Επτά μελέτες με πολιτικό πρόσημο εξετάζουν καίρια θέματα και σημεία αναφοράς στην Ιστορία και το σήμερα. Εικόνα: Ο φιλόσοφος Λουί Αλτουσέρ (Louis Althusser).
Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου
Επτά μελέτες με πολιτικό πρόσημο που κυκλοφόρησαν πρόσφατα πραγματεύονται μεγάλο εύρος θεμάτων: από τις αρχές του μαρξισμού ως την ανανέωσή του από τον Λουί Αλτουσέρ, και από τον Εθνικό Διχασμό ως την Ελλάδα της κρίσης και το σήμερα.
Το κόμμα και η κριτική (εκδ. Τόπος) του Θανάση Γκιούρα
Η κριτική του προγράμματος της Γκότα περιέχει τις παρατηρήσεις και τις ενστάσεις του Καρλ Μαρξ πάνω στις διατυπώσεις του προγράμματος του Ενιαίου Εργατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος της Γερμανίας, που είχε μόλις ιδρυθεί με τη σύζευξη του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Γερμανίας και της Γενικής Γερμανικής Εργατικής Ένωσης, που αποτελείτο από οπαδούς του Φερδινάρδου Λασάλ. Ο Μαρξ κατέκρινε τον Λασάλ ως οπορτουνιστή – στην ουσία, το κείμενό του στόχευε στην αποτροπή της εν λόγω ένωσης.
Το κείμενο είναι σημαντικό καθώς φωτίζει την εικόνα της επερχόμενης κομουνιστικής κοινωνίας, όπως την περιέγραψε ο Μαρξ, τις αρχές και τα χαρακτηριστικά της, καθώς και τη στρατηγική για τον σχηματισμό της.
Ο ακαδημαϊκός Θανάσης Γκιούρας, στο σύγγραμά του, προσεγγίζει εκ νέου αυτό το τόσο κομβικό έργο, με νηφαλιότητα και απορρίπτοντας τις ερμηνείες «κατά γράμμα», αναδεικνύοντας τη σημασία της κριτικής ερμηνευτικής.
Η τέχνη του πολέμου για την εξουσία – Από τον Σουν Τσου στους Λένιν, Μάο, Κάστρο (εκδ. Τόπος) του Δημήτρη Καλτσώνη
Η Ιστορία έχει καταγράψει διάφορες περιπτώσεις λαών και δυνάμεων «από τα κάτω» που κατάφεραν να ανατρέψουν το μέχρι τότε υπάρχον πολιτικό σύστημα. Ο Λένιν, ο Μάο και ο Κάστρο, μεταξύ άλλων, κέρδισαν τον αγώνα για την κρατική εξουσία και αποτελούν παραδείγματα επιτυχημένων πολιτικών, θεωρητικών αλλά και στρατιωτικών ηγετών.
Στο βιβλίο του, ο καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Δημήτρης Καλτσώνης ανιχνεύει τα κοινά σημεία σε εξεγέρσεις, στρατιωτικές επιχειρήσεις και γενικότερα, στη μέθοδο δράσης των ανθρώπων που καθοδήγησαν με επιτυχία τα κινήματα. Βρίσκεται δε σε συνομιλία με τον Σουν Τσου, θεμελιωτή της Τέχνης του πολέμου, τους κανόνες της οποίας -κατά τον Καλτσώνη- ακολούθησαν πολλοί επαναστάτες της Αριστεράς (και όχι μόνο).
Η ελληνική τέλεια καταιγίδα και τα προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2004-2013 (εκδ. Μεταίχμιο) του Βασίλη Κασκαρέλη
Η πρώτη Τέλεια καταιγίδα του Βασίλη Κασκαρέλη μιλά για την αυγή του αιώνα που διανύουμε, τα τέσσερα πρώτα χρόνια του που άλλαξαν τον κόσμο, με την ανατροπή του παγκόσμιου σκηνικού από τα τρομοκρατικά χτυπήματα της Αλ Κάιντα και την εισβολή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ. Την περίοδο αυτή, ο Κασκαρέλης υπηρετούσε ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος στο ΝΑΤΟ, καλούμενος να διαχειριστεί ιδιαίτερα απαιτητικές καταστάσεις.
