Για τη μελέτη του Γιώργου Κόκκινου «Η ευγονική δυστοπία – Διαδρομές ιδεών» (εκδ. Θίνες).

Της Ουρανίας Γεωργοπούλου

Ξεκινώντας από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου «Η ευγονική δυστοπία – Διαδρομές ιδεών» του Γιώργου Κόκκινου, στέκεται κανείς στο συγκλονιστικό παράθεμα: «Τα κληρονομικώς βεβαρημένα άτομα, όπως οι παρανοϊκοί, οι πνευματικώς καθυστερημένοι, οι σχιζοφρενείς, οι επιληπτικοί, οι φορείς μεταλλαχθέντων γονιδίων, οι αθεράπευτοι αλκοολικοί, οι προχωρημένοι τοξικομανείς και άλλοι, θα πρέπει να υποβάλλονται σε στείρωση. Η φυσική επιλογή, η στείρωσις και η ευθανασία είναι ορθές εφόσον συνδυάζουν σοβαρές νομικές εγγυήσεις, υπεύθυνο ιατρικό έλεγχο και βιολογικώς ηθική βάση». Αυτό δεν έχει ειπωθεί σε ένα μακρινό παρελθόν αλλά, δυστυχώς, είναι οι σημερινές απόψεις της Χρυσής Αυγής, όπως δημοσιεύονται σε ιστοσελίδα της σχετική με την οικολογία! Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η έννοια της ευγονικής βρίσκεται πάλι στο προσκήνιο. Η κατακλυσμιαία κατάκτηση γενετικής γνώσης και τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια είναι βέβαιο ότι περιπλέκει άμεσα τα βιοηθικά διλήμματα που ήδη έχουν τεθεί, κυρίως με τη χρήση της ευγονικής κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Για το βιβλίο του Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου «Μετά το 1922 – Η παράταση του διχασμού» (εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Αυτό το βιβλίο «χρησιμοποιεί» τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Όχι, μην πάει ο νους σας στο κακό. Το αντίθετο. Η ιστορία της παράτασης του Διχασμού του 1922, όπως αυτή καταγράφεται από τον συγγραφέα, χρησιμοποιείται με τέτοιο τρόπο ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα και βαθύτερα τα προβλήματα που η χώρα αντιμετωπίζει ακόμη και σήμερα.

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Γάββαρη «Το δέντρο με τις λέξεις» (Οι Εκδόσεις των Φίλων).

Της Φωτεινής Βασιλοπούλου

Στο πιο πρόσφατο ποιητικό του βιβλίο Το δέντρο με τις λέξεις ο ποιητής Γιώργος Γάββαρης υπό την έκδηλη επιρροή της ολιγόστιχης φόρμας, μετά από την πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή χαϊκού Χωματόσποροι, εκφράζει λακωνικά, με σεμνότητα την εσωτερική του ανάγκη να ψαύσει τις αγωνίες, τις εμπειρίες, τα όνειρα, τους εφιάλτες του με ένταση ελεγχόμενη, τόνο χαμηλό, κάποιες φορές σαν ψίθυρο, θρόισμα φύλλων.

Για τη συλλογή διηγημάτων του Θωμά Ψύρρα «Θα βοσκήσω το μαύρο» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Νίκου Ξένιου

Ο Θωμάς Ψύρρας έχει καθιερώσει μια νέα εκδοχή ελληνικότητας που αντλεί την εικονοπλασία της από τον βιωμένο χώρο της ιδιαίτερης πατρίδας και από τα κιτάπια της παιδικής ηλικίας. Ο γηραιός αφηγητής του Μαράν Αθά έχει συγκρουσθεί, ως νεαρός δόκιμος, με τη θρησκευτική εξουσία και έχει πλάσει το ιδιόλεκτό του με τα υλικά της γυναικείας αφήγησης στα χωριά του Κισσάβου γύρω στο τέλος του 19ου αιώνα. Στην ίδια αφηγηματική, θεματική και ιδεολογική γραμμή κινείται και η συλλογή διηγημάτων Θα βοσκήσω το μαύρο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Εδώ οι αφηγήσεις γίνονται εις επήκοον άλλων, μετατρεπόμενες σε ένα ιδιότυπο είδος απολογητικής δημηγορίας. Το ακροατήριο αλλάζει από διήγημα σε διήγημα: χωρίς όμως να παρεμβαίνει, απλά προσδίδοντας στο αφήγημα συγκεκριμένη πολιτική υφή.

