happiness-just-ahead

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Οι αλκυονίδες μέρες ήρθαν και ήταν επτά. Διαβάζω το βιβλίο της Νel Noddings “Happiness and Education”, συγγραφέα ενός βιβλίου για τη φιλοσοφία της εκπαίδευσης που μου είχε φανεί εύστοχη προέκταση του John Dewey. Και χθες το βράδυ, καθώς επέστρεφα στο σπίτι με τα πόδια, θυμήθηκα ένα παλιό κομμάτι των One Thousand Violins - το “Halcyon Days”· το μυαλό μου γέμισε από τις μουσικές μιας περασμένης εποχής που ήταν γεμάτη ρυθμό και ευτυχία.

Τούτη η εποχή μοιάζει ατελής, η ευτυχία όμως δεν λείπει: στο μετρό άνθρωποι γελάνε και φιλιούνται – πολλοί αρχίζουν καινούργια ζωή, κάνουν σχέδια, πραγματοποιούν όνειρα, διαβάζουν βιβλία, ακούνε ήχους τρελούς και υπέροχους. Στα σχολεία, παρά τα γνωστά προβλήματα που εκθέτει η Νoddings, τα παιδιά μαθαίνουν καινούργια πράγματα – συχνά φέρνουν στο σπίτι ένα δέκα με τόνο.

Η τύχη είναι μετέωρη και κυμαινόμενη: πριν από λίγο καιρό μου έκλεψαν το πορτοφόλι, αλλά, αργότερα, βρέθηκα σε μια συναυλία των Black Strobe που μου θύμισαν τους Depeche Mode. Επιπλέον, επειδή πέρασαν τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Λουί ντε Φυνές, βλέπω στην τηλεόραση τις ξεκαρδιστικές κωμωδίες της παιδικής μου ηλικίας – και γελάω όσο γελούσα τότε. Ανάμεσα στις ταινίες βλέπω ειδήσεις: δεν είναι όλες θλιβερές∙ κάθε άλλο μάλιστα. Μερικές είναι αστείες, κάμποσες είναι ενθαρρυντικές. Μαθαίνω ότι, το 2013, ένας στους δύο καρκινοπαθείς θεραπεύεται: όταν ήμουν δέκα χρονών δεν θεραπευόταν κανείς.

educationΈνας από τους λόγους που συμπαθώ τον αμερικανικό τρόπο ζωής είναι η επιθυμία που έχουν οι άνθρωποι να είναι χαρούμενοι. Στις Ηνωμένες Πολιτείες η ευτυχία είναι αξία – καμιά φορά είναι ακόμη και επιστήμη· όχι ο παράδεισος των τρελών, όπως τη θεωρούν οι σκυθρωποί Ευρωπαίοι. Μαθαίνοντας αυτή την αξία και εξασκώντας αυτή την επιστήμη, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να βρουν αιτίες και τρόπους να αισθάνονται γαλήνιοι και εύθυμοι χωρίς να στερούνται σοβαρότητας ή σοφίας. Μπορούν απλούστατα να δουν τη ζωή σαν ένα παιχνίδι που παρέχει κάμποσες ευκαιρίες για απόλαυση – και το σχολείο είναι ο προστατευμένος χώρος όπου μπορεί να συγκροτηθεί μια τέτοια θέαση του κόσμου. Έχω αρκετές διαφωνίες με τη Νel Noddings, κυρίως στο ότι βλέπει τους εκπαιδευτικούς ως caregivers που αφιερώνουν την ύπαρξή τους στους μαθητές, σαν μάρτυρες και φύλακες της ηθικής – αλλά πιστεύω ότι έχει δίκιο στον συσχετισμό της παιδείας με την τέχνη της ευτυχίας.

Η ανθρώπινη βλακεία δεν έχει όρια – αλλά και η ανθρώπινη εξυπνάδα δεν πάει πίσω. Τραγωδίες συμβαίνουν κάθε μέρα (πολλές από τις οποίες οφείλονται στη βλακεία), αλλά συμβαίνουν άλλες τόσες ευχάριστες εκπλήξεις. Η λαϊκή φιλοσοφία της ευτυχίας βρίθει από παρεξηγήσεις, υπερβολές, αφορισμούς, αυθαιρεσίες. Πράγματι, στις ανεπτυγμένες χώρες οι άνθρωποι αυτοκτονούν συχνότερα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ευτυχία βρίσκεται στην υπανάπτυξη. Πράγματι, υπάρχει βιολογική προδιάθεση: πλήθος ανθρώπων πάσχουν από ενδογενή κατάθλιψη που οφείλεται σε χρωμοσώματα, σε χημική ανισορροπία. Δεν είναι εύκολο να ξεπεράσει κανείς το βιολογικό του φορτίο. Πράγματι, η συλλογική ανάγκη για ευτυχία μπορεί να εξελιχθεί σε νεύρωση – βρισκόμαστε όμως πολύ μακριά απ’ αυτό· οι κοινωνίες μας πάσχουν από νευρωτική δυστυχία. Οι άνθρωποι που περιφρονούν την ανάγκη και την τάση για ευτυχία δεν είναι οι πιο βαθυστόχαστοι· αντιθέτως, είναι οι πιο επιπόλαιοι, οι αγνώμονες, οι κακόβουλοι. Ωστόσο, ακόμα κι αυτά τα νοσηρά χαρακτηριστικά θεραπεύονται με τη θέληση, την κοινωνική αλληλεπίδραση και την ανθρωπιστική παιδεία.

happiness-education-nel-noddings-paperback-cover-artΤο ζήτημα είναι να διακρίνει κανείς την τραγωδία από την κωμωδία, το σημαντικό από το ασήμαντο. Και, όπως γράφει η Νel Noddings, η διάκριση αυτή αρχίζει από τη σχολική τάξη, από την ηθική που πλαισιώνει την εκπαίδευση. Διαβάζοντας το βιβλίο σκεφτόμουν πως αν ήμουν καθηγήτρια αυτές τις αλκυονίδες μέρες θα είχα πολλά να πω και να συζητήσω με τα παιδιά για τις χρυσές στιγμές της ανθρώπινης ύπαρξης, για το γλυκύτερο φως που περιγράφει ο Γουόλτ Γουίτμαν και για εκείνο το τραγουδάκι των One Thousand Violins από το 1985 που κανείς δεν θυμάται.

ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

 

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff «Θεωρίες συνωμοσίας» (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pierre-André Taguieff είναι από εκείνους τους ιστορικούς που έχουν αναλάβει τη mission impossible να...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