Τι διαβάζουμε τώρα; 30 βιβλία που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν (δοκίμια, μελέτες, έρευνες)

Έλληνες συγγραφείς

Στα κάτεργα του θανάτου - Ένα οδοιπορικό στα καταναγκαστικά ναζιστικά έργα Χριστιανών και Εβραίων στην Ελλάδα με 350 ανέκδοτες εικόνες, Ανδρέας Ασσαέλ (εκδ. University Studio Press)

Η φωτογραφική συλλογή και η εικοσαετής έρευνα του Ανδρέα Ασσαέλ φωτίζει για πρώτη φορά μια από τις άγνωστες πτυχές της γερμανικής κατοχής στη χώρα μας, αυτή των ναζιστικών κατέργων. Μέσα από 350 ανέκδοτες φωτογραφίες που έφτασαν στα χέρια του το 2002 και τις μαρτυρίες των λίγων επιζώντων που ο ίδιος συνέλεξε ανά τα χρόνια, ο συγγραφέας αποκαλύπτει τη φρίκη των εργοταξίων στην Καρυά της Λαμίας, όπου έχασαν βάναυσα τη ζωή τους πολλοί Εβραίοι αλλά και Χριστιανοί την περίοδο 1942-1943. Για περισσότερα, δείτε το εκτενές κείμενο του Διονύση Μαρίνου στην Book Press.

Ιστορία, έθνος και μυθιστόρημα στη μεταπολίτευση - Τραύμα, μνήμη και μεταφορά, Δημήτρης Τζιόβας (εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)

Ο γνωστός Νεοελληνιστής, Δημήτρης Τζιόβας, επιχειρεί στη νέα του μελέτη να ερευνήσει τη σχέση της ελληνικής μεταπολιτευτικής πεζογραφίας με την ιστορία και το ελληνικό έθνος, μέσα από το πρίσμα του τραύματος, της μνήμης και της μεταφοράς. Για τον Τζιόβα, το μετα-ιστορικό μυθιστόρημα δεν είναι παράγωγο της ιστορικότητας και του έθνους, αλλά αναμετράται με το ιστορικό τραύμα, διερευνά την ετερότητα, αμφισβητεί τις εθνικές αλήθειες και μεταβαίνει από την εσωστρεφή ματιά στη διασπορική.

Το γκρίζο κύμα - Η νέα ακροδεξιά και οι συνεργοί της, Πέτρος Παπακωνσταντίνου (εκδ. Τόπος)

Ο δημοσιογράφος Πέτρος Παπακωνσταντίνου αναμετράται με το «γκρίζο κύμα» της ακροδεξιάς που καλπάζει στη Δύση τα τελευταία χρόνια. Αναζητά τις ιστορικές απαρχές της, τις αναμορφώσεις που την κράτησαν στην επιφάνεια μέσα στο χρόνο και ψέγει τους «συνενόχους» της που την έφεραν στο επίκεντρο των πολιτικών πραγμάτων. Εκτεινόμενη στο χρονικό φάσμα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι σήμερα και μέσω της περιήγησης σε 32 χώρες, η έρευνα του Παπακωνσταντίνου αναζητά τελικά τρόπους αναχαίτισης του φαινομένου που μαστίζει τη σημερινή πολιτική πραγματικότητα.

Οι αυτοκτονίες των γυναικών στην Ελλάδα με την έλευση του 20ου αιώνα - Ένα διαχρονικό αίτημα χειραφέτησης, της Σοφίας Τατίδου (εκδ. Εστία)

Η μετάβαση από τον 19ο στον 20ο αιώνα και οι επικείμενες αλλαγές της βιομηχανικής επανάστασης καλλιέργησαν το έδαφος για τον επαναπροσδιορισμό της θέσης της γυναίκας. Η λεγόμενη, όμως, «επιδημία αυτοκτονιών», το φαινόμενο κατά το οποίο γυναίκες αυτόχειρες διεκδικούσαν με τον θάνατό τους την πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα, προδίδει συνθήκες ζωής που τις εξωθούσαν στην ακραία διαμαρτυρία της αυτοχειρίας. Η διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών, Σοφία Τατίδου, μελετά αυτή την περίοδο μέσα από το πρίσμα της γυναικείας χειραφέτησης, σε αυτό το ιδιαίτερα πρωτότυπο βιβλίο.

