Για το βιβλίο του P.J. Rhodes «Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη).
Της Λεύκης Σαραντινού
Η ομολογουμένως πολύ επιτυχημένη ιδέα της Μικρής ιστορίας του κόσμου, την οποία πρώτος συνέλαβε ο σπουδαίος ιστορικός Ερνστ Γκόμπριχ (Ernst Gombrich), συνεχίζεται με μεγάλη επιτυχία από μία σειρά ικανών ξένων ιστορικών. Στη Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας ο ομότιμος καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ P.J. Rhodes προβαίνει σε μία σύντομη αλλά και πλήρη επισκόπηση της εν λόγω περιόδου.
Παρά το μικρός της μέγεθος, η ιστορία αυτή, κατά βάση πολιτική, περιλαμβάνει επίσης όψεις της κοινωνικής ιστορίας και της ιστορίας της καθημερινότητας.
Το βιβλίο αποτελεί την καλύτερη πρόταση για όποιον θέλει να έρθει σε μια πρώτη επαφή με την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας χωρίς να υπεισέλθει σε πολλές λεπτομέρειες. Και, παρά το μικρό της μέγεθος, η ιστορία αυτή, κατά βάση πολιτική, περιλαμβάνει επίσης όψεις της κοινωνικής ιστορίας και της ιστορίας της καθημερινότητας.
Ο Rhodes ξεκινά την επισκόπησή του από την αρχαϊκή εποχή, συνεχίζει με την περίοδο των κλασικών χρόνων και κατόπιν εξετάζει την ελληνιστική, για να φτάσει έως τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Ελλάδας. Αφιερώνει πολλά επιμέρους κεφάλαια στον ελληνισμό της Δύσης, στη Σπάρτη, στην Κόρινθο, την Περσία, τη Θήβα, την Ήπειρο και, φυσικά, την Αθήνα, μία πόλη η οποία αναπόφευκτα πρωταγωνιστεί σε πολλές από τις σελίδες του βιβλίου. Αναλύει διεξοδικά το δημοκρατικό πολίτευμα και τον τρόπο λειτουργίας του, αλλά και το στρατοκρατικό καθεστώς της Σπάρτης.Σε ό,τι αφορά τον Μέγα Αλέξανδρο, ο Rhodes δεν διστάζει να προβεί σε κρίσεις για το έργο και τις κατακτήσεις του και, σε σχέση με τη δολοφονία του πατέρα του Φιλίππου Β΄, καταλήγει ότι μάλλον δεν θα μάθουμε ποτέ τον ένοχο, ο οποίος θα μπορούσε φυσικά να είναι ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος και η Ολυμπιάδα, η μητέρα του.
Επίσης, σε ό,τι αφορά την πολύ διαδεδομένη αντίληψη ότι οι αρχαίοι Έλληνες παρασιτούσαν αντί να εργάζονται, διατρανώνει τη δική του, λέγοντάς μας ότι η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση: οι Αθηναίοι πολίτες εργάζονταν, αλλά αν δεν είχαν τις γυναίκες, τους δούλους και τα παιδιά τους να κάνουν μέρος της εργασίας τους για αυτούς, δεν θα είχαν τον χρόνο να ασχολούνται τόσο πολύ με τα κοινά, όπως πράγματι έκαναν. Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί, ότι σε κάθε κεφάλαιο ο συγγραφέας παραθέτει αναλυτικά τις πηγές της εποχής που έχουν διασωθεί.
Εν κατακλείδι, η Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως οδηγός για την αρχαία Ελλάδα, στον οποίο θα μπορούμε να ανατρέχουμε ακόμη και αφού τον διαβάσουμε.
* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).
Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας
P.J. RHODES
Μτφρ. ΠΕΤΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 384, τιμή εκδότη 17,70€
Απόσπασμα από το βιβλίο
«Ο Αλέξανδρος ήταν Μακεδόνας, θεωρούνταν απόγονος μυθικών ηρώων και είχε λάβει ελληνική παιδεία – μεταξύ άλλων, από τον Αριστοτέλη. Για τους Μακεδόνες, ο πόλεμος αυτός ήταν κατακτητικός πόλεμος. Για τους Έλληνες γενικότερα, αποτελούσε πράξη εκδίκησης για την περίοδο 480-479 και εξυπηρετούσε τους πάντες ο παραλληλισμός με τον Τρωικό Πόλεμο […] Ο Αλέξανδρος ήταν άνθρωπος που ωθούνταν από ισχυρές παρορμήσεις και επιδίωκε με ζήλο να ανταποκρίνεται διαρκώς σε νέες προκλήσεις».
