Για το μυθιστόρημα του Τζον Φάντε (John Fante) «Κάτσε να μπει η άνοιξη, Μπαντίνι» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Δώμα). Εικόνα: Από την ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή του Dominique Deruddere (1989).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Κανένας χειμώνας δεν διαρκεί για πάντα και όταν καταφθάνει η άνοιξη και το κρύο υποχωρεί και η φύση πρασινίζει, ο άνθρωπος συχνά γεμίζει με αισιοδοξία – λίγες αχτίδες της αναζητούν οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος του Τζον Φάντε Κάτσε να μπει η άνοιξη, Μπαντίνι (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Δώμα), πρώτο μέρος μιας τετραλογίας με επίκεντρο τη ζωή της οικογένειας που αναφέρεται και στον γενικό τίτλο «Το κουαρτέτο του Μπαντίνι». Τούτο το πρώτο μέρος κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1938. 

Γνωρίστε τους Μπαντίνι

«Τα μάτια του [Σβέβο Μπαντίνι] ήταν τρυφερά, μάτια γυναικεία. Τα είχε κλέψει, όταν γεννήθηκε, απ’ τη μάνα του – γιατί, αφότου γέννησε τον Σβέβο Μπαντίνι, η μάνα του δεν συνήλθε ποτέ: ήταν μονίμως άρρωστη, πάντα με μια κακουχία στα μάτια, κι ύστερα πέθανε κι ήταν σειρά του Σβέβο να φορτωθεί τα τρυφερά καστανά μάτια».

Διαβάζοντας μια τόσο δυνατή «εισαγωγή» (αλιευμένο από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου), πώς μπορεί κανείς να μην ακολουθήσει τον ήρωα που πλάθει ο Φάντε; Η επιδραστικότητα του μυθιστορήματος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη ζωηρή, τριτοπρόσωπη αφήγηση, μέσω της οποίας ο συγγραφέας σκύβει πάνω από τους ήρωές του, τους δύσκολους αυτούς ανθρώπους: ο πάτερ φαμίλιας, ο Σβέβο, Αμερικανός χτίστης με ιταλική καταγωγή, δυσκολεύεται να βρει δουλειά – δεν φτάνει που ολόκληρη η χώρα διανύει τη Μεγάλη Ύφεση, έχουν και χειμώνα, βαρύ μάλιστα, και οι δουλειές έχουν παγώσει. Φταίει και το ότι ο ίδιος είναι χαρτόμουτρο και στραβόξυλο, μια δύσκολη περίπτωση ανθρώπου, που όμως ξέρει να επιβάλλεται στην υπάκουη σύζυγό του, τη Μαρία, που δεν αφήνει από τα χέρια της το ροζάριο, και ο θεός δεν φεύγει από το μυαλό της. Ούτε από το μυαλό των υπόλοιπων Μπαντίνι φεύγει, βέβαια, και ας μην είναι πάντα τόσο προφανές: ακόμα και από το μυαλό του Σβέβο, που λαμβάνει το όνομά Του επί ματαίω, συνήθως βωμολοχώντας: «Dio Cane!» («Θεέ σκύλε!»).

Οι Μπαντίνι έχουν τρία αγόρια τα οποία πάνε σχολείο στο Σαιντ Κάθριν και βρίσκονται υπό την επίβλεψη της Αδερφής Μαίρη Σήλια, που έχει ένα γυάλινο μάτι – ένας από τους ζωντανούς δεύτερους ρόλους του βιβλίου. Ο Φεντερίκο είναι το πιο μικρό παιδί και ο μεσαίος, ο Ώγκουστ, θέλει να γίνει ιερέας όταν μεγαλώσει. Τον Αρτούρο, όμως, εξετάζει κατά κύριο λόγο η αφήγηση, καθώς προσπαθεί να κερδίσει την καρδιά της συμμαθήτριάς του, της Ρόζα, ακολουθώντας το παράδειγμα του πατέρα του σε μεγάλο βαθμό.

Το πρώτο σημαντικό γεγονός, που θέτει σε κίνηση την πλοκή, είναι η επίσκεψη της επικριτικής πεθεράς του Μπαντίνι, ο οποίος το σκάει από το σπίτι για να αποφύγει να τη συναντήσει. Το θέμα είναι πως αργεί να ξαναγυρίσει και όταν εντέλει το κάνει, τα χρήματα στην τσέπη του έχουν αυξηθεί μυστηριωδώς και οι φήμες πως περνούσε πολύ, μα πάρα πολύ καιρό στο σπίτι της Χήρας Χίλντεγκαρντ έχουν ήδη διαδοθεί. Η σταγόνα αυτή ξεχειλίζει το ποτήρι και η Μαρία αφήνει το ροζάριο – για να του χιμήξει...



