15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη εκδοτική σοδειά. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα.
Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου
Κέιτι Κιταμούρα, Ένας χωρισμός (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Διόπτρα)
Τα μυθιστορήματα της Κέιτι Κιταμούρα συχνά θέτουν στο επίκεντρο έναν γυναικείο χαρακτήρα που προσπαθεί να προσδιορίσει την ταυτότητά του, με το θέμα αυτό όμως να παραμένει ανοιχτό. Εδώ, μια μεταφράστρια που ζει αρχικά στο Λονδίνο, επισκέπτεται την Ελλάδα, και πιο συγκεκριμένα, τη Μάνη, για να εντοπίσει τον πρώην σύζυγό της που εξαφανίστηκε.
«Η Κιταμούρα έχει τη μοναδική δυνατότητα να γράφει με ενάργεια για τις πιο συγχυσμένες στιγμές, να δημιουργεί γνώριμα απάγκια ακόμα και στα πιο αιχμηρά ακρωτήρια» γράφει η Φανή Χατζή σε κριτική της.
• Διαβάστε επίσης: «Ένας χωρισμός» της Κέιτι Κιταμούρα (μυθιστόρημα) – Πένθος και αναζήτηση στην άγρια Μάνη
Ιτζάμπα Σέγκο, Άντουα (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Μάγμα)
«Κλαις, Άντουα; Με ατιμάζεις έτσι; Τα καλά κορίτσια δεν κλαίνε ποτέ. Είδες την αδελφή σου τη Μαλίκα; Δεν έχυσε ούτε ένα δάκρυ, κι εσύ τώρα τι κάνεις; Με πνίγεις με το κλάμα σου;»
Η Άντουα ζει στην Ιταλία από τα δεκαεπτά της, έχοντας μεταναστεύσει από τη Σομαλία. Είχε επιδιώξει να αποκτήσει μια καριέρα στον κινηματογράφο, κάτι που δεν εξελίχθηκε όπως ήλπιζε. Σε κάθε περίπτωση, έχτισε μια νέα ζωή στη Ρώμη, την οποία ίσως χρειαστεί να απαρνηθεί όταν ο πατέρας της, που εργαζόταν ως διερμηνέας και είχε συνεργαστεί με τις δυνάμεις του Μουσολίνη, πεθαίνει και εκείνη καλείται να επιστρέψει στη Σομαλία για να διεκδικήσει την πατρική κληρονομιά της.
Κλαιρ Λιντς, Μια οικογενειακή υπόθεση (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο)
«Πεντέμισι ώρες αφότου πληροφορήθηκε ότι πεθαίνει, ο Χέρον πήρε τ’ αυτοκίνητο και πήγε στο αγαπημένο του σουπερμάρκετ. Ελλείψει εναλλακτικής, και δεδομένου ότι ήταν Πέμπτη, αποφάσισε να μην παρεκκλίνει από τη ρουτίνα του».
Μια πρώτη, δυνατή παράγραφος, που δίνει κάποια στοιχεία, χωρίς να φανερώνει όλες τις πληροφορίες, και βάζει τον αναγνώστη κατευθείαν στην ιστορία. Τρεις κεντρικοί ήρωες, η Ντον, ο Χέρον και η κόρη τους, Μάγκι – ένα οικογενειακό μυστικό που έρχεται στην επιφάνεια. Μια τρυφερή ιστορία στο πρώτο μυθιστόρημα της Κλαιρ Λιντς, που έλαβε το Nero Book Award, που τιμά πρωτοεμφανιζόμενους.
Τσαν Σουέ, Η ξυπόλυτη γιατρός (μτφρ. Δημήτρης Σωτάκης, εκδ. Καστανιώτη)
Όσοι παρακολουθούν τις προβλέψεις για τα Βραβεία Νόμπελ των τελευταίων ετών, θα γνωρίζουν ήδη το όνομα της Τσαν Σουέ, που θεωρείται «φαβορί». Με τη μετάφραση και την κυκλοφορία του συγκεκριμένου μυθιστορήματός της, μπορούμε επιτέλους να ανακαλύψουμε και τη λογοτεχνία της.
