Κείμενο που βασίστηκε στην ομιλία που εκφωνήθηκε στην Ημερίδα «Αλέξανδρος Κοτζιάς: ένας σύγχρονός μας» (16 Οκτωβρίου 2026), που διοργανώθηκε από την Εταιρία Συγγραφέων και το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Ένα ποίημα από τη συλλογή «Χρειάστηκε να κλέψω» της Κορίνας Καλούδη (1966), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Περισπωμένη (Αθήνα, 2022). Πίνακας (λεπτομέρεια), Γυναίκα στο παράθυρο, Caspar David Friedrich (1774–1840)

Επιμέλεια: Οράτιος

Σημαντικά βιβλία που διευρύνουν τη συζήτηση για τον φεμινισμό, τη σχέση της γλώσσας με το φύλο και τη σεξουαλικότητα αλλά και το πόσο [δεν θα έπρεπε να] μας αλλάζει το γήρας.

Επιλογή-παρουσίαση: Φανή Χατζή

Για τον Ιάπωνα συγγραφέα Ρυού Μουρακάμι που πέθανε στις 17 Οκτωβρίου 2026, σε ηλικία 74 ετών, και τη σκοτεινή όψη του οικονομικού θαύματος της Ιαπωνίας. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

Μια πρόταση για την κατασκευή ενός λογοτεχνικού βραβείου που θα αναγνωρίζει παλαιότερα, παρά πρόσφατα έργα. Ποια είναι η σημασία των βραβεύσεων και ποια τα όρια της λογοτεχνικής αυθεντίας. Κάποιες σκέψεις. Εικόνα: Ο Τζον Μπέρτζερ κατά την απονομή του Μπούκερ.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Για την ανθολογία ποιημάτων «Άφθαρτοι στίχοι για φθαρτά σώματα» (επιλογή: Χριστίνα Λιναρδάκη, εκδ. Μετρονόμος). Εικόνα: Η ανθολόγος Χρ. Λιναρδάκη. 

Γράφει η Σοφία Βούλγαρη

Ένα ποίημα από τη συλλογή «Ο χρόνος ο επιούσιος» του Θανάση Χατζόπουλου (1961), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις (2026). 

Επιμέλεια: Οράτιος

Πρέπει να συμφωνούμε με έναν συγγραφέα για να τον διαβάζουμε; Σκέψεις με αφορμή την πρόσφατη απόσυρση του έργου της Σάλι Ρούνεϊ (Sally Rooney) στο Ηνωμένο Βασίλειο. © Faber

Γράφει η Ελένη Γερούση

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η Μαρία Μαντή για τη μετάφραση του βιβλίου της Ε. Μ. Μπάτλερ (E. M. Butler) «Η τυραννία της αρχαίας Ελλάδος επί της Γερμανίας» (εκδ. ΕΠΟΨ).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πώς πατριαρχικές αντιλήψεις εκφράζονται μα και ανατρέπονται μέσα από τη λογοτεχνία. Γιατί μπορεί η βοσκοπούλα Μαρθέλα του Θερβάντες να είναι πιο ανατρεπτική από τον Μπάροουζ. Σκέψεις που διατυπώθηκαν και συζητήθηκαν στο 1ο Φεστιβάλ του Δικτύου Γυναικών Συγγραφέων «Η Φωνή της».

Γράφει η Ελένη Καρρά

Ένα ποίημα από τη συλλογή «Είκοσι» του Παντελή Μπουκάλα (1957), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα (2026). Κεντρική εικόνα: από τη «Θυσία» του Αντρέι Ταρκόφσκι.

Επιμέλεια: Οράτιος

Φαντάσματα, μπαμπούλες και βρικόλακες της ελληνικής επαρχίας: Πέντε καλά λογοτεχνικά βιβλία λαογραφικού τρόμου που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Εικόνα: Από τη συλλογή «Η χτυπημένη και άλλες ιστορίες με φαντάσματα» (εκδ. Ροές), παραλλαγή της κεντρικής εικόνας.

Επιλογή-παρουσίαση: Αγγελική Σπηλιοπούλου 

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 7 Οκτωβρίου 1849, πέθανε στη Βαλτιμόρη ο Έντγκαρ Άλαν Πόε (Edgar Allan Poe). Γιατί, περισσότερα από εκατόν εβδομήντα χρόνια μετά, συνεχίζουμε να διαβάζουμε το έργο του και τρία καλά βιβλία του που κυκλοφόρησαν πρόσφατα.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Βιβλία για τα μαθηματικά, το σκάκι, τη… βαρύτητα, που παρουσιάζουν τη σύνθετη σκέψη με απλό τρόπο και συχνά μας βοηθούν να καταλάβουμε καλύτερα τον κόσμο γύρω μας. Εικόνα: Ο Ντάνι Ρενς. 

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου 

Προβληματισμός και κατάθεση μιας τολμηρής άποψης για τη λογοτεχνία που γράφεται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, με αφορμή τον αποκλεισμό πρόσφατα του εικονιζόμενου Τελισόν Ορελιέν από το Γκονκούρ, το σημαντικότερο λογοτεχνικό βραβείο της Γαλλίας.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Σκέψεις με αφορμή το πρόσφατο μυθιστόρημα του Νίκου Κατσαλίδα «Η πλημμυρίδα της νύχτας», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας. Στην κεντρική εικόνα, το πάνω μέρος φωτογραφίας του Κώστα Μπαλάφα [1920-2011], από το λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ (εκδ. Ποταμός)

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Για την ποιητική συλλογή της Ήλιας Μπούρα «Εύκρατη ζώνη» (εκδ. Καστανιώτη). Εικόνα: Ο πίνακας του Έντουαρντ Χόπερ «Πρωινό στη Νότια Καρολίνα». 