Ιστορία και Κινηματογράφος: Εξιστορώντας στην οθόνη, Ελευθερία Θανούλη (μτφρ. Γιώργος Παπαδημητρίου, Εκδ. Πεδίο)

Με την πραγματεία της πάνω στη σχέση της ιστορίας με τον κινηματογράφο, η Καθηγήτρια Θεωρίας Κινηματογράφου στο Τμήμα Κινηματογράφου ΑΠΘ, Ελευθερία Θανούλη, δεν εξετάζει απλώς την αλληλεπίδραση ή τον ανταγωνισμό δύο διαφορετικών ακαδημαϊκών αντικειμένων. Με την πρωτότυπη έρευνά της, που μετέφρασε από τα αγγλικά ο Γιώργος Παπαδημητρίου, επαναδιαπραγματεύεται την απόλυτη διάκριση ανάμεσα στην καταγεγραμμένη ιστορία και την κινηματογραφική ιστορία, υποστηρίζοντας, μέσα από παραδείγματα ταινιών μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ, ότι η κινηματογραφική ιστορία του 20ου και 21ου αιώνα αναδιαμόρφωσε τις πρακτικές της ακαδημαϊκής ιστοριογραφίας του 19ου αιώνα.

Ξανακοιτώντας την ιστορία του κράτους στην Ελλάδα - 19ος-21ος αιώνας, Κώστας Κωστής (εκδ. Πατάκης)

Σε αυτή τη νέα ανάγνωση της ιστορίας του Ελληνικού κράτους, ο πολυγραφότατος ιστορικός, συγγραφέας, μεταξύ άλλων, του σημαντικού Τα κακομαθημένα παιδιά της ιστορίας (εκδ. Πατάκης), Κώστας Κωστής, εντάσσει το ελληνικό παράδειγμα σε διεθνές πλαίσιο και υιοθετεί τη μέθοδο της ιστορικής κοινωνιολογίας. Με βάση αυτή, η ιστορία δεν πρέπει να μελετάται με γεγονοτολογική προσήλωση, αλλά να λαμβάνει υπόψη και άλλους παράγοντες που διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία του κράτους, όπως τα δημόσια οικονομικά, τα διεθνή μέτωπα και τις μεταρρυθμίσεις.

Η κρυφή ζωή των φιλοσόφων, του Κυριάκος Δημητρίου (εκδ. Επίκεντρο)

Γιατί δεν γνωρίζουμε ότι ο Ζαν-Ζακ Ρουσώ εγκατέλειψε τα παιδιά του, ο Βολταίρος στήριξε το δουλεμπόριο και ήταν αντισημίτης, ενώ ο Ντεκάρτ βασάνιζε ζώα για τα πειράματά του; Σύμφωνα με τον Καθηγητή Ιστορίας των Ιδεών και Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου, Κυριάκο Δημητρίου, η ζωή των μεγάλων φιλοσόφων συσκοτίζεται και αποκόπτεται από το έργο τους. Σε μια προσπάθεια «εξανθρωπισμού» αυτών που ανάγουμε σε πνευματικά τοτέμ, ο συγγραφέας αποκαλύπτει την προσωπική, οικογενειακή και επαγγελματική ζωή δώδεκα κορυφαίων φιλοσόφων, φωτίζοντας τις πιο αθέατες πτυχές της ψυχοσύνθεσής τους.

Γεωπολιτική του πολέμου κατά της Ουκρανίας, Ιωάννης Ε. Κωτούλας (εκδ. Παπαζήση)

Σχεδόν τρία χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έχουμε διάφορα γραπτά κείμενα ανάλυσης του πόλεμου. Η μελέτη, όμως, του Δρ. Ιστορίας και Γεωπολιτικής, Ιωάννη Ε. Κωτούλα, είναι η πρώτη αυτοτελής ακαδημαϊκή μονογραφία στα ελληνικά σχετικά με το ζήτημα. Ακολουθώντας τη ρεαλιστική προσέγγιση των διεθνών σχέσεων και τα εργαλεία της Κλασικής Γεωπολιτικής, ο συγγραφέας προτείνει τη μακροϊστορική ερμηνεία του πολέμου, που λαμβάνει υπόψη τον ρωσικό αναθεωρητισμό και προπαγάνδα, την πολιτική ηγεσία και τις στρατηγικές πολέμου. Για περισσότερα, διαβάστε εδώ τη συνέντευξη του συγγραφέα στον Διονύση Μαρίνο.

