Μαρία Ιγνατιάδου Καϊλή: «Οι λέξεις που αφήνουμε έξω από ένα ποίημα είναι εξίσου σημαντικές με αυτές που χρησιμοποιούμε»

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;

Ναι – και; Η ποίηση δεν έχει όριο. Κάθε φωνή που έχει κάτι αληθινό να πει δικαιούται τον χώρο της. Δεν ζητώ την επικύρωση κανενός, προσφέρω μόνο ό,τι «άκουσα» και προσπάθησα να το μεταφέρω πιστά. Αν κάποιος αναγνωρίσει σε ένα ποίημά μου κάτι που κι ο ίδιος ήξερε αλλά δεν μπορούσε να το διατυπώσει, αυτό μου φτάνει.

Το «καινούργιο» είναι κάποτε απλώς μια παλαιά αλήθεια ξαναειπωμένη με προσωπική φωνή.

Με ποιους στίχους από τη Συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;

Θα επέλεγα το εξής απόσπασμα, επειδή συμπυκνώνει τον πυρήνα της γραφής μου – τη συνομιλία του παιδιού με τον μεγάλο Νόμο:

– Μαγεία! – μαγεία οι αριθμοί, μάλιστα, κύριε!
Νοητικό εργαλείο για καθαρότερη σκέψη…
Αλλά, στην Φύση;

– Ποια τα ισοδύναμα και πόθεν να κινήσω;
και υπομόχλιο να γίνω, για να αθροίσω πού να σταθώ;»
Είναι μια μαθήτρια που συζητά με το Σύμπαν — και το Σύμπαν, ευγενικά, της απαντά ότι δεν απαντά.

Πώς κατανοείτε τον στίχο του Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;

Ως το πιο ταπεινό και συνάμα το πιο απελευθερωτικό πράγμα που μπορεί να πει ποιητής. Δεν γράφουμε μόνοι. Κάθε λέξη που χρησιμοποιώ έχει περάσει από χιλιάδες στόματα πριν το δικό μου – από έναν ραψωδό, από έναν ψάλτη, από τη γιαγιά μου που έλεγε μοιρολόγια και νανουρίσματα της Καππαδοκίας. Η φωνή μου είναι η ακουστική των φωνών τους. Η ατομικότητα του ποιητή είναι χρήσιμη οφθαλμαπάτη – αλλά οφθαλμαπάτη.

Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;

Γέρνει στην ελληνική πλευρά – γιατί εκεί βρίσκονται οι ρίζες μου: Σολωμός, Παλαμάς, Καβάφης, Σεφέρης, Ελύτης, Ρίτσος, Βρεττάκος. Αλλά διαβάζω διαρκώς Ρίλκε, Σαίξπηρ, Τσέλαν, Αχμάτοβα, Σιμπόρσκα, Έμιλι Ντίκινσον. Η μεταφρασμένη ποίηση είναι σαν μάθημα ταπεινότητας: η αλήθεια μπορεί να ομολογηθεί σε διαφορετικές γλώσσες, με διαφορετική ένταση ωστόσο και κραδασμό.

Η μουσική, τέλος, με έμαθε ότι το νόημα δεν κατοικεί στις νότες, αλλά στα διαστήματά τους. Η ποίηση είναι, κατά βάθος, τέχνη των διαστημάτων.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες το ποιητικό σας έργο;

Ναι, και πολύ. Το θέατρο, για το οποίο επιχείρησα για αρκετά χρόνια την παραγωγή, και μου δίδαξε τη φωνή: την εκφορά, τον ρυθμό, τη σιωπή ανάμεσα στις λέξεις. Η ζωγραφική, που την είχα για χρόνια ως χόμπι, μου έμαθε τη σύνθεση, την αφαίρεση και το λευκό – ό,τι αφήνεις έξω απ’ το ποίημα είναι εξίσου σημαντικό με ό,τι βάζεις μέσα. Η μουσική, τέλος, με έμαθε ότι το νόημα δεν κατοικεί στις νότες, αλλά στα διαστήματά τους. Η ποίηση είναι, κατά βάθος, τέχνη των διαστημάτων.