Για τη συλλογή διηγημάτων του Θοδωρή Γκόνη «Εφτά λευκά πουκάμισα» (εκδ. Άγρα).

Της Διώνης Δημητριάδου

Ποια είναι η ιδιότητα του Θοδωρή Γκόνη; Ποια η σημαντική πληροφορία που σαν ταυτότητα σημαίνει, δηλαδή δείχνει ποιος είναι και τι είναι; Γράφει λόγια για τραγούδια. Στο ελάχιστο βιογραφικό σημείωμα που συνοδεύει το βιβλίο είναι η πληροφορία που από μόνη της τα λέει όλα. Η γραφή, ο λόγος, το τραγούδι. Η γραφή του Θοδωρή Γκόνη είναι γήινη, μυρίζει χώμα της πατρίδας και ζεστό ψωμί από τα χέρια της μάνας. Και ανοίγεται, όσο μπορεί, να φτάσει να αγγίξει τους άλλους, που χρόνια τώρα πολλά δεν είναι πια εδώ.

Για το μυθιστόρημα του Κώστα Λογαρά «Τα πουλιά με το μαύρο κολάρο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Μαρίας Στασινοπούλου

«Κράζουνε τα πουλιά. Η φωνή καρφώνεται σα σφίνα στο στομάχι. […] Δε μπορώ να κυμηθώ. Γίνονται γύπες και κοράκια. Όσο κι αν τα διόχνω, η εικόνα του Στρατή είναι καρφομένη στο μυαλό. Με παρακολουθεί. Ακούω το γέλιο. Τα πουλιά με το μαύρο κολάρο στο λαιμό με κρατάνε ξάγρυπνο» σημειώνει ανορθόγραφα στο τεφτέρι του ο Μαρίνος Τριάντης, «πρώην ισοβίτης, πρώην ποινικός, πρώην έγκλειστος στις φυλακές» αποφυλακισμένος πρόσφατα και εγκατεστημένος σε μιαν εγκαταλελειμμένη πολυκατοικία, σε δρόμο απόμερο, κοντά στο λιμάνι της Πάτρας. Αυτά τα πουλιά του θανάτου και της δυστυχίας μπαινοβγαίνουν συχνά στο μυαλό του και στις σελίδες του βιβλίου. Πέρα από τα πουλιά του θανάτου, κάποιο σκυλί συμπληρώνει συχνά το ανθρώπινο τοπίο.  

Για την ποιητική συλλογή του Βασίλη Ζηλάκου «Νερά γελούνε» (εκδ. Σαιξπηρικόν).

Της Έλσας Κορνέτη

Στιγμές αργής και γρήγορης ζωής. Ένας κόσμος νευρωτικός που δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί την υστερία του και την απώλεια της στιγμής. Αποθηκεύει ασταμάτητα εικόνες φωτογραφίζοντας με το κινητό του για να μη χαθεί η στιγμή. Το αληθινό χωνεύεται μέσα στο κατασκευασμένο, όπως και το κατασκευασμένο χωνεύεται μέσα στο αληθινό. Όμως είναι το αληθινό μάτι που βλέπει όταν η τεχνολογία απλώς ρηχά και επιφανειακά, κυρίως ανυπόμονα, κοιτάζει.

Για το μυθιστόρημα της Ιφιγένειας Σιαφάκα «Λευκό από χτες» (εκδ. Σμίλη).