Ήρωες βγαλμένοι από έναν κόσμο «βρώμικου ρεαλισμού»

Όταν αναφερόμαστε στο είδος του «βρώμικου ρεαλισμού», συνήθως μιλάμε για έργα με ήρωες που είναι μέλη της εργατικής τάξης, φτωχούς και παγιδευμένους σε αδιέξοδα, που παλεύουν με το αλκοόλ και με τους άλλους δαίμονές τους και αναζητούν τη λύτρωση σαν έκπτωτοι άγγελοι – να ακόμα μία σύνδεση με τον καθολικισμό. Χρησιμοποιούμε τον όρο για να περιγράψουμε συχνά τα διηγήματα του Ρέιμοντ Κάρβερ, και παρότι η πρόζα του Φάντε γίνεται πιο «πλούσια» από αυτή του Κάρβερ, που είχε ακονίσει όσο δεν πάει τη λιτότητα, η οικογένεια των Μπαντίνι θυμίζει πράγματι κάποια από τα πορτραίτα που είχε ζωγραφίσει ο «Αμερικανός Τσέχωφ» και οι υπόλοιποι συγγραφείς του «βρώμικου ρεαλισμού».

Και ποιος ξέρει, εάν πράγματι ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να ζει με τους άλλους, ίσως, όταν έρθει η άνοιξη, τα πράγματα να κυλήσουν προς το καλύτερο για τους Μπαντίνι.

Σε κάθε περίπτωση, ο αναγνώστης δεν θα συναντήσει πολύ συμπαθητικούς ήρωες, ούτε αγίους. Μάλλον, το αντίθετο, ανθρώπους βίαιους και ενοχικούς, που πληγώνουν ο ένας τον άλλον. Ούτε στρογγυλεμένες περιγραφές έχουμε, ούτε κάποια κραυγαλέα καταδίκη της βίας και ούτε κάποια μεταστροφή εκατόν ογδόντα μοιρών. Οι Μπαντίνι παραμένουν ενωμένοι στο τέλος, επειδή, απλούστατα, μαζί δεν κάνουνε και χώρια δεν μπορούνε – με ό,τι και να συνεπάγεται αυτό.

Κυρίως, σημασία έχει η «παρατήρηση» σε τούτο το μυθιστόρημα, του τρόπου που αυτές οι προβληματικές, μα ανθρώπινες φιγούρες εξακολουθούν να υπάρχουν, όπως οι εποχές συνεχίζουν να διαδέχονται η μια την άλλη. Και ποιος ξέρει, εάν πράγματι ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να ζει με τους άλλους, ίσως, όταν έρθει η άνοιξη, τα πράγματα να κυλήσουν προς το καλύτερο για τους Μπαντίνι. Μέχρι να φτάσει, όμως, ας διαβάσουμε τι τους συνέβη τον χειμώνα – ακόμα και μέσα στην παγωνιά, στο βάθος κρύβεται ένα κήπος. 

* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.


Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Τζον Φάντε (1909–1983), γιος Ιταλών μεταναστών, γεννήθηκε στο Ντένβερ του Κολοράντο και έζησε στην Καλιφόρνια. Σ’ όλα του τα λογοτεχνικά έργα, δεν κάνει άλλο παρά να αφηγείται την ιστορία της ζωής του και της οικογένειάς του. Πολύ νέος γνώρισε τη δόξα, ιδίως με το μυθιστόρημα Ρώτα τη σκόνη, αλλά πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο ημίφως, χαμένος στο Χόλυγουντ ως σεναριογράφος. Μετά το θάνατό του, αναγνωρίστηκε ως γίγαντας της αμερικανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, πλάι στον Χέμινγουεϊ, τον Φώκνερ και τον Στάινμπεκ.

© John Fante Festival

Από τις εκδόσεις Δώμα κυκλοφορούν τα βιβλία του: Ο σκύλος μου ο Ηλίθιος: μια πατρική νουβέλα (2020)· Το όργιο: μια παιδική νουβέλα (2021) και Γεμάτη ζωή: μια συζυγική νουβέλα (2022).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
«Το όνειρο του ιαγουάρου» του Μιγκέλ Μπονφουά (μυθιστόρημα) – Μαγικός ρεαλισμός που αναβλύζει από τις πηγές της Βενεζουέλας

«Το όνειρο του ιαγουάρου» του Μιγκέλ Μπονφουά (μυθιστόρημα) – Μαγικός ρεαλισμός που αναβλύζει από τις πηγές της Βενεζουέλας

Για το μυθιστόρημα του Μιγκέλ Μπονφουά (Miguel Bonnefoy) «Το όνειρο του ιαγουάρου» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Εικόνα: Ο πίνακας του Ανρί Ρουσσώ «Όνειρο».

