«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 60 λογοτεχνικά βιβλία για ένα μακρύ αναγνωστικό καλοκαίρι

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Παραδοσιακά, κάθε χρόνο, τους μήνες που διανύουμε οι εκδόσεις πληθαίνουν και μια βόλτα στο βιβλιοπωλείο (φυσικό ή διαδικτυακό) φέρνει μπροστά μας ένα σωρό βιβλία συγγραφέων που παρακολουθούμε, που διαβάσαμε πρόσφατα, βιβλία που προγραμματίσαμε για «όταν θα είμαστε πιο χαλαροί και ξεκούραστοι», βιβλία βραβευμένα και άλλα πολυσυζητημένα, μαζί με βιβλία πρωτοεμφανιζόμενων. 

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ

Το μυθιστόρημα αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο είδος στο οποίο δοκιμάζονται τόσο οι νέοι πεζογράφοι όσο και οι καταξιωμένοι. Οι βεβαιότητες καταρρίπτονται, τρόπος για εξασφαλισμένα επιτυχημένο αποτέλεσμα δεν υπάρχει, κι έτσι όλοι, με έναν τρόπο, κάθε φορά σαν να ξεκινάνε από την αρχή.

Ελισάβετ Χρονοπούλου, Επί σκοπώ πλουτισμού (εκδ. Πόλις)

Η Ελισάβετ Χρονοπούλου ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία. Δημιουργός που ψάχνεται με το υλικό της, ερευνά, αφήνεται να οδηγηθεί σε περιοχές που δεν είχε προαποφασίσει, για να καταλήξει στο τέλος, στο κέντρο της αναζήτησής της. Η συγγραφέας ψάχνοντας πληροφορίες στα αρχεία του Ειδικού Δικαστηρίου Δωσιλόγων Αθηνών της περιόδου 1945-1949, βρέθηκε αντιμέτωπη με αποτρόπαιες μαρτυρίες. Αυτά τα ευρήματα, γέννησαν το μυθιστόρημά της Επί σκοπώ πλουτισμού (εκδ. Πόλις). Έγραψε η Αγγελική Σπηλιοπούλου: «Η προδοσία διαποτίζει οικογενειακές και φιλικές σχέσεις είτε λόγω εμπιστοσύνης στους λάθος ανθρώπους είτε για την προστασία αγαπημένων προσώπων. […] Μπροστά στη θηριωδία ανθρώπου προς άνθρωπο ο νους σαστίζει. Όταν αυτή διαπράττεται με πλήρη επίγνωση, όταν συνειδητά βασανίζονται άνθρωποι, όταν η βαναυσότητα έχει σκοπό τον πλουτισμό, ο ανθρώπινος νους καταρρέει».

Λένα Διβάνη, Έτσι τελειώνει ο κόσμος (εκδ. Πατάκη)

Η Λένα Διβάνη για το νέο της μυθιστόρημα Έτσι τελειώνει ο κόσμος (εκδ. Πατάκη), αν και ανασυστήνει μια ολόκληρη εποχή –τις δεκαετίες του 80 και του 90– μάλλον δε χρειάστηκε να κάνει ιδιαίτερη έρευνα, γι' αυτό και η βιωματική γραφή που το χαρακτηρίζει, του προσδίδει ζηλευτή αμεσότητα. Οι κομματικοί μηχανισμοί, τα δικά μας παιδιά, η στρέβλωση εννοιών και αξιών, η αναρρίχηση στην εξουσία, η αίγλη και η δύναμη που αυτή έχει στα μάτια των ψηφοφόρων θα ήταν αιτίες για να κλαίμε με μαύρο δάκρυ, αν δεν ήταν γραμμένο με τον τρόπο της Λένας Διβάνη, όπου το γκροτέσκο καλύπτει το τραγικό.

Γιάννης Σκαραγκάς, Όσα δεν θέλω να ξέρω (εκδ. Κριτική)

Ο Γιάννης Σκαραγκάς διανύει περίοδο δημιουργικού οίστρου, κι έτσι μετά από δύο κύκλους μιας εμπνευσμένης τηλεοπτικής σειράς, για την οποία έγραψε το σενάριο [«Κάνε ότι κοιμάσαι»] και άλλης μιας που υπέγραφε τη διασκευή της στα ελληνικά δεδομένα [«Παιχνίδια εκδίκησης»], έχει κυκλοφορήσει το νέο του μυθιστόρημα Όσα δεν θέλω να ξέρω (εκδ. Κριτική). Η σχέση ενός πατέρα με την έφηβη κόρη του βρίσκεται στο κέντρο του μυθιστορήματος, διερευνώντας μέσα από τη λογοτεχνία, ευρύτερα τις σχέσεις των εφήβων με τις οικογένειές τους, θεματική που απασχολεί τον συγγραφέα σε όλα του τα έργα τελευταία, επιτυγχάνοντας έτσι την σκιαγράφηση ουσιαστικών και σκοτεινών πλευρών αυτής της σχέσης.

Ρένα Λούνα, Αγαπητή μαρμάρινη πλάκα (εκδ. Ίκαρος)

Με τα σκοτάδια της αναμετράται και η ηρωίδα της Ρένας Λούνα στο μυθιστόρημα Αγαπητή μαρμάρινη πλάκα (εκδ. Ίκαρος). Η εξαρτησιακή σχέση μιας φοιτήτριας με τον αρκετά μεγαλύτερο της παντρεμένο καθηγητή δημιουργικής γραφής, με τον οποίο αντάλλασσε επιστολές, αισθανόμενη απόλυτη ασφάλεια, χτίζοντας μία σχέση που φτάνει την ηρωίδα στο χείλος της καταστροφής, έρχονται ξανά στο προσκήνιο, δέκα χρόνια μετά, όταν ηρωίδα έχει παντρευτεί και επιστρέψει στο νησί της καταγωγής της, με αφορμή την έκθεση ενός γκαλερίστα, παλιού της φίλου ο οποίος της ζητά να συμπεριλάβει εκείνες τις επιστολές της σε μια έκθεση με τίτλο «Σύγχρονες καλλιτέχνιδες που τρελάθηκαν». Έγραψε ο Αντώνης Γουλιανός: «Η επίγευση που απομένει στο αναγνωστικό υποκείμενο είναι το ίζημα μιας παιγνιώδους ανάμιξης του πραγματικού με το μυθοπλαστικό, έτσι που αναρωτιέται αν αποτελεί και το ίδιο έναν αφηγηματικό χαρακτήρα, εγκλωβισμένο σε κάποιο βιβλίο ως λογοτεχνικός συγκαιρασμός των αληθινών ιστοριών που αποτελούν το διαχρονικό καύσιμο της λογοτεχνίας».

Μαρία Φακίνου, Όλα τα δέντρα (εκδ. Αντίποδες)

Παιγνιώδη ανάμιξη του πραγματικού με το μυθοπλαστικό, με τρόπο διαφορετικό από αυτόν της Λούνα, χαρακτηρίζει και το μυθιστόρημα της Μαρίας Φακίνου Όλα τα δέντρα (εκδ. Αντίποδες). Μια ερωτική ιστορία που γεννιέται, κορυφώνεται και τελειώνει στο σήμερα. Έγραψε η Ιωάννα Φωτοπούλου: «Η Φακίνου στέκεται πολύ κοντά στους δύο ήρωές της και τους παρατηρεί στενά. Με τρόπο λιτό και πυκνό, συχνά ελλειπτικό και λόγο μακροπερίοδο -σε κάποια σημεία ελαφρώς στοχαστικό-, σκάβει βαθιά στις λεπτομέρειες, χτίζοντας μέσα από μια πολυεπίπεδη σύνταξη την ιστορία της. Ένας συμφυρμός από κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις που άλλοτε δημιουργούν γρήγορο, ασθματικό ρυθμό στα σημεία που η παρατακτική σύνδεση κυριαρχεί κι άλλοτε φρενάρουν για να πάρουν άλλη κατεύθυνση και να αρχίσουν να επιταχύνουν πάλι». 