Της Χρύσας Φάντη

Αγαπητέ μου Φρανκ, έξω χιονίζει πάλι σαν υπόσχεση ακατάπαυστα, κι όλα θα γίνουν κρύσταλλο σε λίγο· […] Προσωπικά, δεν έχω άλλον τρόπο να συγυρίσω την αναστάτωση εδώ, κι έτσι, σας γράφω. Βλέπετε, κάνει πάνω από τρεις μήνες ένα άγριο χιόνι εδώ πέρα, γεμάτο χνούδι τρυφεράδας […]

Η Ιφιγένεια Σιαφάκα στο δεύτερο, κατά χρονολογική σειρά έκδοσης, μυθιστόρημά της Λευκό από χθες (έχει προηγηθεί Το τραγούδι του λύγκα), υιοθετεί την θεατρογενή αμεσότητα της απεύθυνσης σε συνδυασμό με τη ζωντάνια της πρωτοπρόσωπης αφήγησης για να μας διηγηθεί μια ιστορία απλή και ταυτόχρονα εξαιρετικά σύνθετη και σπαραχτική.

Για το βιβλίο της Καλλιόπης Εξάρχου «Δημήτρης Δημητριάδης – Το θέατρο του Ανθρωπισμού» (εκδ. Σοκόλη).

Του Θωμά Συμεωνίδη

Για τον Δημήτρη Δημητριάδη δεν χρειάζονται συστάσεις. Ωστόσο, έχουμε ανάγκη από μελέτες πάνω στο έργο και τη σκέψη του. Σε αυτήν την κατεύθυνση εγγράφεται το βιβλίο της Καλλιόπης Εξάρχου, αναπληρώτρια καθηγήτρια θεατρολογίας στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ, με τίτλο Δημήτρης Δημητριάδης – Το θέατρο του Ανθρωπισμού.

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «Παγανιστικές δοξασίες της θεσσαλικής επαρχίας» (εκδ. Αντίποδες).

Του Κώστα Δρουγαλά

Οι Παγανιστικές δοξασίες της θεσσαλικής επαρχίας είναι το πρώτο βιβλίο του Λαρισαίου Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (1984). Πρόκειται για μία συλλογή διηγημάτων που θα την κατατάσσαμε στη λογοτεχνία του φανταστικού, ή, αν θέλαμε να προσδώσουμε έναν όρο περισσότερο κατάλληλο, θα επιλέγαμε τον «λαογραφικό τρόμο». Η συλλογή χωρίζεται σε 4 ενότητες: «Βλαχοχώρια», «Καραγκουνοχώρια», «Δρακοχώρια», «Οι πόλεις του κάμπου», και όπως δηλώνεται και στον τίτλο του βιβλίου, οι υπερφυσικές ιστορίες του Τσαπραΐλη αφορούν στις θεσσαλικές περιοχές – παρότι τα χωριά της Λάρισας και της Καρδίτσας στην πραγματικότητα λειτουργούν ως ψευδότοποι, αφού στη θέση τους θα μπορούσε να υπάρχει οποιοδήποτε χωριό, οποιασδήποτε γεωγραφικής περιοχής της ελληνικής υπαίθρου.

Για το μυθιστόρημα του Κώστα Καβανόζη «Τυχερό» (εκδ. Πατάκη).

