alt

Για το μυθιστόρημα του Patrick Hamilton «Οι σκλάβοι της μοναξιάς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Οι Σκλάβοι της μοναξιάς (The Slaves of Solitude), δωδέκατο μυθιστόρημα του Πάτρικ Χάμιλτον (1904-1962· ενός συγγραφέα με τη στόφα του κλασικού αλλά με φήμη και δημοτικότητα σαν τη σποραδική λιακάδα μια μέρα με συννεφιά), εκδόθηκαν το 1947 και η ιστορία τους διαδραματίζεται το 1943, τον τέταρτο και σκληρότατο χρόνο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.

Πανταχού παρών στο μυθιστόρημα ο πόλεμος, υπάρχει μολοντούτο ως απόηχος και σκιά που κινείται στα παρασκήνια. Οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι παγιδευμένοι στο κεχριμπάρι της καθημερινής μονοτονίας και πλήξης.

Πανταχού παρών στο μυθιστόρημα ο πόλεμος, υπάρχει μολοντούτο ως απόηχος και σκιά που κινείται στα παρασκήνια. Οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι παγιδευμένοι στο κεχριμπάρι της καθημερινής μονοτονίας και πλήξης, στην πανσιόν όπου διαμένουν, το Τεϊποτείο Ρόζαμουντ στη μικρή πόλη του Τέιμς Λόκντον, εικοσιπέντε μίλια μακριά απ’ το Λονδίνο: η πρωταγωνίστρια, η γεροντοκόρη σαραντάρα δεσποινίς Ρόουτς, που εργάζεται σ’ έναν εκδοτικό οίκο στο Λονδίνο και πηγαινοέρχεται καθημερινά από το Τέιμς Λόκντον· η δεσποινίς Στηλ, η κυρία Μπάρατ, ο αποτραβηγμένος κύριος Πρεστ –ένας ξεπεσμένος άνεργος ηθοποιός–, κι ο ανυπόφορος κύριος Θουέιτς (μια φιγούρα εφάμιλλη, στην απαισιότητά της, μ’ έναν κακό του Ντίκενς: έναν Κουίλπ, έναν Φάγκιν, έναν Σκουίρς), που ο μόνος σκοπός στη ζωή του είναι να τυραννάει με τις μπηχτές του τη δόλια τη δεσποινίδα Ρόουτς.

Εκεί, τα μέλη τούτης της θλιβερής ομήγυρης «απέφευγαν τον πόλεμο, σχεδόν δεν τον αισθάνονταν μέσα στη μικροαστική αποχαύνωση της μίζερης πανσιόν τους». Επί δύο ώρες και περισσότερο κάθε βράδυ, «σχημάτιζαν συντροφιές και σκότωναν την ώρα τους ώσπου να ζαλιστούν από τη ζέστη, από την ακινησία, από τις τυχαίες, σπασμωδικές συζητήσεις, από τους θορύβους που έσπαγαν τη σιωπή – το θρόισμα των χιλιοδιαβασμένων βιβλίων, το κροτάλισμα από τις βελόνες του πλεξίματος, το ρούφηγμα μιας πίπας […] Στο τέλος, πήγαιναν στα δωμάτιά τους σε μια κατάσταση σχεδόν ολοκληρωτικής αποβλάκωσης, μεθυσμένοι από τις εκπνοές του γκαζιού, τρεκλίζοντας, θαρρείς μετά από ένα όργιο ennui». Ανίας, δηλαδή. Είναι σαν σκηνή που ’χει παγώσει στο χρόνο, «σ’ αυτή τη νεκροζώντανη τραπεζαρία, σ’ αυτή τη νεκροζώντανη πανσιόν, σ’ αυτό το νεκροζώντανο δρόμο, σ’ αυτήν τη νεκροζώντανη μικρή πολιτεία, μέσα στον γκρίζο, ολέθριο χειμώνα, στην πιο ολέθρια περίοδο του πιο ολέθριου πολέμου στην ιστορία […]).

alt

Και τι σόι πόλεμος είναι αυτός που ζουν τούτοι οι άνθρωποι;

Είναι ένας «μικρολωποδύτης». Ενώ «γέμιζε μέχρις ασφυξίας τους δημόσιους χώρους, άδειαζε τα ράφια των καταστημάτων αργά, έξυπνα, μήνα τον μήνα, εβδομάδα την εβδομάδα, στερώντας τα τσιγάρα από τους καπνοπώλες, τα γλυκά από τους ζαχαροπλάστες, το χαρτί, τις πένες, τους φακέλους από τους χαρτοπώλες, τις βίδες από τα καταστήματα σιδερικών […] και πάει λέγοντας […]». Κι επίσης είναι απορρύθμιση και έκλυση ηθών: «Ο πόλεμος, ανάμεσα στις αναρίθμητες μεταμφιέσεις τις οποίες έπαιρνε κάθε τόσο, τώρα είχε πάρει και τα χαρακτηριστικά του ιδρυτή και ιδιοκτήτη κάποιου τρομερά ξεπεσμένου, ευτελούς, κοσμοπολίτικου νάιτ κλαμπ».

