«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Ο ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ

Θα βάλω το χέρι μου αντήλιο στο μέτωπο, για να ξαναφέρω μπροστά μου το ντάλα μεσημέρι μιας αγάπης και να το κοιτάξω, δίχως να μου βλαφτούν τα μάτια από το δυνατό φως. Και θα καθίσω στο πεζούλι της θύμησης, μ’ ένα σκύλο στα πόδια μου. Ένα καθαρόαιμο ερ ντέιλ τεριέ. Παραμονή της Πρωτοχρονιάς, τον καιρό του πολέμου, ήτανε που το φέρανε σπίτι μας.

Το φέρανε! Τι κομψός λόγος! Το σούρνανε με το ζόρι. Το τραβάγανε από το χαλκά του λαιμού, σαν τον κατάδικο στην κρεμάλα, ξεγουλιασμένο, κούφιο από τα μέσα του, πεθαμένο χίλιες φορές πριν απ’ τον ένα θάνατο.

Κανένας δεν έμοιαζε να προσέχει την παίδεψη που έδερνε κείνο το ζωντανό, και σεισμοράιζε τη μαλλιαρή καρδιά του, αυτή που κουβαλούσε με τέσσερα ποδάρια.

Ίσαμε κείνη τη μέρα της προδοσίας, τ’ αντρόγυνο που κατείχε στην αποκλειστική του κυριότητα το σκυλί, του φερνότανε σα σε σταυραδερφό. Μα το δεσμό της φιλίας ήρθε και τον έκοψε αναπάντεχα η σπάθα καινούργιας, ασυμβίβαστης αγάπης. Η γέννηση του παιδιού.

Όπως απόθεσαν το ζωντανό στη σάλα μας, μας ομολόγησαν πως ήτανε κάπως ηλικιωμένο, «έξι χρονών», είπε ο άντρας.

Ένας μεσόκοπος τάχατες, αφού σε κάθε χρόνο σκυλίσιο πρέπει να λογαριάζεις εφτά του ανθρώπου. Γι’ αυτό κι η σκυλίσια ζωή είναι εφταόματη. Μπαταρία προκαταβολικά φορτωμένη με πρώιμη πείρα. Έτσι ξηγιέται το πώς προνοεί ακόμα και τις καταστροφές πριν να ’ρθούν και πριν ακόμα σχηματίσουν το χρόνο της παρουσίας τους στο ρολόι της μοίρας. Γι’ αυτό, κι η περισσή επιείκεια κι η τρυφεράδα στο χέρι που τους δίνει ψωμί.

Με το που μπήκε στη σάλα μας τούτος ο σκύλος, ξάπλωσε στην κόχη του καναπέ. Κρατούσε κατεβασμένο το λιονταρίσιο κεφάλι του, αποκομμένο θαρρείς από τη ρίζα της ραχοκοκαλιάς, που αν δεν κυλούσε να πέσει ήταν γιατί το συγκρατούσε το δέρμα του λαιμού. Τα βλέφαρά του πέφτανε κι αυτά βαριά στις κούπες των ματιών, που ήτανε πνιγμένες σε δασύ σγουρόμαλλο καφεδί τρίχωμα. Η ουρά, ανάμεσα στα σκέλια, συμπλήρωνε με την ακινησία της όλη εκείνη τη σιωπηλή διαμαρτυρία, για αχαριστία και για ορφάνια.

Ακόμα το φόρτωμα της λύπης καθότανε διπλά και τρίδιπλα στην κοιλιά του, που ακουμπούσε κατάχαμα κι έδειχνε πως αυτή η κοιλιά, σαν την καρίνα του καραβιού που την ισοζυγιάζει η σαβούρα, κουμαντάριζε εκείνο το ζωντανό, που ούτε μάτι λευτέρωνε ούτε κούτελο ανασήκωνε, παρά ποδισμένο ξυλάρμενο στο πάτωμα είχε αφεθεί, αποκαμωμένο στην τύχη.

Ήτανε σαν το έκθετο που το πετάνε στο ορφανοτροφείο.

Ήξερε κι υπομόνευε. Μήτε πείναγε, μήτε για νερό δίψαγε. Μόνο ανάσαινε πνιχτά, λες κι αναστέναζε, γιατί απ’ τον ίδιο λιγοστεμένο αγέρα των σωθικών του ανάσαινε και τ’ άδικο που, αναπάντεχα, δίχως δικό του φταίξιμο, το είχε βρει.