Μαντώ Παπαρρηγοπούλου - Μαρία Θάνου, Μπράβο Μαρία, φτιάχνεις ωραίες σαλάτες (εκδ. Yusra)

Άλλο ένα μυθιστόρημα όπου η πραγματικότητα πυροδοτεί τη μυθοπλασία είναι αυτό της Μαντώς Παπαρρηγοπούλου Μπράβο Μαρία, φτιάχνεις ωραίες σαλάτες (εκδ. Yusra). Το 1983 η Μαρία Θάνου γράφει 22 επιστολές στον σύντροφό της που σπουδάζει στην Αμερική, ενώ αναζητά βοήθεια για μια ασθένεια που τελικά θα διαγνωστεί ως νευρική ανορεξία. Το 2018 η κόρη της, Μαντώ Παπαρρηγοπούλου, βρίσκει τα γράμματα στο καμένο σπίτι της μητέρας της στον Νέο Βουτζά. Μέσα από αυτά ανασυνθέτει τη σχέση της Μαρίας με την ασθένεια και ανοίγει έναν διάλογο μαζί της για το σώμα, τη μητρότητα, την απώλεια, την επιμονή και την προσπάθεια να συνεχίζεις όταν οι λέξεις δεν αρκούν.

Ελένη Γκίκα, Sans Voir (εκδ. Αρμός)

Ο έρωτας, ένα ζευγάρι, η μοιραία συνάντηση, τα τυχαία περιστατικά: όλα αυτά που γίνονται για να βρεθούν δύο άνθρωποι, είναι τα συστατικά στοιχεία του μυθιστορήματος της Ελένης Γκίκα Sans Voir (εκδ. Αρμός). Θραύσματα εικόνων και φράσεων στοιβαγμένα σε σωρούς χαρτιών. Εικόνες που θα γίνουν οι άτυποι οδοδείκτες προς ένα κοινό τέλος.

Μάρτιν Κούκα, Υπέρθεση υπό κατάρρευση (εκδ. Ισνάφι)

Μυθιστόρημα με λόγο οριακό, για έναν ήρωα σε κατάσταση οριακή. Το μυθιστόρημα του Μάρτιν Κούκα Υπέρθεση υπό κατάρρευση (εκδ. Ισνάφι), ακολουθεί τον ήρωα της ιστορίας καθ οδόν προς ένα καθοριστικό ραντεβού με την αγαπημένη του - ραντεβού που είτε θα ανανεώσει τη σφοδρή σχέση τους, είτε θα σφραγίσει την οριστική λήξη της. Έγραψε ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης: «Γλώσσα σοφή, αφήγηση με ρυθμό τόσο όσο χρειάζεται, αποκαλύψεις σταδιακές που φιλοτεχνούν το πρόσωπο του αφηγητή, κόσμος που βγαίνει μέσα από τον ψυχισμό του, όλα αυτά συνθέτουν ένα κραταιό ανάγνωσμα, μακριά από τα μεγάλα ονόματα της ροκ σκηνής μας!»

Μιχάλης Νταγγίνης, Πατημένα τριάντα (εκδ. Διόπτρα)

Ο Μιχάλης Νταγγίνης με το πρώτο του μυθιστόρημα Πατημένα τριάντα (εκδ. Διόπτρα) επιχειρεί να αποτυπώσει τις διαφορετικές εκδοχές των μιλένιαλς, κάτω από τις ίδιες δυσοίωνες και συνθλιπτικές συνθήκες. Έγραψε ο Σόλωνας Παπαγεωργίου: «Είναι ενδιαφέρων ο τρόπος με τον οποίο ο Νταγγίνης κοιτά τους ήρωές του, το πώς τους «γκριζάρει», τοποθετώντας τους ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο. Δεν υπάρχουν άγιοι ούτε καθαρόαιμοι δαίμονες σε αυτό το μυθιστόρημα, τουλάχιστον όσον αφορά στους πρωταγωνιστικούς ρόλους: πρόκειται για ένα ομαδικό πορτραίτο ηρώων που ξεκινούν ως άγουροι ενήλικες τη χρονιά του Δημοψηφίσματος του ΄15 και ώσπου να φτάσουμε στο τέλος έχουν διανύσει μια διαδρομή γεμάτη ανατροπές και αλλαγές».

Ελένη Πριοβόλου, Η Βίβλος της Ιώβ (εκδ. Καστανιώτη)

Η Ελένη Πριοβόλου με το μυθιστόρημά της Η Βίβλος της Ιώβ (εκδ. Καστανιώτη) μιλά για τη δύσκολη πορεία και τον αχάρακτο δρόμο που έπρεπε να διασχίσουν οι γυναίκες τους τελευταίους αιώνες, ώστε να ξεκινούν από το ίδιο σημείο, που και ο κάθε άντρας εκκινά. Η ηρωίδα της, μια χαρισματική γυναίκα από την Κωνσταντινούπολη, σπουδάζει, διορίζεται δασκάλα, μάχεται υπέρ της δημοτικής γλώσσας. Με τη στάση της ενοχλεί και θέτει σε αμφισβήτηση προνόμια και αξιώσεις των αντρών, ριζωμένες βαθιά στον συλλογικό αξιακό κώδικα.

Νεκταρία Αναστασιάδου, Σάπια λεμόνια (εκδ. Στερέωμα)

Μια ιστορία παλιά και στη βάση της αληθινή, εμπνευσμένη από αληθινό γεγονός χρησιμοποίησε η Νεκταρία Αναστασιάδου στο μυθιστόρημά της Σάπια λεμόνια (εκδ. Στερέωμα). Τα Σάπια λεμόνια αφηγούνται τη βίαιη εκδίωξη του μητροπολίτη Δαμιανού Μανσούρ από τη Μερσίνα της Κιλικίας το 1905. Μέσα από την αφήγηση ενός τροφίμου του γηροκομείου του Μπαλουκλί, ξετυλίγεται μια ιστορία εξαπάτησης, έρωτα και σύγκρουσης, με άφθονο χιούμορ και φόντο τη δύση του μικρασιατικού κοσμοπολιτισμού.

Γιάννης Λασκαράκης, Τα νήματα της ιστορίας (εκδ. Επίκεντρο)

Από το παρελθόν και αληθινά γεγονότα αντλεί το υλικό του και ο Γιάννης Λασκαράκης για το μυθιστόρημα Τα νήματα της ιστορίας (εκδ. Επίκεντρο), ένα πολυπρόσωπο ιστορικό μυθιστόρημα, βασισμένο σε αυθεντικές μαρτυρίες. Η Ιστορία δεν γράφεται μόνο από πολιτικούς και στρατηγούς, αλλά και από ανθρώπους που δοκιμάζονται, χάνονται και ξαναρχίζουν μέσα στις μεγάλες ανατροπές. Οι ήρωες του μυθιστορήματος έρχονται αντιμέτωποι με τα πάθη και τα διλήμματα μιας ταραγμένης εποχής μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή: ο διχασμός, η παρουσία του Βενιζέλου, η κοινωνία του Μεσοπολέμου και η πορεία των προσφύγων, από την απόρριψη στη συμβολή τους στη διαμόρφωση της σύγχρονης χώρας. 

+3 ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΩΝ

Βάσος Δασκαλάκης, Οι ξεριζωμένοι – Διήγηση ενού χωριάτη (εκδ. Τόπος)

Μια σημαντική επανέκδοση είναι αυτή του μοναδικού μυθιστορήματος του Βάσου Δασκαλάκη Οι ξεριζωμένοι - Διήγηση ενού χωριάτη, στη σειρά «Τα αειθαλή» των εκδόσεων Τόπος. Μια σπάνια αποτύπωση της σκληρής πραγματικότητας στα μεταλλεία του Λαυρίου μέσα από τα µάτια ενός έφηβου εργάτη. Έγραψε η Μαρία Μοίρα: «Η γλώσσα του Βάσου Δασκαλάκη, που διέπρεψε σαν μεταφραστής κυρίως των Νορβηγών Κνουτ Χάμσουν και Ίψεν, είναι προφορική και άμεση, εύγευστη και λιτή, φορτισμένη από πάθος και συναισθήματα. Τα νοήματα πυκνά και οι λέξεις του, που έχουν το ειδικό βάρος του βιώματος, μιλούν στο πρώτο μέρος με γνήσια νοσταλγία και ιδιαίτερη συγκίνηση, χωρίς εξάρσεις, ανώφελους λυρισμούς και εξιδανικεύσεις, για τα αγαθά που απλόχερα προσέφερε η φύση στους ανθρώπους και για τον παράδεισο της παιδικής του ηλικίας στο χωριό. Εκεί που, παρά τη φτώχεια και τις στερήσεις, τις αντιξοότητες και τα βάσανα, οι κύκλοι των εποχών και των αγροτικών εργασιών έδιναν στην καθημερινότητα τη σιγουριά της εδραίας κατοίκησης και τη βεβαιότητα του “ανήκειν”».