Ιχνηλατώντας τα μονοπάτια του εγκεφάλου και του νου, Ηλίας Δ. Κούβελας (εκδ. Καστανιώτη)

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, υποκείμενος σε εξελικτικές διαδικασίες εκατομμυρίων χρόνων, είναι η πιο πολύπλοκη δομή του σώματος αλλά και του σύμπαντος. Ως τέτοια, η λεγόμενη «μηχανή του νου» είναι εκπληκτικά δύσκολο να κατανοηθεί. Ο ομότιμος καθηγητής Φυσιολογίας στην Ιατρική του Πανεπιστημίου Πατρών, Ηλίας Δ. Κούβελας, ιχνηλατεί τον εγκέφαλο, καταγράφοντας τους «προγόνους του», τις λειτουργίες αλλά και τις διαταραχές του, αποτιμώντας τη συμβολή σπουδαίων επιστημόνων και φιλοσόφων στη μελέτη του.

Intelligence - Το ηθικό δίλημμα, Αθηνόδωρος Δ. Μεταλλίδης (εκδ. Ποιότητα)

Οι αρχές που διέπουν τις υπηρεσίες πληροφοριών, όπως η μυστικότητα, η έλλειψη διαφάνειας, η παραπλάνηση, παραβιάζουν συχνά τις δημοκρατικές αξίες. Οι φιλελεύθερες δημοκρατίες οφείλουν να προστατέψουν την εθνική τους ασφάλεια, προβαίνοντας, όμως, σε μια στάθμιση που λαμβάνει υπόψη τα κατοχυρωμένα δικαιώματα. Η έρευνα του Αθηνόδωρου Δ. Μεταλλίδη σκιαγραφεί ένα τέτοιο ηθικό πλαίσιο, προσκείμενο στο σύστημα δίκαιης πληροφόρησης, που μπορεί να αξιοποιηθεί ως εργαλείο από διάφορες εθνικές μυστικές υπηρεσίες αλλά και νομοθετικά όργανα.

Κουίρ 2024 - Βίωμα, τέχνη, θεωρία, συλλογικό, επιμέλεια Γιώτα Τεμπρίδου (εκδ. Ψηφίδες)

Το Κουίρ 2024, ο συλλογικός τόμος που επιμελήθηκε η συγγραφέας και ερευνήτρια Γιώτα Τεμπρίδου, φωτίζει το «κουίρ» (ή «τα κουίρ», όπως σημειώνει ο εκδότης στο προλογικό σημείωμα) πολυπρισματικά. Μέσα από κείμενα βιωματικά, λογοτεχνικά, δοκιμιακά, αλλά και μέσα από συνεντεύξεις και εικαστικά έργα, αναδύεται ένα ψηφιδωτό εμπειριών που συνθέτει τις αντιλήψεις όλων των συμμετεχόντων προσώπων για το κουίρ σήμερα. Παραφράζοντας τα λόγια της επιμελήτριάς του, το βιβλίο απευθύνεται στα άτομα που το κουίρ τα αφορά άμεσα, αλλά και σε όσα στέκονται αλληλέγγυα δίπλα σε αυτά.

Επανεκδόσεις

Ταξιδεύοντας Ιαπωνία – Κίνα, Νίκος Καζαντζάκης (εκδ. Διόπτρα)

Ένας ακόμα σημαντικός τίτλος από την εργογραφία του Νίκου Καζαντζάκη προστίθεται στη σειρά των εκδόσεων Διόπτρα που έχουν αναλάβει να επανεκδώσουν σε νέα επιμέλεια τα άπαντα του συγγραφέα. Το ταξίδι του ως δημοσιογράφου στις δύο χώρες λαμβάνει χώρα το 1935 και τον εμπνέει για μια σειρά περιγραφών, παρατηρήσεων και στοχασμών για την κουλτούρα, τη θρησκεία, τον πολιτισμό και την ιδιαίτερη πνευματικότητα του τόπου, που του άσκησε τεράστια γοητεία.

