his bloody project700

Για το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ «Το ματωμένο του έργο» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Μπονάνου

Κάστρο του Ινβερνές, πρωτεύουσας των σκοτσέζικων Χάιλαντς, 1869. Ο δεκαεπτάχρονος Ρόντερικ Μακρέι βρίσκεται στη φυλακή, όπου, εν όψει της δίκης του και κατόπιν παρότρυνσης του δικηγόρου του, συγγράφει τα απομνημονεύματά του, στα οποία ομολογεί χωρίς καμία απολύτως περιστροφή τη δολοφονία τριών ανθρώπων. Ύστερα από μια τέτοια παραδοχή, τι θα μπορούσε να σταθεί ανάμεσα σε αυτόν και την αγχόνη του νόμου;

Η δίκη παίρνει μεγάλες διαστάσεις και τραβά την προσοχή σύσσωμης της κοινής γνώμης και των εφημερίδων της εποχής. Η πρωτόγνωρη αγριότητα του εγκλήματος και η φημολογούμενη ξεκάθαρη ανάληψη της ευθύνης από τον συλληφθέντα κατηγορούμενο, ανήλικο γιο ενός καλλιεργητή μισθωμένης γης, έχει εξάψει τα εκδικητικά πάθη αλλά και τη φαντασία κοινού και δημοσιογράφων, που παρακολουθούν αμφότεροι με κομμένη την ανάσα την εξέλιξη της δίκης. Το πραγματικό δίλημμα όμως δεν αφορά την καθαυτή διάπραξη των φόνων, την απαιτούμενη απόδειξη της ενοχής του κατηγορουμένου και την επακόλουθη ποινή που προβλέπει, αλλά την ίδια τη δυνατότητα καταλογισμού σε έναν δράστη ο οποίος εμφανίζεται αμετανόητος και ατάραχος – και κατά συνέπεια πιθανώς διαταραγμένος.

Ο Μπερνέτ μετουσιώνει την ατέρμονη μάχη ανάμεσα στις παραδεδομένες αξίες και το παγιωμένο σύστημα αντιλήψεων και το διαρκές αίτημα της υπέρβασής τους υπό το πρίσμα της νέας γνώσης, των κοινωνικών μετατοπίσεων και της αλλαγής των νοοτροπιών.

Αξιοποιώντας ευφάνταστα τη συνθήκη που μεταγράφει μια υπαρκτή μαρτυρία από τα αρχεία της πόλης του Ινβερνές, το συγγραφικό τέχνασμα του Μπερνέτ προσδίδει αληθοφάνεια και χαρίζει στην ήδη καλοστημένη ιστορία του ένα βαθύτερο επίπεδο ταύτισης και φόβου για την τύχη του ήρωα. Στην ειλικρινή, απέριττη και χαρισματικά δοσμένη αφήγησή του, ο Ρόντερικ περιγράφει με τα πιο αδρά χρώματα τις συνθήκες ζωής σε αυτή την απομακρυσμένη γωνιά της τόσο ιδιοσυγκρασιακής πατρίδας του: τον επίμονο μόχθο των ενοικιαστών (της πεισματικά άγονης) καλλιεργήσιμης γης που παλεύουν για να εξασφαλίσουν απλώς τα απολύτως απαραίτητα για τη διαβίωσή τους· την απαιτούμενη υποταγή σε κάποιους κανόνες που δεν αναφέρονται πουθενά και που υπακούν αποκλειστικά στη λογική της διατήρησης της καθεστηκυίας τάξης και τη διαιώνιση της ανισότητας· τέλος, τη σφοδρότητα και τις ολέθριες συνέπειες που μπορεί να έχει σε μια μικρή κοινότητα μια σύγκρουση με έναν εκπρόσωπο –έστω και της χαμηλότερης βαθμίδας– των δομών της φεουδαρχικής εξουσίας.

Αυτά για το σκηνικό. Όμως η απόφαση στο δικαστικό αυτό θρίλερ οφείλει να παρθεί σε μια διανοητική σφαίρα την οποία αδυνατεί να συλλάβει σε όλος της το εύρος το μεγαλύτερο μέρος του ακροατηρίου που παρακολουθεί τη δίκη, για τον απλό λόγο πως ξεφεύγει των ορίων της κατανόησής του και εισέρχεται στα –ακόμα και σήμερα τόσο υποκειμενικά– χωράφια της εγκληματολογικής ανθρωπολογίας: μιας επιστήμης που έκανε τότε τα πρώτα της βήματα, κουβαλώντας ήδη στη φαρέτρα της τις πρώτες λανθασμένες βεβαιότητές της. Η επιτυχία του Μπερνέτ είναι πως αντιλαμβάνεται τη σημασία που έχει όλο αυτό και μετουσιώνει μέσα από την ιστορία του την ατέρμονη μάχη ανάμεσα στις παραδεδομένες αξίες και το παγιωμένο σύστημα αντιλήψεων και το διαρκές αίτημα της υπέρβασής τους υπό το πρίσμα της νέας γνώσης, των κοινωνικών μετατοπίσεων και της αλλαγής των νοοτροπιών, που οφείλουν να έχουν άμεσο αντίκτυπο στη νομοθεσία και τον τρόπο που οριοθετεί η κοινωνία το αποδεκτό και αντιμετωπίζει το παραβατικό – και όλα αυτά με το μεγαλύτερο διακύβευμα: ένα παιδί καθισμένο στο εδώλιο.

Το βιβλίο κέρδισε δικαιωματικά μια υποψηφιότητα για το φετινό βραβείο Booker. Η μετάφραση της Χίλντας Παπαδημητρίου τίμησε το πρωτότυπο, αποδίδοντας εμφατικά τις αποχρώσεις του λόγου των πρωταγωνιστών του Μπερνέτ.

* Ο ΜΑΝΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ είναι επιμελητής και συγγραφέας.

altΤο ματωμένο του έργο
Graeme Macrae Burnet
Μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου
Μεταίχμιο 2017
Σελ. 392, τιμή εκδότη €17,70

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

«Οι μεταλλάξεις» του Λουξεμβουργιανού συγγραφέα Φράνσις Κιρπς είναι επτά ιστορίες και ένα ποίημα, με αντίστοιχο πρότυπο και σημείο αναφοράς ένα κλασικό κείμενο – από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τη Βιρτζίνια Γουλφ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στην Αγγελ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