Του Διονύση Μαρίνου 

Ο Όρσον Γουέλς συνήθιζε να λέει πως οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ποτέ τη δικαιοσύνη όσο ζουν και το μόνο που συναντούν είναι καλή ή κακή τύχη. Προφανώς, για τα γυρίσματα των συμπτώσεων ή την τυχαιότητα των στιγμών ουδείς μπορεί να είναι βέβαιος. Συχνάκις, η μεταφορά από τη μια κατάσταση στην άλλη μοιάζει με αντιβούισμα αόρατου μηχανισμού, του οποίου οι ιμάντες κινούνται από κάποιο αόρατο χέρι για άδηλους σκοπούς. Αυτό, όμως, που η πραγματικότητα δεν επιδιώκει να αποδώσει με τρόπο καταφανή και πειστικό ή αρκετές φορές αρνείται πεισματικά να προσφέρει (ας μην ξεχνάμε τους αποτυχημενάκηδες που έλεγε και ο Κωστής Παπαγιώργης), έρχεται η λογοτεχνία να αποκαταστήσει δίχως, μάλιστα, τη διάθεση να μεταστρέψει τα γεγονότα – απλώς να τα κατανοήσει. Το μυθιστόρημα του Κώστα Καβανόζη Τυχερό (εκδ. Πατάκη) θέτει εξαρχής δύο ζητήματα προς διερεύνηση. Με τέτοιο τρόπο –μάλιστα– που η απάντησή τους καθίσταται αναγκαία για να μπορέσει κανείς να παρασυρθεί από το ευέλικτο μίγμα του βιβλίου.

Για τη συλλογή διηγημάτων της Τασούλας Τσιλιμένη «Το κουμπί – και άλλες ιστορίες» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Κώστα Δρουγαλά

Το Κουμπί είναι η πρώτη συλλογή διηγημάτων της Τασούλας Τσιλιμένη, παρότι η συγγραφέας είναι γνωστή στον εκδοτικό χώρο εδώ και μία εικοσιπενταετία, με βιβλία τόσο παιδικά όσο και παιδαγωγικά. Η συλλογή αποτελείται από 13 ιστορίες που σχετίζονται με τη ζωή στην ύπαιθρο· κοινό γνώρισμα των διηγημάτων της συλλογής είναι η απώλεια, ο θάνατος, που βρίσκεται είτε στο προσκήνιο είτε στο φόντο της ιστορίας.

Για το βιβλίο του Ian Kershaw «Στην κόλαση των δύο πολέμων – Ευρώπη, 1914-1949» (μτφρ. Ελένη Αρσενίου, εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Για τη νουβέλα του Δημήτρη Φύσσα «Μουσείο λαογραφίας» (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Δημήτρης Φύσσας ξεκινά πάντα με προκλητικά θέματα, αφού πιάνει μια ακραία πτυχή και την αισθητοποιεί. Συχνά το τελικό αποτέλεσμα βέβαια υστερεί, γιατί η βασική ιδέα δεν ολοκληρώνεται με λογοτεχνικό αποτέλεσμα. Αλλά ό,τι έχω διαβάσει έχει ένα είδος τσαγανού, μια φιλοδοξία, μια τολμηρή εισβολή στο κατεστημένο σώμα της λογοτεχνίας. Έστω κι αν υπάρχουν επιφυλάξεις για την αισθητική επένδυση, ο συγγραφέας πιάνει μια αιρετική άκρη και πετά προκλητικά μέσα της τον αναγνώστη.

Για το βιβλίο του Patrick Guyomard «Για την παιδική σεξουαλικότητα» (μτφρ. Κωνστάνς Αθανασιάδου, Ελένη Ζησοπούλου-Τσακυράκη, Σοφία Λεωνίδη, Βίκυ Μαλισόβα-Χατζοπούλου, Ελίζα Νικολοπούλου Νίκος Παυλάτος, εκδ. Γαβριηλίδης).

Της Μαριάνθης Καλατζή

Το βιβλίο Για την Παιδική Σεξουαλικότητα αποτελεί μια συλλογή κειμένων του Πατρίκ Γκιγιομάρ μεταφρασμένων για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. Παρά τη χρονολογική απόσταση που μεσολαβεί στη συγγραφή των κεφαλαίων (2003-2015) το βιβλίο εκλαμβάνεται ως ενιαίο έργο, καθώς οι συνδέσεις ανάμεσα στις θεματικές είναι ισχυρές, ενώ ο ενιαίος συλλογισμός γύρω από τον οποίο δομούνται τα κείμενα καθιστά τον λόγο ρέοντα, τη σκέψη συνεχή.