Τα σχόλια του τρίτου, Μάνος Χατζιδάκις (εκδ. Ίκαρος)

Τα ιστορικά σημειώματα που διάβαζε ο Μάνος Χατζιδάκις στον αέρα του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας από τον Μάιο του 1978 μέχρι τον Απρίλιο του 1980, κυκλοφορούν, επιτέλους, εκ νέου. Με το καλαίσθητο χιούμορ του και την ιδιαίτερα ποιητική του πρόζα σχολιάζει το μεταπολιτευτικό προσκήνιο, το φαινόμενο του «Νεοελληνισμού», τη μουσική, σε ένα φάσμα που εκτείνεται από τον ρόλο των δημοσιογράφων της εποχής του μέχρι τα καλλιστεία.

Μεταφρασμένα

Nexus - Μια σύντομη ιστορία των δικτύων πληροφοριών από την εποχή του λίθου μέχρι την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, Γιουβάλ Νώα Χαράρι (μτφρ. Μιχάλης Λαλιώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια)

Ο πασίγνωστος συγγραφέας του Sapiens (μτφρ. Μιχάλης Λαλιώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια), προσφέρει με το Nexus μια νέα ανάγνωση της τεχνολογικής και κοινωνικής εξέλιξης μέσα από τη δημιουργία και διακίνηση της πληροφορίας από την εποχή του λίθου μέχρι της τεχνητής νοημοσύνης. Χαρακτηρίζοντας ως δίκτυα πληροφορίας τόσο τα προφανή, όπως η Γουτεμβέργια τυπογραφία, ή τα ΜΜΕ, αλλά και ολόκληρα συστήματα όπως η Σοβιετική Ένωση ή η Καθολική Εκκλησία, ο Χαράρι αναλύει πώς η πληροφορία άλλοτε διαχέεται προς όφελος της ανθρωπότητας και άλλοτε ρέει παραποιώντας ή εργαλειοποιώντας την αλήθεια.

Το επερχόμενο κύμα, Μουσταφά Σουλεϊμάν (με τη συμμετοχή του Μάικλ Μπασκάρ, μτφρ. Χρήστος Καψάλης, εκδ. Key Books)

Ο πρωτοπόρος σε ζητήματα Τεχνητής Νοημοσύνης και συνιδρυτής της Google DeepMind, Μουσταφά Σουλεϊμάν, κρούει τον κώδωνα για την επέλαση των ΑΙ που σύντομα θα κατακλύσουν τον επιχειρηματικό και πολιτικό κόσμο. Προς αποφυγή των κινδύνων που επιφυλάσσει η ΤΝ, ο συγγραφέας προτείνει στρατηγικές προετοιμασίας για την εύλογη αξιοποίησή της, προς την κατεύθυνση μιας βιώσιμης και ελεγχόμενης παραγωγικής περιόδου. Βιβλίο που έκανε μεγάλη αίσθηση, διαβάστηκε πολύ και συστήθηκε από σημαντικές προσωπικότητες σε όλον τον κόσμο.

Μαρξ, Βάγκνερ, Νίτσε - Ένας κόσμος σε αναταραχή, Χέρφριντ Μίνκλερ (μτφρ. Έμη Βαϊκούση, εκδ. Διόπτρα)

Ο Ρίχαρντ Βάγκνερ, ο Καρλ Μαρξ και ο λίγο νεότερός τους, Φρίντριχ Νίτσε, είναι τρεις από τις επιδραστικότερες προσωπικότητες της νεωτερικότητας. Ο καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, Χέρφριντ Μίνκλερ, σε αυτή την ιδιότυπη τριπλή βιογραφία, παρουσιάζει τις διαφορές αλλά και τις συγκλίσεις τους. Ακόμα κι αν οι πορείες τους δεν εφάπτονται ποτέ, οι ζωές τους αποτυπώνουν το διαρκές μεταβαλλόμενο τοπίο του 19ου αιώνα.

Περί κακού, Τέρι Ίγκλετον (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Πεδίο)

Οι εκδόσεις Πεδίο μας συστήνουν ακόμα ένα από τα σχετικά πρόσφατα βιβλία του θεωρητικού της λογοτεχνίας, Τέρι Ίγκλετον, και συγκεκριμένα την περιήγησή του στην έννοια του κακού στον δυτικό πολιτισμό, που έγραψε το 2010. Μέσα από αναγνώσεις μυθοπλασίας και φιλοσοφίας, από τον Τόμας Μαν και τον Σαίξπηρ μέχρι τους Κίρκεγκωρ, Σοπενχάουερ και Άρεντ, δανειζόμενος από τη Φροϋδική θεωρία και πλείστες άλλες πηγές, ο Μαρξιστής φιλόσοφος στοχάζεται πάνω στη φύση του κακού ως απτού φαινομένου των καιρών μας.