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Φαίνεται πως τα νάματα του ...

Ο Μ. Τζον Χάρισον, το «Τέλος των Πάντων» και πώς ξεκίνησαν όλα

Ο Μ. Τζον Χάρισον, το «Τέλος των Πάντων» και πώς ξεκίνησαν όλα

Για το μυθιστόρημα «Το τέλος των πάντων», του Μ. Τζον Χάρισον, το βιβλίο για το οποίο του απονεμήθηκε το Μπούκερ στις 9 Νοεμβρίου 2026. Για τον 81χρονο συγγραφέα ήταν η πρώτη του υποψηφιότητα για το βραβείο. Η βράβευσή του είναι μια αναγνώριση που ήρθε με μισό αιώνα καθυστέρηση. 

Γράφει ο Κώστας Καλτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

24η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) το 2028: Τιμώμενη χώρα η Ισπανία, στο επίκεντρο η μετάφραση

24η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) το 2028: Τιμώμενη χώρα η Ισπανία, στο επίκεντρο η μετάφραση

Η Ισπανία θα είναι η Τιμώμενη Χώρα στην 24η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ), που θα πραγματοποιηθεί στις 4-7 Μαΐου 2028. Στο επίκεντρο της ισπανικής συμμετοχής, η μετάφραση. Εικόνα:  Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος ΕΛΙΒΙΠ, (αριστερά), Χόρχε Ντομέκ, πρέσβης της Ισπανίας στην Αθήνα, (δεξιά).

...
«Ανθρώπινος», λέξη της χρονιάς για το Λεξικό του Κέιμπριτζ – Για την ανάγκη να παραμείνουμε βαθιά ανθρώπινοι στην εποχή της ΤΝ

«Ανθρώπινος», λέξη της χρονιάς για το Λεξικό του Κέιμπριτζ – Για την ανάγκη να παραμείνουμε βαθιά ανθρώπινοι στην εποχή της ΤΝ

Την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, το Λεξικό του Κέιμπριτζ ανακήρυξε τη λέξη «Human» («Ανθρώπινος, Άνθρωπος») ως «Λέξη της χρονιάς», ορίζοντάς την ως «αυτός/ή που έχει τις ιδιότητες, τα ελαττώματα και τα συναισθήματα που έχουν οι άνθρωποι, σε αντίθεση με τους θεούς, τα ζώα ή τις μηχανές». © Magnific

...
Εθνικά Βραβεία Βιβλίου ΗΠΑ 2026: Μεγάλο Βραβείο στον Σάλμαν Ρούσντι – Ποιοι τιμήθηκαν

Εθνικά Βραβεία Βιβλίου ΗΠΑ 2026: Μεγάλο Βραβείο στον Σάλμαν Ρούσντι – Ποιοι τιμήθηκαν

Απονεμήθηκαν τα Εθνικά Βραβεία Βιβλίου των ΗΠΑ για το 2026 για κάθε κατηγορία, σε τελετή στη Νέα Υόρκη. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι ένας από τους βραβευθέντες δεν είχε λάβει βίζα για να μπορέσει να παραστεί στην απονομή. Εικόνα: Από τα ΜΚΔ του Σαλμάν Ρούσντι.

Επιμέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου» του Γιώργου Ι. Αλλαμανή (προδημοσίευση)

«Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου» του Γιώργου Ι. Αλλαμανή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του προλόγου του συγγραφέα, στη νέα έκδοση του «Δίχως καβάτζα καμιά – Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου», του Γιώργου Ι. Αλλαμανή, το οποίο κυκλοφορεί στις 24 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

«Ένα, δύο, τρία, πολλά Πολυτεχνεία» – Τέσσερα πρόσφατα βιβλία 53 χρόνια μετά την εξέγερση

Πρόσφατα βιβλία που αποτυπώνουν με νέες ματιές το «Πολυτεχνείο». Εικόνα: Από τη δεύτερη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το 1975.

Επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

Τρία χρόνια μετά το ορόσημο της «στρογγυλής» επετείου μισού αιώνα από την εξέγερση του ...

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