Το μόνο γνώριμο πράμα από τα χτεσινά κι αγαπητά του, έμενε τ’ όνομά του. Μας το παραδώσανε και αυτό μαζί με κάτι βούρτσες, τσατσάρες και δυο λεκανάκια για νερό και φαγί.

Μας παραδώσανε και μια πέτσινη θήκη με τα χαρτιά του. Πιστοποιητικά και ταυτότητα. Ληξιαρχική πράξη γέννησης. Κι όχι μονάχα δική του. Αλλά σε κλιμακωτή σειρά από πάππου προς πάππο. Βουλωμένα μ’ επίσημες σφραγίδες, που δηλώνανε τη γνησιότητα της αριστοκρατικής του καταγωγής.

Ανάμεσα στα έγγραφα υπήρχε και τ’ απολυτήριο των σπουδών του. Γιατί ο σκύλος τούτος, διπλωματούχος της σκυλίσιας Ακαδημίας του Μονάχου, κατείχε τ’ αποδειχτικά της μόρφωσής του μ’ όλους τους τύπους και υπογραμμούς. Κι οι τίτλοι του, όπως τους περιεργαστήκαμε, του δίνανε εξέχουσα θέση μέσα στο γένος των ομοίων του.

Το δίπλωμά του δε διέφερε στην εμφάνιση από τα διπλώματα που κρεμούνε οι επιστήμονες κορνιζαρισμένα πάνω από τα γραφεία τους. Μόνο πως αντίς ν’ αναγράφει καταμεσής, με χοντρά καθαρά στοιχεία, ξερά, κείνο το «λίαν καλώς» ή «άριστα», είχε λίγο περισσότερο καταγίνει στις αντιπροσωπευτικές ιδιότητες αυτουνού που είχε στην κατοχή του ένα τέτοιο χαρτί.

Με γοτθικά, ορθά, καλλιγραφημένα ψηφία, αράδιαζε εδώ ολάκερη φράση τούτο το απολυτήριο: «Οξυτάτης αντιλήψεως, αλλ’ ολίγον τεμπέλης».

Τ’ αντρόγυνο που ήρθε να καταθέσει στο σπιτικό μας, χρονιάρα μέρα, κείνον τον τιτλούχο, που ’ταν στ’ αληθινά ένας πελώριος αναμαλλιάρικος καφεδής μπόγος, ήθελε, σώνει και καλά, μαζί με τα χαρτιά, να μας επιδείξει και τα σπάνια προσόντα του. Πιάσανε, λοιπόν, άντρας και γυναίκα, με γερμανικά προστάγματα να πιλατεύουνε το ζωντανό.

Μα ο Πρίγκιπας –αυτό ήτανε τ’ όνομά του– σα να προνοούσε πως η θητεία του κοντά τους πήρε τέλος και πως είχανε παραδώσει σε καινούργια αφεντικά το εξιτήριο των καλών του υπηρεσιών, δεν έστεργε να τους αφουγκραστεί κι έμενε στραβός και κουφός στης φωνής τους την προσταγή. Εξόριστος δίπλα σε δικούς, και ξένος σ’ όλα κι οπουδήποτε αλλού. Χαρισμένος σε περαστικούς που δε γνωρίζανε μήτε μια λέξη από της δυστυχιάς του το μητρώο. 

Ρουφηγμένος στη λάσπη της θλίψης καθότανε κει δα, στη ρίζα του καναπέ, βυθισμένος σ’ ένα σκοτάδι, όπου κανένα γλομπάκι στοργής δεν άναβε για να διακόψει, τη σκυλίσια του μοναξιά. Με τη μουσούδα χωμένη στα μπροστινά ποδάρια του, έδειχνε σα να μην είχε γνωρίσει κανέναν ποτέ. Και βαστούσε τα βλέφαρά του κλειστά, όπως σαν τυχαίνει να προστατεύουμε τα μάτια μας από ένα απάνθρωπο φως.

Όλες οι παρακλήσεις, οι βουρδουλιές στον αέρα, όπως κάνουν στο τσίρκο οι θηριοδαμαστές –γιατί ξέχασα να πω, πως μέσα στις αποσκευές του υπήρχε κι ένα τέτοιο πέτσινο πλεγμένο λουρίδι– μείνανε χωρίς απόκριση. Ο Πρίγκιπας δε σάλεψε ούτε σε μια τρίχα της καστανόξανθης γούνας του.

Για κείνη, τουλάχιστο, τη βραδιά, έγινε φανερό πως το σκυλί θα περνούσε στη σάλα, αφού δεν είχε μήτε δύναμη μήτε κουράγιο να σηκωθεί, για να μας αδειάσει τον τόπο.