Born to Run, Μπρους Σπρίνγκστιν (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδ. Key Books)

Επτά χρόνια χρειάστηκε ο Μπρους Σπρίνγκστιν για να καταγράψει επτά δεκαετίες συναρπαστικής ζωής, διανύοντας πλέον, παραγωγικά και ενεργά, την όγδοη. Σε αυτή την ειλικρινή αυτοβιογραφία, που τιτλοφορείται με το όνομα του τρίτου άλμπουμ και ομώνυμου τραγουδιού του, το «αφεντικό» (The Boss) περιγράφει τα παιδικά του είδωλα, το πάθος του με τη μουσική, τα πρώτα λάιβ σε συνοικιακά μπαρ και τη διαμόρφωση της μπάντας του, The E Street Band, καθώς και τη συμβίωση με τη γυναίκα της ζωής του, Πάτι Σκιάλφα.

Σεξ - Δύο δισεκατομμύρια χρόνια αναπαραγωγής και απόλαυσης, Ντέιβιντ Μπέικερ (Μτφρ. Ηφαιστίων Χριστόπουλος, εκδ. Μεταίχμιο)

Ο Αυστραλός ιστορικός και συγγραφέας Ντέιβιντ Μπέικερ, ειδικός στη «Μεγάλη Ιστορία», δηλαδή την ιστορία που μελετά την ανθρωπότητα από τις απαρχές της έως σήμερα, μας συστήθηκε στις αρχές του χρόνου με τη Σύντομη ιστορία του κόσμου (Μεταίχμιο, 2024). Στο δεύτερο βιβλίο του, με χιούμορ και απελευθερωμένη γλώσσα μελετά την ιστορία του σεξ, από τη Μεγάλη Έκρηξη μέχρι τα σύγχρονα σεξομπότ, αλλά και το σεξ του μέλλοντος.

Μύθοι της Γεωγραφίας - Οκτώ λανθασμένες αντιλήψεις για τον κόσμο, Πολ Ρίτσαρντσον (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Ψυχογιός)

Τη σχολική αντίληψη ότι η γεωγραφία είναι η αποτύπωση του κόσμου μας σε έναν χάρτη ανατρέπει ο Πολ Ρίτσαρντσον σε αυτό το βιβλίο, στο οποίο ζωντανεύει τις πολιτικές και ιστορικές προεκτάσεις του πεδίου. Καταρρίπτοντας κάποια γεωπολιτικά θέσφατα, όπως τον μύθο ότι «Αφρική είναι καταδικασμένη να αποτύχει» ή τον «μύθο του Ρωσικού επεκτατισμού», επιχειρεί να κλονίσει για πάντα την αντίληψή μας για τα σύνορα, τα έθνη και την εδαφική κυριαρχία. 

Για την εξαφάνιση των τελετουργιών - Μια τοπολογία του παρόντος, Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν (μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Opera)

Προσηλωμένες στη γνωριμία του ελληνικού κοινού με τη σκέψη του Νοτιοκορεάτη φιλοσόφου Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν, οι εκδόσεις Opera εξέδωσαν ακόμα ένα έργο του, το έβδομο που καταφτάνει στα ελληνικά. Ο συγγραφέας του Η κοινωνία της κόπωσης (μτφρ. Ανδρέας Κράουζε, εκδ. Opera), εξετάζει το φαινόμενο της εξαφάνισης των τελετουργιών ως ένα πλήγμα στην έννοια της «κοινότητας» και της συλλογικής συνύπαρξης, χωρίς να αντιπροτείνει τη νοσταλγική προσκόλληση στο παρελθόν.

Πέρα από το τείχος - Ανατολική Γερμανία, 1949-1990, Κάτια Χόγιερ (μτφρ. Νίκος Ρούσσος, εκδ. Παπαδόπουλος)

Η Λαοκρατική Δημοκρατίας της Γερμανίας, ένα βραχύβιο κράτος που έπαψε εν μία νυκτί να υπάρχει, μελετήθηκε επανειλημμένως ως προς τα μελανά της σημεία: Στάζι, κρατική παρακολούθηση, ανελευθερία, αποκοπή από τη Δύση. Θέλοντας να ξεφύγει, χωρίς όμως να υπονομεύει το ψυχροπολεμικό κλίμα, η Κάτια Χόγιερ εστιάζει περισσότερο στο πιο ανθρώπινο πρόσωπο του σοσιαλιστικού κράτους. Εμβαθύνει στο πολιτικό και πολιτιστικό τοπίο που αναδύθηκε πέρα από το Τείχος, στους οικογενειακούς δεσμούς και την ποιότητα ζωής, περιλαμβάνοντας προσωπικές ιστορίες με τη μορφή γραμμάτων ή συνεντεύξεων.

