debate_04

Του Σωτήρη Βανδώρου

Είναι 6 Δεκεμβρίου το πρωί, ακριβώς ένα χρόνο μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, και διέρχομαι το κέντρο της Αθήνας. Αστυνομικές δυνάμεις παντού. Στα ραδιόφωνα ειδήσεις για κάποια «επεισόδια» των προηγούμενων ημερών, για ειρηνικές εκδηλώσεις μνήμης, αλλά, κυρίως, διάχυτη ανησυχία.

Τι θα γίνει σήμερα; Αναβίωση των περσινών; «Ανησυχία» είναι και ο τίτλος λευκώματος που μόλις κυκλοφόρησε και στον οποίο συγκεντρώνεται κάθε είδους οπτικό υλικό και τεκμήρια από τα γεγονότα του 2008. Η έκδοση, αναμφισβήτητα υψηλής αισθητικής και με ενδιαφέρον υλικό, φλερτάρει –χωρίς να το διατυμπανίζει– με την ιδέα ότι η κριτική, η αμφισβήτηση, η συλλογική δράση μπορούν να συνδυαστούν με τη χρήση βίας. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Περί βίας
Hannah Arendt
Αλεξανδρεια

12/2008. Οι νέοι,
η ελευθερία και το κράτος

Γιώργος Κοντογιώργης
Ιανός

Ανησυχία. Μια καταγραφή του αυθόρμητου τον Δεκέμβριο του 2008
Αλέξανδρος Κυριακόπουλος,
Ευθύμιος Γουργουρής
Καστανιώτης

Η τελευταία παρουσιάζεται εμμέσως εύλογη κι αιτιολογημένη, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις, όπως ακριβώς αυτές που προέκυψαν τον περσινό Δεκέμβριο. Είναι όμως έτσι; «Η π ρ ο σ φ υ γή στη βία, όταν βρίσκεται κανείς αντιμέτωπος με εξοργιστικά γεγονότα ή συνθήκες, είναι πολύ μεγάλος πειρασμός λόγω της εγγενούς αμεσότητας και ταχύτητάς της». Τάδε έφη Χάνα Αρεντ, από τις σημαντικότερες φιλοσόφους του 20ου αιώνα, σε δοκίμιό της που συνέγραψε στον απόηχο των γεγονότων του Μάη του ’68 και γενικότερα της ταραχώδους δεκαετίας του ’60. Το κλίμα της εποχής «σήκωνε» την υποστήριξη βίαιων ενεργειών εφόσον –υποτίθεται πώς– δικαιολογούνταν από αγαθούς σκοπούς και η Αρεντ είναι η τελευταία που θα μπορούσε να κατηγορηθεί για έλλειψη προοδευτικής και ριζοσπαστικής διάθεσης. Παρόλα αυτά, η ίδια γενικά απαξιώνει τη βία απ΄ όπου κι αν προέρχεται. «Η βία δεν παράγει σκοπούς, ούτε την ιστορία ή την επανάσταση, ούτε την πρόοδο ή την αντίδραση. Αλλά μπορεί να χρησιμεύσει στη δραματοποίηση αδικιών και στην προσέλκυση του κοινού σ’ αυτές». Σημαντικό είναι ότι η Άρεντ αμφισβητεί τη διαδεδομένη αντίληψη πως η βία δεν είναι τίποτε περισσότερο από την πιο κατάφωρη εκδήλωση δύναμης: «Δύναμη και βία είναι πράγματα αντίθετα, όταν η μία επικρατεί απόλυτα, η άλλη απουσιάζει. Η βία εμφανίζεται εκεί όπου η δύναμη κινδυνεύει, αλλά, αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, καταλήγει στην εξαφάνιση της δύναμης». 
 
Για τη φιλόσοφο, δύναμη είναι η ικανότητα των ανθρώπων να πράττουν από κοινού, να συνέρχονται, να διαβουλεύονται και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για τις κοινές υποθέσεις στη δημόσια σφαίρα. Εφόσον είναι έτσι, πέρυσι, τις μέρες που ακολούθησαν το φόνο του τραγικού μαθητή, η ελληνική πολιτεία και κοινωνία εμφάνισαν εικόνα απελπιστικής αδυναμίας. Είναι καιρός επιτέλους να ξεφύγουμε από απλοϊκές αντιλήψεις του τύπου «βία στη βία της εξουσίας» και να οργανώσουμε το συλλογικό μας βίο έτσι ώστε πράξεις βίας κάθε κλίμακας –από τη ρίψη αυγών κι εκτόξευσης απειλών σε συγγραφείς μέχρι δολοφονικές επιθέσεις σε πολίτες ή αστυνομικούς– να καταδικάζονται ως απολύτως αδικαιολόγητες και να μη γίνονται επουδενί ανεκτές από την τεράστια πλειονότητα.

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Σκέψεις γύρω από τα πιο αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο και αναπόφευκτες συγκρίσεις με το «ελληνικό παράδειγμα», με αφορμή το βιβλίο-μελέτη της Lucy Crehan «Φυτώρια ευφυΐας» (μτφρ. Μαρία Παπαηλιάδη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Για το βιβλίο «Life 3.0» του Max Tegmark (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξολοθρευτής, Μάτριξ, Blade Runner κτλ. κτλ. Οι συνειρμοί που κάνουμε οι περισσότεροι όταν ακούμε περί τεχνητή...

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Για το βιβλίο «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Η σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» του Γιώργου Σιακαντάρη (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Σωτήρη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Νταουλτζής, με αφορμή το βιβλίο του «Καλοί, κακοί στο τέλος τους παίρνει όλους ο διάολος» (εκδ. Νίκας).

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το «Καλοί κακο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