Για το βιβλίο του Διονύση Άδωνη Πάνου «Μικροβίωμα – Ο σύμμαχός σου στον έλεγχο του βάρους, της υγείας και της διάθεσής σου» (εκδ. Διόπτρα). © Pablo Merchán Montes / Unsplash
Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης
Πολλοί, μόλις ακούνε τη λέξη «μικροοργανισμοί», θεωρούν πως έχουν να κάνουν με κάτι επιβλαβές για τον οργανισμό. Όμως τα βακτήρια και οι μύκητες είναι και υπό φυσιολογικές συνθήκες συγκάτοικοί μας, καθώς υπάρχουν ούτως ή άλλως μέσα και πάνω στο σώμα μας και διαχειρίζονται την ενέργειά μας, βοηθούν στην άμυνά μας -χάρη σε αυτούς, τους «καλούς» μικροοργανισμούς, προσδιορίζουμε ποιοι είναι οι «κακοί»- και συνδράμουν στην παραγωγή της σεροτονίνης μας (το 90% της οποίας παράγεται στο έντερο). Αποτελούν αυτό που ονομάζουμε μικροβίωμα.
Πού αναπτύσσεται το μικροβίωμα; Πάνω στο δέρμα, μέσα στο στόμα και στον κόλπο, και ένα σημαντικό μέρος του βρίσκεται στο έντερό μας. Στην εποχή μας συχνά λέμε πως αυτό αποτελεί τον «δεύτερο εγκέφαλό μας» και όχι τυχαία. Πέρα από τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού, την παραγωγή βιταμινών και τις υπόλοιπες λειτουργίες που πραγματοποιεί, το έντερό μας συνδέεται με τον εγκέφαλο με ένα τεράστιο «καλώδιο», το πνευμονογαστρικό νεύρο. Με αυτόν τον τρόπο, επηρεάζει τη διάθεσή μας και τη συμπεριφορά μας – γεγονός που έχει τραβήξει το βλέμμα της επιστήμης ερευνητικά.
Μικροβίωμα – Ο σύμμαχός σου στον έλεγχο του βάρους, της υγείας και της διάθεσής σου
Διαβάζοντας το βιβλίο του κλινικού διατροφολόγου Διονύση Άδωνη Πάνου Μικροβίωμα – Ο σύμμαχός σου στον έλεγχο του βάρους, της υγείας και της διάθεσής σου (εκδ. Διόπτρα), το ουσιαστικότερο συμπέρασμα που βγάζουμε είναι πως ο οργανισμός μας αλλάζει συνεχώς. Είμαστε από μόνοι μας ένα «οικοσύστημα» και η μεταβολή ενός παράγοντα επηρεάζει πολλούς άλλους.
Όποτε, λοιπόν, διαταράσσεται το μικροβίωμα, υπάρχουν συνέπειες, κάποιες αρκετά δυσάρεστες. Πώς όμως μπορεί να γίνει ζημιά; Με πολλούς τρόπους, μαθαίνουμε. Ο πιο συνηθισμένος, τα αντιβιοτικά, τα οποία καταστρέφουν τη μικροβιακή ποικιλότητα, και έτσι, όταν τα «καλά» βακτήρια λιγοστεύουν, υπάρχει χώρος ώστε να αναπτυχθούν τα «κακά», απειλώντας την υγεία μας. Και άλλα φάρμακα βλάπτουν το μικροβίωμα, όπως τα Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, τα οποία παίρνουμε συχνά σαν καραμέλες, για την καταπολέμηση του πόνου και του πυρετού. Μα και το junk food, το οποίο θρέφει τα λάθος μικρόβια και τα κάνει πιο επιθετικά, και το αναπόφευκτο γήρας αλλάζουν τη σύσταση του μικροβιακού μας κόσμου.