Ο χώρος των λέξεων: Από τον Mallarmé στον Broodthaers, Ζακ Ρανσιέρ (μτφρ. Θωμάς Συμεωνίδης, εκδ. Στερέωμα)

Η εν λόγω έκδοση περιλαμβάνει τη διάλεξη που εκφώνησε τον Ιανουάριο του 2004 ο Γάλλος φιλόσοφος Ζακ Ρανσιέρ στο πλαίσιο μιας έκθεσης αφιερωμένης στον Μαρσέλ Μπρουνταέρς. Ο Ρανσιέρ εστιάζει σε ένα συγκεκριμένο έργο του Βέλγου καλλιτέχνη, μια ερμηνεία του ποιήματος «Μια ζαριά ποτέ δεν θα καταργήσει το τυχαίο» του Στεφάν Μαλαρμέ. Ο καλλιτέχνης τοποθετεί μαύρες πλάκες, μιμούμενος τη διάταξη του ποιητικού κειμένου, αλλά αποκρύπτοντάς το. Από αυτό το παράδοξο εκκινεί ο Ρανσιέρ για να εξηγήσει τη σχέση ανάμεσα στις λέξεις και τον χώρο, την αισθητική και την πολιτική, να ασκήσει κριτική στο μεταμοντέρνο και να βρει συγκλίσεις ανάμεσα στους τρόπους έκφρασης.

Φραντς Κάφκα: Άνθρωπος χωρίς εποχή, Μάλι Ράντεκ (μτφρ. Lucie Kuligova, εκδ. Οξύ

Μετά τα ανέκδοτα σχέδια του Φραντς Κάφκα, ο πλήρης οδηγός για τη ζωή του σπουδαίου συγγραφέα είναι η δεύτερη σημαντική έκδοση που μας φέρνουν οι εκδόσεις Οξύ, με αφορμή το «Έτος Κάφκα». Μέσω της γραφής του βραβευμένου ποιητή και μεταφραστή Μάλι Ράντεκ και των ζωντανών εικόνων της Ρενάτα Φουτσίκοβα, οι αναγνώστες θα μυηθούν στο οικογενειακό, φιλικό και λογοτεχνικό περιβάλλον του Τσέχου δημιουργού, καθώς και στον μοναδικό κόσμο που ο ίδιος έπλασε με τις ιστορίες του.

Πριν και μετά τον Αλέξανδρο - Ο μύθος και η παρακαταθήκη, Ρίτσαρντ Α. Μπίλοουζ (μτφρ. Κατερίνα Σέρβη, εκδ. Πατάκης)

Αποφεύγοντας την πολυμελετημένη περίοδο της εξάπλωσης της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο καθηγητής ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Κολούμπια, Ρίτσαρντ Μπίλοουζ, διερευνά τις πιο συσκοτισμένες περιόδους «πριν και μετά τον Αλέξανδρο», δηλαδή την εποχή του Φιλίππου Β΄ και αυτή του πολιτικού κενού και των διαμαχών των Διαδόχων του, μετά τον θάνατό του. Το πόνημα του Αμερικανού συγγραφέα διερευνά μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του κόσμου ως επίτευγμα ενός κοινού διαγενεακού σκοπού εξάπλωσης, που καταλήγει στη μακροχρόνια επιρροή του ελληνιστικού πολιτισμού.

Τα μυστικά των λέξεων, Νόαμ Τσόμσκι και Αντρέα Μόρο (μτφρ. Θεμιστοκής Χαλικιάς, εκδ. Gutenberg)

Ο σημαντικός διανοούμενος της εποχής μας, Νόαμ Τσόμσκι, με τον ρόλο του ως γλωσσολόγου, συνομιλεί με τον συνάδελφο και φίλο του, Αντρέα Μόρο, για τη γλώσσα και τα «μυστικά» της. Μια απολαυστική συζήτηση για την επαφή με τη γλώσσα, τις ιδιότητες του εγκεφάλου σχετικά με αυτή, τη γλωσσολογία και τη σχέση γλώσσας και τεχνητής νοημοσύνης, ανάμεσα σε δύο διακεκριμένους ειδικούς.

