his bloody project700

Για το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ «Το ματωμένο του έργο» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Μπονάνου

Κάστρο του Ινβερνές, πρωτεύουσας των σκοτσέζικων Χάιλαντς, 1869. Ο δεκαεπτάχρονος Ρόντερικ Μακρέι βρίσκεται στη φυλακή, όπου, εν όψει της δίκης του και κατόπιν παρότρυνσης του δικηγόρου του, συγγράφει τα απομνημονεύματά του, στα οποία ομολογεί χωρίς καμία απολύτως περιστροφή τη δολοφονία τριών ανθρώπων. Ύστερα από μια τέτοια παραδοχή, τι θα μπορούσε να σταθεί ανάμεσα σε αυτόν και την αγχόνη του νόμου;

Η δίκη παίρνει μεγάλες διαστάσεις και τραβά την προσοχή σύσσωμης της κοινής γνώμης και των εφημερίδων της εποχής. Η πρωτόγνωρη αγριότητα του εγκλήματος και η φημολογούμενη ξεκάθαρη ανάληψη της ευθύνης από τον συλληφθέντα κατηγορούμενο, ανήλικο γιο ενός καλλιεργητή μισθωμένης γης, έχει εξάψει τα εκδικητικά πάθη αλλά και τη φαντασία κοινού και δημοσιογράφων, που παρακολουθούν αμφότεροι με κομμένη την ανάσα την εξέλιξη της δίκης. Το πραγματικό δίλημμα όμως δεν αφορά την καθαυτή διάπραξη των φόνων, την απαιτούμενη απόδειξη της ενοχής του κατηγορουμένου και την επακόλουθη ποινή που προβλέπει, αλλά την ίδια τη δυνατότητα καταλογισμού σε έναν δράστη ο οποίος εμφανίζεται αμετανόητος και ατάραχος – και κατά συνέπεια πιθανώς διαταραγμένος.

Ο Μπερνέτ μετουσιώνει την ατέρμονη μάχη ανάμεσα στις παραδεδομένες αξίες και το παγιωμένο σύστημα αντιλήψεων και το διαρκές αίτημα της υπέρβασής τους υπό το πρίσμα της νέας γνώσης, των κοινωνικών μετατοπίσεων και της αλλαγής των νοοτροπιών.

Αξιοποιώντας ευφάνταστα τη συνθήκη που μεταγράφει μια υπαρκτή μαρτυρία από τα αρχεία της πόλης του Ινβερνές, το συγγραφικό τέχνασμα του Μπερνέτ προσδίδει αληθοφάνεια και χαρίζει στην ήδη καλοστημένη ιστορία του ένα βαθύτερο επίπεδο ταύτισης και φόβου για την τύχη του ήρωα. Στην ειλικρινή, απέριττη και χαρισματικά δοσμένη αφήγησή του, ο Ρόντερικ περιγράφει με τα πιο αδρά χρώματα τις συνθήκες ζωής σε αυτή την απομακρυσμένη γωνιά της τόσο ιδιοσυγκρασιακής πατρίδας του: τον επίμονο μόχθο των ενοικιαστών (της πεισματικά άγονης) καλλιεργήσιμης γης που παλεύουν για να εξασφαλίσουν απλώς τα απολύτως απαραίτητα για τη διαβίωσή τους· την απαιτούμενη υποταγή σε κάποιους κανόνες που δεν αναφέρονται πουθενά και που υπακούν αποκλειστικά στη λογική της διατήρησης της καθεστηκυίας τάξης και τη διαιώνιση της ανισότητας· τέλος, τη σφοδρότητα και τις ολέθριες συνέπειες που μπορεί να έχει σε μια μικρή κοινότητα μια σύγκρουση με έναν εκπρόσωπο –έστω και της χαμηλότερης βαθμίδας– των δομών της φεουδαρχικής εξουσίας.

Αυτά για το σκηνικό. Όμως η απόφαση στο δικαστικό αυτό θρίλερ οφείλει να παρθεί σε μια διανοητική σφαίρα την οποία αδυνατεί να συλλάβει σε όλος της το εύρος το μεγαλύτερο μέρος του ακροατηρίου που παρακολουθεί τη δίκη, για τον απλό λόγο πως ξεφεύγει των ορίων της κατανόησής του και εισέρχεται στα –ακόμα και σήμερα τόσο υποκειμενικά– χωράφια της εγκληματολογικής ανθρωπολογίας: μιας επιστήμης που έκανε τότε τα πρώτα της βήματα, κουβαλώντας ήδη στη φαρέτρα της τις πρώτες λανθασμένες βεβαιότητές της. Η επιτυχία του Μπερνέτ είναι πως αντιλαμβάνεται τη σημασία που έχει όλο αυτό και μετουσιώνει μέσα από την ιστορία του την ατέρμονη μάχη ανάμεσα στις παραδεδομένες αξίες και το παγιωμένο σύστημα αντιλήψεων και το διαρκές αίτημα της υπέρβασής τους υπό το πρίσμα της νέας γνώσης, των κοινωνικών μετατοπίσεων και της αλλαγής των νοοτροπιών, που οφείλουν να έχουν άμεσο αντίκτυπο στη νομοθεσία και τον τρόπο που οριοθετεί η κοινωνία το αποδεκτό και αντιμετωπίζει το παραβατικό – και όλα αυτά με το μεγαλύτερο διακύβευμα: ένα παιδί καθισμένο στο εδώλιο.

Το βιβλίο κέρδισε δικαιωματικά μια υποψηφιότητα για το φετινό βραβείο Booker. Η μετάφραση της Χίλντας Παπαδημητρίου τίμησε το πρωτότυπο, αποδίδοντας εμφατικά τις αποχρώσεις του λόγου των πρωταγωνιστών του Μπερνέτ.

* Ο ΜΑΝΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ είναι επιμελητής και συγγραφέας.

altΤο ματωμένο του έργο
Graeme Macrae Burnet
Μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου
Μεταίχμιο 2017
Σελ. 392, τιμή εκδότη €17,70

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το κόκκινο και το φαιό, του Μορίς Αττιά

Το κόκκινο και το φαιό, του Μορίς Αττιά

Για το μυθιστόρημα του Maurice Attia «Το κόκκινο και το φαιό» (μτφρ. Ειρήνη Παπακυριακού, εκδ. Πόλις).

Της Έλενας Χουζούρη

Γνωρίσαμε τον Μορίς Αττιά από την τριλογία του, ...

Ο άρχοντας της ζήλιας, του Τζο Νέσμπο

Ο άρχοντας της ζήλιας, του Τζο Νέσμπο

Για τη συλλογή διηγημάτων του Jo Nesbo «Ο άρχοντας της ζήλιας» (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην φωτογραφία, ο συγγραφέας στην Κάλυμνο, όπου διαδραματίζεται το ομότιτλο και εκτενέστερο διήγημα της συλλογής. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...
Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Για το μυθιστόρημα της Jenny Offill «Καιρός» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Υποσημειώσεις ενός κόσμου που ακόμη δεν έχει αναδυθεί και ουδείς γνωρίζει αν αυτό θα συμβεί κάποτε ή αν πρέπει να συμβεί. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