Αλέξανδρος Κοτζιάς, Φανταστική περιπέτεια (εκδ. Πατάκη)

Άλλο ένα βιβλίο του Αλέξανδρου Κοτζιά, η Φανταστική περιπέτεια (με φανταστικό εξώφυλλο: k2design), επανεκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη. Ποιητής, μυθιστοριογράφος, κρατικός λειτουργός και ισχυρός πολιτικός παράγοντας, ο Αλέξανδρος Καπάνταης είναι ένας φιλόδοξος απατεώνας που, χάρη στη διαπλοκή, έχει κατακτήσει υψηλές θέσεις και έχει επιβληθεί ως δήθεν κορυφαία μορφή των γραμμάτων. Στις 21 Απριλίου 1983, ημέρα που το Υπουργείο Πολιτισμού θα τον τιμήσει για τη σαραντάχρονη προσφορά του, προσπαθεί να προλάβει υπουργικές συνεδριάσεις, την ερωμένη του, τον εκδότη του, τον ετοιμοθάνατο μοναδικό του φίλο και τον διορισμένο βιογράφο του. Ώσπου, λίγο πριν από την τελετή, όλα ανατρέπονται.

Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Ο χορευτής στον ελαιώνα (εκδ. Πατάκη)

Επανέκδοση για το μυθιστόρημα του Θεόδωρου Γρηγοριάδη Ο χορευτής στον ελαιώνα (εκδ. Πατάκη). Ο Μύρωνας και η Αγγελική, χορευτικό ζευγάρι από την Αθήνα, ταξιδεύουν στις Σέρρες για δουλειά σε ένα νυχτερινό κέντρο. Η σχέση τους εξελίσσεται σε μια παθιασμένη και σκοτεινή περιπλάνηση, από την πίστα και τα επαρχιακά ξενοδοχεία ως τον ελαιώνα και την ανοιξιάτικη ύπαιθρο. Καθώς η Αγγελική προσπαθεί να κατανοήσει τον αινιγματικό Μύρωνα, οι δυο τους μπλέκονται στις εμμονές, στις νευρώσεις και στα μυστικά του τόπου και τα όρια ανάμεσα στον συγγραφέα και στους ήρωές του θολώνουν, καθώς ο ίδιος εμφανίζεται στην αφήγηση και γίνεται μέρος της πλοκής.

ΝΟΥΒΕΛΕΣ

Έρση Σωτηροπούλου, Σενιορίτα (εκδ. Πατάκη)

Η Έρση Σωτηροπούλου με τη νουβέλα της Σενιορίτα (εκδ. Πατάκη), βάζει άλλο ένα σημαντικό βιβλίο στη βιβλιογραφία της. Μια γυναίκα περιπλανιέται μόνη στους νυχτερινούς δρόμους της Πόλης του Μεξικού, ανάμεσα στη γιορτή και στον τρόμο. Μέσα σε μάσκες, χορούς και ξέφρενη ζωή, παλεύει με το πένθος, τον φόβο και τις σκοτεινές εικόνες που γεννά το ίδιο της το μυαλό. Έγραψε ο Κώστας Κατσουλάρης: «Η νουβέλα της Σωτηροπούλου είναι μια διήγηση ανοιχτή και πολυσήμαντη, μια σπαρακτική διαμαρτυρία, που φαίνεται να θεματοποιεί όχι την «εργασία του πένθους», αλλά την αδυνατότητα του πένθους στον ψυχρό, λογοκρατούμενο κόσμο μας».

Γιώργος Συμπάρδης, Νύχτες με την Κάλλη (εκδ. Μεταίχμιο)

Ένα από τα χαρακτηριστικά της γραφής του Γιώργου Συμπάρδη είναι και η ατμόσφαιρα που δημιουργεί, με «υλικά» γνώριμα, όπως ακριβώς κάνει και στη νουβέλα του Νύχτες με την Κάλλη (εκδ. Μεταίχμιο): Αθήνα, μια γειτονιά στο κέντρο, καλοκαίρι, υγρασία, νυχτερινές βόλτες, αστική ευγένεια, λαϊκή ειλικρίνεια. Ένας συγγραφέας συναντά την ηρωίδα του, μια γυναίκα με παλιομοδίτικη κομψότητα και γοητεία κινηματογραφικής ντίβας. Σε τέσσερις νύχτες, εκείνη ξετυλίγει τη ζωή της μέσα σε αλκοολικές εξομολογήσεις, ενώ μια σκιά από το παρελθόν δοκιμάζει τα αισθήματα του αφηγητή. Έγραψε ο Διονύσης Μαρίνος: «Οι Νύχτες με την Κάλλη είναι, πάνω απ’ όλα, μια εμπειρία. Μια βουτιά σε έναν κόσμο όπου το πραγματικό και το φανταστικό συνυπάρχουν χωρίς να συγκρούονται, όπου οι άνθρωποι συναντιούνται χωρίς να κατέχουν ο ένας τον άλλον, όπου η σιωπή έχει τη δική της φωνή».

Γιάννης Νικολούδης, Κόκκινο φαράγγι (εκδ. Πατάκη)

Ο Γιάννης Νικολούδης κέρδισε αναγνώστες και κριτικούς από τα πρώτα του κιόλας γραπτά και έκτοτε συνεχίζει να εξελίσσεται, χωρίς να διαψεύδει όσους είδαν κάτι μοναδικό στα βιβλία του. Στη νουβέλα του Κόκκινο φαράγγι (εκδ. Πατάκη), τρεις έφηβοι πλησιάζουν ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι, την ώρα που ένας άντρας επιστρέφει στον τόπο όπου μεγάλωσε, αντιμέτωπος με τις μνήμες της παιδικής του ηλικίας. Σε ένα φαράγγι, η πραγματικότητα μοιάζει να αλλάζει μορφή και μια βία, σχεδόν ονειρική, ξεσπά ανεξέλεκτα. Έγραψε ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης: «Η ιστορία προχωρά μέσα από στρώματα χρόνου που εναλλάσσονται χωρίς σήμανση: παρόν δράσης, αναδρομές, μαρτυρίες σε μορφή αστυνομικής κατάθεσης, αποσπάσματα σημειωματάριου, θραύσματα μνήμης. Η δομή αυτή παραπέμπει σε ανακριτικό αρχείο, με τη διαφορά ότι η ανάκριση επεκτείνεται πέρα από τα γεγονότα, αγγίζοντας την ίδια την ηθική τους υπόσταση».

ΣΥΛΛΟΓΕΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΩΝ

Ανθολογία [Δημήτρης Σωτάκης, Νάσια Διονυσίου, Κωνσταντία Σωτηρίου, Ιωάννα Ντούμπρου, Μαρία Ελένη Σπυροπούλου, Ιωάννα Μπουραζοπούλου, Μαρία Γιαγιάννου, Κώστας Κατσουλάρης, Στρατούλα Θεοδωράτου, Φώτης Δούσος, Γιώργος Περαντωνάκης], Μεταξύ ανθρώπου και μηχανής (επιμ. Γιώργος Ν. Περαντωνάκης, εκδ. Διόπτρα)

Η ανθολογία διηγημάτων Μεταξύ ανθρώπου και μηχανής (εκδ. Διόπτρα), σε επιμέλεια του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη, είναι το δεύτερο βήμα σε μια απόπειρα χαρτογράφησης τόσο των θεμάτων που απασχολούν τους σύγχρονους πεζογράφους, όσο και των  συγγραφικών φωνών και τους τρόπους αυτών. Η συλλογή περιλαμβάνει 12 διηγήματα τα οποία εξετάζουν τη θέση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη σύγχρονη ζωή και τις αλλαγές που φέρνει στην κοινωνία. Μέσα από άλλοτε αισιόδοξες και άλλοτε σκοτεινές ιστορίες, θέτουν ερωτήματα για τη συνύπαρξη ανθρώπου και μηχανής, τα ηθικά διλήμματα αλλά και το μέλλον της ίδιας της λογοτεχνίας. Ο Διονύσης Μαρίνος έγραψε: «Ρομπότ, ανδροειδή, μηχανές, αόρατοι εχθροί ή αντίγραφα γνωστών λογοτεχνικών ηρώων παρελαύνουν από αυτά τα διηγήματα. Όλα μαζί, πάντως, συγκροτούν μια δέσμη σκέψεων και απόψεων που μας επιτρέπουν κι εμάς τους αναγνώστες να στοχαστούμε για τι μέλλει να μας συμβεί».

Γιώργος Μητάς, Πλανήτες, ύδατα και νήσοι (εκδ. Στερέωμα)

Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Μητά Πλανήτες, ύδατα και νήσοι (εκδ. Στερέωμα), είναι οργανωμένη, όπως φαίνεται και από τον τίτλο της, σε τρεις θεματικές: Σύντομες ιστορίες που κινούνται ανάμεσα στον Άρη, τις θάλασσες της Γης και τις δυτικές Κυκλάδες, με κοινό νήμα το μυστήριο και το ανεξήγητο. 