Βιβλίο εν μέρει αυτοβιογραφικό, που συνομιλεί με την Ιστορία της Κίνας: «Οι ξυπόλητοι γιατροί υπήρξαν, ήταν απλοί άνθρωποι, συνήθως από αγροτικές περιοχές, οι οποίοι, λόγω της μεγάλης έλλειψης ιατρικού προσωπικού εκείνη την εποχή [της Πολιτιστικής Επανάστασης], παρακολουθούσαν μια βασική ιατρική εκπαίδευση και έπειτα εργάζονταν ως λαϊκοί θεραπευτές» αναφέρει ο μεταφραστής Δημήτρης Σωτάκης στο επίμετρό του.
Όλγα Ράουν, Το έργο μου (μτφρ. Λύο Καλοβυρνάς, εκδ. Ίκαρος)
Την Όλγα Ράουν τη μάθαμε από το μελλοντολογικό μυθιστόρημα Οι υπάλληλοι (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Ίκαρος), που βρέθηκε στη βραχεία λίστα του Διεθνούς Μπούκερ 2021.
Το έργο μου, το δεύτερο βιβλίο της που μεταφράζεται στα ελληνικά, δεν μας ταξιδεύει σε κάποιον μακρινό κόσμο: μια συγγραφέας γίνεται μητέρα, μια εμπειρία που τη συγκλονίζει συθέμελα – σύντομα καλείται να αντιμετωπίσει κρίσεις άγχους και την κατάθλιψη. Για να αποτυπώσει τον ψυχικό της κόσμο πιο αποτελεσματικά, η συγγραφέας επιστρατεύει μια σειρά από αφηγηματικά τεχνάσματα και στο βιβλίο εντάσσονται σελίδες ημερολογίου, σεναρίου, αλλά και η ποίηση. Μια παιγνιώδης αφήγηση που παρασύρει.
Μιγκέλ Μπονφουά, Το όνειρο του ιαγουάρου (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα)
Ένα μυθιστόρημα με τα διαπιστευτήρια δύο σημαντικών βραβείων των γαλλικών γραμμάτων: το Όνειρο του ιαγουάρου τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο Μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας 2024 και το Βραβείο Femina 2024.
Ο Μπονφουά παρουσιάζει μία σάγκα, την ιστορίας μιας οικογένειας στη Βενεζουέλα, μια χώρα που χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια και η οποία επίσης πρωταγωνιστεί στο μυθιστόρημα – και όχι απλώς επειδή μία από τις ηρωίδες φέρει το όνομά της.
Σιάνγκ Λου, Πόλεις φαντάσματα (μτφρ. Ελένη Μαυροειδή, εκδ. Αλεξάνδρεια)
Δύο αφηγηματικά νήματα ξετυλίγονται σε αυτό το πειραματικό μυθιστόρημα, που ακολουθούν κυρίως τη δράση ενός μεταφραστή από τα κινέζικα, που απολύεται όταν αποκαλύπτεται πως στην πραγματικότητα δεν γνωρίζει τη γλώσσα, αλλά χρησιμοποιεί το Google Translate, και ενός μυθικού Κινέζου αυτοκράτορα, που κυβερνά με σιδηρά πυγμή και υποψιάζεται πως οι υπήκοοί του μηχανοραφούν πίσω από την πλάτη του.
Ένα παιχνίδι αφηγηματικών τεχνικών και τρόπων.
Ντέιμον Γκάλγκατ, Σε ξένο δωμάτιο (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Διόπτρα)
Ένα μυθιστόρημα που χωρίζεται σε τρία μέρη. Τρία ταξίδια, λοιπόν, στην Ελλάδα, στην Αφρική και στην Ινδία, και ένας ήρωας ονόματι Ντέιμον, μυθοπλαστικό προσωπείο που φορά ο συγγραφέας, που προσπαθεί να ικανοποιήσει την ανάγκη του ανήκειν.
«Ο ήρωας μετακινείται διαρκώς, αλλά δεν καταφέρνει να απαλλαγεί από την εσωτερική του αβεβαιότητα. Έτσι, το ταξίδι μετατρέπεται σε μια προσπάθεια αυτογνωσίας, η οποία δεν οδηγεί απαραίτητα στη λύτρωση» γράφει ο Διονύσης Μαρίνος σε βιβλιοκρισία του.
• Διαβάστε επίσης: «Σε ξένο δωμάτιο» του Ντέιμον Γκάλγκατ (μυθιστόρημα) – Ταξίδια φυγής και αναζήτησης στην Ελλάδα, την Αφρική, την Ινδία
Τζες Γκίμπσον, Το καλό μάτι (μτφρ. Αύγουστος Κορτώ, εκδ. Ψυχογιός)
Κοιτώντας τη φωτογραφία της Τζες Γκίμπσον στο αυτάκι της ελληνικής έκδοσης, αισθανόμαστε πως μας θυμίζει κάποια γνωστή φυσιογνωμία.