Η Γάζα μπροστά στην ιστορία, Έντσο Τραβέρσο (μτφρ. Νίκος Κούρκουλος, εκδ. Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)

Στο πρωτοπρόσωπο σημείωμα του συγγραφέα που συνοδεύει την έκδοση, ο Έντσο Τραβέρσο, διαφοροποιώντας τη θέση του από την ηθική στάση της Δύσης, δηλώνει ότι το δοκίμιο αυτό «ξεφεύγει από την ομοφωνία της «χορωδίας»» σε σχέση με το παλαιστινιακό». Ο Ιταλός φιλόσοφος και ακαδημαϊκός παρέχει μια αποαποικιοκρατική ματιά στο ιστορικό πλαίσιο του πολέμου, εμμένοντας στην ανάγκη προστασίας του παλαιστινιακού λαού και όχι της αυτοτέλειας του κράτους του Ισραήλ. Η μετάφραση αυτού είναι ίσως η τελευταία μετάφραση του καλού μεταφραστή Νίκου Κούρκουλου, που έφυγε μέσα στο καλοκαίρι.

Για τη συναίνεση στον αφανισμό της Γάζας, Ντιντιέ Φασέν (μτφρ Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Πόλις)

Ο Γάλλος ανθρωπολόγος και κοινωνιολόγος που γνωρίσαμε από το περσινό Ο Θάνατος ενός ταξιδιώτη (μτφρ. Μανώλης Πιμπλής, εκδ. Πόλις), Ντιντιέ Φασέν, γράφει, τώρα, για το Παλαιστινιακό ζήτημα, ψέγοντας τη διεθνή κοινότητα για τη σιωπηρή της «συναίνεση» στον αφανισμό της Γάζας. Η μονομερής καταδίκη των φριχτών εγκλημάτων της Χαμάς με αδιαφορία στην επί σειρά ετών βία που δέχτηκε ο παλαιστίνιος λαός υποδεικνύει, για τον συγγραφέα, μια ηθική κρίση, ιθύνοντες της οποίας είναι τόσο πολιτικοί όσο και διανοούμενοι του καιρού μας.

Μπορούν οι υποτελείς να ομιλούν; Γκιαγάτρι-Τσακραβόρτι Σπίβακ (μτφρ. Χλόη Κολύρη, Παναγιώτης Τριτσιμπίδας, εκδ. Ακυβέρνητες Πολιτείες)

Το δοκίμιο της Ινδής φιλοσόφου Γκαγιάτρι Τσακραβόρτι Σπίβακ που γράφτηκε το 1983 και αποτελεί ορόσημο για τη μεταποικιακή φεμινιστική θεωρία επανακυκλοφορεί στα ελληνικά. Γνήσιο «τέκνο» της ντεριντιανής σχολής, στο πυκνογραμμένο κείμενό της, η συγγραφέας ασκεί κριτική στη σίγαση των «υποτελών» από τους διανοούμενους της εποχής της. Για τη Σπίβακ, οι φωνές των «υποτελών», των αποκλεισμένων από την εξουσία υποκειμένων, μπορούν να ακουστούν με τους δικούς τους όρους, χωρίς να μεσολαβεί ο ηγεμονικός λόγος και η στρεβλή εκπροσώπησή τους.

Κείμενα για τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο, Βάλτερ Μπένγιαμιν (μτφρ. Βασίλειος Πατσογιάννης, εκδ. Πλέθρον)

Σε αυτό τον τόμο που σταχυολογεί γραπτά του Μπένγιαμιν για τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο, οι αναγνώστες θα βρουν γνωστά του κείμενα αλλά και ορισμένα αδημοσίευτα. Ο Γερμανοεβραίος φιλόσοφος σχολιάζει άγνωστα φωτογραφικά πορτρέτα, ταινίες με πρωταγωνιστή τον Τσάρλι Τσάπλιν και τον Μίκυ Μάους ή κείμενα του Μπωντλαίρ, εκθέτοντας τις ιδιοσυγκρασιακές του απόψεις για την τέχνη, με τη διαμορφωμένη υπό το ρεύμα του διαλεκτικού υλισμού οπτική του.