Επιμ. Γιώργος Τσακνιάς

Κύριε Διευθυντά,

Σας γράφω προκειμένου να αποκαταστήσω τη μνήμη ενός παραγνωρισμένου συγγραφέα, ο οποίος παράλληλα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της πατρίδας μας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Ο Ευγένιος Ταχτσίδης γεννήθηκε το 1890 στο Αϊβαλί, ενώ σύντομα μετακόμισε στην Αθήνα και κατετάγη στη Σχολή Ευελπίδων. Το 1921 τον βρίσκει στις διαβιβάσεις του Υπουργείου Στρατιωτικών.

του Χρήστου Χρυσόπουλου

Μισή ντουζίνα κράτη θα μπορούσαν να «διεκδικήσουν» τον Μπρούνο Σουλτς. Μήπως όμως εκείνος ανήκει στον νεκρό Κάφκα; (στην εικόνα στα αριστερά ο Μπρούνο Σουλτς σε δικό του σκίτσο).

Ο συγγραφέας Μπρούνο Σουλτς γεννήθηκε το 1892 στο Ντρόχομπιτς της Αυστροουγγαρίας. Ήταν αφομοιωμένος Εβραίος[i] και έγραψε στα πολωνικά. Σήμερα το Ντρόχομπιτς ανήκει στην Ουκρανία, το σπίτι του Σουλτς είναι κρατικό μουσείο, τα βιβλία του τοποθετούνται στον πολωνικό κανόνα,

Του Κώστα Κατσουλάρη

Κοιτάμε τα παιδιά στα μάτια και μιλάμε μαζί τους τη γλώσσα της αλήθειας, τη γλώσσα της φωνής και του σώματος. Το παιδί δεν είναι ενήλικας σε αναμονή, είναι πλάσμα με ξεχωριστές ικανότητες, με πολλαπλές ανάγκες· το βέλος και το τόξο την ίδια στιγμή. Κάτι που υπήρξαμε και κάτι που ίσως οφείλουμε στον εαυτό μας. 

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Eξαιτίας μιας μετακόμισης –κολοσσιαίας απ’ ό,τι αποδείχτηκε–, το κομοδίνο μου κινδυνεύει να καταργηθεί: κυριολεκτικά κοιμάμαι με τα βιβλία στο μαξιλάρι. Δυο τρία αμερικανικά mass market (πόσο διαφέρουν τα «λαϊκά» αμερικανικά μυθιστορήματα από τα αντίστοιχα ελληνικά ή, μάλλον, πόσο καταχρηστική είναι η αντιστοιχία...), το «Παν» του Κνουτ Χάμσουν, καθώς κι ένα θεατρικό έργο του Ίψεν –«Παραμονή του Αη-Γιαννιού»–, επειδή τελευταία βάλθηκα να ασχολούμαι με το πώς περιγράφεται το καλοκαίρι στη σκανδιναβική λογοτεχνία: το σαιξπηρικό όνειρο του μεσοκαλόκαιρου διαποτίζει όλον τον ευρωπαϊκό βορρά· ο άνθρωπος θυμάται την καταγωγή του μέσα στη φύση που γιορτάζει· όλα είναι εφήμερα και φωταγωγημένα.

Η Ιστορία, γραμμένη από πένες αντρών, υποτίμησε το «ασθενές φύλο». Όμως, στις μέρες μας, πλήθος μελετών ανασύρει από την αφάνεια γυναικεία επιστημονικά επιτεύγματα, ιστορικά απομνημονεύματα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις.

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Το μπουντουάρ και όχι η βιβλιοθήκη είναι ο χώρος που ταιριάζει στη γυναίκα – και η εικόνα μιας γυναίκας πάνω από μια υδρόγειο ή καθισμένης στο τηλεσκόπιο είναι τόσο γελοία όσο ενός άνδρα να πλέκει βελονάκι με στέκα του μπιλιάρδου».

Κύριε Διευθυντά,

του Φοίβου Καρζή

Ο Νοέμβρης επιβάλλει τη δική του ατζέντα: σκόρπια φύλλα από μπακαλοτέφτερα που πρέπει να συρραφούν σε προϋπολογισμό. Η αναδρομική διαπίστωση του κόστους μιας πενταετούς, τουλάχιστον, ανεμελιάς φέρνει στην επικαιρότητα όσα γράφονταν αυτά τα χρόνια για το αδιέξοδο που ερχόταν – και περνούσαν απαρατήρητα μέσα στον θόρυβο του δημοσιονομικού πάρτι.

