mikros godard

Για το μυθιστόρημα της Μαρίας Γαβαλά «Ο μικρός Γκοντάρ» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: Ο Louis Garrel υποδύεται τον Jean-Luc Godard στην ταινία «Godard Mon Amour» του Michel Hazanavicius.

Του Μάνου Κοντολέων

Φαίνεται πως έχει πλέον έρθει η στιγμή να φωτίσουμε με περισσότερη διάθεση κατανόησης εκείνη την κάπως αγνοημένη δεκαετία του ’70, μια περίοδο, δηλαδή, όπου τα όσα είχαν συμβεί κατά τη διάρκεια των sixties συνεχίζανε να ενεργοποιούν κοινωνικοπολιτικά μα και καλλιτεχνικά γεγονότα κι έτσι δεν άφηναν το περιθώριο μιας αυτοτελούς έκφρασης όσων μέσα στα seventies σχηματίζαν την ενήλικη προσωπικότητά τους και με αυτήν πλέον θα περνούσαν από τον προηγούμενο αιώνα στον επόμενο – μένοντας πάντα άτομα ανάμεσα σε επαναστάσεις που δεν ολοκληρώθηκαν και σε ιδεολογίες που εκπέσανε.

Αυτός ο φωτισμός είναι που διαπερνά το τελευταίο μυθιστόρημα της Μαρίας Γαβαλά, μιας συγγραφέως που, αν και έχει κερδίσει τη θέση της στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, παράλληλα έχει αφήσει και το αποτύπωμά της στον χώρο του κινηματογράφου τόσο με τις ταινίες της όσο και με τις κριτικές και τα θεωρητικά της κείμενα πάνω σε ζητήματα της 7ης Τέχνης. Γεννημένη το 1947, ανήκει στη γενιά εκείνη που ενηλικιώθηκε μέσα σε έντονα μεταπολεμικά πολιτικά γεγονότα τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ευρώπη, αλλά και γενικότερα στον Δυτικό Κόσμο. Αυτήν τη βιωματική εμπειρία της έρχεται να τη μετατρέψει σε ένα μυθιστόρημα μαθητείας – κάπως έτσι θεωρώ πως θα πρέπει να χαρακτηρίσει κανείς το έργο αυτό.

Δύο τα κεντρικά πρόσωπα του έργου. Από τη μια η αφηγήτρια Λουκία Βακαρή, γόνος μεγαλοαστικής μα ξεπεσμένης πλέον οικονομικά οικογένειας που πηγαίνει στο Παρίσι για να σπουδάσει κινηματογράφο και αφήνει πίσω της –μα χωρίς και να αποχωρίζεται– τα τραύματα που τόσο στον ελληνικό χώρο γενικότερα, όσο και ειδικότερα στα συγγενικά της πρόσωπα, προξενεί η Χούντα των Συνταγματαρχών. Από την άλλη, ο σχεδόν συνομήλικός της Γκασπάρ Φρενέλ, Γάλλος μεν αλλά αγνώστου πατέρα και μητέρας, που μεγάλωσε σε θετές οικογένειες και κρατά στα χέρια του, με ένα ορμητικό και ανεξέλεγκτο πάθος, μια κινηματογραφική μηχανή και επιζητά να απαθανατίσει τα πολιτικά συμβάντα μέσα από την απόλυτη εφαρμογή των κανόνων ενός cinema verité.

Το Παρίσι από αδιαφιλονίκητη Πόλη του Φωτός, αργά μα με βεβαιότητα, μετατρέπεται σε μια από τις πρωτεύουσες της καπιταλιστικής Δύσης. 

Οι δύο νέοι θα δημιουργήσουν έναν ερωτικό δεσμό και μέσα από αυτόν θα προσπαθήσουν, όχι μόνο να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον, αλλά και οι δύο μαζί –συγχρόνως όσο και ανεξάρτητα–, να πάρουν θέση απέναντι σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με την καλλιτεχνική δημιουργία, με τη συλλογική μνήμη, την ατομική ευθύνη και τη δυνατότητα ή την αδυναμία ενός δημιουργού, μέσα από το έργο του, να επέμβει σε ό,τι προξενεί μαζικούς θανάτους, δικτατορίες, εξεγέρσεις και αιματηρές καταστολές.

polis gavala o mikros godardΜέσα σε αυτό το πλαίσιο η αφηγήτρια εξιστορεί τόσο όσα συμβαίνουν στην οικογένειά της, καθώς εμπλέκεται στην αυταρχικότητα των Συνταγματαρχών διατηρώντας έτσι τα δεσμά της με το αστικό παρελθόν της, ενώ παράλληλα καταγράφει τις εμπειρίες της από μια ζωή στη μητρόπολη των ιδεών και του έρωτα, έτσι όπως εκφράζεται στα τελευταία σπαράγματά της. Το Παρίσι από αδιαφιλονίκητη Πόλη του Φωτός, αργά μα με βεβαιότητα, μετατρέπεται σε μια από τις πρωτεύουσες της καπιταλιστικής Δύσης. Το ατομικό συμπλέει με το κοινωνικό:

«Ο έρωτάς μου για τον Γκασπάρ, όπως και ο δικός του για μένα, αποδείχτηκε πολύ δυνατός, αλλά δεν μπορώ να πω ότι ήταν και το ευκολότερο πράγμα του κόσμου. Συνεχώς ένοιωθα ότι επρόκειτο για ένα μπερδεμένο κουβάρι διαφορετικών και αντικρουόμενων συναισθημάτων, που συμπιέζονταν απ΄ όλες αυτές τις αντίξοες συνθήκες που βοούσαν γύρω μας…» (σελ.215)

Μυθιστόρημα εσωτερικών μονολόγων, έντονων περιγραφών διαπροσωπικών σχέσεων, υποστήριξης εκφράσεων ελεύθερων στοχασμών, εύστοχων σκιαγραφήσεων πολλών χαρακτήρων μιας εποχής που αν και έχει οριστικά παρέλθει, εντούτοις συνεχίζει ακόμα να εμπλέκεται στη διαμόρφωση γεγονότων του σήμερα.

Χαρακτηριστικό της γραφής της Γαβαλά –πέρα από την ανάλυση σκέψεων και συναισθημάτων– και οι κινηματογραφικές περιγραφές του αστικού περιβάλλοντος – του Παρισιού κυρίως, αλλά και της Αθήνας. Κινηματογραφικές περιγραφές που όμως μήτε μια στιγμή δεν εγκαταλείπουν τη λογοτεχνική δυναμική τους:

«Περνώντας μπροστά από το παρκάκι, είδα πως ο χώρος ήταν άδειος, ενώ οι άστεγοι είχαν μαζέψει τα περισσότερα σκουπίδια τους σαν να ήθελαν να εξαλείψουν κάθε ίχνος και πειστήριο. Έμειναν μόνο οι σελίδες από μια σκισμένη εφημερίδα, έρμαιο του αέρα, κι ένα κουρελιασμένο σακάκι, παρατημένο στο παγκάκι, σαν ισχνές αποδείξεις όλων όσων συνέβησαν πριν από λίγο». (σελ. 109)


* Ο ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, «Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας» (εκδ. Πατάκη).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

Για το βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι, Ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα: Men with Boxes on Head, Brunswick, GA, 2001 © Rodney Smith (1947- 2016)

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Άντρες και γυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