Πράγματι, η Γκίμπσον είναι η κόρη της Μάργκαρετ Άτγουντ, η οποία πρωτοεμφανίζεται στα γράμματα με μια συλλογή διηγημάτων με έντεκα -και όχι δώδεκα, όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο- ιστορίες, αιχμηρές και απρόβλεπτες.
Ντένις Τζόνσον, Γιος του Ιησού (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Αντίποδες)
Μεγάλος συγγραφέας, μαθητής του Ρέιμοντ Κάρβερ και κατά κάποιον τρόπο, συνεχιστής του «βρώμικου ρεαλισμού» του δασκάλου του, με το έργο του να φέρει, φυσικά, την προσωπική σφραγίδα του.
Ο Γιος του Ιησού είναι το βιβλίο που ανέδειξε τον Τζόνσον. Θραύσματα από τη ζωή ενός τοξικοεξαρτημένου αφηγητή. Η δυνατή πένα του συγγραφέα -εν προκειμένω, σίγουρα δυνατότερη από ξίφος- χαρτογραφεί τον μικρόκοσμό του.
Ντάγκλας Στιούαρτ, Τζον, γιος του Τζον (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Μεταίχμιο)
Ο Ντάγκλας Στιούαρτ έλαβε το βραβείο Μπούκερ 2020 για το ντεμπούτο του Σάγκι Μπέιν (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Μεταίχμιο), ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα. Στο πρώτο του μυθιστόρημα παρατηρούμε θεματικές (οι εμπειρίες των ανθρώπων της εργατικής τάξης, κουίρ κλπ) που συνεχίζουν να τον απασχολούν στο τρίτο βιβλίο του, που κυκλοφόρησε πρόσφατα.
Ο Τζον Κάλουμ Μακλάουντ, νέος, ομοφυλόφιλος και απένταρος, επιστρέφει στη γενέτειά του και έρχεται αντιμέτωπος με τον πατέρα του, επίσης Τζον, που κρατά τα δικά του μυστικά, αλλά και τη δυναμική και αθυρόστομη γιαγιά του, την Έλα, που αρνείται να μιλήσει στα αγγλικά, προτιμώντας τα γαελικά.
Αντέλ Γιον, Το αληθινό μου όνομα είναι Ελιζαμπέτ (μτφρ. Δημήτρης Δημακόπουλος, εκδ. Πόλις)
Ο τρόπος που η ψυχική νόσος απεικονιζόταν, και απεικονίζεται, από τα κυρίαρχα αφηγήματα -τα οποία υπηρετούσαν και διάφορα πολιτισμικά προϊόντα- είναι πράγματι προβληματικός, και οι κατηγορίες περί «τρέλας» μέσα στα χρόνια έχουν εξαπολυθεί πολύ συχνά ενάντια στις γυναίκες. Έτσι, σχηματίστηκε η αρχετυπική μορφή της «τρελής στη σοφίτα», όπως χαρακτηρίζεται μια ηρωίδα του μυθιστορήματος Τζέιν Έιρ – η οποία αναφέρεται και στο βιβλίο της Γιον που παρουσιάζουμε εδώ. Επίσης, πολλές οικογένειες, και δη οι καθωσπρέπει μεγαλοαστικές -όπως αυτή που εμφανίζεται σε τούτο το μυθιστόρημα- έχουν κάποιο «μαύρο πρόβατο».
Όλα αυτά περιγράφουν, μέσες άκρες, το πλαίσιο μέσα στο οποίο γράφτηκε τούτο το ιδιαίτερο και πολυβραβευμένο βιβλίο. Μια εγγονή προσπαθεί να μάθει περισσότερα για την προγιαγιά της, την Ελιζαμπέτ, για την οποία οι συγγενείς της δεν πολυμιλούν. Επιστολές, μηνύματα σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κεφάλαια που αποτελούνται από διαλόγους, συζητήσεις βιντεοκλήσεων, φωτογραφικό υλικό, και πολλά ακόμη μέσα επιστρατεύονται για να αναπτυχθεί αυτή η συγκινητική αναζήτηση και μέσω αυτής, η αποκατάσταση του ονόματος της Ελιζαμπέτ.