Κώστας Μαυρουδής, Ο Χ. είπε (εκδ. Κίχλη)

Ο Κώστας Μαυρουδής στο βιβλίο του με πεζά κείμενα Ο Χ. είπε (εκδ. Κίχλη) σημειώνει ότι ο Χ. δεν δημοσίευσε ποτέ δικά του ή μεταφρασμένα κείμενα, καθώς πίστευε πως η υπερβολική αφοσίωση στα γράμματα οδηγεί συχνά στη γραφικότητα και δηλητηριάζει τις σχέσεις μεταξύ των ομοτέχνων. Φτάνοντας στο σήμερα ο συγγραφέας συγκεντρώνει σκέψεις από τις συζητήσεις του με τον Χ., αποδίδοντάς τες χωρίς τη μορφή διαλόγου και χωρίς στοιχεία προφορικού λόγου. Παράλληλα, παρουσιάζει κείμενα που ο φίλος του του είχε εμπιστευθεί κατά καιρούς. Έτσι διαμορφώνεται ένα σύνθετο έργο από σύντομες ιστορίες, ποιήματα και αφορισμούς, όπου κυριαρχούν ο στοχασμός, οι μνήμες από αναγνώσματα και η διαρκής επιστροφή στο παρελθόν.

Γιάννης Καρκανέβατος, Ο Τζιμ Μόρισον και το σαλιγκάρι (εκδ. Εστία)

Με το πρώτο του μυθιστόρημα ο Γιάννης Καρκανέβατος, έθεσε τον πήχη ψηλά, και με τη συλλογή διηγημάτων του Ο Τζιμ Μόρισον και το σαλιγκάρι (εκδ. Εστία), που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό, ανταποκρίθηκε πλήρως. Έγραψε ο Κώστας Κατσουλάρης: «Οι ήρωες και οι ηρωίδες είναι συνηθέστερα δύο κατηγοριών: είτε άντρες, νεότεροι ή μεγαλύτεροι, που θυμίζουν τον συγγραφέα και τα βιώματά του, σε κάποια φάση της ζωής του· είτε γυναίκες, συνήθως ώριμης ηλικίας, φιγούρες συχνά μητρικές. Σε αυτά τα διηγήματα το βλέμμα του συγγραφέα γίνεται πιο τρυφερό, κι έχω την αίσθηση ότι γενικότερα η αφήγηση βαθαίνει, ο αφηγητής αφήνεται, ξεχνιέται. [...] Σε αυτά τα διηγήματα, που είναι με τον τρόπο τους πορτρέτα, είναι το πρόσωπο που κυριαρχεί, αλλά και κάτι πέρα από αυτό, μια σύνδεση, ένα παναθρώπινο αίσθημα».

Γιώργος Δήμου, Επτά μέρες στην κόλαση (εκδ. Ιωλκός)

Η συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Δήμου Επτά μέρες στην κόλαση (εκδ. Ιωλκός), μπορεί να μη μοιάζει με καμία από τις άλλες, εκπροσωπεί όμως ένα ρεύμα που δείχνει να επανέρχεται δυναμικά ανάμεσα στους νέους συγγραφείς. Δεκαπέντε σκοτεινά διηγήματα για μηχανές που αποκτούν συνείδηση, ανθρώπους παγιδευμένους στο μέλλον, τον πυρηνικό όλεθρο και απρόσμενες συναντήσεις με τον θάνατο. Μια προσωπική κόλαση, μακριά από θρησκευτικά δόγματα, που συχνά γίνεται παράξενα ελκυστική. Έγραψε ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης: «Ο Γιώργος Δήμος χρησιμοποιεί σαν όχημα διακίνησης ιδεών το σπλάτερ και το θρίλερ, και προβαίνει, μέσα από τούτη την εγκυκλοπαίδεια τσέπης για τη βαναυσότητα, σε σχόλια για την τρέχουσα αποσυναρμογή του νοήματος. Μας ωθεί να σκύψουμε και να σκάψουμε εντός μας, να σκαλίσουμε μέσα μας, να διαυγάσουμε την κρυμμένη και απωθημένη βία μας, για να την ξορκίσουμε – αν μη τι άλλο».

ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

ΟΙ ΚΛΑΣΙΚΟΙ

Χέρμαν Μέλβιλ, Πιέρ ή οι αμφισημίες (μτφρ. Σοφία Αυγερινού, εκδ. Μάγμα) 

Πάντα θα ομνύουμε στον Μόμπι Ντικ, εντούτοις ο Μέλβιλ έχει γράψει κι άλλα (πιο μικρά) διαμάντια. Σε αυτό, πρωταγωνιστής είναι ο νεαρός αριστοκράτης Πιερ Γκλεντίνινγκ που ζει με τη μητέρα του στην πατρογονική ιδιοκτησία τους, στην ειδυλλιακή εξοχή του Σαντλ Μέντοουζ. Η προνομιακή ζωή του θα εμπλουτιστεί με τον αρραβώνα του με την πανέμορφη Λούσι. Ο ανέφελος βίος του θα σκιαστεί από μια μυστηριώδη επιστολή που θα λάβει και από την συνάντησή του με την αλλόκοτη Ίζαμπελ. Είναι η στιγμή που ο ήρωας πρέπει να ορθώσει το ηθικό του ανάστημα.

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Ο μέγας ιεροεξεταστής (μτφρ. Χρύσανθος Χρυσάνθου, εκδ. Αρμός)

Η σχέση του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι με τη θρησκεία, την άγνοια του επέκεινα και τη διαλεκτική σχέση με την πίστη και την απιστία, υπήρξε ένα από τα καίρια ζητήματα που αναπτύσσονται στο έργο του. Το παρόν βιβλίο περιλαμβάνει τρία από τα σημαντικά κεφάλαια των αδελφών Καραμάζοφ, στα οποία ο Ρώσος συγγραφέας αναπτύσσει τις απόψεις του, μέσω των ηρώων του, για την αθεΐα, τον χριστιανισμό και την πνευματική αναγέννηση που βιώνει ο Αλιόσα Καραμάζοφ. 

Μαίρη Γουέμπ, Ακριβό φαρμάκι (μτφρ. Άννα Σικελιανού, εκδ. ΕΠΟΨ)

Ένα από τα πλέον γνωστά και κλασικά μυθιστορήματα της αγγλικής λογοτεχνίας, σε μετάφραση της Άννας Σικελιανού, επανεκδίδεται στα ελληνικά για να γίνει γνωστό και από τους νεότερους αναγνώστες. Πρωταγωνίστρια είναι η Προύντενς Σαρν που μεγαλώνει στο αγροτικό Σροπσάιρ των αρχών του 19ου αιώνα. Είναι σημαδεμένη από τη μοίρα καθώς έχει λαγώχειλο που την μετατρέπει σε στοιχειό για τους υπόλοιπους κατοίκους. Κόντρα στη δεισιδαιμονία, την ένδεια και την έλλειψη της ανθρώπινης κατανόησης, η Προύντενς παλεύει να βρει τη δική της φωνή και να ζήσει σε έναν κόσμο δίχως προκατάληψη. Η ποιητική γλώσσα της Γουέμπ είναι ένα στοιχείο ταυτότητας του βιβλίου. Έγραψε η Αγγελική Σπηλιοπούλου: «Η Γουέμπ έγραψε ένα μυθιστόρημα που, έχοντας στο προσκήνιο τη φαινομενικά απλή ιστορία μιας αγροτικής οικογένειας, ασκεί κριτική στην πατριαρχία, τις κοινωνικές ανισότητες και την εδραιωμένη νοοτροπία της εκμετάλλευσης, τόσο του φυσικού περιβάλλοντος όσο και των γυναικών». 

