alt

Για το βιβλίο του François Roux «Η ακαθάριστη εθνική ευτυχία» (μτφρ. Μανώλης Πιμπλής, εκδ. Πόλις).

Του Θωμά Συμεωνίδη

Η Ακαθάριστη εθνική ευτυχία είναι ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα με κατακτημένη απλότητα, ένα μυθιστόρημα αβίαστο, ειλικρινές. Η πρόθεση του Γάλλου συγγραφέα, Φρανσουά Ρου, να αποτυπωθεί η σύγχρονη γαλλική πραγματικότητα, οριοθετείται χρονικά ανάμεσα σε δύο κεντρικές ημερομηνίες, προεδρικών εκλογών και οι δύο, με την πρώτη, τη 10η Μαΐου 1981, να οδηγεί τον Φρανσουά Μιτεράν στην εξουσία και τη δεύτερη, την 6η Μαΐου 2012, τον Φρανσουά Ολάντ αντίστοιχα. Ο Ρου δεν επιχειρεί μία εξαντλητική παρουσίαση γεγονότων και προσώπων, αλλά επιλέγει, με επιτυχία, τέσσερα βασικά πρόσωπα, των οποίων παρακολουθούμε τις πορείες, από το 1981, όταν βρίσκονται όλα στη μεταιχμιακή ηλικία των δεκαοχτώ ετών, μέχρι και το 2012. Τα τέσσερα αυτά πρόσωπα είναι φίλοι, με τις δικές τους ιδιαιτερότητες, φιλοδοξίες, απόψεις, αλλά το κυριότερο, με τις δικές τους αυταπάτες και ψευδαισθήσεις, οι οποίες, δεν είναι αυστηρά προσωπικές, αλλά συνδέονται με τον χαρακτήρα και το κλίμα της εποχής: «Ποτέ δεν είχαμε αισθανθεί τόσο ευτυχισμένοι. Ποτέ δεν είχαμε ελπίσει τόσο πολύ» – αυτό ήταν το κλίμα την ημέρα της εκλογής του Μιτεράν.

Ο Ρου επενδύει στη συνάντηση αυτών των προσώπων με τα γεγονότα και το κλίμα της εποχής, αναδεικνύοντας, μέσα από τις απόψεις και την κατάστασή τους, τα στερεότυπα αλλά και τα υπόγεια ρεύματα έντασης και αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της γαλλικής κοινωνίας.

Ο Πολ, το ένα από τα τέσσερα πρόσωπα και βασική αφηγηματική φωνή του βιβλίου, πηγαίνει στο Παρίσι για να σπουδάσει ιατρική, αλλά πολύ γρήγορα θα καταλάβει ότι αυτό που θέλει πραγματικά είναι να γίνει ηθοποιός. Τα άλλα τρία πρόσωπα είναι ο Μπενουά που θα ασχοληθεί με τη φωτογραφία, ο Ρούντολφ με την πολιτική, ο Τανγκί με τις επιχειρήσεις. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, που ξεκινάει το 1981 και ολοκληρώνεται το 1984, θα παρακολουθήσουμε τους τέσσερις νέους και πιο συγκεκριμένα, τους τρόπους με τους οποίους οι σχέσεις με τους γονείς τους, η καταγωγή τους, ο χαρακτήρας τους, θα προδιαγράψουν μία πορεία η οποία μένει να κατακτηθεί. Ο Ρου επενδύει στη συνάντηση αυτών των προσώπων με τα γεγονότα και το κλίμα της εποχής, αναδεικνύοντας, μέσα από τις απόψεις και την κατάστασή τους, τα στερεότυπα αλλά και τα υπόγεια ρεύματα έντασης και αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της γαλλικής κοινωνίας. Παράλληλα όμως, ο Ρου επενδύει και στο διαπροσωπικό και συναισθηματικό στοιχείο. Και τα τέσσερα πρόσωπα παρουσιάζονται μέσα από την αγωνία τους να ανακαλύψουν τον έρωτα, να αφεθούν, να γίνουν αποδεκτοί, επιθυμητοί, με την έμφαση να δίνεται στον Πολ και την ομοφυλοφιλία του.