Τα μεσάνυχτα, κατά τα πατροπαράδοτα, μισό για να ξεγρουσουζέψουμε τη γρουσουζιά, μισό για να διώξουμε την αποπνιχτίλα της σκλαβιάς, σβήσαμε τα φώτα και τα ξανανάψαμε ευθύς, για να δει πούθε να πατήσει ο νιοφερμένος χρόνος, να μπει στο σπιτικό μας, δίχως να σκουντουφλήσει στον παλιό.

Κάτι πανάθλια μελομακάρουνα του ’χαμε του χρόνου του νιοφερμένου ετοιμάσει, για τα καλωσορίσματα, με πολύ κόπο κι αυτά αποχτημένα.

Δεν είχε προλάβει ο πατέρας μου να μας αγκαλιαστεί, όταν ξάφνου η ξώπορτα σεισμοτινάχτηκε απανωτές φορές, ίσαμε που ανοίχτηκε, και πέντ’ έξι παλικαράδες μυστικοί των Ες Ες χυθήκανε στον διάδρομο.

Κάτι αγριοφωνάρες αυγατίσανε την τρομάρα μας σε χίλια κομμάτια.

– Ποιος έριξε από την ταράτσα; και κάρφωσε ο επικεφαλής το όπλο κατάστηθα του πατέρα μου.
– Χρονιάρα ώρα, όλοι βρισκόμαστε εδώ μαζεμένοι, γιε μου, πνίγηκε, βραχνή, στον λάρυγγά της, η φωνή του γονιού μου. Μη μας γυρεύετε τ’ άδικο, πρόσθεσε αχαμνά. Πηγαίνετε στη δουλειά σας.

Χρόνια πολλά στα σπίτια σας, χριστιανοί.

– Ποιος έριξε; ξαναγούρλωσαν τα μάτια τους, αγριεμένοι, έτοιμοι να του την ανάψουν.

Ο πατέρας μου, έριξε γύρω του απελπισμένα βλέμματα και τότες αντιλήφτηκε, κι αντιληφτήκαμε και μεις, πως ο αδερφός μου δεν βρισκότανε πια εκεί… ανάμεσά μας. Είχε γίνει άφαντος…

Έσφιξε τα χείλια του, ζορίζοντας το χαμόγελο: – Μπορεί κανένα βαρελότο, για το καλό, να ξεθαρρέψανε οι γειτόνοι, είπε.

– Ποιος έριξε; σφύριξε σαν οχιά, μέσα από τ’ αραιά του δόντια, συριχτά, ο αξιωματικός, και φύσηξε παγωμένος αέρας μαζί με τα λόγια. Και μας παρέχυσε σύγκορμους.
– Ψάξτε, πρόσταξε άγρια, σ’ αυτούς που τον ακολουθούσανε και σταύρωσε τα χέρια του στη ζώνη, πάνω από τα πιστόλια, δίχως ν’ αφήνει από τα μάτια του τον πατέρα μου.
– Ψάξτε παντού.

Οι άντρες ριχτήκανε, άλλοι στο εσωτερικό του σπιτιού και δυο προχωρήσανε ν’ ανοίξουν τη μπαλκονόπορτα που έβγανε στην ταράτσα. Όμως, ο χοντρόσκυλος, φαρδύς πλατύς, ακούνητος, έφραζε, μ’ όλο το μάκρος του ξαπλωμένος, την έξοδο. Κανένας μας δεν πήρε χαμπάρι το πώς σούρθηκε ο Πρίγκιπας ως εκεί, παρατώντας τη γωνιά που ’χε πιάσει από νωρίς και δείχνοντας πως δε θα την παρατούσε ποτέ.

– Ουστ, έκανε ο στρατιώτης, και τον κλότσησε στα πισινά.

Μα τούτος έμοιαζε κουφός, πεθαμένος.

– Ουστ, και σήκωσε τον υποκόπανο, να του τον καταφέρει.
– Είναι λυπημένος και δεν ακούει, πετάχτηκα εγώ από τη σκοτεινότερη μεριά της σάλας. Γερμανός είναι, μίλησέ του στη γλώσσα του με το καλό. Απόψε μόλις μας το φέρανε. Είναι ο μπουναμάς μου, κι έδειξα τα χαρτιά του στον αξιωματικό.

Αυτός περιεργάστηκε βιαστικά τα ενδειχτικά του σκύλου.

