Για τη νουβέλα της Αθηνάς Σωτηροπούλου «Ανασαιμιές» (εκδ. Γκοβόστη). Εικόνα: Ο πίνακας του Άντριου Γουάιεθ «Ο κόσμος της Χριστίνας».
Γράφει η Μαρία Βέρρου
Τι κάνει ένα ανάγνωσμα ελκυστικό; Πολλά πράγματα είναι εκείνα που κρατούν τον αναγνώστη σταθερά μέσα στις σελίδες του. Κάποιοι αναζητούν συνεχείς κορυφώσεις. Κάποιοι άλλοι απολαμβάνουν τις μικρές μετατοπίσεις – όταν κάθε κεφάλαιο αφήνει ένα μικρό ίζημα στη σκέψη μας και το επόμενο το μετασχηματίζει. Έτσι, ο αναγνώστης δεν διαβάζει απλώς μία ακολουθία γεγονότων αλλά συμμετέχει σε μία αργή μεταβολή της δικής του αντίληψης.
Σ’ αυτή τη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι Ανασαιμιές της Αθηνάς Σωτηροπούλου. Ένα βιβλίο που δεν βιάζεται ν’ αποκαλύψει τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους, αλλά τους αφήνει ν’ αναδυθούν μέσα από συναντήσεις, αναμνήσεις, μικρές μετακινήσεις στον χρόνο και ανεπαίσθητες αλλαγές στις σχέσεις.
Με καταγωγή από την Κρήτη, η συγγραφέας επιλέγει για τίτλο του πρώτου έργου της τη λέξη «Ανασαιμιές» για να εκφράσει αυτή τη μικρή κοντή ανάσα. Μια λέξη με ποιητική χροιά που φέρνει μαζί της την πνοή του αέρα, μια μικρή κίνηση ή ένα αναπάντεχο γεγονός. Και ίσως αυτό να είναι το μυστικό του βιβλίου: οι μεγάλες αλήθειες της ζωής αποκαλύπτονται μέσα από γεγονότα ή στιγμές που ξεφεύγουν από την αντίληψή μας. Και μόνο κοιτάζοντας πίσω, διαπιστώνουμε τον καταλυτικό ρόλο που έπαιξαν στην πορεία της ζωής μας ή τα ανεξίτηλα σημάδια που άφησαν στον ψυχισμό μας, όπως ακριβώς συνέβη στον ήρωα του βιβλίου Μάνο Παπαδάκη και όχι μόνο.
Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε ενότητες, για την ακρίβεια, σε «καιρούς»: αυτού της Κρήτης, της Αμερικής, των αποκαλύψεων, του Παρισιού και του «μαζί», όπου εδώ ο καιρός δεν δηλώνει μόνο μία χρονική περίοδο αλλά και μία διαφορετική κατάσταση ύπαρξης, ενώ η Κρήτη είναι ο τόπος του τραύματος, της επιστροφής, της αναμέτρησης με το παρελθόν και το μέλλον.
Ανάσες και ανάβαση
Κάθε «καιρός» οριοθετείται μέσα σε μικρά, λειτουργικά κεφάλαια που μοιάζουν με μικρή ανάσα, μ’ έναν ψίθυρο που προστίθεται στους προηγούμενους, ώσπου όλες μαζί οι ανασαιμιές να συγκροτήσουν μια ενιαία ανθρώπινη εμπειρία. «Η ζωή δεν είναι περίπατος, έχει τα πάνω της και τα κάτω της», έλεγε ο παππούς του Μάνου στα βαθιά του γεράματα. «Εμείς συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε σαν τα ψηλά βουνά…». Κι αφού η ζωή είναι μια ανηφόρα χρειάζεται μικρές ανάσες για να την ανέβεις. Ανάσες και ανάβαση.
Όπως τα δέντρα που έχουν βαθιές ρίζες δύσκολα τα ταράζουν οι δυνατοί βοριάδες, έτσι και ο άνθρωπος, όταν γνωρίζει την καταγωγή του, τον τόπο και τους ανθρώπους του, μπορεί ν’ αντέξει τις δυσκολίες της ζωής.
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει το βιβλίο είναι το καταγωγικό ανήκειν και η δύναμη που αυτό ασκεί πάνω στον άνθρωπο. Μέσα από εξαιρετικές περιγραφές της φύσης του τόπου της -τον καθαρό αέρα, τους επιβλητικούς όγκους των βουνών, τη δύναμη και την αντοχή των δέντρων-, η Αθηνά Σωτηροπούλου χτίζει μια τρυφερή παραβολή για τον άνθρωπο. Όπως τα δέντρα που έχουν βαθιές ρίζες δύσκολα τα ταράζουν οι δυνατοί βοριάδες, έτσι και ο άνθρωπος, όταν γνωρίζει την καταγωγή του, τον τόπο και τους ανθρώπους του, μπορεί ν’ αντέξει τις δυσκολίες της ζωής. Όχι γιατί δεν λυγίζει ποτέ, αλλά γιατί έχει βαθιά μέσα του ένα σημείο αναφοράς, έναν τόπο στον οποίο μπορεί να επιστρέφει και ρίζες που τον κρατούν όρθιο όταν οι άνεμοι γίνουν θυελλώδεις.
Οι Ανασαιμιές είναι ένα τρυφερό ανάγνωσμα για τις συναντήσεις που μας διαμορφώνουν, για τη μνήμη που επιστρέφει και για τις ανατροπές που φέρνει η ζωή. Για εκείνες τις σύντομες παύσεις που μας επιτρέπουν να σταθούμε, να κοιτάξουμε πίσω και να βρούμε τη δύναμη να προχωρήσουμε. Είναι για εκείνο το πλατύσκαλο όπου στεκόμαστε για λίγο πριν ξεκινήσουμε ν’ ανεβαίνουμε την επόμενη ανηφόρα, κρατώντας μέσα μας τις μνήμες, τους ανθρώπους και τους τόπους που μας έμαθαν ν’ αντέχουμε.
*Η ΜΑΡΙΑ ΒΕΡΡΟΥ είναι συγγραφέας, κάτοχος MSc.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Αθηνά Σωτηροπούλου (το γένος Βουμβουράκη) γεννήθηκε στην Κρήτη και μεγάλωσε στην Αθήνα την δεκαετία του ’60. Σπούδασε στο Πάντειο. Η απασχόλησή της στην καμπάνια του «Μ’ ένα βιβλίο πετάω» και «πάμε με το βιβλίο» του ΥΠ.ΠΟ. ήταν η εργασία που την έκανε να καταλάβει ότι ο χώρος του βιβλίου τη γεμίζει.
Η νουβέλα Ανασαιμιές είναι η πρώτη συγγραφική της απόπειρα. Ξεκίνησε με μια αληθινή ιστορία και απλώθηκε σε στοιχεία μυθοπλασίας. Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί σε ηλεκτρονικά περιοδικά.