Για το μυθιστόρημα του Paul Auster «Το βιβλίο των ψευδαισθήσεων» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Βέη

Το πρόσωπο υφίσταται και ως απουσία. Ακόμη και ως αυτο-διαγραφή του. Ή ως αυτο-ακύρωσή του. Άλλωστε τίποτε δεν του εξασφαλίζει εξ ορισμού την ακέραιη διατήρηση της ίδιας του της εικόνας. Ιδίως ενώπιον αδιάφορων κατά κανόνα τρίτων. Υπάρχει δηλαδή για να χαθεί οριστικά (;). Η πιθανή επανεμφάνισή του στις αρένες του βίου είναι κατ’ εξοχήν υπόθεση της λογοτεχνίας των υψηλών αποστάξεων. Η επαναφορά στη ζωή αντιστοιχεί λίγο πολύ στη θριαμβική επανεκκίνηση εκείνου του περιώνυμου Λαζάρου στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον (ια’ 1-45). Έχω βεβαίως κατά νουν κι εκείνον τον αποφασιστικό χαρακτήρα του Ναθάνιελ Χόθορν, ο οποίος εξαφανίζεται για είκοσι ολόκληρα χρόνια από προσώπου Γης, για να αποδειχθεί, στο τέλος της αφήγησης, ότι εξακολουθεί να ζει πράγματι ως ένα αυστηρά απόκρυφο, διαυγές ον, στην άλλη άκρη του δρόμου, όπου βρίσκεται το σπίτι του και η υπόλοιπη οικογένειά του.

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Βαρθαλίτη «Κάνθαροι και άλλα ποιήματα» (εκδ. Παρασκήνιο - Δίθυρον).

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Από τους ποιητές μας των τελευταίων δεκαετιών, κανείς δεν συνδέθηκε τόσο στενά με τη συμβολιστική παράδοση, όσο ο Γιώργος Βαρθαλίτης. Δεινός μεταφραστής του Έ. Α. Πόε, του Στέφαν Γκεόργκε, του Πωλ Βαλερύ, δοκιμιογράφος με εντυπωσιακή εποπτεία των ευρωπαϊκών γραμμάτων και κριτικός με οξύνοια και ευαισθησία ιδιότυπη, ο Βαρθαλίτης στα πρώτα του ποιητικά βιβλία συχνά είναι σαν να ξαναπιάνει ένα νήμα που από τον Μεσοπόλεμο ή, το αργότερο, από κάποια σπάνια μαλλαρμικά ξεστρατίσματα ενίων μεταπολεμικών, έμοιαζε αφανές ή και κομμένο οριστικά.

Για το μυθιστόρημα του Ivan Jablonka «Λετισιά – ή το τέλος των ανδρών» (μτφρ. Χαρά Σκιαδέλλη, εκδ. Πόλις).

Του Διονύση Μαρίνου

Για τη νουβέλα του Αχιλλέα Κυριακίδη «Σώμα» (εκδ. Πατάκη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Σκέφτομαι τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους διαβάζεται η καινούργια νουβέλα του Αχιλλέα Κυριακίδη. Κι έπειτα, εκτιμώντας το μέγεθος του κειμένου (η ιστορία εκτείνεται σε μόλις σαράντα τρεις σελίδες), σκέφτομαι την αξία της γραφής, στη σύντομη, περιεκτική εκδοχή της, ιδίως όταν αναμετράται με ένα θέμα τουλάχιστον πρωτότυπο, αν όχι ιδιαίτερο και μοναδικό στον τρόπο της προσέγγισής του από τον συγγραφέα. Από τον τρόπο της εξιστόρησης πηγάζει και η δυνατότητα της πολλαπλής ανάγνωσης.

