Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ρομπέρτο Γκόρο «Η ζωή µε την Εντίθ Πιάφ», το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Η πόρτα του ψυχιατρείου έτριξε καθώς έκλεινε πίσω του, λες και τον αποχαιρετούσε. Ο γέρος γλίστρησε στο στενάκι, μα αμέσως κοντοστάθηκε, αν και δεν ήθελε να χάσει ούτε δευτερόλεπτο: η άμμος στην κλεψύδρα ξεχυνόταν τώρα όλο και πιο γρήγορα, προαναγγέλλοντας το τέλος. Χαμένος, συγχυσμένος, ψηλαφίζοντας νοερά το ατόφιο –σαν σοσιαλιστικό υδατοφράχτη– σκοτάδι, άπλωσε ενστικτωδώς το αδύναμο χέρι, να προλάβει την εμφάνιση κάποιου απρόσμενου εμποδίου. Μάντεψε πως το πεδίο ήταν ελεύθερο· αν και δεν υπήρχε περίπτωση να κάνει πίσω, αφού το κίνητρό του ήταν αδιαφιλονίκητο: επρόκειτο για ΤΗΝ – ΑΠΟΦΑΣΗ – ΤΗΣ – ΖΩΗΣ – ΤΟΥ.
Αυτή η σκέψη τον ώθησε μπροστά, λες και μια ακράτητη δύναμη ανάβλυσε απ’ τα σωθικά του. Πήρε φόρα· δρασκέλισε τον στενό χωματόδρομο με απομεινάρια ασφάλτου σκορπισμένα εδώ κι εκεί. Ύστερα από κάθε τράνταγμα, αντίκριζε τη γυμνή θέα που του πρόσφερε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, με τις σκιές των κατοικιών στο βάθος να μοιάζουν σαν αδιάφοροι θεατές. Αισθάνθηκε σαν βάρκα που ταλανίζεται στην ανήσυχη θάλασσα· τα πόδια τον οδηγούσαν από μόνα τους, και όμως, βήμα βήμα, ένιωθε πιο σίγουρος ότι βάδιζε στη σωστή κατεύθυνση.
Σταμάτησε να πάρει μια ανάσα· ακούμπησε την πλάτη σε έναν ψηλό μαντρότοιχο, που σαν από θαύμα φύτρωσε στο πλάι του· υπέθεσε ότι βρισκόταν δίπλα στη Στρατιωτική Ακαδημία, αφού γνώριζε από τις προηγούμενες επισκέψεις του στην πρωτεύουσα –που δεν ήταν δα και καμιά μεγαλούπολη– γνώριζε λοιπόν ότι κάπου εκεί βρισκόταν το φυτώριο των αξιωματικών που καραδοκούσαν τη δοξασμένη εκείνη ημέρα όταν θα οδηγούσαν τον λαϊκό στρατό στις νικηφόρες μάχες ενάντια σε ολόκληρο τον κόσμο.
Από εκεί μέσα αναδυόταν ένα αίσθημα μεγάλης αναστάτωσης, ακούγονταν κοφτές προσταγές, ενώ ο γδούπος από τα πόδια των ένστολων που χτυπούσαν δυνατά τη γη, ηχούσε σαν πολεμική μουσική υπόκρουση.
Σταμάτησε να πάρει μια ανάσα· ακούμπησε την πλάτη σε έναν ψηλό μαντρότοιχο, που σαν από θαύμα φύτρωσε στο πλάι του· υπέθεσε ότι βρισκόταν δίπλα στη Στρατιωτική Ακαδημία, αφού γνώριζε από τις προηγούμενες επισκέψεις του στην πρωτεύουσα –που δεν ήταν δα και καμιά μεγαλούπολη– γνώριζε λοιπόν ότι κάπου εκεί βρισκόταν το φυτώριο των αξιωματικών...
