apousiologos

Για την ποιητική συλλογή της Μαρίας Αγγελοπούλου «η απουσιολόγος» (εκδ. Θράκα).

Του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου

H πρώτη εμφάνιση της Μαρίας Αγγελοπούλου στα ποιητικά πράγματα είναι μια συλλογή με 20 αριθμημένα ποιήματα, σύντομα και πυκνά, τα οποία διακρίνονται από τόλμη, διάθεση για πρωτοτυπία και σκληρότητα στο περιεχόμενο.

H απουσιολόγος είναι μια φιγούρα που μπορεί να ιδωθεί σχεδόν κυριολεκτικά: μια γκροτέσκα περσόνα που διατηρεί τα κατάστιχα όχι μαθητών αλλά τροφίμων, καθώς τα ποιήματα του βιβλίου στήνουν αδιόρατα το σκηνικό ενός ιδιότυπου ψυχιατρείου, με ανθρώπους σαλούς, πονεμένους και βίαια πληγωμένους.

Με έναν τίτλο πρόδηλα αναφερόμενο στο έργο του Βασίλη Στεριάδη (το σχετικό απόσπασμα του οποίου παρατίθεται στην αρχή του βιβλίου), αυτό που κάνει η απουσιολόγος εδώ είναι σε πρώτη εστίαση να καταγράφει τις απουσίες ανθρώπων που πέθαναν ή εξαφανίστηκαν, που χάθηκαν στον δρόμο της ζωής με τον έναν ή τον άλλον τρόπο και δεν μπόρεσαν να επανεμφανιστούν για να δηλώσουν το «παρών»: ένας μοτοσικλετιστής που έγινε αφορμή να ανθίσει μια ματωμένη κολόνα, μια διασωληνωμένη γυναίκα μέσα στον λευκοπράσινο θάνατο του χειρουργείου, ένας μανιακός που έγραφε ποιήματα.

Σε δεύτερη ανάγνωση και εστίαση όμως, η απουσιολόγος είναι μια φιγούρα που μπορεί να ιδωθεί σχεδόν κυριολεκτικά: μια γκροτέσκα περσόνα που διατηρεί τα κατάστιχα όχι μαθητών αλλά τροφίμων, καθώς τα ποιήματα του βιβλίου στήνουν αδιόρατα το σκηνικό ενός ιδιότυπου ψυχιατρείου, με ανθρώπους σαλούς, πονεμένους και βίαια πληγωμένους. Ένα σκηνικό που δεν στερείται αναλογιών με τη μαθητική τάξη, καθώς πάντα αυτοί οι άνθρωποι, παρά τους οδυρμούς και τις κακουχίες που υφίστανται, διατηρούν μέσα τους ψήγματα παιδικής αθωότητας, ενώ σαν μικροί μαθητές προσπαθούν να κατανοήσουν λίγο περισσότερο τον κόσμο, προσδοκώντας όταν ή εάν κάποτε βγουν έξω ελεύθεροι να είναι πιο έτοιμοι και μαχητικοί απέναντι στις δυσκολίες που η πραγματικότητα αναπόδραστα επιβάλλει.

Βρίσκουμε στα ποιήματα λάμες που στάζουν, νύχια βγαλμένα, καμένο δέρμα, εμετικές και τρομερές γυναικείες παρουσίες, κίτρινα τυφλά μάτια, και πλήθος άλλων εφιαλτικών μορφών και σκηνών που συχνά φέρνουν στον νου πλάνα ταινιών τρόμου, ενώ η ιατρική ορολογία που μετέρχεται καμιά φορά η ποιήτρια τους αποδίδει ένα αίσθημα ψυχρότητας, κλινικής, σαδιστικής σχεδόν διάθεσης, που κάνει αχνή και δυσδιάκριτη τη γραμμή μεταξύ θεραπείας και βασανιστηρίου.

Τα παραπάνω σχετίζονται άμεσα με την έντονη και βίαιη σωματικότητα των ποιημάτων: το ανθρώπινο σώμα, συνήθως δε το γυναικείο, αναπαρίσταται ως ένα διαχρονικό και αδιάλειπτο πεδίο πόνων και ηδονών. Κι αυτό γιατί το σώμα γίνεται αντικείμενο δυνάμεων που το ωθούν στα άκρα διαλύοντάς το, αλλά και οδηγώντας το στην έκσταση από την ευχαρίστηση. Αυτό το δίπολο απόλαυσης-πόνου δεν είναι πάντα διακριτό, αλλά συχνά συγκλίνει και συστρέφεται σε έναν περιπεπλεγμένο σχηματισμό: το σώμα είναι πάνω και πρώτα απ’ όλα αίσθηση και είτε αυτή έχει να κάνει με τον πόνο είτε με την ηδονή, υπενθυμίζει στη σάρκα την υπόστασή της, τον ρόλο της ως μια μηχανής παραγωγής υγρών και κάθε λογής εκκρίσεων.

Όταν έχεις συμφιλιωθεί με τον μινώταυρο
κάνετε έρωτα
κι η επαφή τριχώματος με δέρμα
αρχίζει και σ’ αρέσει

Στη γραφή της Αγγελοπούλου εντοπίζεται μια νευρικότητα, μια τρεμουλιαστή ένταση στο χέρι που γράφει τα ποιήματα, η οποία μεταστοιχειώνεται καμιά φορά σε ήπια και κοντρολαρισμένη οργή, ανακατεμένη με ένα πολύ έντονο και θρασύ αίσθημα ειρωνείας, πότε πιο υποδόρια και πότε πιο ευδιάκριτα, απέναντι στα πράγματα.

θα πιάσω
μερικούς
στο στριφογύρισμα
και θα τους βγάλω τον αδόξαστο
να τους δοξάσει

Το ποιητικό υποκείμενο της συλλογής έχει τσαγανό και δεν διστάζει να στηλιτεύσει, φτύνοντας σχεδόν, τις κοινωνικές νόρμες, τα παραδεδεγμένα ήθη και την υποκρισία, ακόμα και σεπτών, αδιαμφισβήτητων τάχα θεσμών. Διαβάζουμε πχ στο καλύτερο ίσως ποίημα της συλλογής:

είναι αργά να μ’ αγαπήσετε
στον τόπο τον ουκ έστι πόνος
ου λύπη
ου στεναγμός
τον χλοερό
την αγάπη σας
να τη γαμήσω

ή και στο τρίτο ποίημα της συλλογής

γι’ αντίδοτο μοιράζονται σταυροί
σταυροί
να τους μπουκώσεις
σταυροί
να σπάσεις το κρανίο σου
στο πιάτο, να κεράσεις το μυαλό σου
σταυροί

Όλα τα παραπάνω οδηγούν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, σε μια λυτρωτική αναβίβαση του σώματος, σε μια διάρρηξη των δεσμών που του επιβάλλονται από τον ίδιο ή και τον κοινωνικό περίγυρο – στο κύριο ίσως και βαθύτερο θέμα του βιβλίου, που είναι η θαρραλέα πρόταξη της ατομικότητας, μιας ατομικότητας έστω στραπατσαρισμένης αλλά τουλάχιστον αυτόνομης.

* Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΡΜΑΝΤΟ ΓΚΕΖΟΣ είναι συγγραφέας.

altη απουσιολόγος
Μαρία Αγγελοπούλου
Θράκα 2016
Σελ. 32, τιμή εκδότη €7,00

alt

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