alt

Για τον συγκεντρωτικό τόμο με κείμενα του Αναστάση Βιστωνίτη «Κάτω από την ίδια στέγη» (εκδ. Κίχλη).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Η κοινότητα των αναγνωστών είχαμε ήδη μια πρώτη επαφή με τα κείμενα του ποιητή, πεζογράφου, δοκιμιογράφου, μεταφραστή Αναστάση Βιστωνίτη, τα οποία παρουσιάζονται τώρα συγκεντρωμένα στον τόμο υπό τον τίτλο Κάτω από την ίδια στέγη, καθώς συναντηθήκαμε με αυτά κατά τη δημοσίευσή τους σε περιοδικές και σε αυτοτελείς εκδόσεις: στην εφημερίδα «Το Βήμα»και στο ΒΗmagazino, στα περιοδικά Ο αναγνώστης και Φρέαρ, στο βιβλίο του Βιστωνίτη Φάσματα φθοράς (1994), ή στον τόμο SANTE: Δεκαπέντε συγγραφείς και ένα μυθικό τσιγάρο (1998), ή ακόμα στο φυλλάδιο της έκθεσης «Amour Amour / Ανδρέας Εμπειρίκος 2001: Εκατό χρόνια από τη γέννησή του» (2001-2002), επίσης στο αγγλόφωνο περιοδικό 91st Meridian, όπως άλλωστε υπενθυμίζουν και σχετικές παρακειμενικές σημειώσεις στο ανά χείρας βιβλίο.

Τα κείμενα αυτά ως σημασιολογικά πεδία με ιδιαίτερη πυκνότητα, όπου έχει αποτυπωθεί ρέων αφηγηματικός όσο και παραστατικός λόγος, ενισχυμένος με την ευρεία χρήση της μεταφοράς, αποτέλεσαν τεκμήρια για την εμπλοκή του Αναστάση Βιστωνίτη στη ροή του γενικού πολιτισμικού (και όχι μόνον) χρόνου.

Τα κείμενα αυτά ως σημασιολογικά πεδία με ιδιαίτερη πυκνότητα, όπου έχει αποτυπωθεί ρέων αφηγηματικός όσο και παραστατικός λόγος, ενισχυμένος με την ευρεία χρήση της μεταφοράς, αποτέλεσαν τεκμήρια για την εμπλοκή του Αναστάση Βιστωνίτη στη ροή του γενικού πολιτισμικού (και όχι μόνον) χρόνου. Τώρα με τη συμμετοχή τους στον τόμο Κάτω από την ίδια στέγη, κατανεμημένα σε πέντε ενότητες υπό τους ειδοποιούς επιμέρους τίτλους «Οι εποχές της στάχτης», «Η κατοικία και η εξορία», «Τόποι, πόλεις, άνθρωποι», «Οι διαδρομές του καφέ», «Ο κόσμος αλλού», (φαίνεται να) παραβιάζουν την περιστασιακή ή συγχρονική διάσταση των συνθηκών της συγγραφής τους, και επομένως προβάλλουν την επιχειρηματολογία του Βιστωνίτη σχετικά με τη διαχείριση ποικίλων ζητημάτων στο πλαίσιο ενός ενιαίου συνόλου σύνθεσης πληροφοριών.

Την είσοδο στο ενιαίο αυτό σύνολο ορίζει προλογικό σημείωμα του συγγραφέα, όπου παρατίθενται στοιχεία σχετικά με την καταγωγή των κειμένων του τόμου, καθώς και με τις προϋποθέσεις σε ό,τι αφορά την οργάνωση της έκδοσης.