Λες να βγάλουν και τον στρατό; αναρωτήθηκε και απάντησε αμέσως: Αυτό πάει να πει ότι η κατάσταση έχει ξεφύγει εντελώς. «Κάνε, Θεέ, να μην έχει θύματα!» πρόσθεσε μετά χαμηλόφωνα. Αν και το καθεστώς είχε καταφέρει να καταπνίγει μόνο με την ψυχολογική τρομοκρατία κάθε αποτρεπτική ενέργεια πριν καν διανοηθεί κανείς να την εκδηλώσει, φρόντιζε επιμελώς να δείχνει, μαζί με την ισχύ του, και την αποφασιστικότητα να χρησιμοποιεί κάθε μέσο για να προστατεύσει την απόλυτη κυριαρχία του. Άλλωστε, ένα σύνθημα που είχε ριζώσει για τα καλά στους υπηκόους ήταν ο όρκος που απάγγελλε κάθε τρεις και λίγο ο Ηγέτης και, μετά τον θάνατό του, ο Διάδοχος: «Την εξουσία την πήραμε με την κάννη του ντουφεκιού και θα την υπερασπιστούμε με την κάννη του κανονιού»...
Ανάσανε βαθιά και συνέχισε. Τώρα, όχι πια σαν βάρκα ακυβέρνητη, αλλά μετρώντας τα βήματά του, επειδή σε εκείνα τα λίγα μέτρα που είχε διανύσει, εξάντλησε τις όποιες δυνάμεις διέθετε το κορμί του. Δεν ήταν μόνο τα γηρατειά: δεν γνώριζε κιόλας με τι περίεργα φάρμακα τον είχαν φλομώσει εκεί μέσα στο ψυχιατρείο.
Εν τω μεταξύ, βγήκε στην οδό Ντίμπρα. Από τα μπαλκόνια των ομοιόμορφων πολυκατοικιών που ύψωναν τα αναιμικά κουφάρια τους στις δυο πλευρές του δρόμου, έφτανε στα αφτιά του ένα μουρμουρητό, σαν αυτοκινήτου στο ρελαντί. Μπροστά του βάδιζαν διμοιρίες ευέλπιδων. Ντυμένοι με στολή εκστρατείας. Περπατούσαν με ελεύθερο βήμα, όμως ήταν τόσο πολλοί και γι’ αυτό τα βήματά τους κροτάλιζαν με μια υπόκωφη βοή που λες και ανέβαινε από τις αποχετεύσεις κάτω απ’ τα πόδια τους, τυλίγοντας με ένα πέπλο συνομωσίας τη σιωπή της νύχτας. Η δέησή του στον Θεό είχε πιάσει τόπο: παρατήρησε με ανακούφιση ότι οι δόκιμοι δεν κρατούσαν όπλα πάνω τους, αλλά μόνο από ένα φτυαράκι σκαπανέα, περασμένο στη μέση, σαν περίεργο γιαταγάνι. Η χακί πομπή σταμάτησε μπροστά στο υπνωτήριο της Ιατρικής Σχολής. Πέντε δόκιμοι βγήκαν από τη γραμμή, στοιχήθηκαν στην είσοδο και οι υπόλοιποι συνέχισαν. Βάδισε και εκείνος, πάντα στο απέναντι πεζοδρόμιο. Φοβούμενος μήπως ξυπνούσε την υποψία των ένστολων, πήρε το βλέμμα του από πάνω τους και κοίταξε μπροστά: παρατήρησε τη σκιά του που απλωνόταν για λίγο σαν σμέρνα, γλείφοντας το βρόμικο πεζοδρόμιο, και ύστερα μαζευόταν· μεγάλωνε και μίκραινε ρυθμικά, ανάλογα με την εναλλαγή του χλωμού φωτισμού από νέον, που ψέκαζε θαμπά τον δρόμο. Χάζεψε σαν μικρό παιδί το παιχνίδι της σκιάς του. Ήταν ένα πρόσθετο στοιχείο, μια ιμπρεσιονιστική πινελιά στη θέα του άδειου δρόμου, όπως ήταν εκείνη την ώρα –περασμένα μεσάνυχτα– όλοι οι δρόμοι της χώρας.
