alt

Για το μυθιστόρημα του Patrick Hamilton «Οι σκλάβοι της μοναξιάς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Οι Σκλάβοι της μοναξιάς (The Slaves of Solitude), δωδέκατο μυθιστόρημα του Πάτρικ Χάμιλτον (1904-1962· ενός συγγραφέα με τη στόφα του κλασικού αλλά με φήμη και δημοτικότητα σαν τη σποραδική λιακάδα μια μέρα με συννεφιά), εκδόθηκαν το 1947 και η ιστορία τους διαδραματίζεται το 1943, τον τέταρτο και σκληρότατο χρόνο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.

Πανταχού παρών στο μυθιστόρημα ο πόλεμος, υπάρχει μολοντούτο ως απόηχος και σκιά που κινείται στα παρασκήνια. Οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι παγιδευμένοι στο κεχριμπάρι της καθημερινής μονοτονίας και πλήξης.

Πανταχού παρών στο μυθιστόρημα ο πόλεμος, υπάρχει μολοντούτο ως απόηχος και σκιά που κινείται στα παρασκήνια. Οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι παγιδευμένοι στο κεχριμπάρι της καθημερινής μονοτονίας και πλήξης, στην πανσιόν όπου διαμένουν, το Τεϊποτείο Ρόζαμουντ στη μικρή πόλη του Τέιμς Λόκντον, εικοσιπέντε μίλια μακριά απ’ το Λονδίνο: η πρωταγωνίστρια, η γεροντοκόρη σαραντάρα δεσποινίς Ρόουτς, που εργάζεται σ’ έναν εκδοτικό οίκο στο Λονδίνο και πηγαινοέρχεται καθημερινά από το Τέιμς Λόκντον· η δεσποινίς Στηλ, η κυρία Μπάρατ, ο αποτραβηγμένος κύριος Πρεστ –ένας ξεπεσμένος άνεργος ηθοποιός–, κι ο ανυπόφορος κύριος Θουέιτς (μια φιγούρα εφάμιλλη, στην απαισιότητά της, μ’ έναν κακό του Ντίκενς: έναν Κουίλπ, έναν Φάγκιν, έναν Σκουίρς), που ο μόνος σκοπός στη ζωή του είναι να τυραννάει με τις μπηχτές του τη δόλια τη δεσποινίδα Ρόουτς.

Εκεί, τα μέλη τούτης της θλιβερής ομήγυρης «απέφευγαν τον πόλεμο, σχεδόν δεν τον αισθάνονταν μέσα στη μικροαστική αποχαύνωση της μίζερης πανσιόν τους». Επί δύο ώρες και περισσότερο κάθε βράδυ, «σχημάτιζαν συντροφιές και σκότωναν την ώρα τους ώσπου να ζαλιστούν από τη ζέστη, από την ακινησία, από τις τυχαίες, σπασμωδικές συζητήσεις, από τους θορύβους που έσπαγαν τη σιωπή – το θρόισμα των χιλιοδιαβασμένων βιβλίων, το κροτάλισμα από τις βελόνες του πλεξίματος, το ρούφηγμα μιας πίπας […] Στο τέλος, πήγαιναν στα δωμάτιά τους σε μια κατάσταση σχεδόν ολοκληρωτικής αποβλάκωσης, μεθυσμένοι από τις εκπνοές του γκαζιού, τρεκλίζοντας, θαρρείς μετά από ένα όργιο ennui». Ανίας, δηλαδή. Είναι σαν σκηνή που ’χει παγώσει στο χρόνο, «σ’ αυτή τη νεκροζώντανη τραπεζαρία, σ’ αυτή τη νεκροζώντανη πανσιόν, σ’ αυτό το νεκροζώντανο δρόμο, σ’ αυτήν τη νεκροζώντανη μικρή πολιτεία, μέσα στον γκρίζο, ολέθριο χειμώνα, στην πιο ολέθρια περίοδο του πιο ολέθριου πολέμου στην ιστορία […]).

alt

Και τι σόι πόλεμος είναι αυτός που ζουν τούτοι οι άνθρωποι;

Είναι ένας «μικρολωποδύτης». Ενώ «γέμιζε μέχρις ασφυξίας τους δημόσιους χώρους, άδειαζε τα ράφια των καταστημάτων αργά, έξυπνα, μήνα τον μήνα, εβδομάδα την εβδομάδα, στερώντας τα τσιγάρα από τους καπνοπώλες, τα γλυκά από τους ζαχαροπλάστες, το χαρτί, τις πένες, τους φακέλους από τους χαρτοπώλες, τις βίδες από τα καταστήματα σιδερικών […] και πάει λέγοντας […]». Κι επίσης είναι απορρύθμιση και έκλυση ηθών: «Ο πόλεμος, ανάμεσα στις αναρίθμητες μεταμφιέσεις τις οποίες έπαιρνε κάθε τόσο, τώρα είχε πάρει και τα χαρακτηριστικά του ιδρυτή και ιδιοκτήτη κάποιου τρομερά ξεπεσμένου, ευτελούς, κοσμοπολίτικου νάιτ κλαμπ».