Με αυτά τα δεδομένα, ο αποδέκτης του βιβλίου έχει στη διάθεσή του αφορμές για ελεύθερη περιήγηση στον χρόνο και στον χώρο, καθώς διασχίζει κειμενικά τοπία με ποικίλα θεματικά μοτίβα, όπως:

  • Η εμπλοκή του ανθρώπου στη γενική ιστορία, στην εφαρμοσμένη πολιτική, στους διαύλους κινητικότητας των ιδεών, στην πολιτισμική αγορά.
  • Ιστορικοπολιτικές, οικονομικές, πολιτισμικές σχέσεις Βορρά-Νότου ή/και Δύσης-Ανατολής.
  • Εστίες εγκατάστασης του ανθρώπου ως τεκμήρια ιστορικής κληρονομιάς/παράδοσης, και ως προϊόντα τόσο επιλεκτικής συμπεριφοράς όσο και βίαιου εκπατρισμού.
  • Η σχέση του χρόνου και του τόπου.
  • Η σχέση του αστικού και του φυσικού περιβάλλοντος.
  • Ο χρόνος και η μνήμη με ατομικό και με γενικό περιεχόμενο.
  • Ο άνθρωπος και οι κοινωνικές δομές.
  • Ο δημιουργός ως ατομική και ως κοινωνική οντότητα, ή ο δημιουργός και ο φυσικός/κοινωνικός άνθρωπος.
  • Η σχέση μύθου και πραγματικότητας.
  • Οι ποικίλες εκφάνσεις της τέχνης, πρωτίστως η τέχνη του λόγου.
  • Η σχέση ζωής και θανάτου.
  • Το ευρύ φάσμα συναισθημάτων και γενικότερων φαινομένων συμπεριφοράς του εσωτερικού και του κοινωνικού ανθρώπου μέσα σε ποικίλα περιβάλλοντα κατά τη ροή του προσωπικού και του γενικού χρόνου.
  • Η δημιουργική πρόσληψη σε ό,τι αφορά τόπους και τοπία της αντικειμενικής πραγματικότητας ως σήματα της προσωπικής/ατομικής μυθολογίας.
  • Τοπόσημα με ατομικό και με κοινωνικό αντίκρισμα ενδιαφέροντος.
  • Βιωματική και δημιουργική πρόσληψη κοινωνικών και φυσικών φαινομένων.

Στο ποικιλόμορφο αυτό θεματικό πλαίσιο εντοπίζονται να διασταυρώνουν πολλαπλώς τις διαδρομές τους φυσικά πρόσωπα που έρχονται από τον χωροχρόνο της πολιτικής ιστορίας (από τον ρωμαίο αυτοκράτορα του πρώτου μ.Χ. αιώνα Τίτο Φλάβιο Βεσπασιανό και τη φορολογική πολιτική του μέχρι τους ιστορικοπολιτικούς παράγοντες του 20ού αιώνα), από τις περιοχές της επιστήμης (φιλοσοφία, ψυχολογία, φυσική, οικονομία), κυρίως πρόσωπα από το ευρύτατο φάσμα της τέχνης του δημιουργικού και του κριτικού λόγου (από τον Δάντη μέχρι τους εκπροσώπους της πολύμορφης δημιουργίας του 20ού αιώνα), επίσης πρόσωπα από το ωσαύτως ευρύτατο φάσμα των παραστατικών τεχνών (μουσική, θέατρο, εικαστικά από την Αναγέννηση μέχρι τη σύγχρονη παραγωγή, όπου και ο κινηματογράφος), αλλά και πρόσωπα από τον καθημερινό, κοινωνικό και προσωπικό βίο (οι αδελφοί Αντώνιος, Νικόλαος και Ιάσων Λουμίδης, ο παππούς Απόστολος και η γιαγιά Ανθούλα).

Η θέση των προσώπων αυτών μέσα σε έναν ευρύ ορίζοντα σημασιολογικών και αισθητικών γεγονότων ενισχύεται από την παρουσία προσωπείων με ιδιαίτερη μυθική διάσταση προερχόμενων από σημαντικά προϊόντα της τέχνης (λογοτεχνία, μουσική: ο Βέρθερος, η Άννα Καρένινα, η Μαργαρίτα Γκωτιέ, η Κάρμεν, η Έμμα Μποβαρύ, ο Μάριος και η Τιτίκα).

