Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη: «Λειτουργούσα πάντα στη ζωή μου με εικόνες»

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;

Απαντώ «ευτυχώς να λέμε». Και αυτό ακριβώς θα έλεγα για την εμφάνιση κάθε νέου (με την έννοια του καινούριου) ποιητή. Κάθε νέα ποιητική φωνή φέρνει μαζί της ένα ολοκαίνουριο σύμπαν δυνατοτήτων επικοινωνίας σε πολλαπλά επίπεδα. Καλεί τον κάθε αναγνώστη να την ανακαλύψει και να διευρύνει μέσω της ανάγνωσης την αντίληψή του, τα μέσα της προσωπικής του εξέλιξης. Θα πρέπει να ευχόμαστε να γεννιούνται νέοι ποιητές, να ασκούμε τις αισθήσεις μας να σκάβουν, ν' ανοίγουν δρόμους ποιητικής δημιουργίας. Δρόμους προσωπικούς και συλλογικούς.

Με ποιους στίχους από τη Συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι' αυτήν;

Απόσπασμα από το ποίημα «Ο άλλος»:

«[...] Σίγουροι για τον εαυτό μας, ψάχναμε πια τον «άλλον»·
εκείνον τον μυστηριώδη, λέει, άγνωστο
του διπλανού διαμερίσματος
που τις νύχτες άκουγε την ίδια με μας μουσική,
τραβώντας με μπαστούνι τις βελούδινες μπλε κουρτίνες

Στον κοινό μας ύπνο τον χωρούσαμε σαν ξεραμένο φυτό
στην παλάμη μας και τον στραγγαλίζαμε»

Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;

Νομίζω πως τον κατανοώ με δυο τρόπους: Ο πρώτος αφορά ακριβώς στην παρουσία του άλλου στη ζωή του καθενός μας. Αυτό σημαίνει πως είναι αδύνατον να διανοηθούμε μια απολύτως παρθένα ύπαρξη και ανάπτυξη της γλώσσας μέσα μας, μια γλώσσα που να μην προκύπτει από διαρκή ζευγαρώματα με άλλες προσωπικές γλώσσες που μας μεγαλώνουν, μας περιβάλλουν, μας εμπνέουν, μας θυμώνουν, μας προκαλούν, κ.λπ.

Ο άλλος τρόπος με τον οποίο νιώθω τον συγκεκριμένο στίχο του Σεφέρη, με παραπέμπει στην έννοια της μετοίκησης. Θέλω να πω ότι από τη στιγμή που γεννιούνται, που προκύπτουν τα λόγια μας, «στόχος» τους είναι να ταξιδέψουν μέσα σε πολλούς άλλους ανθρώπους, σε όσο περισσότερους γίνεται. Να κατοικήσουν σε άλλα σπίτια, ν' αναμειχθούν με άλλες μυρωδιές, να δανειστούν άλλους γονείς, να με-τοικήσουν.

Θέλω να πω ότι από τη στιγμή που γεννιούνται, που προκύπτουν τα λόγια μας, «στόχος» τους είναι να ταξιδέψουν μέσα σε πολλούς άλλους ανθρώπους, σε όσο περισσότερους γίνεται. Να κατοικήσουν σε άλλα σπίτια, ν' αναμειχθούν με άλλες μυρωδιές, να δανειστούν άλλους γονείς, να με-τοικήσουν.

Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;

Μου αρέσει ν' ανακαλύπτω νέες φωνές. Η Παυλίνα Μάρβιν, ο Δημήτρης Αθηνάκης, ο Γιάννης Παπαχρήστου, η Δήμητρα Αγγέλου, ο Χρήστος Αρμάντο Γκέζος και πολλοί ακόμη. Κατά τα άλλα «η λίστα» πάει μακριά πολύ. Ένα δείγμα μόνο είναι το εξής: ο Lucien Becker, ο Baudelaire και η παρέα του η λογοτεχνική, ο Καίσαρ Εμμανουήλ, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Τίτος Πατρίκιος, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Νίκος Καββαδίας, η Μαρία Πολυδούρη, ο Philippe Jaccottet κ.ά., καθώς και πολλές ποιητικές φωνές που έγραψαν ή γράφουν πεζά: ο Σπύρος Πλασκοβίτης, ο Στρατής Τσίρκας, η Ούρσουλα Φώσκολου...

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.– το ποιητικό σας έργο;

Σίγουρα. Αλλά μου είναι σχεδόν αδύνατον να το συγκεκριμενοποιήσω όλο αυτό και ευτυχώς... Παρακολουθώ εδώ και χρόνια πολύ κινηματογράφο, και πιο συνειδητά ακόμη από τα φοιτητικά μου χρόνια και μετά, ακούω μουσική, πηγαίνω σε εκθέσεις (θυμάμαι το πρώτο έτος διαμονής μου στο Παρίσι, δεν είχα αφήσει μουσείο για μουσείο χωρίς να το επισκεφτώ). Όπως είπα και πριν, όταν με ρωτήσατε σχετικά με τις νέες ποιητικές φωνές, κάθε μορφή τέχνης είναι για μένα αφορμή διαλόγου και αλληλεπίδρασης. Δε νομίζω ότι μπορώ να εννοήσω την ύπαρξή μου έξω από ό,τι με εμπνέει. Λειτουργούσα πάντα στη ζωή μου με εικόνες. Οι εικόνες κατείχαν και κατέχουν σημαντική θέση στη ζωή μου. Πώς λοιπόν να διανοηθώ τη δημιουργία ενός έργου δίχως επιρροές; Σ' ό,τι αφορά στους τρόπους... Δε νομίζω ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι τρόποι· η έκθεση σε κάθε κάλεσμα, από μόνη της, αρκεί.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη
Άγρια χόρτα
Κίχλη 2017
Σελ. 88, τιμή εκδότη €10,00