spiti_3

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Σύνδεση με τα προηγούμενα: ύστερα από ένα ατύχημα με άλογο (που οφειλόταν εν μέρει στη φοβία που ανέπτυξα για τα συγκεκριμένα ζώα διαβάζοντας Ντοστογιέφσκι), πέρασα δύο εβδομάδες στο κρεβάτι. Ήθελα να διαβάσω ένα βιβλίο βαρύ σαν τούβλο και να ξεχάσω. Διάλεξα, η ανήξερη, το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Σελίν (μτφρ. Σ. Ιγγλέση-Μαργέλλου, Εστία). Δεν υπάρχει καλύτερο (ή χειρότερο, εξαρτάται πώς το βλέπεις) βιβλίο αν είσαι ή νιώθεις ανάπηρος.

 

Στις εξακόσιες τόσες σελίδες του «Ταξιδιού» ξεχνάς τα μικρά σου προβλήματα, επειδή εδώ είναι πόλεμος, όχι παίξε γέλασε. Σώματα με φλύκταινες, ξιφολόγχες χωμένες σε κοιλιές, πελιδνά λείψανα στη λάμψη του κεριού, ματωμένα κρέατα – αμφιβάλλω αν χρησιμοποιήθηκε αλλού τόσο πολύ η λέξη «κρέας» για να υποδηλωθεί το ανθρώπινο σώμα. 

 

Διάβαζα λοιπόν στη στάση που μου είχαν υποδείξει οι ορθοπεδικοί –μπρούμυτα, με το βιβλίο στερεωμένο στο μαξιλάρι– τις απίθανες περιπέτειες του Φερδινάνδου Μπαρνταμού, ο οποίος πότε διασχίζει έφιππος χωριά που καίγονται στη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου, πότε λιώνει απ’ τον πυρετό στις αφρικάνικες αποικίες, πότε σέρνεται στις λεωφόρους της Νέας Υόρκης. Ό,τι κι αν κάνει πάντως, το κάνει με το φριχτά ταλαιπωρημένο σώμα του, το όχημα της επιβίωσής του. Κι απ’ αυτή την άποψη, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση στους ασθενείς αυτού του κόσμου.

Σκεφτόμουν συχνά κλείνοντας το «Ταξίδι»: μα τι εξαίσιο βιβλίο για εκείνους που έχουν πάθει φέτος υστερία με τη γρίπη κι αναπηδούν όταν φταρνιστεί ο διπλανός τους! Να τι μπορούσε να υποστεί το ανθρώπινο σώμα πριν από την εφεύρεση του Ταμιφλού – άμαχο, αλυσοδεμένο, ελάχιστα αξιοπρεπές. Κι οι άρρωστοι, πραγματικά άρρωστοι, δεν είχαν το περιθώριο να τρομοκρατηθούν. Παράβγαιναν στον πυρετό για να μην πλήττουν: «Για δες, έχω τριάντα εννιά!», «Σπουδαία τα λάχανα, εγώ ανεβάζω σαράντα όποτε θέλω!».

Αρνιόμουν να διαβάσω Σελίν για χρόνια. Με ενοχλούσαν η προσωπικότητα κι ο αντισημιτισμός του. Αλλά συμβαίνει αυτό το παράξενο πράγμα: η καλή λογοτεχνία ξεπερνάει τον συγγραφέα. Στο «Ταξίδι» δεν βρήκα τίποτα το αντιεβραϊκό. Μπροστά μου ξεδιπλώθηκε μια τοιχογραφία της ανθρώπινης περιπέτειας, αφάνταστα πυκνή και νευρώδης. Ο Σελίν αυτοσαρκάζεται, και το παράξενο, σχεδόν σοκαριστικό του χιούμορ τον σώζει. Έχω την εντύπωση ότι το κόκαλο στη βάση της λεκάνης μου κόλλησε χάρη στο βιβλίο του, που με κράτησε τόσες μέρες ακίνητη. 

Μετά από τόσο μπαρούτι κι ανθρώπινο συρφετό, οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα διάλεγε πιο ευχάριστα αναγνώσματα. Εγώ συνέχισα με τον Ζέμπαλντ και τη «Φυσική ιστορία της καταστροφής» (μτφρ. Γ. Καλιφατίδη, Άγρα). Σε πρώτη ανάγνωση, οι διαλέξεις του είναι μια εικόνα των βομβαρδισμών και της ερήμωσης που υπέστησαν οι γερμανικές πόλεις στα τέλη του Δευτέρου Παγκοσμίου, αλλά στην πραγματικότητα είναι το τοπίο της γερμανικής ψυχοσύνθεσης που αρνείται να αντιμετωπίσει τον όλεθρο και την ιστορία. Παρότι ζω έξι χρόνια στο Βερολίνο, δεν νομίζω ότι κατάλαβα ποτέ τόσο καλά τη γερμανική ψυχή όσο χάρη σ’ αυτό το βιβλίο.

«Ακόμη κι όταν αποτολμούμε να ατενίσουμε το παρελθόν μας, και ειδικότερα την περίοδο 1930-1950» γράφει σε πρώτο πληθυντικό ο Ζέμπαλντ «παλινδρομούμε κοιτώντας και συγχρόνως αποστρέφοντας το βλέμμα». Οι σύγχρονοι Γερμανοί ταξιδεύουν με μανία στο πρότυπο των αμάχων που άφηναν πίσω τους τον όλεθρο, πιστεύει ο Ζέμπαλντ. Μετά την ερμηνεία του γύρω από την άρνηση της πραγματικότητας, έκανα την πρώτη μου βόλτα στο Βερολίνο, που γιόρταζε τα είκοσι χρόνια από την πτώση του Τείχους. Περπατούσα ξανά, αν και κάπως αστεία, με ανοιχτά πόδια, σαν έγκυος. Κι όλα –άνθρωποι και μνημεία– είχαν λουστεί ξαφνικά στο καινούργιο τους νόημα.

Αμάντα Μιχαλοπούλου

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η νέα μυθοπλασία του φόβου

Η νέα μυθοπλασία του φόβου

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Τον τελευταίο καιρό λαμβάνω παράξενα μέιλ. Επισημαίνουν κινδύνους με την ευρηματικότητα της καλής μυθοπλασίας: μου γράφουν, ας πούμε, ότι μπορεί να με πλησιάσει κάποιος που δειγματίζει αρώματα και να μ...

Μικρό αναγνωστικό πένθους

Μικρό αναγνωστικό πένθους

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Μνήμη Γιώργου Σπορίδη (1970-2011)

Τι διαβάζει κανείς στο βαρύ πένθος; Θα σας πω εγώ. Απολύτως τίποτα. Για αρκετούς μήνες ήμουν καθαρή- αδιάβαστη κα...

Ίχνη ρήγματος

Ίχνη ρήγματος

Για το βιβλίο της Νάνσυ Χιούστον «Ίχνη Ρήγματος» (μτφρ. Ειρήνη Τσολακέλλη, εκδ. Άγρα)

Της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Τα «Ίχνη ρήγματος» είναι ίσως το πιο φιλόδοξο βιβλίο της Νά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