Συλλογικό, Το σημάδι του θηρίου κι άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου (μτφρ. Δημήτρης Λογοθέτης, εκδ. Μάγμα)

Δουλεμπόριο, αποικιοκρατία, σκλαβιά, Αφρική, αλλά και αμερικανικός Νότος. Το σκηνικό αυτών των έξι ιστοριών που συνθέτουν την ανθολογία εμπλέκουν μια ιστορική περίοδο κατά την οποία η αποικίες ήταν μέρος της συνθήκης για τα ισχυρά κράτη, με δοξασίες, δυσιδαιμονίες, φαντάσματα και υπερφυσικά όντα. Η λογοτεχνία του φανταστικού ξεπερνάει εδώ τα δεδομένα όριά της και γίνεται ένα σημείο επαφής της μνήμης, της ενοχής και της δικαιοσύνης. Σπουδαίοι συγγραφείς όπως ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, ο X. Τζ. Γουέλς και ο Ρόμπερτ Χάουαρντ κ.ά. καταθέτουν ιστορίες υψηλής λογοτεχνικής στάθμης. Έγραψε ο Κώστας Δρουγαλάς: «Τα κείμενα αντανακλούν τις δημόσιες ανησυχίες γύρω από την έννοια του "ξένου" και του "άλλου", οι οποίες εκδηλώνονται ως φόβος κι ανασφάλεια απέναντι σε ό,τι απειλεί να παραμορφώσει ή να διαβρώσει την προσωπική κι εθνική ταυτότητα». 

Ίντιθ Γουάρτον, Οι παραδόσεις της χώρας (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Μεταίχμιο)

Αυτό το αριστούργημα εκδόθηκε πρώτη φορά το 1913 και τώρα, έναν αιώνα μετά, εξακολουθεί να συνεγείρει. Η Αντίν Σπραγκ είναι όντως μια πανέμορφη κοπέλα, αλλά ζει σε ένα χρυσοποίκιλτο κλουβί στη μεγάλη πόλη. Κι όμως, η Αντίν, σε αντίθεση με τους γονείς της που φοβούνται πως έκαναν λάθος να μεταναστεύσουν από τις μεσοδυτικές πολιτείες, επιζητεί κάτι καλύτερο για τον εαυτό της. Κι όλα αυτά σε μια εποχή που η ζωή των γυναικών ήταν εν πολλοίς προδιαγεγραμμένη.

Χένρι Μέιχιου, Το Λονδίνο των φτωχών (μτφρ. Δημήτρης Καρακίτσος, εκδ. Αλεξάνδρεια) 

Αν ο Ντίκενς εικονοποίησε τους φτωχούς του Λονδίνου, ο Μέιχιου, ένας φιλοπερίεργος ρεπόρτερ και εμπνευσμένος αφηγητής, σε αυτό το έργο μάς έδειξε πως η φτώχεια υπήρχε στην πραγματικότητα του 19ου αιώνα στη Μ. Βρετανία, δεν ήταν αποτέλεσμα μυθοπλασίας. Η παρούσα έκδοση είναι επιλογή από το τετράτομο έργο του, το οποίο είναι αποτέλεσμα μιας σειράς άρθρων που έγραψε από το φθινόπωρο του 1849 για λογαριασμό της εφημερίδας Morning Chronicle, όταν κλήθηκε να καλύψει μια σοβαρή επιδημία χολέρας στις φτωχογειτονιές του Μπέρμοντσι. 

Έρμαν Έσσε, Κάτω από τον τροχό (μτφρ. Ρένα Γεούργα, εκδ. Διόπτρα)

Μπορεί το συγκεκριμένο μυθιστόρημα να είναι από τα λιγότερο γνωστά του νομπελίστα συγγραφέα, εντούτοις έχει την αξία του καθώς βασίζεται στις δικές του μαθητικές εμπειρίες. Ήρωας είναι ο Χανς Γκίμπενρατ που από ξένοιαστο παιδί σε ένα χωριό στον Μέλανα Δρυμό, γίνεται ένας παθιασμένος μαθητής που εισάγεται στην Εκκλησιαστική Σχολή του Μάουλμπρον. Μόνο που όλα αυτά ήταν ένα όνειρο άλλων και όχι το δικό του. Η συνάντησή του με τον ελευθεριάζοντα συμμαθητή του, Χέρμαν, θα του δείξει τη σκληρή αλήθεια. 

Φραντς Βέρφελ, Ο άνθρωπος που νίκησε τον θάνατο (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική)

Τα επίχειρα του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου είναι γνωστά για τους ηττημένους. Στη Βιέννη του 1925 ο υπάλληλος της Αυτοκρατορικής Οικονομικής Εισαγγελίας, Καρλ Φιάλα αναγκάζεται να πουλήσει τα πάντα για να συντηρήσει τη σύζυγο και τον άρρωστο γιο του. Όταν και η δική του υγεία κλονίζεται, η μοναδική του ελπίδα είναι ένα ασφαλιστικό συμβόλαιο που έχει στην κατοχή του. Μέσα σε ένα σκηνικό παρακμής, ανασφάλειας και επαπειλούμενης φτχωτοποίησης, αυτή η νουβέλα αναδεικνύει τη δύναμη του ανθρώπου που προσπαθεί να αντισταθεί στη μοίρα του.

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΚΛΑΣΙΚΟΙ 

Ουίλιαμ Φώκνερ, Ένας μύθος (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Gutenberg)

Ο ίδιος ο Φώκνερ θεωρούσε το συγκεκριμένο βιβλίο το καλύτερό του. Μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά και διαδραματίζεται στη Γαλλία το 1918, κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Ήρωας είναι ένας ανυπότακτος δεκανέας που ηγείται μιας ανταρσίας και αρνείται να επιτεθεί, παρασύροντας χιλιάδες στρατιώτες να ακολουθήσουν το παράδειγμά του, προκαλώντας αναστάτωση στις στρατιωτικές ηγεσίες. Επειδή όλα τα έργα του Φώκνερ κρύβουν σύμβολα, εδώ έχουμε μια αλληγορία για τα Πάθη του Χριστού, καθώς όλη η πλοκή εξελίσσεται σε επτά ημέρες, κάτι σαν την Μεγάλη Εβδομάδα. 

Εμίλ Αζάρ/Ρομαίν Γκαρύ, Η ζωή μπροστά (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Δώμα)

Μόμο και μαντάμ Ροζά. ιδού δύο ήρωες που μετά το πέρας της ανάγνωσης μπορούν να μείνουν στο μυαλό σου. Το βιβλίο έχει να κάνει με τη ζωή του μικρού Μομό που βρέθηκε μόνος στη ζωή και μέσα στον πάτο του πηγαδιού βρήκε μια γυναίκα να στηριχθεί πάνω της. Ο Διονύσης Μαρίνος είχε σημεώσει: «Αυτό που μένει από το μυθιστόρημα δεν είναι μόνο η ιστορία του Μομό και της Μαντάμ Ροζά. Είναι η αίσθηση ότι, ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες, ο άνθρωπος μπορεί να βρει τρόπους να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Και ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική αλήθεια του βιβλίου: ότι η ζωή, όσο σκληρή κι αν είναι, εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά μας».

Κόρμακ ΜακΚάρθι, Σάτρι (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg) 

Κάθε έκδοση βιβλίου του Κόρμακ ΜακΚάρθι είναι εκδοτικό γεγονός. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Πρόκειται για ένα γλωσσικό και λογοτεχνικό επίτευγμα με πρωταγωνιστή τον Κορνίλιους Σάτρι, έναν μορφωμένο άντρα που εγκαταλείπει την οικογένειά του για να ζήσει ως ψαράς σ’ ένα ετοιμόρροπο πλωτό σπίτι στον ποταμό Τενεσί στο Νόξβιλ, στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Ο Τρόπος Ζωής: Εργάζεται ως ψαράς, ζώντας στα περιθώρια της κοινωνίας. Τριγύρω του υπάρχουν λογής απόκληροι και αποσυνάγωγοι. Ήρωες που έχει δοξάσει ο ΜακΚάρθυ σε αρκετά βιβλία του.

Αλμπέρτο Μοράβια, Ο κονφορμίστας (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα)

Ο Αλμπέρτο Μοράβια γράφει τον Κονφορμίστα το 1951, με την ιταλική κοινωνία να προσπαθεί να αποτινάξει από πάνω της τη φασιστική περίοδο του Μουσολίνι, τη βαριά ήττα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται ο Μαρτσέλο Κλέριτσι που θέλει να είναι ένας «κανονικός» άνθρωπος σε έναν ακανόνιστο κόσμο. Σημείωνε στην κριτική του ο Διονύσης Μαρίνος: «Ο Κονφορμίστας δεν είναι απλώς μια ιστορία για έναν άνθρωπο μέσα σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο. Είναι μια βαθιά μελέτη της ανθρώπινης φύσης και των μηχανισμών που μπορούν να οδηγήσουν ένα άτομο να θυσιάσει την ηθική του για την αποδοχή».

