον άπαντα. Εκτός αν παρατούσε το συχνά βαρύ, ενίοτε σοβαροφανές, ύφος του και ξανοιγόταν στα θολά νερά της trap κωπηλατώντας με το ταλέντο του αλλά και με την ημιμάθεια, τον εγωκεντρισμό και τον διδακτισμό του. Γιατί ο καλλιτέχνης ως άνθρωπος είναι πάντα υποδεέστερος του έργου του, κι ας έχει συνομιλήσει επαρκώς –όπως συνέβη με τον Άσιμο– με αυτό που λένε μεγάλη έμπνευση.
Προσωπικά βρίσκομαι αλλού. Αν αποφάσιζα να ξαναζωντανέψω την ασιμολογική έρευνά μου θα ‘πρεπε να παρατήσω ορθάνοιχτα για δυο-τρία χρόνια τα σημερινά ερευνητικά μου εργοτάξια και να ξαναπιάσω το νήμα του Βίου και της Πολιτείας του Νικόλα. Επέλεξα να κρατήσω ατόφια την έρευνα των ετών 1997-2000, κάνοντας ελάχιστες διορθώσεις στο κείμενο (καλά, τόσα αποσιωπητικά έβαζα στα 36 μου; Σβήνε!...), στην εικονογράφηση και στους πίνακες κασετών / δίσκων / τραγουδιών / live / σπιτιών.
Σε αυτή την επιλογή με οδήγησε το ότι, ευτυχώς, ντοκουμέντα και μαρτυρίες αποδείχθηκαν ανθεκτικά στον χρόνο. «Μόνο το υλικό μένει» έλεγε σοφά ο Ηλίας Πετρόπουλος. Ας κάνουν λοιπόν ένα βήμα μπροστά οι νέοι σκυταλοδρόμοι ερευνητές. Χωρίς τοτέμ και προκαταλήψεις. Με πυξίδα την τεκμηρίωση. Με φύλακα άγγελό τους την αμφιβολία. Με τις ευχές μας.
Όσο ζούσε, ελάχιστοι τον παρακολουθούσαν, οι δε περισσότεροι τον θεωρούσαν άνισο (ή ατάλαντο) ως τραγουδοποιό και υπερφίαλο (ή μισάνθρωπο) ως χαρακτήρα. Οι οκτώ παράνομες κασέτες κυκλοφορούσαν υπογείως και οι λιγοστοί οπαδοί του συνωστίζονταν σε μια παρυφή του Αναρχικού Πανηγυριού των Εξαρχείων, που και αυτό με τη σειρά του ήταν ένα ζωηρό, αντιφατικό και σαγηνευτικό μεν, αλλά μειοψηφικό κοινωνικό φαινόμενο της Μεταπολίτευσης.
Τρία στάδια, κατά τη γνώμη μου, πέρασε η αναγνώριση του Νικόλα Άσιμου. Όσο ζούσε, ελάχιστοι τον παρακολουθούσαν, οι δε περισσότεροι τον θεωρούσαν άνισο (ή ατάλαντο) ως τραγουδοποιό και υπερφίαλο (ή μισάνθρωπο) ως χαρακτήρα. Οι οκτώ παράνομες κασέτες κυκλοφορούσαν υπογείως και οι λιγοστοί οπαδοί του συνωστίζονταν σε μια παρυφή του Αναρχικού Πανηγυριού των Εξαρχείων, που και αυτό με τη σειρά του ήταν ένα ζωηρό, αντιφατικό και σαγηνευτικό μεν, αλλά μειοψηφικό κοινωνικό φαινόμενο της Μεταπολίτευσης.
Η παροιμιώδης αμφιθυμία του Άσιμου απέναντι στην «σάπια», όπως του έλεγαν κάποιοι αναρχο-καλοθελητές, δισκογραφική πιάτσα και η φαντεζί ψυχοσωματική του απογείωση στη δεκαετία του ’80, τον κράτησαν μακριά από το μιντιακό προσκήνιο.
Το δεύτερο στάδιο προέκυψε λίγο μετά την μοιραία Πέμπτη 17 Μαρτίου 1988. Συνέπεσε με την κυκλοφορία των δύο πρώτων μεταθανάτιων δίσκων 33 στροφών. Με όχημα εμβληματικά τραγούδια όπως ο «Μπαγάσας», το «Παπάκι», το «Γιουσουρούμ», το «Βενσερέμος», το «Εγώ με τις ιδέες μου» και άλλα, ο αυτόχειρας «πληνθέτης» τροχιοδρόμησε σιγά σιγά στις μεταθανάτιες ράγες μιας ευρύτερης αναγνώρισης – απολύτως δίκαιης. Συνέβαλε και το ραδιοφωνικό κύμα της δεκαετίας του ’90 που ενίσχυσε το ελληνικό τραγούδι, με σταθμούς όπως ο «Μελωδία».