του Φοίβου Καρζή

Οι εκδόσεις συλλογών άρθρων και ομιλιών είναι συνήθως άχαρα και βαρετά αναγνώσματα, που βλέπουν το φως περισσότερο από το άχθος της υποχρέωσης (ιδιαίτερα εάν πρόκειται για πονήματα τεθνεώτων) παρά από πραγματικό ενδιαφέρον. Οι εξαιρέσεις είναι σπάνιες και γι’ αυτό αξίζει να σταθεί κανείς στον τόμο με τις παρεμβάσεις ενός ανθρώπου που άφησε κληρονομιά στη χώρα και το χώρο του

Του Σωτήρη Βανδώρου

Είναι 6 Δεκεμβρίου το πρωί, ακριβώς ένα χρόνο μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, και διέρχομαι το κέντρο της Αθήνας. Αστυνομικές δυνάμεις παντού. Στα ραδιόφωνα ειδήσεις για κάποια «επεισόδια» των προηγούμενων ημερών, για ειρηνικές εκδηλώσεις μνήμης, αλλά, κυρίως, διάχυτη ανησυχία.

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Οι Γερμανοί, είτε από τύψεις είτε από αίσθηση συγγένειας, έχουν πέσει με τα μούτρα στην Κεντρική Ευρώπη και μεταφράζουν

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Σύνδεση με τα προηγούμενα: ύστερα από ένα ατύχημα με άλογο (που οφειλόταν εν μέρει στη φοβία που ανέπτυξα για τα συγκεκριμένα ζώα διαβάζοντας Ντοστογιέφσκι), πέρασα δύο εβδομάδες στο κρεβάτι. Ήθελα να διαβάσω ένα βιβλίο βαρύ σαν τούβλο και να ξεχάσω. Διάλεξα, η ανήξερη, το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Σελίν (μτφρ. Σ. Ιγγλέση-Μαργέλλου, Εστία). Δεν υπάρχει καλύτερο (ή χειρότερο, εξαρτάται πώς το βλέπεις) βιβλίο αν είσαι ή νιώθεις ανάπηρος.

Τους επόμενους μήνες θα γίνουν εκλογές. Όπως σε κάθε προεκλογική περίοδο (και ποτέ ενδιαμέσως, για να μην κακομαθαίνουν) οι αρχηγοί θα απευθυνθούν στους «πνευματικούς ανθρώπους», σύνολο με αδιευκρίνιστο αριθμό μελών, που πάντως περιλαμβάνει αρκετούς εμπλεκόμενους στην εκδοτική διαδικασία – εκδότες, επιμελητές, συγγραφείς και άλλους που όταν δεν έχουμε εκλογές θεωρούνται αργόσχολοι κηφήνες.

Του Φοίβου Καρζή

του Φοίβου Καρζή

Επιμ. Γιώργου Τσακνιά

Κύριε Διευθυντά,

Ως συγγραφέας ο ίδιος, θα γνωρίζετε τον τρόμο που προξενεί η λευκή σελίδα σε εμάς που υπηρετούμε τη λογοτεχνία. Μυριάδες ιδέες πλημμυρίζουν το μυαλό ενώ φτιάχνουμε τον πρωινό καφέ, ανυπομονώντας να καθίσουμε στο γραφείο και να τις μετατρέψουμε σε λόγο, προτού χαθούν για πάντα. Καθόμαστε, πίνουμε μια γουλιά, κοιτάμε τη λευκή σελίδα ή την οθόνη – και παραλύουμε από τον τρόμο. Δοκιμάζουμε δειλά να αραδιάσουμε μερικά γράμματα. Το μόνο που καταφέραμε ήταν να σπιλώσουμε τη λευκότητα.

του Φοίβου Καρζή

Η κρίση, φυσικά, τα σκεπάζει όλα. Αλλά, όπως έχει πει ο Τζορτζ Σόρος, όταν τραβιούνται τα νερά της παλίρροιας, βλέπουμε ποιοι κολυμπούσαν γυμνοί. Και σε ό,τι αφορά το βιβλίο, μια κυβέρνηση που συμπληρώνει (δεν μπορώ να πω «αισίως») έξι μήνες ζωής θα μπορούσε να έχει καταγράψει έστω μια συμβολική πρωτοβουλία για να μας πείσει ότι κάτι έχει αλλάξει στο υπουργείο Πολιτισμού από τις ηρωικές εποχές Καραμανλή-Ζαχόπουλου ή Λιάπη ή Σαμαρά.