Στο πρώτο μέρος, ο Ρου παρουσιάζει τους τέσσερις φίλους σε μετάβαση, να αφήνουν πίσω τους το σχολείο, να πηγαίνουν για πρώτη φορά διακοπές μαζί, να καλούνται να διαχειριστούν τις προσδοκίες των άλλων και να υποστηρίξουν τις επιλογές τους. Οι περιγραφές και οι διάλογοι του Ρου χαρακτηρίζονται από ακρίβεια, γλαφυρότητα και ρεαλισμό με αποτέλεσμα, μέσα από καλά επιλεγμένα επεισόδια, να ερχόμαστε αντιμέτωποι με το συναισθηματικό βάθος των προσώπων και το αποτύπωμα που έχουν οι πρώτες τους ερωτικές εμπειρίες, οι ανταγωνισμοί, οι ανησυχίες τους, και συγκεκριμένα στην περίπτωση του Πολ, το αποτύπωμα της πρώτης του επαφή με το Παρίσι, όπου δύσκολα ο αναγνώστης δεν θα αισθανθεί απόηχους του Μπαλτζάκ και του Λυσιέν ντε Ρυμπαμπρέ των Χαμένων ψευδαισθήσεων: «Αυτό που είδα όταν ανέβηκα τις σκάλες του σταθμού Ενβαλίντ το ένιωσα σαν χαστούκι. Το Παρίσι απλωνόταν μπροστά μου ακολουθώντας τις στροφές του Σηκουάνα πολύ πιο πέρα από τη γέφυρα Αλεξάντρ ΙΙΙ και μέχρι το Ιλ ντε λα Σιτέ. Στάθηκα ακίνητος για μερικά δευτερόλεπτα, μαγεμένος από το αριστουργηματικό θέαμα. Το μυαλό μου ξεχείλιζε από σκέψεις αισιόδοξες και ζωογόνες. Ως ύπαρξη, βρισκόμουν στο κατώφλι μιας καινούριας μέρας, το προαισθανόμουν καθαρά. Τίποτα πια δεν θα ήταν όπως πριν».

Στο δεύτερος μέρος, μεταφερόμαστε απευθείας στο έτος 1999, όπου θα συναντήσουμε τα βασικά πρόσωπα του μυθιστορήματος στην προέκταση των επιλογών τους και σε μία πρώτη ωριμότητα, για να τα ακολουθήσουμε μέχρι και το 2012. Αυτό που αλλάζει ουσιαστικά στο δεύτερο μέρος είναι το πλαίσιο εντός του οποίου δοκιμάζονται οι απόψεις και οι αντιλήψεις των προσώπων. Τώρα, δεν πρόκειται απλώς για την οικογένεια ή τους φίλους, αλλά για δομές εργασίας, κρατικούς θεσμούς, κυκλώματα. Έτσι, στην περίπτωση του Ρούντολφ και του Τανγκί για παράδειγμα, οι απόψεις τους για την πολιτική και τις επιχειρήσεις υπονομεύονται όταν συνειδητοποιούν, αργά ή γρήγορα, το τίμημα που έχουν οι ενέργειες, οι επιλογές και οι αποφάσεις τους, ένα τίμημα το οποίο δεν υπήρχε καν ως υποψία, στο πρώτο μέρος του βιβλίου.

Ο Ρου καταφέρνει να ανασυστήσει το πλέγμα των διλημμάτων, ευθυνών και συνεπειών που διέπει την κίνηση των τεσσάρων βασικών προσώπων στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν και να διαχειριστούν πλέον απώλειες σε όλα τα επίπεδα.