1917 - Ο αντίκτυπος της Οκτωβριανής επανάστασης σε πέντε λογοτεχνικά βιβλία.

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Για το βιβλίο του Razmig Keucheyan «Αριστερό Ημισφαίριο – Μια χαρτογραφία της νέας κριτικής σκέψης» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Angelus novus).

Του Θωμά Συμεωνίδη

Για τον συγκεντρωτικό τόμο με κείμενα του Αναστάση Βιστωνίτη «Κάτω από την ίδια στέγη» (εκδ. Κίχλη).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Η κοινότητα των αναγνωστών είχαμε ήδη μια πρώτη επαφή με τα κείμενα του ποιητή, πεζογράφου, δοκιμιογράφου, μεταφραστή Αναστάση Βιστωνίτη, τα οποία παρουσιάζονται τώρα συγκεντρωμένα στον τόμο υπό τον τίτλο Κάτω από την ίδια στέγη, καθώς συναντηθήκαμε με αυτά κατά τη δημοσίευσή τους σε περιοδικές και σε αυτοτελείς εκδόσεις: στην εφημερίδα «Το Βήμα»και στο ΒΗmagazino, στα περιοδικά Ο αναγνώστης και Φρέαρ, στο βιβλίο του Βιστωνίτη Φάσματα φθοράς (1994), ή στον τόμο SANTE: Δεκαπέντε συγγραφείς και ένα μυθικό τσιγάρο (1998), ή ακόμα στο φυλλάδιο της έκθεσης «Amour Amour / Ανδρέας Εμπειρίκος 2001: Εκατό χρόνια από τη γέννησή του» (2001-2002), επίσης στο αγγλόφωνο περιοδικό 91st Meridian, όπως άλλωστε υπενθυμίζουν και σχετικές παρακειμενικές σημειώσεις στο ανά χείρας βιβλίο.

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γκρεγκ Τζάκσον «Άσωτοι» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Αντίποδες).

Του Νίκου Ξένιου

The worst part of a trip, we can all agree, is the moment you have come down enough to realize you are not down all the way.
Greg Jackson

Στο πρώτο του βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων Άσωτοι (δεξιοτεχνικά μεταφρασμένο από τον Παναγιώτη Κεχαγιά), ο κατά το ήμισυ εβραϊκής καταγωγής Γκρεγκ Τζάκσον επιτυγχάνει μια γλώσσα που προδίδει επιρροές από τον ψυχολογικό ρεαλισμό των προηγούμενων δεκαετιών, την Αν Μπήτι, τον Ίαν Μακ Γιούαν και τον Ντέιβιντ Φόστερ Ουάλας. Λάτρης του σινεμά του Σορεντίνο και της λογοτεχνίας του Ρομπέρτο Μπολάνιο, του Τζόζεφ Κόνραντ και του Σόουλ Μπέλοου, ο Τζάκσον γράφει ένα τολμηρό βιβλίο που σατιρίζει τη ζωή της αμερικανικής ελίτ, με μαύρο, καταλυτικό χιούμορ και έντονη ευαισθησία στη διαγραφή των ατομικών χαρακτηριστικών: οι χαρακτήρες του πλησιάζουν τα σαράντα, είναι μορφωμένοι, αντιπαθητικοί και σνομπ απόφοιτοι κολεγίων, κινηματογραφιστές, αρχιτέκτονες, συγγραφείς και τενίστες της Ανατολικής Ακτής που αποζητούν τη νοηματοδότηση της ζωής τους με κάποια πνευματικότητα καταρρίπτοντας την τετριμμένη ηθική.

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ελισάβετ Χρονοπούλου «Ο έτερος εχθρός» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Για το μυθιστόρημα του John Williams «Αύγουστος» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου Λαμπράκου

Για την ποιητική συλλογή του Σταύρου Σταυρόπουλου «So long, Marianne – Ποιήματα στη Μαρία» (εκδ. Σμίλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

ένα όραμα αιωνιότητας
[Θέλω να πω, απλώς, ότι η αγάπη ζει χωρίς γραμματική εκεί που η μετοχή είναι απεριόριστη.]

