apousiologos

Για την ποιητική συλλογή της Μαρίας Αγγελοπούλου «η απουσιολόγος» (εκδ. Θράκα).

Του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου

H πρώτη εμφάνιση της Μαρίας Αγγελοπούλου στα ποιητικά πράγματα είναι μια συλλογή με 20 αριθμημένα ποιήματα, σύντομα και πυκνά, τα οποία διακρίνονται από τόλμη, διάθεση για πρωτοτυπία και σκληρότητα στο περιεχόμενο.

H απουσιολόγος είναι μια φιγούρα που μπορεί να ιδωθεί σχεδόν κυριολεκτικά: μια γκροτέσκα περσόνα που διατηρεί τα κατάστιχα όχι μαθητών αλλά τροφίμων, καθώς τα ποιήματα του βιβλίου στήνουν αδιόρατα το σκηνικό ενός ιδιότυπου ψυχιατρείου, με ανθρώπους σαλούς, πονεμένους και βίαια πληγωμένους.

Με έναν τίτλο πρόδηλα αναφερόμενο στο έργο του Βασίλη Στεριάδη (το σχετικό απόσπασμα του οποίου παρατίθεται στην αρχή του βιβλίου), αυτό που κάνει η απουσιολόγος εδώ είναι σε πρώτη εστίαση να καταγράφει τις απουσίες ανθρώπων που πέθαναν ή εξαφανίστηκαν, που χάθηκαν στον δρόμο της ζωής με τον έναν ή τον άλλον τρόπο και δεν μπόρεσαν να επανεμφανιστούν για να δηλώσουν το «παρών»: ένας μοτοσικλετιστής που έγινε αφορμή να ανθίσει μια ματωμένη κολόνα, μια διασωληνωμένη γυναίκα μέσα στον λευκοπράσινο θάνατο του χειρουργείου, ένας μανιακός που έγραφε ποιήματα.

Σε δεύτερη ανάγνωση και εστίαση όμως, η απουσιολόγος είναι μια φιγούρα που μπορεί να ιδωθεί σχεδόν κυριολεκτικά: μια γκροτέσκα περσόνα που διατηρεί τα κατάστιχα όχι μαθητών αλλά τροφίμων, καθώς τα ποιήματα του βιβλίου στήνουν αδιόρατα το σκηνικό ενός ιδιότυπου ψυχιατρείου, με ανθρώπους σαλούς, πονεμένους και βίαια πληγωμένους. Ένα σκηνικό που δεν στερείται αναλογιών με τη μαθητική τάξη, καθώς πάντα αυτοί οι άνθρωποι, παρά τους οδυρμούς και τις κακουχίες που υφίστανται, διατηρούν μέσα τους ψήγματα παιδικής αθωότητας, ενώ σαν μικροί μαθητές προσπαθούν να κατανοήσουν λίγο περισσότερο τον κόσμο, προσδοκώντας όταν ή εάν κάποτε βγουν έξω ελεύθεροι να είναι πιο έτοιμοι και μαχητικοί απέναντι στις δυσκολίες που η πραγματικότητα αναπόδραστα επιβάλλει.

Βρίσκουμε στα ποιήματα λάμες που στάζουν, νύχια βγαλμένα, καμένο δέρμα, εμετικές και τρομερές γυναικείες παρουσίες, κίτρινα τυφλά μάτια, και πλήθος άλλων εφιαλτικών μορφών και σκηνών που συχνά φέρνουν στον νου πλάνα ταινιών τρόμου, ενώ η ιατρική ορολογία που μετέρχεται καμιά φορά η ποιήτρια τους αποδίδει ένα αίσθημα ψυχρότητας, κλινικής, σαδιστικής σχεδόν διάθεσης, που κάνει αχνή και δυσδιάκριτη τη γραμμή μεταξύ θεραπείας και βασανιστηρίου.