Γράφει η Αριστέα Παπαλεξάνδρου

Δεκατέσσερις πρόσφατες ποιητικές συλλογές συν ένα σημαντικό συγκεντρωτικό έργο συνθέτουν τα φθινοπωρινά ποιητικά μας αναγνώσματα (κάποια ήταν και καλοκαιρινά). Εικόνα: "La ramasseuse de feuilles mortes", Ερνέστ Μπιέλερ (1863-1948).

Επιλογή-παρουσίαση: Κ.Β. Κατσουλάρης

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Κώστας Καλτσάς  για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας «Ατέλειωτο αστείο» (εκδ. Gutenberg).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η Αγγελική Βασιλάκου για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Νταβίδ Ουκλές  (David Uclés) «Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» (εκδ. Μεταίχμιο). 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Επιλογή από βιβλία ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας και ποίησης, καθώς και non fiction βιβλία ιστορίας, επιστημών, graphic novels και βιογραφίες, ό,τι αναμένουμε να εκδοθεί μέχρι και το τέλος της χρονιάς. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τα βιβλία των Κορνήλιου Καστοριάδη «Οι μετασχηματισμοί του καπιταλισμού», και Νίκου Γιαννίκα & Νίκου Ν. Μάλλιαρη «Ο πόλεμος από ανθρωπολογική σκοπιά» (εκδ. Μάγμα, αμφότερα).

Γράφει ο Νίκος Γουσγούνης 

Από το αχανές διάστημα έως την Εγγύς Ανατολή, και από την Ισπανία του Εμφυλίου Πολέμου έως τη Δανία των σίριαλ κίλερ: Πέντε πολυσέλιδα βιβλία που ακούστηκαν πολύ, διαβάστηκαν πολύ και που συνεχίζουμε να απολαμβάνουμε. 

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Δέκα πρόσφατα βιογραφικά και αυτοβιογραφικά βιβλία, για καλλιτέχνες, συγγραφείς, πολιτικούς και θρησκευτικούς ηγέτες που άφησαν το στίγμα τους. Εικόνα: Ο Γιώργος Σεφέρης. 

Επιμέλεια: Book Press

Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην ερμηνευτική ελευθερία της κριτικής και την ανάγκη τεκμηρίωσης όταν μια κρίση μετατρέπεται σε ιστορικό ισχυρισμό; Σκέψεις με αφορμή την πρόσφατη συζήτηση για την έννοια της «πρωτοπορίας». Εικόνα: Ο Νικόλαος Κάλας. 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Από την ηθογραφία και τη νεο-ηθογραφία στην «περιφερειακότητα». Προσπάθεια σύνθεσης μιας ενιαίας θεώρησης που συνενώνει ποικίλες εκδοχές λογοτεχνικών κειμένων και τάσεων με αναφορά στην περιφέρεια, από τον 19ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Σαν σήμερα, 18 Σεπτεμβρίου 2013, δολοφονήθηκε ο Παύλος Φύσσας. Από τον αρχικό τρόμο μέχρι την κραυγή «Γιε μου, τα κατάφερες», της μητέρας του όταν καταδικάστηκαν τα μέλη της νεοναζιστικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, αναζητούμε τα βιβλία που κρατούν τη μνήμη ζωντανή. Εικόνα: Γκραφίτι της ομάδας Political Stencil. 

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ο «Άγγελος στο σπίτι» και η «Τρελή στη σοφίτα», δυο γυναικείες φιγούρες που απεικονίζονται στη λογοτεχνία, αποτέλεσαν τη βάση για να οικοδομηθεί η γυναικεία ταυτότητα στη βικτωριανή εποχή. Εικόνα: Από την ταινία «Τζέιν Έιρ» (2011) του Κάρι Φουκουνάγκα. 

Γράφει η Αγγελική Σπηλιοπούλου

Τρία καλά πρόσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα: Χόρχε Ροντρίγκες Γκόμες, Κάιλ Ντέκερ, Γιώργος Κ. Θεοχάρης. Πολιτικό θρίλερ στην ταραγμένη Βενεζουέλα, hardboiled αστυνομικό με έναν νέο, αναπάντεχο ήρωα και μία νέα φωνή στο ελληνικό αστυνομικό που «τα λέει όλα σε 200 σελίδες». Εικόνα: Vonderauvisuals, CC BY-NC-ND 2.0

Επιλογή-παρουσίαση: Χίλντα Παπαδημητρίου

Πώς διάφορα είδη γλωσσών συνυπάρχουν στην πεζογραφία της Κωνσταντίας Σωτηρίου και πώς αναπτύσσεται η κειμενική φωνή της. Κάποιες σκέψεις. Τα βιβλία της βραβευμένης συγγραφέα από την Κύπρο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη. Εικόνα: Γυναίκα αγγειοπλάστης από το χωριό Κόρνος, της επαρχίας Λάρνακας. ©Φωτογραφικό αρχείο ΓΤΠ

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος 

Αστυνομικές υποθέσεις με έντονο κοινωνικό προβληματισμό, δυστοπικές πραγματικότητες που όμως περιγράφουν την εποχή μας, σκοτεινές οντότητες που ξεπηδούν από τις λαϊκές αφηγήσεις: δέκα βιβλία ελληνικής πεζογραφίας που διαβάζουμε μετά το καλοκαίρι.

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Πώς αλλάζει η διαδικασία της ανάγνωσης στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης; Πότε κατανοούμε πραγματικά μια πληροφορία και γιατί ένα δύσκολο κείμενο μπορεί να μεταμορφώσει τον αναγνώστη; Κάποιες σκέψεις. Εικόνα: Ο Τζέιμς Τζόις.

Γράφει ο Αντώνης Μαυρόπουλος