Σέργουντ Άντερσον, Μαύρο γέλιο (μτφρ. Μαρία Κούρση, εκδ. Ηριδανός)

Από το 1925 που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά, το Dark Laughter έχει γνωρίσει πολλές αναγνώσεις, τόσο με αφορμή το μοντερνιστικό ύφος στη γραφή του όσο και στις θεματικές του σε σχέση με το κοινωνικό στάτους και την μαύρη ταυτότητα. Ο Χέμινγουεϊ, που δήλωνε και μαθητής του, έγραψε μια παρωδία του βιβλίου, στοχεύοντας στις στιλιστικές επιλογές του. Σήμερα, το έργο συζητιέται περισσότερο για τον τρόπο με τον οποίο αναπαραριστά τις φυλετικές διαφορές και τα σχετικά στερεότυπα. Ένα μυθιστόρημα που έλειπε, σε κάθε περίπτωση.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Πατρίκ Μοντιανό, Η πατίνα του χρόνου (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) 

Το σύνολο του έργου του νομπελίστα Πατρίκ Μοντιανό μπορεί να διαβαστεί ως ενιαίο έργο που «σπάει» σε επιμέρους κομμάτια. Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει τρεις νουβέλες του, οι οποίες θεματικά δεν παρεκκλίνουν καθόλου από τα υπόλοιπα έργα του. Η κατάδυση στη θάλασσα της μνήμης, η περιδιάβαση στο Παρίσι, οι μοιραίες σχέσεις των ενηλίκων, ο ταραγμένος κόσμος ενός παρατημένου παιδιού και το ομιχλώδες τοπίο μιας ιμπρεσιονιστικής πρόζας που καταξίωσε τον Γάλλο συγγραφέα, βρίσκονται σε αυτές τις νουβέλες σε πλήρη έκταση. 

Ίαν ΜακΓιούαν, Τι μπορούμε να γνωρίζουμε (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Πατάκη)

Στον πυρήνα της αφήγησης βρίσκεται το θρυλικό ποίημα «Μια κορόνα για τη Βίβιεν», γραμμένο από τον φημισμένο ποιητή Φράνσις Μπλάντυ και αναγνωσμένο δημόσια μόνο μία φορά το 2014. Μετά εξαφανίζεται χωρίς να σωθεί κανένα αντίγραφο. Φτάνουμε στο 2119, σε έναν εντελώς αλλαγμένο κόσμο όπου ένας ερευνητής ψάχνει αυτό το ποίημα. Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος: «Ένα από τα κεντρικά θέματα του βιβλίου είναι η αδυναμία της μνήμης να λειτουργήσει ως αντικειμενική καταγραφή της πραγματικότητας. Οι χαρακτήρες θυμούνται διαφορετικά τα ίδια γεγονότα. Τα ημερολόγια συγκρούονται με τις επιστολές. Οι προσωπικές μαρτυρίες αλληλοαναιρούνται. Ακόμη και οι πιο ειλικρινείς αφηγήσεις αποδεικνύονται ατελείς»

Αρκάντι & Μπόρις Στρουγκάτσκι, Πικνίκ στο πλάι του δρόμου (μτφρ. Γιώργος Πινακούλας, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) 

Ένα μυθιστόρημα-μύθος για τους λάτρεις της επιστημονικής φαντασίας που ξεφεύγει από τα στερεότυπα του είδους, αλλά και ένα βιβλίο που ενέπνευσε το Στάλκερ του Αντρέι Ταρκόφσκι. Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος: «Παρότι εξωτερικά μοιάζει με ιστορία εξωγήινης επαφής, στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα βαθιά φιλοσοφικό και πολιτικό έργο που εξετάζει τα όρια της ανθρώπινης γνώσης, την απληστία, την κοινωνική παρακμή και την αδυναμία του ανθρώπου να κατανοήσει ένα σύμπαν που δεν έχει δημιουργηθεί για εκείνον». 

Ράσελ Μπανκς, Το μαγικό βασίλειο (μτφρ. Άννα Μαραγκάκη, εκδ. Πόλις)

Ο 81χρονος Χάρλεϊ Μαν αναπολεί το παρελθόν του μέσα από 15 μαγνητοταινίες. Εστιάζει στη ζωή του σε μια θρησκευτική κοινότητα της αίρεσης των Σέικερς στη Φλόριντα των αρχών του 20ού αιώνα. Ο Μπανκς αναλύει την ανθρώπινη πίστη, τον έρωτα, την ουτοπία και την υποκρισία της αμερικανικής κοινωνίας.Δικαίως θεωρείται το τελευταίο μεγάλο έργο του συγγραφέα, ο οποίος απεβίωσε λίγο μετά την έκδοσή του. 

Κέιτι Κιταμούρα, Οντισιόν (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Διόπτρα)

Από τα πλέον πολυσυζητημένα βιβλία των τελευταίων μηνών και όχι άδικα καθώς φέρνει στην επιφάνεια ζητήματα που έχουν να κάνουν με την εναλλακτική πραγματικότητα που όλοι θα θέλαμε να ζήσουμε. Η Φανή Χατζή είναι γράψει: «Η Κιταμούρα ξεδιπλώνει στο παρόν το εύρος της συγγραφικής της δεινότητας, διατηρώντας και τα δύο μέρη του βιβλίου της σε υφολογική συνοχή, με την ίδια ένταση και τη διαρκή αίσθηση μιας απειλής που υφέρπει. Τέμνει με ευκολία τα είδη, κινείται ανάμεσα στο ατμοσφαιρικό θρίλερ και το ανασκοπικό ψυχογράφημα, χωρίς να υποκύπτει σε κανένα από τα δύο».

Σαμάντα Σβέμπλιν, Το καλό μες στο κακό (μτφρ. Έφη Γιαννοπούλου, εκδ. Πατάκη)

Ίσως από τις σημαντικότερες νέες φωνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας, η Σβέμπλιν καταφέρνει στα διηγήματά της να αναδεικνύει πάντα το καίριο δίχως να περιττολογεί. Οι ήρωές της βρίσκονται διαρκώς σε ένα σημείο αιχμής, λίγο πριν ή λίγο μετά από μια τραγωδία. Ζουν μέσα σε δυσλειτουργικές οικογένειας, αδυνατούν να επικοινωνήσουν με το περιβάλλον τους, θάβουν τις επθυμίες τους και μένουν διαρκώς με το αίσθημα του ανικανοποίητου στο στόμα.

Γκιγιέρμο Αριάγκα, Να σώσουμε τη φωτιά (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος) 

Μια χώρα δέσμια των ναρκέμπορων που λειτουργούν ως σκιώδες κράτος. Ο Αριάγκα δεν κρύβεται πίσω από τις λέξεις. Αντίθετα, αφήνει τη σκληρότητα που κυριαρχεί στο Μεξικό να ξεχυθεί μέσα από τις σελίδες του ογκώδους μυθιστορήματός του. Μέσα σε αυτόν τον αδυσώπητο κόσμο, μπορεί να ανθίσει μια απαγορευμένη αγάπη ανάμεσα στην αστή Μαρίνα και τον φυλακισμένο για μια σειρά φόνων, Χοσέ; Το βιβλίο έχει πολλές φωνές που εναλλάσσονται και πλοκή που ορισμένες φορές μοιάζει με πολιτικό θρίλερ, κοινωνιολογική παρατήρηση, αλλά και ανθρώπινη ματιά.

Γιέν Λιένκε, Το όνειρο του χωριού Τινγκ (μτφρ. Σωτήρης Χαλικιάς, εκδ. Αλεξάνδρεια)

Το αίμα σώζει, αλλά μπορεί και να σκοτώσει. Η Λιένκε ασχολήθηκε ενεργά με μια πραγματική ιστορία που συγκλόνισε την Κίνα, όταν σε μια επαρχία εξαπλώθηκε ο ιός του AIDS λόγω της εμπορίας μολυσμένου αίματος. «Το «όνειρο» του χωριού μπορεί να διαβαστεί ως το όνειρο του πλουτισμού που υποσχέθηκε η νέα εποχή. Όμως αυτό το όνειρο μετατρέπεται σε εφιάλτη. Ο τίτλος υποδηλώνει ακριβώς αυτή τη μετάβαση: μια συλλογική φαντασίωση ευημερίας που οδηγεί σε συλλογική καταστροφή», έγραψε μεταξύ άλλων ο Διονύσης Μαρίνος.