Το τρίτο στάδιο ξεκίνησε από την πλημμυρίδα της εξάπλωσης του ίντερνετ, στο γύρισμα του 20ου προς τον 21ο αιώνα και συνεχίζεται ως τις μέρες μας. Οι ηχογραφήσεις του Άσιμου, μέχρι τότε τρόπαια από σαφάρι μεταξύ μυημένων, έγιναν πλέον πανεύκολα προσπελάσιμες με ένα κλικ. Το ίδιο και ο λιγοστός δημόσιος λόγος του, δηλαδή κάποιες συνεντεύξεις και το δύστροπο στην ανάγνωση βιβλίο «Αναζητώντας Κροκανθρώπους».
Έτσι τον ανακάλυψαν νέοι και νέες που δεν τον πρόλαβαν εν ζωή. Εδώ αρχίζουν αρκετές παρεξηγήσεις για την «παραγνωρισμένη μεγαλοφυία», τα κρυμμένα καλλιτεχνικά αριστουργήματα, τον τραγουδοποιό «ψυχούλα» που τον «έφαγαν τα κυκλώματα». Με μια λέξη, παίρνει μπρος ο μηχανισμός της αγιοκατάταξης. Χτίζεται και παρεκκλήσι-ολόγραμμα για τους «τρεις άγιους των Εξαρχείων», μια απλοϊκή έκφραση-οδοστρωτήρας την οποία εισήγαγε ο Λεωνίδας Χρηστάκης.
Τότε ακριβώς, τον Φεβρουάριο του 2000, κυκλοφόρησε η πρώτη έκδοση του βιβλίου μου. Προηγήθηκε ταξίδι δυόμιση ετών σε ναρκοπέδιο χωρίς πινακίδες. Κανείς δεν ήξερε πώς ακριβώς έζησε ο Άσιμος, ποιες ήταν οι μήτρες των αντιλήψεων και των πράξεών του, πώς καλλιέργησε την τέχνη του, ποιοί συνοδοιπόρησαν μαζί του. Ούτε βέβαια τι ήταν ο φημολογούμενος βιασμός της 7ης Ιουνίου 1987, τι έγραψε στα χειρόγραφα της αυτοκτονίας του, ποια χνάρια άφησε πίσω του στο σύντομο πέρασμα των 38 και κάτι χρόνων της επίγειας ζωής του.
Όταν ένιωσα ότι τα πιο βασικά από τα παραπάνω ερωτήματα είχαν απαντηθεί, στρώθηκα να γράψω. Δύσκολα, στη μέγγενη ενός γάμου, με πολύωρο καθημερινό βιοπορισμό σε τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, με νυχτέρια και πνεύμα καλογερίστικο, κουβαλώντας πάντα το μοναχοπαίδι που υπήρξα.
Άσκηση ορθολογισμού και διαχείριση συναισθημάτων, σε συσκευασία εκλαϊκευτικού λόγου χωρίς ακαδημαϊσμούς. Αυτός ήταν ο στόχος. Αν τον πέτυχα, ας το κρίνουν οι αναγνώστες.
Να εξομολογηθώ και κάτι. Όταν έπαιρνα στα χέρια μου τα πρώτα αντίτυπα του βιβλίου το 2000 πίστευα ότι ο Νικόλας Άσιμος ήταν ένας δημιουργός ανισοβαρής, με πάρα πολλά μέτρια εργατίστικα τραγούδια, λυγισμένες καλαμιές απ’ τους ανέμους της Μεταπολίτευσης. Ότι είχε επίσης καμιά 15αριά καλά τραγούδια, άλλα 4-5 εξαιρετικά, και ένα αληθινό αριστούργημα, την μελοποίηση του ποιήματος του Γιάννη Σκαρίμπα «Ουλαλούμ».
Σήμερα έχω άλλη γνώμη. Ο χρόνος που μεσολάβησε και η ζυγαριά με την οποία μετρήθηκαν νοερώς (και εντός μου) τα καράτια ενός γενναίου και μοναχικού τραγουδοποιητικού έργου, με έπεισαν ότι τα καλά του τραγούδια είναι δεκάδες και τα εξαιρετικά τουλάχιστον καμιά 30αριά, ενώ αληθινό αριστούργημα παραμένει ο μελοποιημένος σπαρακτικός ερωτικός λόγος του χαλκιδαίου μπαρμπα-Γιάννη.