Της Σώτης Τριανταφύλλου

H Αυστρία είναι χώρα μεγάλων ποιητών που βρίσκονται δίπλα στο μαξιλάρι μου. Τα θολά της σύνορα έχουν συμβάλει στις πολλαπλές της ταυτότητες (δεν ήταν άραγε ο Κάφκα ένας γερμανόφωνος Τσεχο-αυστριακός, εβραϊκής καταγωγής, γεννημένος στην Πράγα της αυστρο-ουγγρικής αυτοκρατορίας;), στον συγκερασμό του ρομαντισμού με το μπαρόκ και του επαναστατικού πνεύματος του 19ου αιώνα με τον εξπρεσιονισμό των αρχών του 20ού. Ύστερα, η καταστροφή: ο ναζισμός και ο εξτρεμιστικός καθολικισμός, η προσάρτηση της Αυστρίας στη Γερμανία· η φυγή των ποιητών, τα αμερικανικά όνειρά τους στη γερμανική γλώσσα. 

Tου Σωτήρη Βανδώρου

Αν το τέλος της δεκαετίας του '80 σηματοδοτεί το κύκνειο άσμα των πολιτικών παθών, η δεκαετία του '90 αποτελεί την εισαγωγή σε μια εποχή πολιτικά άνυδρη και ιδεολογικά αποξηραμένη, κατά την οποία ολοένα και περισσότεροι πολίτες αδιαφορούν για τα κοινά. Κι όμως, παραδόξως, από τότε είναι που οι δημοσκοπήσεις αρχίζουν να πραγματοποιούνται με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα.

Του Σωτήρη Βανδώρου

Kάνουμε λόγο διαρκώς για «κρίση αντιπροσώπευσης» στις σύγχρονες δημοκρατίες, εννοώντας κυρίως ότι τα κόμματα –ο βασικός αντιπροσωπευτικός θεσμός– έχουν χάσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Όμως, έτσι λησμονούμε ότι η κρίση είναι, πρώτα απ’ όλα, κρίση συμμετοχής, καθώς ολοένα και περισσότερο τείνει να αυτονομηθεί ο μικρόκοσμος της πολιτικής

Η απίθανη, μεταθανάτια περιπέτεια του ζωτικού οργάνου του διάσημου Άγγλου συγγραφέα Τόμας Χάρντι θα μπορούσε ν' αποτελεί υλικό μυθιστορήματος.

Γράφουν οι Χάρης Βλαβιανός, Χρήστος Χρυσόπουλος

Σπανίως είναι γενναιόδωροι. Συχνά πλειοδοτούν σε φθόνο. Σταχυολογήσαμε δηλητηριώδη σχόλια συγγραφέων για ομοτέχνους τους. 

των Χάρη Βλαβιανού, Χρήστου Χρυσόπουλου

Του Χάρη Βλαβιανού

Ο Πολωνός ποιητής Τσέσλαβ Μίλος με το συγκινητικό «Αλφαβητάρι» του αναλαμβάνει τον ρόλο του διαμεσολαβητή των νεκρών. «Ο τρόμος είναι επιφανής κάτοικος της Ευρώπης του 20ού αιώνα». Επίσης: «Η εποχή μου, ο δικός μου 20ός αιώνας, βαραίνει πάνω μου σαν μια στρατιά από φωνές και πρόσωπα ανθρώπων που κάποτε γνώρισα ή άκουσα γι’ αυτούς και σήμερα δεν υπάρχουν πια.

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Κομοδίνο: μια λέξη αδικημένη∙ φέρνει στο μυαλό τη γιαγιά μας, την προγιαγιά νεότερων ανθρώπων (μια τεχνητή οδοντοστοιχία στο ποτήρι;), ένα πορτατίφ, μια τηλεφωνική συσκευή∙ στο συρτάρι έχουν ξεμείνει ληγμένα χάπια∙ ίσως δυο-τρία προφυλακτικά σε ασημί συσκευασία∙ ένα άξυστο μολύβι, σπίρτα, σελοτέιπ, κλωστές∙ στην επιφάνεια του κομοδίνου, χαρτομάντιλα, το ξυπνητήρι. Χρώμα του κομοδίνου: κομοδινί. 

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Να προσέχω τι ξεμένει στο κομοδίνο: τα ψαλίδια, λόγου χάρη, είναι κακό φενγκ-σούι. Το ίδιο και τα μολύβια με τις ξυσμένες μύτες, τα τσαλακωμένα χαρτομάντιλα, οι χτένες. Την περασμένη εβδομάδα φανερώθηκε ότι κακό φενγκ-σούι είναι μερικά βιβλία που αφήνω στοιβαγμένα όπως-όπως δίπλα σε μια μεγάλη λάμπα σε χρώμα βυσσινί. Είχα αϋπνία, σκεφτόμουν: να σηκωθώ να ξαναποτίσω τα λουλούδια; Ή μήπως να τηλεφωνήσω στον φίλο μου τον Στέφαν στη Νέα Υόρκη; Αλλά, αντί γι' αυτό, βάλθηκα να ψαχουλεύω στο κομοδίνο: κάτω-κάτω το «Έγκλημα και Τιμωρία»∙ ξεχασμένο... 