Χαρούκι Μουρακάμι, Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης, εκδ. Ψυχογιός) 

Ο παραμυθάς Μουρακάμι κάνει πάλι το θαύμα του! Πρόκειται για ένα παλαιότερο μυθιστόρημά του που μεταφράζεται τώρα για πρώτη φορά. Η αγάπη δύο νέων παιδιών διακόπτεται βίιαια όταν το κορίτσι χάνεται. Το αγόρι την ψάχνει σε ένα παράλληλο σύμπαν όπου κυκλοφορούν μονόκεροι και οι άνθρωποι δεν έχουν σκιά και παρελθόν. Ποια ζωή θα μπορούσαμε να έχουμε και πόσες πραγματικότητες υπάρχουν; Για τον Μουρακάμι πάρα πολλές!

Πολ Λιντς, Πιο πέρα από τη θάλασσα (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης & Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg)

Μόνος καταμεσής της θάλασσας, ο ήρωας του Πολ Λιντς θα ζήσει μια εσωτερική φουρτούνα. Πρόκειται για ένα υπαρξιακό μυθιστόρημα που οι σκέψεις του πρωταγωνιστή έρχονται κατά πάνω μας σαν μαύρα κύματα. Γράφει η Διώνη Δημητριάδου: «Ο Λιντς θέτει σε λειτουργία τον κοφτό Ενεστώτα χρόνο (άριστα εξυπηρετούμενο από τους δύο μεταφραστές), προσδίδοντας στην αφήγησή του την αναγκαία συγχρονία ήρωα και αναγνώστη. Δεν είναι τυχαίο ότι πουθενά δεν χρησιμοποιεί τους παρελθοντικούς χρόνους, σαν η ιστορία να επινοείται και να γράφεται την ίδια ώρα που διαβάζεται».

Σέλβα Αλμάδα, Οι πλινθοποιοί (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος)

Η ανδρική ταυτότητα, το δυναστευτικό περιβάλλον, η έχθρα και η επιθυμία είναι βασικά ζητήματα που διαχειρίζεται η Αλμάρα σε αυτό το πυρίκαυστο μυθιστόρημα. Πρωταγωνιστές είναι δύο άντρες που ανήκουν σε διαφορετικές οικογένειες που μεταξύ τους υπάρχει μίσος. Κι όμως, τα δύο αγόρια ενώνουν τα σώματά τους και οι επιθυμίες τους θέλουν να υπερβούν τις προκαταλήψεις και τα κοινωνικά πλαίσια. Οι ανδρικοί χαρακτήρες του βιβλίου είναι γεμάτοι ζωντάνια και ανθρωπινότητα.

Νταβίντ Ουκλές, Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Μεταίχμιο)

Στην Ισπανία έγινε λογοτεχνικό σύμβολο το συγκεκριμένο βιβλίο που α`ναφέρεται στον αιματοβαμμένο ισπανικό εμφύλιο, αλλά και στην χώρα μας εσχάτως έχει αποκτήσει φανατικούς φίλους. Ο Διονύσης Μαρίνος σημειώνει τα εξής: «Ο Ουκλές δεν στέκεται ως παρατηρητής των γεγονότων. Μετέχει στο μυθιστόρημα ως αφηγητής-θεός που παρεμβαίνει, εμπλέκεται, συνομιλεί με τους πρωταγωνιστές (ακόμη και με τον ίδιο τον Φράνκο), προλέγει γεγονότα και μας ενημερώνει για εκείνο και το άλλο, σαν να είναι το πιο φυσιολογικό πράγμα ένας συγγραφέας να έχει δραστικό ρόλο στο μυθιστόρημά του». 

Ζίτα Ρούτζκα, Γελάει καλύτερα όποιος έχει δόντια (μτφρ. Αναστασία Χατζηγιαννίδη, εκδ. Loggia)

Ίσως ο πιο ευφάνταστος τίτλος που κυκλοφόρησε το τελευταίο διάστημα, αλλά και ένα βιβλίο που παίζει στα ίσια τον θάνατο δίχως να του χαρίζει δράμι πένθους και λύπης. Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος: «Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του βιβλίου είναι η γλώσσα. Η Ρούτζκα χρησιμοποιεί ένα ύφος κοφτό, σχεδόν λαχανιασμένο, με φράσεις που μοιάζουν να διακόπτονται από την ίδια την εμπειρία της ζωής. Δεν υπάρχει λογοτεχνική γείωση· αντίθετα, υπάρχει μια επίμονη προσπάθεια να διατηρηθεί η τραχύτητα της προφορικότητας». 

Ουρσούλα Χόνεκ, Λευκές νύχτες (μτφρ. Ναταλία Σκανδάλη, εκδ. Βακχικόν)

Άνθρωποι που υπό άλλες συνθήκες δεν θα αναδύονταν ποτέ από τον πάτο της καθημερινής λησμονιάς τους. Άνθρωποι θαμμένοι σε μια σιωπηλή επαρχία της Πολωνίας, δίχως μεγάλα δράματα και σημαντικά όνειρα. τα δεκατρία διηγήματα της Χόνεκ δίνουν φωνή σε αυτούς τους κατά τ’ άλλα αθέατους ανθρώπους διαπερνώντας με τη γραφή της τη μοναξιά, τον πόνο και την αντοχή τους. Μπορούν, δε, αυτές οι ιστορίες να διαβαστούν και ως ενιαίο μυθιστόρημα. «Οι ιστορίες μου λοιπόν έχουν να κάνουν με τη μοναξιά και την απόγνωση, αλλά έχω την αίσθηση πως οι ήρωές μου ψάχνουν επίσης την αγάπη, την κατανόηση, την αποδοχή. Νομίζω πως αυτά κυνηγούν στο βιβλίο, αλλά είναι ο χώρος που τους καθιστά αδύνατο το να πετύχουν τους στόχους τους» είπε η συγγραφέας στον Σόλωνα Παπαγεωργίου. 

Μπένζαμιν Γουντ, Στα ρηχά (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Διόπτρα)

Τι μπορεί να διαταράξει τη ναρκωμένη ζωή του Τόμας Φλετ που καθημερινά κάνει τα ίδια πράγματα; Μαζεύει γαρίδες, του αρέσει η αδελφή του καλύτερου φίλου του, αλλά δεν έχει το σθένος να της το πει και όταν είναι μόνος παίζει κιθάρα, αφού ο πόθος του ήταν να γίνει μουσικός. Η ζωή του αποκτάει σφρίγος όταν στα μέρη του έρχεται ο χολιγουντιανός σκηνοθέτης Έντγκαρ Άτσεσον που ψάχνει μέρη για την επόμενη ταινία του. Ο Τόμας θα δελεαστεί από την παρουσία του, αλλά πόσο μπορεί να ξεφύγει από τις προσδοκίες που έχουν οι άλλοι για τον ίδιο; Αυτός είναι, άλλωστε, και ο πυρήνας του μυθιστορήματος του Γουντ.

Κρίστοφερ Κινγκ, Άμα είναι να καεί (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Δώμα) 

Ο Κρίστοφερ Κινγκ είναι Αμερικανός, αλλά η καρδιά του είναι, πλέον, ελληνική. Μετά το κορυφαίο Ηπειρώτικο μοιρολόι, το νέο του βιβλίο παραμένει σε ελληνικό τοπίο. Μάς μεταφέρει σε ένα χωριό της Μακεδονίας, την Επιφάνεια, έξω από τα Γρεβενά, εν έτει 1929, περιγράφοντας τα εξακολουθητικά δεινά της οικογένειας του Χαλαράμπη. Έπειτα από μια σειρά απωλειών, ο μικρότερος γιος, Λάζαρος, θα μείνει παράλυτος. Ο πατήρ Κωνσταντής πιστεύει πως ο χαροκαμένος Λάζαρος είναι ο άνθρωπος που επέλεξε ο θεός για να συνομιλήσει με τους ανθρώπους και του αναθέτει ένα θεϊκό έργο. 

Αντρέα Μπαγιάνι, Η επέτειος (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος)

Ένα μυθιστόρημα-κραυγή για την ενδοοικογενειακή βία και για το πώς ένας γιος επιστρέφει στον τόπο του «μαρτυρίου» του αναλογιζόμενος τι πέρασε από τον βίαιο πατέρα του. Η Εύα Στάμου είχε γράψει: «Ο Μπαγιάνι δημιουργεί ένα έργο που λειτουργεί υπονομευτικά για τις αρχές της πατριαρχίας, ακόμα και αν αυτό δεν ήταν ο στόχος του. Απλώς και μόνο αναδεικνύοντας την οδύνη, την ντροπή, τη συναισθηματική αναπηρία που βιώνουν όλοι όσοι με οποιονδήποτε τρόπο εμπλέκονται σε μια κακοποιητική σχέση». 