Στο δεύτερο βιβλίο του η τέλεια καταιγίδα φτάνει στην Ελλάδα, οδηγώντας στην κατάρρευση της οικονομίας, στους κατοπινούς ανεπαρκείς χειρισμούς, στις ατελείωτες διασκέψεις... Πέραν από αυτά, όμως, και ως απόσταγμα της πείρας του Κασκαρέλη από τα διάφορα πόστα που ανέλαβε και τις θέσεις που κάλυψε, το βιβλίο μιλά για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τις κατοπινές προσπάθειες της Τουρκίας να διαγράψει την ίδια πορεία, την κλιματική κρίση, την ΑΟΖ και πολλά ακόμη καίρια θέματα.
Η μεγάλη επιστροφή (εκδ. Παπαδόπουλος) του Αλέξη Πατέλη
Ο Αλέξης Πατέλης διετέλεσε Προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού από το 2019 ως το 2024. Στο βιβλίο του καταγράφει τις προσπάθειες της συγκεκριμένης κυβέρνησης να απομακρύνει τη χώρα από την άσχημη εικόνα των μνημονιακών χρόνων, με στόχο την επανάκτηση της αξιοπιστίας και της σταθερότητας.
Μια ζωντανή αφήγηση που καλύπτει και την πανδημία, την εισβολή της Ουκρανίας και διάφορες άλλες κρίσεις, με προσωπικό τόνο αλλά και διάθεση αντικειμενικότητας.
Τέμπη 57 – Η ιστορία ενός προαναγγελθέντος εγκλήματος (εκδ. Τόπος) του Ξενοφώντα Κοντιάδη
Μια λεπτομερής καταγραφή της υπόθεσης του δυστυχήματος των Τεμπών, που φτάνει ως τα σκοτεινά σημεία της. Πώς ο διορισμός ενός σταθμάρχη που δεν πληρούσε τα κριτήρια για τη θέση του, οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης, η αλλοίωση του τόπου του εγκλήματος και τόσες άλλες εξελίξεις πυροδότησαν τις μαζικότερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών, οδηγώντας καταλυτικά στην κατάρρευση της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στη δικαιοσύνη;
Από τον Ξενοφώντα Κοντιάδη, καθηγητή πανεπιστημίου και δικηγόρο, που συχνά τοποθετείται μέσω του συγγραφικού του έργου, αλλά και πέρα από αυτό, πάνω σε θέματα της πολιτικής επικαιρότητας.
Εθνικός Διχασμός – Οι επιπτώσεις στους θεσμούς και στην πολιτική κουλτούρα (εκδ. Πατάκη) του Ευάνθη Χατζηβασιλείου
Με δυο λόγια πολλοί μπορούν (;) να περιγράψουν τον Εθνικό Διχασμό, την πολιτική κρίση που προέκυψε από τη σύγκρουση μεταξύ του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου για την ένταξη της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η μελέτη του ακαδημαϊκού Ευάνθη Χατζηβασιλείου, όμως, προχωρά σε βάθος, μιλώντας για θέματα που συζητιούνται ως σήμερα και ίσως αποτελούν ταμπού για κάποιους. Ποιο ιστορικό αποτύπωμα άφησε ο Διχασμός; Ήταν ένας εμφύλιος ή όχι; Ποιος ήταν ο «πραγματικός» νικητής και πώς αντανακλούν τα γεγονότα στο σήμερα;
Για την αναπαραγωγή – Ιδεολογία και ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους (μτφρ. Τάσος Μπέτζελος, εκδ. Εκτός γραμμής) του Λουί Αλτουσέρ
Ο Λουί Αλτουσέρ ανανέωσε καθοριστικά τη μαρξιστική σκέψη στον απόηχο του Μάη του ‘68, προσεγγίζοντας την ταξική πάλη και τον ιστορικό υλισμό μέσω της οδού του δομισμού.
Η συγκεκριμένη, πολύ προσεγμένη έκδοση παρουσιάζει αναλυτικά το σύστημα σκέψης του φιλοσόφου, τις θέσεις του για τους τρόπους παραγωγής και αναπαραγωγής, το κράτος και τους μηχανισμούς του, τη φιλοσοφία και την ιδεολογία.
* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