Ο πόλεμος εισβάλει στον απονεκρωμένο μικρόκοσμο της πανσιόν πρώτα με τη μορφή του επιπόλαιου Αμερικανού υπολοχαγού Πάικ, που φλερτάρει τη δεσποινίδα Ρόουτς, φτάνοντας στο σημείο να της κάνει πρόταση γάμου – όπως άλλωστε σε κάθε κοπέλα που τυχαίνει να γνωρίσει, όπως αποδεικνύεται τελικά. Και εισβάλει επίσης ο πόλεμος με τη μορφή της Γερμανίδας Βίκυ Κούγκελμαν, συνομήλικης της δεσποινίδας Ρόουτς και φίλης της αρχικά, που φτάνει τελικά να ενσαρκώνει, στα μάτια της γεροντοκόρης, όλη την πανουργία του γερμανικού φασιστικού χαρακτήρα, με μια φιλοφρονητική αρχική «φάση Ρίμπεντροπ», που δίνει έπειτα τη θέση της σε μια τευτονική αλαζονεία, χοντροκοπιά και τραχύτητα, όταν συνασπίζεται με τον κύριο Θουέιτς ενάντια στη δεσποινίδα Ρόουτς, και τον συναγωνίζεται σε θρασύτητα κι αναισχυντία, κι επίσης ερωτοτροπεί με τον Αμερικανό υπολοχαγό μπροστά στα μάτια της πρώην φίλης της.

Κι ύστερα σκέφτηκε αυτό, κι ύστερα το άλλο, κι ύστερα εκείνο ώσπου στο τέλος έσβησε το φως, γύρισε πλευρό, βολεύτηκε στο μαξιλάρι της κι έδιωξε κάθε σκέψη ελπίζοντας να κοιμηθεί – Θεέ μου, βοήθησέ μας, βοήθησέ μας όλους, βοήθησε τον καθένα μας κι όλους μας μαζί.

Ο Πάτρικ Χάμιλτον στήνει με μαεστρία τις σκηνές του, βοηθούμενος από τη θητεία του στο θέατρο (δικά του είναι τα Gas Light του 1938, μεταφερμένο στον κινηματογράφο το 1944 από τον Τζορτζ Κιούκορ [ελληνικός τίτλος Εφιάλτης], και Rope του 1929, μεταφερμένο το 1948 στον κινηματογράφο από τον Άλφρεντ Χίτσκοκ [ελληνικός τίτλος Η θηλιά]), και πλάθει χαρακτήρες με βάθος, ιδιαίτερα αυτόν της δεσποινίδας Ρόουτς, που μπορεί να κερδίζει ως θύμα τη συμπάθεια του αναγνώστη, μα όχι δίχως να γεννά επίσης κάποια δυσφορία ο τρόπος που η ίδια βλέπει σαν θύμα τον εαυτό της.

Και, στο τέλος, ο μουντός μικροαστικός κόσμος της δεσποινίδας Ρόουτς, μεσούντος του πολέμου, φωτίζεται κάπως, πρώτα με την επιστροφή του γερο-παλιάτσου κυρίου Πρεστ στο σανίδι και την επιτυχία του, κι έπειτα με τον δικό της ανέλπιστο γυρισμό από το Τέιμς Λόκντον στο Λονδίνο. Χωρίς υπερβολές, στο «ύψος του ανθρώπου», ο Hamilton δίνει με στερεότητα και πειστικότητα την ιστορία του, και η Κατερίνα Σχινά την τιμά με τη μετάφρασή της.

 

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι μεταφραστής και συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Και τότε η δεσποινίς Ρόουτς, υπόδουλη στη μοναξιά που διαφέντευε κάθε της πράξη, έπρεπε να διαλέξει σε ποιο κρεβάτι θα κοιμόταν, και διάλεξε εκείνο κοντά στο παράθυρο, κι ύστερα ξάπλωσε και στύλωσε τα μάτια στο ταβάνι, κι ύστερα σκέφτηκε πως τούτο το κρεβάτι ήταν παραδεισένια αναπαυτικό και αυτό μονάχα είχε σημασία, και πως ήταν μοναχικά, και ήσυχα, και πως μονάχα αυτό είχε σημασία, επίσης. […] κι ύστερα σκέφτηκε αυτό, κι ύστερα το άλλο, κι ύστερα εκείνο ώσπου στο τέλος έσβησε το φως, γύρισε πλευρό, βολεύτηκε στο μαξιλάρι της κι έδιωξε κάθε σκέψη ελπίζοντας να κοιμηθεί – Θεέ μου, βοήθησέ μας, βοήθησέ μας όλους, βοήθησε τον καθένα μας κι όλους μας μαζί».


 

altΟι σκλάβοι της μοναξιάς
Patrick Hamilton
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Στερέωμα 2017
Σελ. 350, τιμή εκδότη €19,00

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δημιουργική Γραφή - “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή - “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή-“Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης τ...

Τζάιλς Μίλτον: «Αυτό που συνέβη τον Σεπτέμβριο του 1922 θα μπορούσε εύκολα να συμβεί ξανά»

Τζάιλς Μίλτον: «Αυτό που συνέβη τον Σεπτέμβριο του 1922 θα μπορούσε εύκολα να συμβεί ξανά»

Συνέντευξη με τον Βρετανό δημοσιογράφο και συγγραφέα Τζάιλς Μίλτον (Gilles Milton) για το βιβλίο του «Χαμένος παράδεισος - Σμύρνη 1922, η καταστροφή της μητρόπολης του μικρασιατικού ελληνισμού» (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδ. Μίνωας). Ο συγγραφέας θα παρουσιάσει το βιβλίο του σήμερα, 3 Οκτωβρίου, στο Αμερικανικό Κολλ...

«Bros» – Η αδελφότητα της βίας κατά Καστελλούτσι (κριτική)

«Bros» – Η αδελφότητα της βίας κατά Καστελλούτσι (κριτική)

Ο θεατής που βγαίνει σοκαρισμένος από το «Bros» του Ρόμεο Καστελλούτσι (Romeo Castellucci, παραγωγή της Societas για τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση) δεν έχει την παραμικρή βεβαιότητα: κοινωνικά, πολιτικά, ανθρωπολογικά και -κυρίως- οντολογικά ερωτήματα τον κατακλύζουν.

Του Νίκο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