Ο πόλεμος εισβάλει στον απονεκρωμένο μικρόκοσμο της πανσιόν πρώτα με τη μορφή του επιπόλαιου Αμερικανού υπολοχαγού Πάικ, που φλερτάρει τη δεσποινίδα Ρόουτς, φτάνοντας στο σημείο να της κάνει πρόταση γάμου – όπως άλλωστε σε κάθε κοπέλα που τυχαίνει να γνωρίσει, όπως αποδεικνύεται τελικά. Και εισβάλει επίσης ο πόλεμος με τη μορφή της Γερμανίδας Βίκυ Κούγκελμαν, συνομήλικης της δεσποινίδας Ρόουτς και φίλης της αρχικά, που φτάνει τελικά να ενσαρκώνει, στα μάτια της γεροντοκόρης, όλη την πανουργία του γερμανικού φασιστικού χαρακτήρα, με μια φιλοφρονητική αρχική «φάση Ρίμπεντροπ», που δίνει έπειτα τη θέση της σε μια τευτονική αλαζονεία, χοντροκοπιά και τραχύτητα, όταν συνασπίζεται με τον κύριο Θουέιτς ενάντια στη δεσποινίδα Ρόουτς, και τον συναγωνίζεται σε θρασύτητα κι αναισχυντία, κι επίσης ερωτοτροπεί με τον Αμερικανό υπολοχαγό μπροστά στα μάτια της πρώην φίλης της.

Κι ύστερα σκέφτηκε αυτό, κι ύστερα το άλλο, κι ύστερα εκείνο ώσπου στο τέλος έσβησε το φως, γύρισε πλευρό, βολεύτηκε στο μαξιλάρι της κι έδιωξε κάθε σκέψη ελπίζοντας να κοιμηθεί – Θεέ μου, βοήθησέ μας, βοήθησέ μας όλους, βοήθησε τον καθένα μας κι όλους μας μαζί.

Ο Πάτρικ Χάμιλτον στήνει με μαεστρία τις σκηνές του, βοηθούμενος από τη θητεία του στο θέατρο (δικά του είναι τα Gas Light του 1938, μεταφερμένο στον κινηματογράφο το 1944 από τον Τζορτζ Κιούκορ [ελληνικός τίτλος Εφιάλτης], και Rope του 1929, μεταφερμένο το 1948 στον κινηματογράφο από τον Άλφρεντ Χίτσκοκ [ελληνικός τίτλος Η θηλιά]), και πλάθει χαρακτήρες με βάθος, ιδιαίτερα αυτόν της δεσποινίδας Ρόουτς, που μπορεί να κερδίζει ως θύμα τη συμπάθεια του αναγνώστη, μα όχι δίχως να γεννά επίσης κάποια δυσφορία ο τρόπος που η ίδια βλέπει σαν θύμα τον εαυτό της.

Και, στο τέλος, ο μουντός μικροαστικός κόσμος της δεσποινίδας Ρόουτς, μεσούντος του πολέμου, φωτίζεται κάπως, πρώτα με την επιστροφή του γερο-παλιάτσου κυρίου Πρεστ στο σανίδι και την επιτυχία του, κι έπειτα με τον δικό της ανέλπιστο γυρισμό από το Τέιμς Λόκντον στο Λονδίνο. Χωρίς υπερβολές, στο «ύψος του ανθρώπου», ο Hamilton δίνει με στερεότητα και πειστικότητα την ιστορία του, και η Κατερίνα Σχινά την τιμά με τη μετάφρασή της.

 

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι μεταφραστής και συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Και τότε η δεσποινίς Ρόουτς, υπόδουλη στη μοναξιά που διαφέντευε κάθε της πράξη, έπρεπε να διαλέξει σε ποιο κρεβάτι θα κοιμόταν, και διάλεξε εκείνο κοντά στο παράθυρο, κι ύστερα ξάπλωσε και στύλωσε τα μάτια στο ταβάνι, κι ύστερα σκέφτηκε πως τούτο το κρεβάτι ήταν παραδεισένια αναπαυτικό και αυτό μονάχα είχε σημασία, και πως ήταν μοναχικά, και ήσυχα, και πως μονάχα αυτό είχε σημασία, επίσης. […] κι ύστερα σκέφτηκε αυτό, κι ύστερα το άλλο, κι ύστερα εκείνο ώσπου στο τέλος έσβησε το φως, γύρισε πλευρό, βολεύτηκε στο μαξιλάρι της κι έδιωξε κάθε σκέψη ελπίζοντας να κοιμηθεί – Θεέ μου, βοήθησέ μας, βοήθησέ μας όλους, βοήθησε τον καθένα μας κι όλους μας μαζί».


 

altΟι σκλάβοι της μοναξιάς
Patrick Hamilton
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Στερέωμα 2017
Σελ. 350, τιμή εκδότη €19,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Neverhome, του Λερντ Χαντ - Μια ιστορία του Αμερικανικού Εμφυλίου

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε...

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