debate_02

Tου Σωτήρη Βανδώρου

Αν το τέλος της δεκαετίας του '80 σηματοδοτεί το κύκνειο άσμα των πολιτικών παθών, η δεκαετία του '90 αποτελεί την εισαγωγή σε μια εποχή πολιτικά άνυδρη και ιδεολογικά αποξηραμένη, κατά την οποία ολοένα και περισσότεροι πολίτες αδιαφορούν για τα κοινά. Κι όμως, παραδόξως, από τότε είναι που οι δημοσκοπήσεις αρχίζουν να πραγματοποιούνται με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα.

  

ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Kόμματα και πολιτική
στην Eλλάδα

ΕΠΙΜ. Γ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Κ.Α.
ΚΡΙΤΙΚΗ

H κοινή γνώμη στην Eλλάδα
συλλογικό

ΣΑΒΒΑΛΑΣ

Mοντέλα δημοκρατίας
DAVID HELD
ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ

H πολιτική μετράει
ΤΖΕΡΙ ΣΤΟΚΕΡ
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ

Πρέπει, βέβαια, να αναλογιστούμε ότι η συστηματική χρήση τους ξεκίνησε ως εργαλείο για τον σχεδιασμό κομμάτων και πολιτευτών, ακριβώς όταν οι «διαχωριστικές γραμμές» υποχώρησαν, οι ιδεολογικοπολιτικές σταθερές ανατράπηκαν και οι κομματικές ταυτίσεις αμβλύνθηκαν. Οι πολιτικές ελίτ βρέθηκαν στην ανάγκη να αποκτήσουν αναλυτική γνώση για τις στάσεις ενός κοινού που γίνεται προοδευτικά πιο σύνθετο, ευμετάβλητο, δύσπιστο κι ως εκ τούτου σταθερά απρόβλεπτο.

Όμως, στο όνομα της πληροφόρησης και της διαφάνειας, η ανάγνωση των ερευνών κοινής γνώμης δεν περιορίζεται πλέον στις κομματικές αίθουσες, αλλά ενσωματώνεται στους μηχανισμούς της μαζικής επικοινωνίας. Οι συνθήκες μοιάζουν ιδανικές. Η ελληνική κοινωνία όχι μόνο εξακολουθεί να μπορεί να εκφράζεται, και μάλιστα πια από τον καναπέ, αλλά μπορεί να δει την «ακτινογραφία» της κρεμασμένη στα περίπτερα. Ακόμη καλύτερα: μπορεί να απολαύσει τη μετατροπή της σε θέαμα.

 Αν η πολιτική δεν πείθει, δεν συγκινεί, έχει κουράσει, τότε μπορεί να ανακτήσει μέρος από τη χαμένη της αίγλη, ακριβώς αν γίνει πιο «θεαματική». Τα μέσα επικοινωνίας αναλαμβάνουν πρόθυμα τον ρόλο του image maker, όχι όμως χωρίς τίμημα. Η υπερβολική σημασία που αποδίδεται στα αποτελέσματα των γκάλοπ συμβάλλει έτσι στην επικυριαρχία και παγίωση μιας τηλεοπτικής εκδοχής της πολιτικής. Η συγκυρία αναγορεύεται σε ρυθμιστή των εξελίξεων, οι οποίες εκλαμβάνονται εξ ορισμού ως ασύνδετες κι αποσπασματικές, μη υπαγόμενες σε κάποια στοχοθέτηση μακράς πνοής. Στην εποχή που ως γεγονός θεωρείται μόνο κάτι που μπορεί να μεταδοθεί live σε τριάντα δευτερόλεπτα, μια τετραετία, δηλαδή μια κυβερνητική θητεία, δεν μπορεί παρά να θεωρείται ένας πολιτικός αιώνας.

Όταν οι πολιτικοί σχηματισμοί μεταλλάσσονται σταθερά σε παραγγελιοδότες και σχολιαστές δημοσκοπήσεων, τότε θα καταρτίζουν ανάλογα την πολιτική τους ατζέντα. Όταν θεμελιώδες, αν όχι αποκλειστικό, κριτήριο αξιολόγησης των πολιτικών θέσεων και πράξεων καθίσταται η πρόσκαιρη απήχησή τους, τότε οι πολιτικοί εξωθούνται να μετατραπούν σε ανεμοδείκτες της συγκυριακής κοινής γνώμης, οι διαφημιστές στρώνονται στη δουλειά κι όσοι επιμένουν ν’ ανταλλάσουν ιδέες κι επιχειρήματα αντί συνθημάτων πρέπει να προετοιμάζονται για αποστράτευση. Όταν η προσωποπαγής αντίληψη της πολιτικής καθίσταται ηγεμονική και η εξασφάλιση της ανόδου στην κομματική ιεραρχία γίνεται κατά βάση μέσα από τα ποσοστά δημοτικότητας, τότε η τηλεοπτική αργκό δίνει το μέτρο.

Το κυριότερο είναι ότι, όσο οι πολιτικές δράσεις στροβιλίζονται στον ρυθμό των σφυγμομετρήσεων και των επικοινωνιακών παραγώγων τους, η πολιτική συλλήβδην μετατρέπεται σταδιακά σε εμπορευματοποιημένο κομμάτι του life style, χωρίς ιστορική καταγωγή, σαφείς κοινωνικές αναφορές και προγραμματικές δεσμεύσεις. Τότε, όμως, η διαβούλευση και η κριτική επιχειρηματολογία, δηλαδή η πεμπτουσία της δημοκρατίας, εμφανίζονται περίπου αχρείαστες. Tα γκάλοπ φαντάζουν ως λαμπερό υποκατάστατο. Λειτουργώντας σαν τα «μηχανάκια» της AGB, αποκαλύπτουν τις προτιμήσεις των πολιτών-πελατών σχετικά με την πραμάτεια των τηλεγενών πολιτικών-σταρ. Αν η πολιτική απορροφηθεί πλήρως από την κοινωνία του θεάματος, τα ερωτήματα θα γίνουν περιττά. Οι συμμετέχοντες σε γκάλοπ θα βλέπουν φωτογραφίες γελαστών προσώπων και θα βγάζουν επιφωνήματα θαυμασμού ή αποδοκιμασίας.

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Σκέψεις γύρω από τα πιο αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο και αναπόφευκτες συγκρίσεις με το «ελληνικό παράδειγμα», με αφορμή το βιβλίο-μελέτη της Lucy Crehan «Φυτώρια ευφυΐας» (μτφρ. Μαρία Παπαηλιάδη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Για το βιβλίο «Life 3.0» του Max Tegmark (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξολοθρευτής, Μάτριξ, Blade Runner κτλ. κτλ. Οι συνειρμοί που κάνουμε οι περισσότεροι όταν ακούμε περί τεχνητή...

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Για το βιβλίο «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Η σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» του Γιώργου Σιακαντάρη (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Σωτήρη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