– Από το βραδάκι, που μας τον κουβαλήσανε, δεν έχει σαλέψει από κείνη τη χαραμάδα της μπαλκονόπορτας, προσποιήθηκα, με το πιο αθώο και συμπαθητικό μου ύφος, ενώ μέσα μου είχα σαστίσει για το πότε μετακόμισε το σκυλί από την αντίθετη κόψη, κι ήρθε σ’ αυτήν ακριβώς τη χρειαζούμενη στιγμή να πιάσει τη σημαδιακή τούτη θέση. Τι δεν του κάναμε να σαλέψει! Τίποτα! Μακάρι να το σηκώσετε, κύριε αξιωματικέ.
– Ποιος, λοιπόν, θ’ άνοιγε να περάσει, για να πάει στην ταράτσα, να ρίξει κιόλας; έκοψε, ξαφνικά, πιάνοντας την ελπίδα από τ’ ανέλπιστα ο πατέρας μου.
– Για μίλησέ του εσύ, εσύ που μπορείς να συνεννοηθείς μαζί του, ξαναμίλησα μαλακά στον αξιωματικό. Ίσως μετατοπίσει. Κρίμα είναι να στέκει νηστικό τόσες ώρες. Πέστε του κάτι που είστε πατριώτες, λες και δεν είχε μπει γι’ άλλην αιτία τούτος ο ξορκισμένος στο σπίτι μας.

Ο Γερμανός, κοίταξε μια το σκυλί και μια εμένα. Ξαναδιάβασε τα χαρτιά.

– Κομ, κομ, φώναξε δυο τρεις φορές επιτακτικά. 

Τίποτα. Ο Πρίγκιπας, σε λάκκο ταφής καρφωμένος, δεν ξυπνούσε από τη δηλητηριώδη του νάρκη.

– Κομ, ξανάπεσε, βουρδουλιά, στη ράχη του ζωντανού, η αγριοφωνάρα του.

Ο σκύλος ούτε που αναδεύτηκε. Το πένθος της ψυχής του με μαύρες βίδες τον στέριωνε στο πάτωμα. Αν έστριβε, θα πονούσε. Θα πλήγιαζε. Θα τον πέρναγε σφάχτης να του κόψει την ανάσα. Μοναχά στην απόλυτη ακινησία βολευότανε η πίκρα του.

– Ουστ, άους, ούρλιαξε τώρα ο αξιωματικός και μαζί με τους άλλους δυο τον βάλανε στις κλοτσιές, στις κοπανιές και στα ξεντεριάσματα.

Ούτε που καταδέχτηκε το ζωντανό να σκιαχτεί, και να μετακουνηθεί μισό πόντο. Πεισματικά κόλλησε τη ράχη του έρριζα της ράχης του πορτόφυλλου. Το ογκώδες του σώμα πληγωμένο από το ξύλο, σκληρό από τη σκληράδα που ’πεφτε αλύπητα απάνω του, ήρθε κι έγινε ίδιο κούτσουρο. Δεν έμοιαζε να αισθάνεται πια.

Οι Γερμανοί φρυάξανε. Φάγανε τα λυσσακά τους, ξεθυμαίνοντας στο σκυλί, που το πατούσανε τώρα με τις μπότες, στην κοιλιά, στο κεφάλι, στο σβέρκο, όπου λάχαινε.

Τα αίματα τρέχανε από τα ρουθούνια του, από τ’ αυτιά του, και η ανάσα του κόντυνε λαχανιασμένη. Το πετσί του ξεγδαρμένο. Οι τρίχες, κολλημένες τούφες τούφες στο μαδημένο κρέας, μπηγόντουσαν καρφιά στις πληγές του. Το πιπίλισμά τους θαρρείς και βύζαινε το μεδούλι της δικής μου ψυχής. Όμως, ο Πρίγκιπας βαστούσε στα βασανιστήρια, όπως η νιότη που της λιανίζανε, τούτοι οι ξορκισμένοι δαιμόνοι, τα κόκαλα και τα τρίβανε σκόνη στα μπουντρούμια. Τούτοι που τους ξέρασε η κόλαση. Και σαν και κείνους τους πατριώτες, δεν υστερούσε σε κουράγιο το σκυλί, μια κι ήτανε κι αυτό από αριστοκρατική γενιά.