Τζάστιν Τόρρες, Διαγραφές (μτφρ. Θωμάς Σκάσσης, εκδ. Πατάκη)

Οι Διαγραφές είναι το δεύτερο μυθιστόρημα του Τζάστιν Τόρρες, που απέσπασε το National Book Award των ΗΠΑ το 2023. Σε αυτό αναμειγνύει την πραγματικότητα με τη μυθοπλασία. Είναι η ζωή της ριζοσπάστριας κουίρ ακτιβίστριας Ζαν Γκέυ (κατά κόσμον Χέλεν Ράιτμαν), της οποίας τη ρηξικέλευθη έρευνα στις δεκαετίες του ΄20 και του '30 οικειοποιήθηκαν, αποσιωπώντας το όνομά της, τα μέλη της επιτροπής στην οποία συμμετείχε και την εξέδωσαν διαστρεβλωμένη το 1941. Ο Τόρρες δημιουργεί ένα υβριδικό μυθιστόρημα που όμως αναδεικνύει όλη τη δύναμη της προσωπικής ιστορίας ενός ανθρώπου.

Ερίκ Σακούρ, Όσα ξέρω για σένα (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο)

Ο Σακούρ εμφανίζεται πρώτη φορά στο λογοτεχνικό προσκήνιο και το κάνει με τον σωστό τρόπο γράφοντας για μια οικογένεια του Καϊρου, της δεκαετίας του ογδόντα, που αλλάζει δραστικά την πορεία της, όπως συμβαίνει και στη χώρα. Πρωταγωνιστής είναι ο νέος γιατρός, Ταρέκ, που φεύγει από την Αίγυπτο με προορισμό το Μόντρεαλ και αντιλαμβάνεται πως οφείλει να συμφιλιωθεί με όσα έχουν επηρεάσει άμεσα τη ζωή του. Το αίσθημα της απουσίας είναι ζωτικό σε όλο το μυθιστόρημα.

Τάγεμπ Σάλιχ, Η εποχή της μετανάστευσης στον Βορρά (μτφρ. Βίκυ Μπούτρη, εκδ. Σάλτο)

Για χρόνια το βιβλίο υπήρξε απαγορευμένο στο Σουδάν, κατηγορούμενο για ανηθικότητα και υπονόμευση των κοινωνικών αξιών. Ειδικά την αποικιοκρατία και τον τρόπο που την αντιμετωπίζουμε ως φαινόμενο. Ο Διονύσης Μαρίνος σημειώνει: «Η εποχή της μετανάστευσης στον Βορρά παραμένει, σχεδόν έξι δεκαετίες μετά, ένα ανήσυχο και ανυπάκουο βιβλίο. Δεν προσφέρει λύσεις, ούτε πολιτικά συνθήματα. Επιμένει, αντίθετα, να αναδεικνύει τη βία, την επιθυμία και τη σιωπή ως αξεδιάλυτα στοιχεία της ανθρώπινης εμπειρίας σε έναν κόσμο μετά την αποικιοκρατία».

Κόλιν Μπάρετ, Αγριόσπιτα (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, εκδ. Στερέωμα) 

Το δεύτερο βιβλίο του Ιρλανδού συγγραφέα που μεταφράζεται στα ελληνικά αναδεικνύει τη δυνατότητά του να γράφει έργα μεγάλης πνοής με δύναμη και βάθος. Μας μεταφέρει σε μια μικρή πόλη της χώρας του και εστιάζει σε μια πλειάδα ευάλωτων ηρώων που ζουν μέσα σε ένα αβεβαίο παρόν, γεμάτο από βία. Το μαύρο χιούμορ του κάνει αυτούς τους περιθωριακούς τύπους να μοιάζουν καθημερινοί και όχι στερεοτυπικοί.

Χόρχε Ροντρίγκες Γκόμες, Η θάλασσα που μου χάρισες (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Τόπος) 

Η δράση τοποθετείται στο Καράκας της δεκαετίας του '90. Η ιστορία πυροδοτείται από την απαγωγή ενός Αμερικανού, του Πολ Γουάιτ. Ο Γουάιτ παρουσιάζεται επίσημα ως υψηλόβαθμο στέλεχος μιας μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας. Στην πραγματικότητα όμως, είναι πράκτορας της CIA. Αυτό που αρχικά φαινόταν ως μια «απλή, καθαρή και εύκολη δουλειά» για τους απαγωγείς, μετατρέπεται γρήγορα σε έναν εφιάλτη γεμάτο προδοσίες, κατάχρηση εξουσίας, κατασκοπεία και αντικρουόμενα συμφέροντα. 

Αλμπέρτο Σαβίνιο, Ο κύριος Μίνστερ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Loggia) 

O κύριος Μίνστερ, ένας συνηθισμένος αστός που λατρεύει τις τέχνες, αλλά κάποια στιγμή έχει την υποψία ότι πέθανε, με αποτέλεσμα να βλέπει τον εαυτό του... έξω από τον εαυτό του. Πρόκειται για να ένα διήγημα φαντασίας που ξεπερνάει το είδος Μέσα από μια αλληλουχία γκροτέσκων μεταμορφώσεων και μεταμφιέσεων, ο κεντρικό ήρωας περιδιαβάζει τους δρόμους της Ρώμης και παλεύει να ξεφύγει από τον κλωβό της οικίας του αναζητώντας έναν ζωτικό μύθο.

Ρίτσαρντ Πάουερς, Παιχνιδότοπος (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Gutenberg)

Aν υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό στα βιβλία του Πάουερς είναι το «πάντρεμα» της λογοτεχνίας με τις θετικές επιστήμες. Σε αυτό το μυθιστόρημα η τεχνητή νοημοσύνη, η οικολογία, η τεχνολογική εξέλιξη και η ανθρώπινη φύση είναι στοιχεία που αναπτύσσονται με αφορμή τη σύγκρουση συμφερόντων σε ένα ειδυλλιακό νησί του Ειρηνικού Ωκεανού. Το μέρος κινδυνεύει από την επεκτακτική πολιτική ενός κολοσσού της τεχνολογίας που επιθυμεί να χτίσει πλωτές πόλεις. Οι κάτοικοι πρόκειται να πάρουν θέση ψηφίζοντας θετικά ή αρνητικά. Με έντονη φιλοσοφική διάθεση, αλλά και με ύφος που θυμίζει θρίλερ μυστηρίου, ο Πάουερς μάς μιλάει για μια καταστροφή που, φευ, την ζούμε καθημερινά.  

Καρολίνε Βαλ, 22 διαδρομές (μτφρ. Μαριάννα Χάλαρη, εκδ. Κλειδάριθμος)

Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία της Τίλντα, μιας νεαρής φοιτήτριας μαθηματικών που ζει σε μια μικρή γερμανική πόλη μαζί με τη μικρή της αδελφή Ίντα και την αλκοολική μητέρα τους. Η Τίλντα έχει αναλάβει σχεδόν ολοκληρωτικά τον ρόλο του γονέα: σπουδάζει, εργάζεται σε σούπερ μάρκετ και μεγαλώνει την αδελφή της. Κάθε βράδυ κολυμπά «22 διαδρομές» στην πισίνα – ένα τελετουργικό που της προσφέρει ηρεμία και την βοηθά να αντέχει το βάρος των ευθυνών της. Όταν εμφανίζεται ο Βίκτορ, ένας άνδρας που την ελκύει και της δείχνει ότι μπορεί να υπάρξει και μια διαφορετική ζωή, η Τίλντα αρχίζει να ονειρεύεται. Συγκινητικό μυθιστόρημα ενηλικίωσης για την ευθύνη, την αδελφική αγάπη και η αναζήτηση της ευτυχίας.

Βανεσά Σπρινγκορά, Συναίνεση (μτφρ. Γιώργος-Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης, εκδ. Μετρονόμος)

Η συγγραφέας καταγράφει τη σεξουαλική κακοποίηση και τη χειραγώγηση που υπέστη σε ηλικία 14 ετών από τον γνωστό, 49χρονο, τότε, Γάλλο συγγραφέα Γκαμπριέλ Ματζνέφ κατά τη δεκαετία του 1980. Η συγγραφέας καταγγέλλει ανοιχτά την ανοχή και τη συνενοχή της τότε παρισινής διανόησης, της λογοτεχνικής ελίτ και των θεσμών που προστάτευαν και δικαιολογούσαν τη δράση του θύτη στο όνομα της «καλλιτεχνικής ελευθερίας». Διαβάστηκε πολύ, ανέβηκε στο θέατρο, και παραμένει ένα από τα βιβλία που άλλαξαν την αντίληψή μας για το τι σημαίνει «συναίνεση» και ποια είναι τα όριά της.