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Mε το που θυμήθηκα τον θάνατο του Τζακ Κέρουακ στις 21 Οκτωβρίου 1969, θυμήθηκα κι έναν άλλο θάνατο (αναμφίβολα, σκέφτομαι πολύ τους νεκρούς): εκείνον του Πολωνού μαθηματικού Βάκλαβ Σιερπίνσκι, ενός από τους επιφανέστερους θεωρητικούς των αριθμών στις αρχές του 20ού αιώνα. Η επέτειος του θανάτου του Σιερπίνσκι έγινε αφορμή να ξαναδιαβάσω το «Logicomix» (Α. Δοξιάδης, Χ.Χ. Παπαδημητρίου), που είχα παραμελήσει πάνω στο κομοδίνο, επειδή κάθε τόσο με πιάνει απελπισία που δεν σπούδασα μαθηματικά και που δεν έχω μια δεύτερη ζωή για να σπουδάσω.

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Κοιτάζω και ξανακοιτάζω τη μικρή Σώτη στο εξώφυλλο του συναρπαστικού βιβλίου της «Ο χρόνος πάλι» (εκδ. Πατάκη). Το καλύτερό της; Το καλύτερο της χρονιάς; Έχει νόημα να μιλάμε για βιβλία με όρους τοπ-τεν; Δεν θα γράψω ευθέως για το βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου. (Απλώς, μερικά από τα πράγματα που έμαθα παρεισφρέουν εδώ κι εκεί.

Πάνε ήδη 15 μήνες που η λέξη «κρίση» είναι παντού. Συνήθως αντιμετωπίζεται στη μεγάλη κλίμακα, με «πολιτικό» τρόπο, ως απότοκο πολιτικών πράξεων ή παραλείψεων. Συνοψίζεται δηλαδή στην αναζήτηση μεθόδων για τον περιορισμό των επιπτώσεων, την υπέρβαση της συγκυρίας και την αποτροπή της υποτροπής.

Του Κώστα Κατσουλάρη

Η ανάγνωση είναι παιχνίδι. Η γραφή επίσης. Δυο όψεις ενός νομίσματος που αγοράζουμε ακριβά και πουλάμε φτηνά – γιατί όχι και δωρεάν; Εν μέσω κρίσης αποφασίσαμε να ρισκάρουμε φήμη και πελατεία σε ένα νέο free press για το βιβλίο (+ εικαστικά, σινεμά, κ.ά.). Το κλίμα αποδείχτηκε ευνοϊκότερο απ’ ό,τι περιμέναμε.

του Σάκη Σερέφα

Τα προκαταρκτικά

Ναι, ναι, ναι. Να ερωτευτεί. Από εργαστηριακές έρευνες που έχουν

του Σάκη Σερέφα

Τα προκαταρκτικά

Έχετε σκεφτεί ποτέ πόσο διαρκεί μια στιγμή της ζωής μας; Ε, λοιπόν, το σκέφτηκαν οι καλοί επιστήμονες: προσπάθησαν μάλιστα να τη χρονομετρήσουν εργαστηριακά. Τα κατάφεραν: κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι κάθε στιγμή της ζωής μας διαρκεί τρία ολόκληρα δευτερόλεπτα. Όταν βρισκόμαστε μέσα σε μια κατάσταση, σε μια δράση, σε μια εμπειρία ή σε μια σκέψη, το συνειδητό μέρος του μυαλού μας τη χωρίζει σε φετούλες των τριών δευτερολέπτων. Έτσι απορροφάται το παρόν από

του Σάκη Σερέφα

Τα προκαταρκτικά

Ιδρώτας, ταχυκαρδία, λαχάνιασμα. Όχι, δεν αναφέρομαι στη συμπτωματολογία του σεξ σου, μα του άγχους σου. Που την εκδηλώνεις μέσα στο ταξί που σε οδηγεί στο αεροδρόμιο, όπου και θα καβαλήσεις τον σιδερένιο δράκοντα. Μέσα στο λερό ταξί ο εγκέφαλός σου έχει ήδη καταγράψει την επικείμενη απειλή και στέλνει το μήνυμα μέσω του νωτιαίου μυελού στα επινεφρίδια, τα οποία αντιδρούν παράγοντας αδρεναλίνη. Αμέσως αυξάνονται οι παλμοί της καρδιάς και η αρτηριακή πίεση. Το ήπαρ υπερπαράγει γλυκόζη και ειδοποιεί τα αποθέματα λίπους