Τα παραπάνω σχετίζονται άμεσα με την έντονη και βίαιη σωματικότητα των ποιημάτων: το ανθρώπινο σώμα, συνήθως δε το γυναικείο, αναπαρίσταται ως ένα διαχρονικό και αδιάλειπτο πεδίο πόνων και ηδονών. Κι αυτό γιατί το σώμα γίνεται αντικείμενο δυνάμεων που το ωθούν στα άκρα διαλύοντάς το, αλλά και οδηγώντας το στην έκσταση από την ευχαρίστηση. Αυτό το δίπολο απόλαυσης-πόνου δεν είναι πάντα διακριτό, αλλά συχνά συγκλίνει και συστρέφεται σε έναν περιπεπλεγμένο σχηματισμό: το σώμα είναι πάνω και πρώτα απ’ όλα αίσθηση και είτε αυτή έχει να κάνει με τον πόνο είτε με την ηδονή, υπενθυμίζει στη σάρκα την υπόστασή της, τον ρόλο της ως μια μηχανής παραγωγής υγρών και κάθε λογής εκκρίσεων.

Όταν έχεις συμφιλιωθεί με τον μινώταυρο
κάνετε έρωτα
κι η επαφή τριχώματος με δέρμα
αρχίζει και σ’ αρέσει

Στη γραφή της Αγγελοπούλου εντοπίζεται μια νευρικότητα, μια τρεμουλιαστή ένταση στο χέρι που γράφει τα ποιήματα, η οποία μεταστοιχειώνεται καμιά φορά σε ήπια και κοντρολαρισμένη οργή, ανακατεμένη με ένα πολύ έντονο και θρασύ αίσθημα ειρωνείας, πότε πιο υποδόρια και πότε πιο ευδιάκριτα, απέναντι στα πράγματα.

θα πιάσω
μερικούς
στο στριφογύρισμα
και θα τους βγάλω τον αδόξαστο
να τους δοξάσει

Το ποιητικό υποκείμενο της συλλογής έχει τσαγανό και δεν διστάζει να στηλιτεύσει, φτύνοντας σχεδόν, τις κοινωνικές νόρμες, τα παραδεδεγμένα ήθη και την υποκρισία, ακόμα και σεπτών, αδιαμφισβήτητων τάχα θεσμών. Διαβάζουμε πχ στο καλύτερο ίσως ποίημα της συλλογής:

είναι αργά να μ’ αγαπήσετε
στον τόπο τον ουκ έστι πόνος
ου λύπη
ου στεναγμός
τον χλοερό
την αγάπη σας
να τη γαμήσω

ή και στο τρίτο ποίημα της συλλογής

γι’ αντίδοτο μοιράζονται σταυροί
σταυροί
να τους μπουκώσεις
σταυροί
να σπάσεις το κρανίο σου
στο πιάτο, να κεράσεις το μυαλό σου
σταυροί

Όλα τα παραπάνω οδηγούν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, σε μια λυτρωτική αναβίβαση του σώματος, σε μια διάρρηξη των δεσμών που του επιβάλλονται από τον ίδιο ή και τον κοινωνικό περίγυρο – στο κύριο ίσως και βαθύτερο θέμα του βιβλίου, που είναι η θαρραλέα πρόταξη της ατομικότητας, μιας ατομικότητας έστω στραπατσαρισμένης αλλά τουλάχιστον αυτόνομης.

* Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΡΜΑΝΤΟ ΓΚΕΖΟΣ είναι συγγραφέας.

altη απουσιολόγος
Μαρία Αγγελοπούλου
Θράκα 2016
Σελ. 32, τιμή εκδότη €7,00

alt

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

Για την ποιιητική συλλογή του Βαλάντη Μάστορα «Η μοναξιά περίστροφα» (εκδ. Ενύπνιο). 

Γράφει η Ευθυμία Γιώσα

Είναι ένας στίχος από τους Αποχρωματισμούς («Ομίχλη του μεσημεριού», 1959) του Λεοντάρη που με καταδιώκει και...

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

Για την ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη «Δύο απουσίες δρόμος» (εκδ. Μελάνι). Kεντρική εικόνα: © Martin Sanchez/Unsplash.

Γράφει ο Θεόδωρος Εσπίριτου

Η πρόσφατη ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη με τίτλο&n...

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

Για την ποιητική συλλογή της Μαρία Δάτσικα «Εικόνες ψυχής [ πρώτο πλάνο]» (εκδ. Ιωλκός). Kεντρική εικόνα: Henri Cartier-Bresson

Γράφει ο Γιώργος Δ. Αναγνώστου 

Η ποίηση της Μαρίας Δάτσικα είναι άλλοτε καταφατική, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