Οι μακελλάρηδες δεν αποσώνανε, ωστόσο, να το κλοτσοπατούνε, ενώ τα αίματα πιτσιλάγανε τους τοίχους, τις μπότες τους. Ο μαυροκόκκινος πολτός από μαλλιά και σπλάχνα, μαργωμένος από φριχτούς πόνους, δε σάλευε. Έμενε κει, σαν ξετελεμένος. Το λιονταρίσιο, πελώριο κεφάλι του, από τους παιδεμούς και τα μαρτύρια είχε παραμορφωθεί. Έδειχνε φοβερό, τερατώδες κεφάλι δράκου σ’ ένα μαλλιαροπόδαρο σώμα. Και το σώμα άρχισε να φουσκώνει σα σαμπρέλα και να πρήσκεται τούμπανο.

Το ανθρωποτέρας, που ήταν ο επικεφαλής, είδε και απόειδε. Μια τελευταία φορά, γκαπ γκουπ, το βάρεσε λυσσασμένος στην κοιλιά. Κάπου θα τ’ άγγιξε πολύ βαθιά, που δεν τ’ άντεξε το ζώο. Δίχως να μετακινήσει το ασήκωτο κορμί του, αφήκε βραχνό μουγκρητό πληγωμένου θεριού και του ’χωσε μ’ άγρια δαγκωνιά, τα δόντια, στη γάμπα.

Ο αρματωμένος ούρλιαξε. Πήρε ένα σάλτο σαν τρελός και τράβηξε το πιστόλι.

Μπαμ, μια ριξιά. Μπαμ, μπαμ. Δεύτερη, τρίτη. Το κρανίο του Πρίγκιπα έγινε λιώμα.

Σύρριζα στ’ αυτιά μου πέσανε, θαρρείς, τα βόλια. Ξύσανε την καρδιά μου, που τηνε χούφτιασα να μην πετάξει. Με τους υποκόπανους οι μπόγηδες σκουντολογήσανε το πτώμα στον τοίχο κι ανοίξανε τη μπαλκονόπορτα.

Πατήματα, βλαστήμιες, φωνές.

Εφιαλτικές στιγμές σπάσανε με ρόπαλο ολονών μας τα στήθια.

Μας σούρωσε μια τρομάρα αλλόφρονη, που ’χε του αδερφού μου το πρόσωπο. Η ανάσα μας έγινε μάτια. Μάτια και ψαχουλεύανε το σκοτάδι, και φέρνανε βόλτα σπιθαμή προς σπιθαμή την ταράτσα μας, καλύτερα από τους Γερμανούς, που δεν τους είχαμε ακολουθήσει.

Το περίπολο γύρισε. Ξαναμπήκε στη σάλα, όπως είχε βγει. Δίχως παραπανίσια συνοδεία.

– Κανένα βαρελότο θα ’τανε, σιγουρεμένος από το κακό που του ’χε κόψει τα γόνατα, ψέλλισεν ο πατέρας μου. Και του χρόνου στην πατρίδα, ευχήθηκε, με το μισό του χείλι λασκαρισμένο σε χαμόγελο και τ’ άλλο μισό ημίπληκτο, παραλυμένο, στη λαχτάρα του φόβου του για τον αδερφό μου.

Η ξώπορτα τράνταξε και πάλι τα πορτόφυλλά της. Οι κλοτσιές, οι πιστολιές κι ο κίνδυνος ρουφήχτηκαν από τα γοργά στόματα της νύχτας.

Πόδια και χέρια, ριχτήκαμε όλοι, με σπαραγμό, στον ηρωικό στρατιώτη που κάλυψε με τη ζωή του τη φυγή του αδερφού μου. Το κρανίο του έχασκε ανοιχτό κι είχε ξολοθρεμένους τους βολβούς από τις κόχες. Η ανάσα του είχε πήξει για πάντα. Τυλίχτηκε κουβάρι κι αυτή στην προβιά, τη φουσκωμένη αίματα, σπλάχνα και τούφες μαλλιά.

Κι όμως, μι’ απόκρυφη δύναμη, δεν ξέρω από ποια βαθιά κουρνιάσματα ξεσκλαβωμένη, είχε ξεσηκωθεί από το άμορφο γιγαντόσωμο πτώμα. Και το κρατούσε περιπτυγμένο, σφιχταγκαλιασμένο μ’ αγάπη, σάμπως να ’ρθε για να ξεπληρώσει αυτή κάποιο απαρνημένο χρέος. Και σηκωνότανε κείνη η δύναμη περήφανα, μεγάλωνε τον ίσκιο του πεθαμένου ζώου, κι έριχνε απάνω μας στην ομίχλη από ένα γλυκό λυπημένο παράπονο.