Διαβάζοντας το σύντομο και ευανάγνωστο βιβλίο του, όμως, ο αναγνώστης χωρίς επιστημονική σκευή μπορεί να αντλήσει χρήσιμες πληροφορίες για το πώς λειτουργεί το σώμα του, να σταματήσει να πιστεύει σε μύθους -όπως ότι η παχυσαρκία έχει να κάνει αποκλειστικά με την κατανάλωση τροφής-, και να πάρει αποφάσεις που θα ευνοήσουν την υγεία του, πάντα υπό την καθοδήγηση κάποιου ειδικού.
Πώς μπορούμε να προστατέψουμε το μικροβίωμά μας;
Αυτό το κρίσιμο κομμάτι μας, που μεριμνά για τη διάσπαση της τροφής μας, που ρυθμίζει την όρεξη και το άγχος μας, μπορεί να βρεθεί σε κίνδυνο, γράφει ο συγγραφέας, και στη συνέχεια μας προτείνει τρόπους ώστε να το θωρακίσουμε. Ο πιο «καθημερινός» από αυτούς είναι τα πρεβιοτικά, φυτικές ίνες για τα φιλικά βακτήρια, που τις αποκτούμε καταναλώνοντας συγκεκριμένες τροφές. Υπάρχουν πολλές συνταγές μέσα στον οδηγό, με υλικά το σκόρδο, το κινόα, το σπανάκι, τον κουρκουμά, την μπανάνα και τα δημητριακά, αλλά και συμβουλές για το πώς να τις εκτελέσουμε και να τις εντάξουμε στο πρόγραμμά μας.
Ένας ακόμη προτεινόμενο βήμα είναι η λήψη προβιοτικών, ιδίως μετά την αντιβίωση, μα και προληπτικά σε κάποιες περιπτώσεις. Ζωντανοί μικροοργανισμοί που μας βοηθούν να επαναφέρουμε τη μικροβιακή ισορροπία μας. Κάθε στέλεχος έχει ξεχωριστή δράση και ο συγγραφέας τα παρουσιάζει αναλυτικά και προτείνει κριτήρια ώστε να διακρίνουμε το ποιοτικό προβιοτικό.
Όπως σημειώνει και ο ίδιος, οι πληροφορίες και τα πρωτόκολλα που παρουσιάζονται στον οδηγό του δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική. Διαβάζοντας το σύντομο και ευανάγνωστο βιβλίο του, όμως, ο αναγνώστης χωρίς επιστημονική σκευή μπορεί να αντλήσει χρήσιμες πληροφορίες για το πώς λειτουργεί το σώμα του, να σταματήσει να πιστεύει σε μύθους -όπως ότι η παχυσαρκία έχει να κάνει αποκλειστικά με την κατανάλωση τροφής-, και να πάρει αποφάσεις που θα ευνοήσουν την υγεία του, πάντα υπό την καθοδήγηση κάποιου ειδικού.
*Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΛΟΥΣΗΣ είναι δημοσιογράφος.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Διονύσης-Άδωνις Πάνος εργάζεται ως διαιτολόγος-διατροφολόγος και είναι απόφοιτος του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας και Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάζεται με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις: διαχείριση βάρους, εγκυμοσύνη, παιδική ανάπτυξη, αλλά και βελτίωση ενέργειας και απόδοσης. Τα τελευταία χρόνια έχει εστιάσει στη μελέτη του ανθρώπινου μικροβιώματος, της μεταβολικής λειτουργίας και της μακροζωίας, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο του εντέρου στη συνολική υγεία.
Ειδικότερα, διερευνά τη σύνδεση μεταξύ μικροβιώματος, εγκεφάλου και μεταβολισμού και πώς αυτή επηρεάζει τόσο το σώμα όσο και την ψυχική κατάσταση. Έχει αναπτύξει ένα σύγχρονο μοντέλο διατροφικής υποστήριξης που βασίζεται στη θρέψη, την αποκατάσταση και τη μακροχρόνια ισορροπία, παίρνοντας αποστάσεις από περιοριστικές προσεγγίσεις.