Ακριβώς αυτή η σύνθεση προσώπων και προσωπείων με όσα μεταφέρουν στον κειμενικό κόσμο ως μια πλούσια πινακοθήκη γραμματικών εικόνων, προσκαλεί σε ιδιαίτερες διαδρομές μέσα από ποικίλες ατραπούς κατά την πρόσληψη και εκτίμηση των πληροφοριών που παρέχει η έκδοση, σύμφωνα με τις βιωματικές και γνωστικές αποσκευές που έχει καθένας αναγνώστης στη διάθεσή του.

Ακριβώς αυτή η σύνθεση προσώπων και προσωπείων με όσα μεταφέρουν στον κειμενικό κόσμο ως μια πλούσια πινακοθήκη γραμματικών εικόνων, προσκαλεί σε ιδιαίτερες διαδρομές μέσα από ποικίλες ατραπούς κατά την πρόσληψη και εκτίμηση των πληροφοριών που παρέχει η έκδοση, σύμφωνα με τις βιωματικές και γνωστικές αποσκευές που έχει καθένας αναγνώστης στη διάθεσή του. Και μάλιστα αν αυτή η σύνθεση συνδυαστεί με ιδιαιτέρως γοητευτικά τοπόσημα, όπως: το Καφέ Florian στη Βενετία, το Καφέ La Closerie des Lilas στο Παρίσι, το Καφέ Central στη Βιέννη, το Καφέ Gijon στη Μαδρίτη ή το Καφέ Λουμίδη στην Αθήνα, ακόμα η Alexanderplatz στο Βερολίνο, επίσης το Μπλε Σπίτι / Μουσείο της Φρίντα Κάλο και το σπίτι του Εμίλιο Φερνάντες στα προάστια της Πόλης του Μεξικού.

Μεγαλύτερο πάντως ενδιαφέρον προκαλεί η συγκριτική αντιμετώπιση των θεματικών δεδομένων της σύνθεσης του βιβλίου σε συγχρονική ή/και σε διαχρονική διάσταση, αλλά και με διαγνωσιακή αντίληψη (για να παραπέμψω και στον Γιάννη Ξενάκη), αφού π.χ. ο (εντοπιζόμενος στο κείμενο «Ένα κίτρινο σύννεφο») φυσικός Ρόμπερτ Όππενχαϊμερ οδηγεί ευθέως (και) στην όπερα Doctor Atomic του σπουδαίου σύγχρονου (γεννημένου το 1947) Αμερικανού συνθέτη Τζων Άνταμς, εκ των σημαντικότερων εκπροσώπων της αμερικανικής (και όχι μόνον) πρωτοπορίας.

Είναι σαφές ότι το εν λόγω βιβλίο αντιπροσωπεύει για την ευρύτερη κοινότητα των αναγνωστών μια επιτομή πληροφοριών με γενικό ενδιαφέρον που εξασφαλίζει ένας σύνθετος με ποικίλες θεματικές περιοχές αλλά και με ενιαία δομή κειμενικός κόσμος. Με τον τρόπο αυτόν οδηγούμαστε και στην πρόσληψη των συνδηλώσεων του τίτλου του βιβλίου κάτω από την κυριολεκτική διατύπωση αυτού. Ο τίτλος Κάτω από την ίδια στέγη, προερχόμενος από κείμενο της ενότητας «Η κατοικία και η εξορία», αναγνωρίζεται να έχει αναβαθμιστεί σε προληπτική αναφορά για τον συνδυασμό, τη συσχέτιση, τη γειτνίαση, την αντιστικτική τακτοποίηση των σημαινομένων της έκδοσης.

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Τις ήσυχες χειμωνιάτικες μέρες, όταν στη Βενετία πέφτει η αυλαία των εποχών, όταν φυσάει, όταν η acqua alta στέλνει τους ντόπιους στα σπίτια τους […], το Florian σού λέει την ιστορία του με υπόκρουση τον ρυθμό της βροχής, […].