Οι σκοτεινές πλευρές της προσωπικότητας του Νικόλα Άσιμου, για παράδειγμα η αδυναμία του να αντιληφθεί το ιστορικό μέγεθος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, η εμμονική θανάτωση άτυχων ζώων και η παρανοϊκή «τελετή μύησης» που πυροδότησε την δίωξή του για βιασμό, ίσως κάνουν κάποιους αναγνώστες να νιώσουν άβολα. Ελπίζω όχι πολλούς. Ζητώ την κατανόησή τους. Υπέρ πάντων η αλήθεια.
Ένα ευχαριστώ είναι λίγο στον Θανάση Γκαϊφύλλια, στον Βασίλη Σπυρόπουλο και στον Άγγελο Σφακιανάκη που κοσμούν με τα προλογικά τους σημειώματα τη δεύτερη έκδοση του «Δίχως καβάτζα καμιά». Τους θαυμάζω και τους τρεις, τόσο για τα έργα τους όσο και για την δια βίου αξιοπιστία τους.
Ας δοθεί ο τελευταίος λόγος στον ίδιο τον Άσιμο. Μια σταγόνα μέλι ισχνής αισιοδοξίας και ένα πικραμύγδαλο ήττας:
«....Αυτά που αρνηθήκαμε χτυπήσαν πάλι εμάς
Όντα φτωχά κι αδύναμα στο μπλοκ της αγοράς
Στα εικονογραφήματα της ολικής φθοράς
Ίσως να ζει μια ίνα μας που δεν παρατηράς
Κι όλοι τους κιότεψαν»
Καλή δεύτερη ανάγνωση
Γιώργος Ι. Αλλαμανής
Παγκράτι, Οκτώβριος 2026

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Οι Εκδόσεις Τόπος κυκλοφορούν σε νέα έκδοση το βιβλίο έρευνας του δημοσιογράφου Γιώργου Ι. Αλλαμανή «Δίχως καβάτζα καμιά. Βίος και πολιτεία του Νικόλα Άσιμου». Είναι η πλήρης βιογραφία του αυτόχειρα τραγουδοποιού των Εξαρχείων (1949-1988) η οποία πρωτοκυκλοφόρησε πριν από 26 χρόνια (2000), πούλησε πάνω από 6.000 αντίτυπα και είχε εξαντληθεί γύρω στο 2010, στην αρχή της οικονομικής κρίσης. Η νέα έκδοση κρατάει πλήρως τον κορμό της αφήγησης, της τεκμηρίωσης και της εικονογράφησης, όλα ξανακοιταγμένα λέξη προς λέξη με κάποιες διορθώσεις και προσθήκες. Περιλαμβάνει έναν καινούργιο πρόλογο του συγγραφέα και τρία σημερινά προλογικά σημειώματα που υπογράφουν ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας, ο Βασίλης Σπυρόπουλος και ο Άγγελος Σφακιανάκης.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Γιώργος Ι. Αλλαμανής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964 και δεν ξεκουνάει εύκολα από τη βάση του στο Παγκράτι. Έχει πάντως δύο ορεινές καταγωγές, από την Αργιθέα και τον Ψηλορείτη, και καταφεύγει τακτικά στον Πάρνωνα. Είναι δημοσιογράφος από το 1984 µε ειδικότητα στη διεθνή ειδησεογραφία, ραδιοφωνικός παραγωγός από το 1987 µε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το τραγούδι, ελληνικό και ξένο, και συγγραφέας βιβλίων έρευνας για θέματα πολιτισµού. Εργάστηκε αόκνως, μεταξύ άλλων, στις εφημερίδες «Καθημερινή», «Βήμα», «Documento» και «Εφημερίδα των Συντακτών», στα δελτία ειδήσεων των καναλιών «Mega» και «Alpha», στα περιοδικά «Ήχος & Hi Fi», «Σχολιαστής», «Μετρό» και «∆ίφωνο», στο εβδομαδιαίο «Ποντίκι» και στους ραδιοσταθμούς «902», «Μελωδία», «Κανάλι 15», «Εν Λευκώ», καθώς και στο αυτοδιαχειριζόμενο web radio «Μετα∆εύτερο». ∆εν απασχολήθηκε ποτέ σε γραφεία Τύπου ή δημοσίων σχέσεων. Είναι τακτικό μέλος της ΕΣΗΕΑ.





