Χουάν Κάρλος Ονέττι, Ο πτωματοσυλλέκτης (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα)
«Φρουμάζοντας, γυαλίζοντας από τον ιδρώτα, με τα πόδια του ανοιχτά για να μην πέσει από τα σκαμπανεβάσματα του βαγονιού της σιδηροδρομικής γραμμής του Εντούρο, ο Συλλέκτης διέσχισε τον διάδρομο για να συναντηθεί με την ομάδα των τριών γυναικών, λίγα μόλις χιλιόμετρα πριν το τρένο φτάσει στη Σάντα Μαρία».
Όσοι γνωρίζουν κατιτί παραπάνω για τις κινηματογραφικές αφηγήσεις, αισθάνονται πως η άφιξη τριών γυναικών και ενός μυστηριώδη άντρα σε μια αποβάθρα θυμίζει αυτό που στο σινεμά αποκαλούμε «καταλυτικό γεγονός» («inciting incident»), δηλαδή το γεγονός που θέτει σε κίνηση την πλοκή. Επίσης, όσοι έχουν διαβάσει τον Συλλέκτη του Τζον Φόουλς, ψυλλιάζονται πως η παρουσία ενός άντρα με αυτό το παρατσούκλι γύρω από τρεις γυναίκες είναι κάπως ύποπτη… Αλλά μάλλον και όσοι δεν τον έχουν διαβάσει, το ίδιο θα υποθέσουν.
Ήρωες που ονειρεύονται να ανοίξουν ένα «τέλειο» μπορντέλο και χήρες που αδυνατούν να ξεπεράσουν τον χαμό του νεκρού συζύγου τους και έτσι, συνευρίσκονται με τον αδερφό του. Έντονο το αίσθημα του υπαρξιακού αδιεξόδου…
Έμμα Μπεκέρ, Το σπίτι (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Άγρα)
Η αυτομυθοπλασία -ιδίως αυτή που προέρχεται από τη Γαλλία, τα βιβλία της Ανί Ερνό, του Εντουάρ Λουί, κλπ- έχει κερδίσει περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, για διάφορους λόγους – ένας από αυτούς, πιθανώς, το ότι δίνει άμεσα προτεραιότητα στο ανθρώπινο βίωμα, και στο πώς αυτό αφορά στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, την εποχή που η μηχανή έχει αρχίσει να γράφει.
Το μυθιστόρημα Το σπίτι έχει έντονα χαρακτηριστικά αυτομυθοπλασίας, και η ιστορία που πυροδότησε τη συγγραφή του είναι πραγματικά αξιοπρόσεκτη: η Μπεκέρ, έχοντας αποφασίσει να γράψει ένα βιβλίο για τις σεξεργάτριες, αποφάσισε να εργαστεί η ίδια σε οίκο ανοχής για ένα διάστημα, το οποίο παρατάθηκε από έναν χρόνο σε δύο. Κάπως έτσι, το ίδιο της το βίωμα παρείχε την πρώτη ύλη για τη λογοτεχνία της.
Λόλα Γκρυμπέρ, Ο Χορν ερχόταν τη νύχτα (μτφρ. Αλεξάνδρα Κωσταράκου, εκδ. Πόλις)
Σιμόν και Ίλζε. Ίλζε και Σιμόν. Οι ζωές δύο φαινομενικά διαφορετικών ανθρώπων διασταυρώνονται. Εκείνη είναι ηλικιωμένη, ζει στο Βερολίνο, κατάγεται από την Τσεχοσλοβακία και αναπολεί τον μεγάλο της έρωτα με τον Χορν, που αναφέρεται στον τίτλο. Εκείνος είναι νέος και χωρίς προσανατολισμό, ώσπου αποφασίζει να μάθει περισσότερα για την οικογένειά του, πρόσφυγες από την Κεντρική Ευρώπη.
Ειρωνική γλώσσα, μα και πολύ σοβαρή, όποτε χρειάζεται. Η ιστορία της Κεντρικής Ευρώπης ζωντανεύει και σκληρά ερωτήματα αναδύονται, που αφορούν στο παρόν μας: «Μόνο η δημοκρατία μπορεί να περιορίσει λίγο τις καταστροφικές συνέπειες του καπιταλισμού, και εδώ η δημοκρατία υποβαθμίζεται κάθε μέρα και πιο πολύ. (…) Χρειαζόταν πράγματι ο κομμουνισμός για να φράσουμε στο σημείο να μετασχηματίσουμε τον καπιταλισμό σε κοινωνική ουτοπία, νομίζω ότι πρόκειται για θαύμα».
* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