Αναρωτιέσαι: σε τίνος καρέκλα ή κυρίως σε τίνος γωνιά ή τραπέζι κάθομαι και πίνω τον εσπρέσο μου; Ποιά μέρα, τί ώρα ακριβώς και σε ποιό τραπέζι έπαιρνε το πρωινό του ο Σταντάλ όταν πληροφορήθηκε την ήττα του Ναπολέοντα στη μάχη του Βατερλώ; Ίσως όμως εδώ να καθόταν ο Ρουσσώ – ή ο Σατωμπριάν;

Και ο Αλφρέ ντε Μυσσέ; Οι αδελφοί Γκονκούρ; Η Γεωργία Σάνδη; Η Κολέτ; Η τελευταία να είχε άραγε μαζί της κάποια από τις γάτες της σε τούτη την πόλη που είναι γεμάτη από αυτά τα ανεξάρτητα και μυστηριώδη αιλουροειδή; Όποτε τα βλέπω να περνούν με την ουρά ανασηκωμένη μπροστά στα κανάλια ή κάτω από τα υπόστεγα, θυμούμαι τον Πωλ Μοράν: “Οι γάτες είναι τα γεράκια της Βενετίας”».


 

altΚάτω από την ίδια στέγη
Αναστάσης Βιστωνίτης
Κίχλη 2017
Σελ. 488, τιμή εκδότη €14,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΒΙΣΤΩΝΙΤΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Για την ποίηση», του Τ.Σ. Έλιοτ (κριτική) – Υποθετικές ερωτήσεις, αληθινές απαντήσεις

«Για την ποίηση», του Τ.Σ. Έλιοτ (κριτική) – Υποθετικές ερωτήσεις, αληθινές απαντήσεις

Με αφορμή το βιβλίο του Τ.Σ. Έλιοτ [T.S. Eliot] «Για την ποίηση» (μτφρ. Στέφανος Μπεκατώρος, εκδ. Πατάκη), ακολουθεί μια φανταστική συνέντευξη με υποθετικές ερωτήσεις μα αληθινές απαντήσεις-αποσπάσματα από το βιβλίο.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
Καντ, Σοπενχάουερ, Γουίλιαμ Τζέιμς: Τρία βιβλία τους για την πίστη, τον πνευματισμό, τη μεταφυσική

Καντ, Σοπενχάουερ, Γουίλιαμ Τζέιμς: Τρία βιβλία τους για την πίστη, τον πνευματισμό, τη μεταφυσική

Για τα βιβλία των Ιμμάνουελ Καντ «Τα όνειρα ενός αλαφροϊσκιωτου μέσα από τα όνειρα της μεταφυσικής» (μτφρ. Στέλιος Γκαρδής, εκδ. Εκκρεμές), Άρτουρ Σοπενχάουερ «Η εμφάνιση πνευμάτων και όσα σχετίζονται μ' αυτήν (μτφρ. Νίκος Δεληβοριάς, εκδ. Κάκτος) και Γουίλιαμ Τζέιμς «Η βούληση πίστης» (μτφρ. Γιώργος Δ. Καρανικόλας,...

«Συμβολές στη θεωρία για το κράτος και την πολιτική αυτονομία» του Έρνστ–Βόλφγκανγκ Μπόκενφορντε: Φιλελευθερισμός εναντίον δημοκρατίας

«Συμβολές στη θεωρία για το κράτος και την πολιτική αυτονομία» του Έρνστ–Βόλφγκανγκ Μπόκενφορντε: Φιλελευθερισμός εναντίον δημοκρατίας

Για το βιβλίο του Έρνστ-Βόλφγκανγκ Μπόκενφορντε [Ernst-Wolfgang Böckenförde] «Συμβολές στη θεωρία για το κράτος και την πολιτική αυτονομία» (μτφρ. Βασιλική Ε. Χρήστου, εκδ. Παπαζήση). Κεντρική εικόνα: © Global Focus. 

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