Ο πατέρας μου έσκυψε μ’ ευλάβεια. Ανασήκωσε προσεχτικά το μπρουμουτισμένο άμορφο κεφάλι, με τις ξεκλειδωμένες μασέλες, και με χείλια, που τρεμουλιάζανε, του έδωσε τον τελευταίο ασπασμό.

Ο θάνατος του Πρίγκιπα δεν έμοιαζε ωστόσο με τους θανάτους. Ήταν ένας αλλιώτικος παράξενα ξαπλωμένος θάνατος, με τη χαρά της προσφοράς ολόρθη πάνω στ’ αφανισμένο του σώμα. Και κείτονταν εκεί, σαν τρυφερή, αγαπημένη ύπαρξη, που μόλις την είχαμε πρωτογνωρίσει.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Τα δέκα διηγήματα της συλλογής Από το ένα στο άλλο αιφνιδιάζουν τον αναγνώστη. Οι λιτοί τίτλοι δεν προδιαθέτουν καθόλου για αυτό που θα βιώσει όποιος εισχωρήσει στον σαγηνευτικό κόσμο της Μαρίτσας Περ. Ράλλη. Επειδή θα βυθιστεί άθελά του στην αληθινή ψυχή των πραγμάτων, εκεί όπου τα πάντα αναπνέουν, παρατηρούν, χαίρονται, πονούν, υπομένουν. Ένα παράθυρο που βλέπει προς τα έξω αλλά και προς τα μέσα· μια ιστορία που κάθεται στην πολυφαγωμένη μύτη ενός μολυβιού· ένας σκύλος που η προδοσία σεισμοράισε την καρδιά του· ένα κοντομάνικο ναυτικό μαχαίρι που περίμενε τριανταπέντε χρόνια το μοναχικό δευτερόλεπτο· ένα πέλαγος λουλακί και τριζάτο σαν το μετάξι και μια γλώσσα που ζωγραφίζει την αλήθεια των ανθρώπων, των αισθήσεων και των υλικών.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η συγγραφέας και ποιήτρια Μαρίτσα Περ. Ράλλη (1902-1976) γεννήθηκε στον Πειραιά. Ήταν κόρη του βιοµήχανου Βασίλειου Κωνσταντόπουλου και της Ελένης Μαλανδρίνου. Είχε τέσσερις αδερφές, µε ανεξίτηλη προσωπικότητα η καθεµία, την Κατίνα (Παξινού), την Αθηνά (∆ηλαβέρη), τη Βαρβάρα Κωνσταντοπούλου και τη ∆έσποινα (Αγγελίδου). Είχε επίσης δύο αδελφούς, τον Λευτέρη και τον Γιώργο. Παντρεύτηκε το 1921 τον Περικλή Ράλλη (1891-1945), ο οποίος χρηµάτισε γενικός γραµµατέας του υπουργείου ∆ικαιοσύνης, βουλευτής του Λαϊκού Κόµµατος και υπουργός. Η ζωή της σηµαδεύτηκε από την αυτοκτονία του µοναχογιού της ∆ώρη, στην Κατοχή, αφού τον βασάνισαν οι Γερµανοί, και από τον θάνατο του συζύγου της λίγα χρόνια αργότερα. Από κει κι έπειτα, η Ράλλη, σύµφωνα µε τον ανιψιό της Α. Αντωνόπουλο, άρχισε να αιωρείται «ανάµεσα στον κόσµο ετούτο και τον άλλο» και οι ηρωίδες των βιβλίων της να κινούνται «σε ένα θολό καθρέφτισµα του δικού µας κόσµου». Η Ράλλη υπήρξε ιδρυτικό µέλος και γενική γραµµατέας της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (πάλεψε µάλιστα για την απονοµή τιµητικής σύνταξης σε λογοτέχνες), µέλος του ∆Σ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (1956-1967, 1974-1976), ενώ διετέλεσε και διευθύνουσα Σύµβουλος της ΕΛΣ και µέλος της πρώτης πενταµελούς Επιτροπής Υποτροφιών Μαρία Κάλλας. Το 1965 τιµήθηκε µε το πρώτο κρατικό βραβείο πεζογραφίας για τη συλλογή διηγηµάτων Από το ένα στο άλλο και το 1972 µε το βραβείο του Πανεπιστηµίου Αθηνών για το βιβλίο Εσωτερική γραφή (1970). Έγραψε πεζογραφήµατα, διηγήµατα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις, ποίηση και ένα δοκίµιο για την τέχνη. Πέθανε στην Αθήνα.