spiti_3

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Σύνδεση με τα προηγούμενα: ύστερα από ένα ατύχημα με άλογο (που οφειλόταν εν μέρει στη φοβία που ανέπτυξα για τα συγκεκριμένα ζώα διαβάζοντας Ντοστογιέφσκι), πέρασα δύο εβδομάδες στο κρεβάτι. Ήθελα να διαβάσω ένα βιβλίο βαρύ σαν τούβλο και να ξεχάσω. Διάλεξα, η ανήξερη, το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Σελίν (μτφρ. Σ. Ιγγλέση-Μαργέλλου, Εστία). Δεν υπάρχει καλύτερο (ή χειρότερο, εξαρτάται πώς το βλέπεις) βιβλίο αν είσαι ή νιώθεις ανάπηρος.

 

Στις εξακόσιες τόσες σελίδες του «Ταξιδιού» ξεχνάς τα μικρά σου προβλήματα, επειδή εδώ είναι πόλεμος, όχι παίξε γέλασε. Σώματα με φλύκταινες, ξιφολόγχες χωμένες σε κοιλιές, πελιδνά λείψανα στη λάμψη του κεριού, ματωμένα κρέατα – αμφιβάλλω αν χρησιμοποιήθηκε αλλού τόσο πολύ η λέξη «κρέας» για να υποδηλωθεί το ανθρώπινο σώμα. 

 

Διάβαζα λοιπόν στη στάση που μου είχαν υποδείξει οι ορθοπεδικοί –μπρούμυτα, με το βιβλίο στερεωμένο στο μαξιλάρι– τις απίθανες περιπέτειες του Φερδινάνδου Μπαρνταμού, ο οποίος πότε διασχίζει έφιππος χωριά που καίγονται στη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου, πότε λιώνει απ’ τον πυρετό στις αφρικάνικες αποικίες, πότε σέρνεται στις λεωφόρους της Νέας Υόρκης. Ό,τι κι αν κάνει πάντως, το κάνει με το φριχτά ταλαιπωρημένο σώμα του, το όχημα της επιβίωσής του. Κι απ’ αυτή την άποψη, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση στους ασθενείς αυτού του κόσμου.

Σκεφτόμουν συχνά κλείνοντας το «Ταξίδι»: μα τι εξαίσιο βιβλίο για εκείνους που έχουν πάθει φέτος υστερία με τη γρίπη κι αναπηδούν όταν φταρνιστεί ο διπλανός τους! Να τι μπορούσε να υποστεί το ανθρώπινο σώμα πριν από την εφεύρεση του Ταμιφλού – άμαχο, αλυσοδεμένο, ελάχιστα αξιοπρεπές. Κι οι άρρωστοι, πραγματικά άρρωστοι, δεν είχαν το περιθώριο να τρομοκρατηθούν. Παράβγαιναν στον πυρετό για να μην πλήττουν: «Για δες, έχω τριάντα εννιά!», «Σπουδαία τα λάχανα, εγώ ανεβάζω σαράντα όποτε θέλω!».

Αρνιόμουν να διαβάσω Σελίν για χρόνια. Με ενοχλούσαν η προσωπικότητα κι ο αντισημιτισμός του. Αλλά συμβαίνει αυτό το παράξενο πράγμα: η καλή λογοτεχνία ξεπερνάει τον συγγραφέα. Στο «Ταξίδι» δεν βρήκα τίποτα το αντιεβραϊκό. Μπροστά μου ξεδιπλώθηκε μια τοιχογραφία της ανθρώπινης περιπέτειας, αφάνταστα πυκνή και νευρώδης. Ο Σελίν αυτοσαρκάζεται, και το παράξενο, σχεδόν σοκαριστικό του χιούμορ τον σώζει. Έχω την εντύπωση ότι το κόκαλο στη βάση της λεκάνης μου κόλλησε χάρη στο βιβλίο του, που με κράτησε τόσες μέρες ακίνητη. 

Μετά από τόσο μπαρούτι κι ανθρώπινο συρφετό, οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα διάλεγε πιο ευχάριστα αναγνώσματα. Εγώ συνέχισα με τον Ζέμπαλντ και τη «Φυσική ιστορία της καταστροφής» (μτφρ. Γ. Καλιφατίδη, Άγρα). Σε πρώτη ανάγνωση, οι διαλέξεις του είναι μια εικόνα των βομβαρδισμών και της ερήμωσης που υπέστησαν οι γερμανικές πόλεις στα τέλη του Δευτέρου Παγκοσμίου, αλλά στην πραγματικότητα είναι το τοπίο της γερμανικής ψυχοσύνθεσης που αρνείται να αντιμετωπίσει τον όλεθρο και την ιστορία. Παρότι ζω έξι χρόνια στο Βερολίνο, δεν νομίζω ότι κατάλαβα ποτέ τόσο καλά τη γερμανική ψυχή όσο χάρη σ’ αυτό το βιβλίο.

«Ακόμη κι όταν αποτολμούμε να ατενίσουμε το παρελθόν μας, και ειδικότερα την περίοδο 1930-1950» γράφει σε πρώτο πληθυντικό ο Ζέμπαλντ «παλινδρομούμε κοιτώντας και συγχρόνως αποστρέφοντας το βλέμμα». Οι σύγχρονοι Γερμανοί ταξιδεύουν με μανία στο πρότυπο των αμάχων που άφηναν πίσω τους τον όλεθρο, πιστεύει ο Ζέμπαλντ. Μετά την ερμηνεία του γύρω από την άρνηση της πραγματικότητας, έκανα την πρώτη μου βόλτα στο Βερολίνο, που γιόρταζε τα είκοσι χρόνια από την πτώση του Τείχους. Περπατούσα ξανά, αν και κάπως αστεία, με ανοιχτά πόδια, σαν έγκυος. Κι όλα –άνθρωποι και μνημεία– είχαν λουστεί ξαφνικά στο καινούργιο τους νόημα.

Αμάντα Μιχαλοπούλου


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η νέα μυθοπλασία του φόβου

Η νέα μυθοπλασία του φόβου

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Τον τελευταίο καιρό λαμβάνω παράξενα μέιλ. Επισημαίνουν κινδύνους με την ευρηματικότητα της καλής μυθοπλασίας: μου γράφουν, ας πούμε, ότι μπορεί να με πλησιάσει κάποιος που δειγματίζει αρώματα και να μ...

Μικρό αναγνωστικό πένθους

Μικρό αναγνωστικό πένθους

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Μνήμη Γιώργου Σπορίδη (1970-2011)

Τι διαβάζει κανείς στο βαρύ πένθος; Θα σας πω εγώ. Απολύτως τίποτα. Για αρκετούς μήνες ήμουν καθαρή- αδιάβαστη κα...

Ίχνη ρήγματος

Ίχνη ρήγματος

Για το βιβλίο της Νάνσυ Χιούστον «Ίχνη Ρήγματος» (μτφρ. Ειρήνη Τσολακέλλη, εκδ. Άγρα)

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Τα «Ίχνη ρήγματος» είναι ίσως το πιο φιλόδοξο βιβλίο της Νά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