Με αυτά τα λόγια θα ολοκληρώσει ο Σταύρος Σταυρόπουλος την πρόσφατη ποιητική του συλλογή, δίνοντας έτσι με τον πλέον περιεκτικό και λιτό τρόπο το νήμα, που θα μας οδηγήσει στον λαβύρινθο της αγάπης και του έρωτα. Και, ναι, αυτό το δίνει στο τέλος του λόγου του, ίσως για να υπογραμμισθεί η προσωπική ανάμειξη του αναγνώστη στο σύμπαν της γραφής, ως επεξεργασία πλέον της ποίησης που ήδη διαβάστηκε. Με άλλα λόγια, από δω και στο εξής η πορεία είναι η μοναχική του καθενός (όπως και του ποιητή άλλωστε) προς την ατομική βίωση του θαύματος της αγάπης. Άλλωστε, παραθέτει ο ποιητής εισαγωγικά τα λόγια του T.S. Elliot Αυτές είναι λέξεις ιδιωτικές που απευθύνονται σε σένα δημόσια. Από τη στιγμή που ο ιδιωτικός κόσμος ανοίγει μια χαραμάδα στο δημόσιο τοπίο, αρχίζει και η συμμετοχική παρέμβαση του αποδέκτη αυτού του λόγου, που πλέον δεν είναι μόνον το πρόσωπο το ένα αλλά όλα τα πρόσωπα που αγγίζουν αναγνωστικά τον λόγο. Ή, για να το πούμε αλλιώς, από τη στιγμή που παύει το ιδιωτικό να περιφρουρεί τον χώρο του, αρχίζει η ποίηση. Και για τον δημιουργό και για τον αναγνώστη/κοινωνό.

Για το μυθιστόρημα του Thomas Mann «Το μαγικό βουνό» (μτφρ. Θόδωρος Παρασκευόπουλος, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Βαγγέλη Γραμματικόπουλου

Το Μαγικό βουνό (1924) είναι ένα βιβλίο που «ξεπέρασε τα όρια που είχε θέσει ο συγγραφέας του τόσο από την άποψη της έκτασης όσο και από την άποψη του πνεύματος». Αυτή την κρίση διατύπωσε ο νομπελίστας Τόμας Μαν για το άνω των χιλίων σελίδων μυθιστόρημα που ξεκίνησε αρχικά ως μια κωμική συνέχεια της πολυδιαβασμένης νουβέλας του Θάνατος στη Βενετία και αναδείχθηκε ως ένα από τα αντιπροσωπευτικότερα δείγματα αποτύπωσης όχι απλώς του γερμανικού αλλά συνολικότερα του ευρωπαϊκού πνεύματος στη λογοτεχνία. Ανάμεσα στις γραμμές του ανακλώνται οι βασικές καταστατικές αρχές, από την κλασική αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, που απέδωσαν σε αυτή την ήπειρο την πνευματική της υπόσταση, καθώς και οι κυριότερες αντικρουόμενες ιδέες που τη συνέστησαν. Το Μαγικό βουνό έρχεται στο τέλος μια μακριάς ευρωπαϊκής πορείας, σαν δίαυλος ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, στην πιο κρίσιμη στιγμή της ιστορίας της, τον όλεθρο του παγκοσμίου πολέμου, να καταδείξει την αυτοκαταστροφική της τάση. Το μνημειώδες αυτό έργο επανέρχεται με νέα ελληνική έκδοση από τη σειρά των μεγάλων αφηγήσεων των εκδόσεων Μεταίχμιο (Φεβρουάριος 2017) στην ηρωική μετάφραση του Θόδωρου Παρασκευόπουλου από την πρώτη έκδοση του Εξάντα το 1995.