Τα μεσάνυχτα, όμως, ήταν και η ώρα που έβγαιναν οι καθαρίστριες να σκουπίσουν τους δρόμους. Απόψε δεν υπήρχε ίχνος τους – και αυτό ήταν οπωσδήποτε ένα άλλο ανησυχητικό σημάδι... Στη μεγάλη διασταύρωση στάθηκε για λίγο: να συνέχιζε ευθεία και να έβγαινε στην Πλατεία Σκεντέρμπεη, ή να έστριβε αριστερά, στην οδό Μπαρδύλ; Το ένστικτό του διάλεξε το δεύτερο: έτσι θα έφτανε πιο γρήγορα στην οδό Ελμπασάν, που ήταν ο προορισμός του.
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Μεσάνυχτα της 2ας Ιουλίου 1990, ο ογδοντάχρονος Πανούσης Σίμας το σκάει από το ψυχιατρείο όπου τον είχαν κλείσει. Η πρωτεύουσα της Αλβανίας ζει μια πρωτόγνωρη κατάσταση: χιλιάδες πολίτες εισβάλλουν στις ξένες πρεσβείες, ζητώντας άσυλο και αναζητώντας την έξοδο από τη χώρα. Η είδηση αυτή αναπτερώνει τις ελπίδες του Πανούση να βρεθεί –έστω και με αυτό τον ανορθόδοξο τρόπο– στη Γαλλία.
«Μόνο όσο να αφήσω ένα τριαντάφυλλο στον τάφο της Εντίθ Πιάφ!» επαναλαμβάνει μες στην αγωνία του, καθώς τρέχει προς τη Γαλλική Πρεσβεία.
Ένα συγκινητικό μυθιστόρημα για μια ζωή παγιδευμένη στη δίνη των ιστορικών γεγονότων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την εγκατάσταση της κομμουνιστικής δικτατορίας στην Αλβανία, μια ζωή για πάντα αφιερωμένη σε έναν ανολοκλήρωτο έρωτα που γεννήθηκε σε μια γαλλική αποικία στη Βόρεια Αφρική.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Robert Goro κατάγεται από τη Χιµάρα, όπου πέρασε την εφηβεία του και έµαθε µόνος του ανάγνωση και γραφή της µητρικής του γλώσσας, της ελληνικής. Από τις αρχές του 1980 εργάστηκε ως δηµοσιογράφος στα Τίρανα, ενώ παράλληλα ολοκλήρωσε ανώτατες σπουδές στο τµήµα Φιλολογίας του Πανεπιστηµίου Σκόδρας. Το 1993 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου εργάστηκε για δύο δεκαετίες ως ανταποκριτής του ραδιοφώνου του BBC, καλύπτοντας όλα τα σηµαντικά γεγονότα στην Ελλάδα και στην περιοχή (εξέγερση στην Αλβανία, πόλεµος στο Κόσοβο και την τότε ΠΓ∆Μ). Τα πρώτα του ποιήµατα και διηγήµατα δηµοσιεύθηκαν το 1981. Έχει µεταφράσει ελληνική πεζογραφία και ποίηση (Γ. Ρίτσο, Ο. Ελύτη, Γ. Σεφέρη, Α. Σαµαράκη, Σ. Πλασκοβίτη). Το 1990 κυκλοφόρησε σε 8.000 αντίτυπα (ασυνήθιστο τιράζ για πρωτοεµφανιζόµενο συγγραφέα) η πρώτη του συλλογή διηγηµάτων µε τίτλο Τα λέµε τ’ απόγευµα. Την περίοδο 2000-2018 εξέδωσε στα αλβανικά άλλα έξι βιβλία (µυθιστορήµατα και δηµοσιογραφικά) µε θέµα τα Βαλκάνια.