Με αυτή την έννοια, η δομή του βιβλίου και οι επιμέρους επιλογές του Ρου καταφέρνουν να συνθέσουν ένα σύστημα αντιστοιχιών ανάμεσα στα δύο μέρη, έτσι ώστε η αντιπαραβολή και η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη, στις διαφορετικές ηλικίες, στις διαφορετικές εποχές, να δίνεται με τρόπο σαφή. Σε αυτό έχει συντελέσει και το γεγονός ότι ο Ρου, πέρα από την προσωπική του εμπειρία, πραγματοποίησε μία σειρά συνεντεύξεων με ανθρώπους που έχουν πολύ καλή γνώση και εποπτεία των χώρων που θέλει να χαρτογραφήσει η «ακαθάριστη εθνική ευτυχία». Μέσα από αυτούς τους τρόπους ο Ρου καταφέρνει να ανασυστήσει το πλέγμα των διλημμάτων, ευθυνών και συνεπειών που διέπει την κίνηση των τεσσάρων βασικών προσώπων στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν και να διαχειριστούν πλέον απώλειες σε όλα τα επίπεδα. Οι αρχικές τους απόψεις και επιλογές αναπλαισιώνονται, τους παρακολουθούμε να καλούνται να διαχειριστούν την αποτυχία τους (Ρουντόλφ, Τανγκί), την επιτυχία τους (Μπενουά), τη συνειδητοποίηση της μηδαμινότητάς τους (Πολ), τους παρακολουθούμε, μάταια τις περισσότερες φορές, να προσπαθούν να βρουν τρόπους να έρθουν σε αρμονία με τον κόσμο και τελικά με τον εαυτό τους.

Η Ακαθάριστη εθνική ευτυχία εντυπωσιάζει τελικά ως εγχείρημα, καθώς ανταποκρίνεται πλήρως σε αυτό που υπόσχεται ως βιβλίο. Εντάσσεται στην ίδια ομάδα με έργα όπως το Φαμπέρ, Ο Καταστροφέας του Τριστάν Γκαρσία (μτφρ. Αλεξάνδρα Κωσταράκου, εκδ. Πόλις). Ωστόσο, ο Ρου είναι πολύ πιο σαφής σε αυτό που θέλει να πει, περισσότερο αποστασιοποιημένος, πιο ακριβής στην αποτίμηση μίας ολόκληρης εποχής, πιο συνεκτικός και ποιοτικός στη γραφή του. Θέτει το ζήτημα της ευτυχίας, ατομικής και συλλογικής και παίρνει θέση, νηφάλια, με μία διάθεση υπέρβασης προκειμένου να καταλήξει, στον επίλογο του βιβλίου, στη διατύπωση ενός αιτήματος ατομικού και συλλογικού επαναπροσδιορισμού στη βάση μίας επανεξέτασης της σύνδεσης που υπάρχει ανάμεσα στην ευτυχία, την επιτυχία, την ευημερία.

Πρόκειται για ένα βιβλίο, σε εξαιρετική μετάφραση από τον Μανώλη Πιμπλή, που αξίζει να διαβασθεί, όχι μόνο για την κατανόηση της γαλλικής κοινωνίας, αλλά γενικότερα, για την κατανόηση μιας εποχής και των εμποδίων που υπάρχουν στην ενηλικίωση ανθρώπων, ιδεών, απόψεων και κατά προέκταση, στην υλοποίηση ατομικών και συλλογικών επιδιώξεων και οραμάτων.

* Ο ΘΩΜΑΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ είναι συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Μου φαίνεται ότι μεγαλώσαμε σε έναν κόσμο όπου όλες οι βεβαιότητες, ακόμη και οι πιο ασήμαντες, είχαν υποχωρήσει. Έναν κόσμο που πιάστηκε ο ίδιος στην παγίδα που έστησε, καθώς ανατίναξε αποφασιστικά και αυτάρεσκα τα όρια που δήλωνε ότι είχε προκαθορίσει. Έναν κόσμο που αμέλησε να δημιουργήσει ένα όραμα για τη χώρα και πριμοδότησε το ιδιωτικό συμφέρον σε βάρος του γενικού συμφέροντος. Είμαστε, φυσικά, οι νεκροθάφτες της Ένδοξης Τριακονταετίας, τα παιδιά της κρίσης, της ανεργίας, της υπερκατανάλωσης, της παγκοσμιοποίησης, της αδύναμης ανάπτυξης, του χρήματος που από βασιλιάς έγινε ανεξέλεγκτη δύναμη, αλλά πάνω απ’ όλα είμαστε τα παιδιά της αμφιβολίας και της αβεβαιότητας».


altΗ ακαθάριστη εθνική ευτυχία
François Roux
Μτφρ. Μανώλης Πιμπλής
Πόλις 2017
Σελ. 734, τιμή εκδότη €20,00

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