Για το βιβλίο της Αθηνάς Ανδρουτσοπούλου «Ταξίδια με τη μαμά» (σύνθεση εικονογράφησης Ρ.Κ., εκδ. Λιβάνης).

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Για τη μελέτη του Πέτρου Ι. Φιλίππου-Αγγέλου «Πέτρος Αν. Φουρίκης – Ο Σαλαμίνιος αρχαιολόγος, ιστορικός, λαογράφος, γλωσσολόγος (1878-1936)» (εκδ. ΑΩ).

Της Διώνης Δημητριάδου

Για το μυθιστόρημα του Μιχαήλ Μπουλγκάκωφ «Λευκή φρουρά» (μτφρ. Ελένη Μπακοπούλου, εκδ. Ερατώ).

Του Νίκου Ξένιου

Στις 29 Ιουνίου 1917, τρεις μήνες μετά το ξέσπασμα της Ρωσικής Επανάστασης, η Ουκρανία διακηρύσσει την αυτονόμησή της από τη Ρωσία. Μετά από τη συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ ξεκινά μια διετία αναρχίας για την Ουκρανία. Το Κίεβο περνά από τα χέρια των Γερμανών στα χέρια των Ουκρανών εθνικιστών του Σιμόν Πετλιούρα και η Ουκρανία υφίσταται μια προσωρινή επαναστατική κυβέρνηση. Όταν οι Γερμανοί την καταλαμβάνουν, κατά τη διάρκεια της «κυβέρνησης-μαριονέτας» των Λευκών και μετά την ήττα και αποχώρηση των Γερμανών, ο Πετλιούρα εξακολουθεί να αντιτίθεται στους Σοβιετικούς. Το 1925 ο Μιχαήλ Μπουλγκάκωφ (1891-1940), που έχει τη ρετσινιά του «αντισοβιετικού» από τη λογοκρισία του Κόμματος και αναγκάζεται να δουλέψει ως βοηθός σκηνοθέτης στο Θέατρο Τεχνών της Μόσχας, αρχίζει να δημοσιεύει σε συνέχειες, στο βραχύβιο περιοδικό «Rossiya», τη Λευκή Φρουρά του.

Για το βιβλίο του China Miéville «Οκτώβρης – Η Ιστορία της Ρώσικης Επανάστασης» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Μεταίχμιο).

Τα βιβλία που έχουν γραφεί για την Οκτωβριανή Επανάσταση είναι πάρα πολλά. Στο παράρτημα μάλιστα του παρουσιαζόμενου εδώ βιβλίου, ο συγγραφέας μάς παραδίδει ορισμένες ακόμη προτάσεις από τη διεθνή βιβλιογραφία, ενώ και ο μεταφραστής Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης, ο οποίος έχει μεταφράσει πολλά βιβλία που αφορούν τον υπαρκτό σοσιαλισμό, καταθέτει τις δικές του προτάσεις από την ελληνική βιβλιογραφία.

Για το βιβλίο του Massimo Recalcati «Τα χέρια της μητέρας – Επιθυμία, φαντασιώσεις και κληρονομιά της μητέρας» (μτφρ. Χρήστος Πονηρός, εκδ. Κέλευθος).

Της Κλημεντίνης Βουνελάκη

Με το οιδιπόδειο σύμπλεγμα στον πυρήνα της ψυχαναλυτικής σκέψης, το αίνιγμα της Σφίγγας θα επανέρχεται ολοένα για να βρει τη λύση του. Από την ανακάλυψη της παιδικής σεξουαλικότητας το 1905 από τον Φρόυντ, που ήταν επανάσταση και σκάνδαλο μαζί, ως τις μέρες μας, πλήθος ψυχαναλυτών έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τη λειτουργία του ψυχισμού. Οι ανασκαφές στον αθέατο χώρο της ψυχής αναζητούν το πρώιμο ψυχικό τραύμα και, με άλλα λόγια, την αρχή των πραγμάτων.