debate_02

Tου Σωτήρη Βανδώρου

Αν το τέλος της δεκαετίας του '80 σηματοδοτεί το κύκνειο άσμα των πολιτικών παθών, η δεκαετία του '90 αποτελεί την εισαγωγή σε μια εποχή πολιτικά άνυδρη και ιδεολογικά αποξηραμένη, κατά την οποία ολοένα και περισσότεροι πολίτες αδιαφορούν για τα κοινά. Κι όμως, παραδόξως, από τότε είναι που οι δημοσκοπήσεις αρχίζουν να πραγματοποιούνται με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα.

  

ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Kόμματα και πολιτική
στην Eλλάδα

ΕΠΙΜ. Γ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Κ.Α.
ΚΡΙΤΙΚΗ

H κοινή γνώμη στην Eλλάδα
συλλογικό

ΣΑΒΒΑΛΑΣ

Mοντέλα δημοκρατίας
DAVID HELD
ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ

H πολιτική μετράει
ΤΖΕΡΙ ΣΤΟΚΕΡ
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ

Πρέπει, βέβαια, να αναλογιστούμε ότι η συστηματική χρήση τους ξεκίνησε ως εργαλείο για τον σχεδιασμό κομμάτων και πολιτευτών, ακριβώς όταν οι «διαχωριστικές γραμμές» υποχώρησαν, οι ιδεολογικοπολιτικές σταθερές ανατράπηκαν και οι κομματικές ταυτίσεις αμβλύνθηκαν. Οι πολιτικές ελίτ βρέθηκαν στην ανάγκη να αποκτήσουν αναλυτική γνώση για τις στάσεις ενός κοινού που γίνεται προοδευτικά πιο σύνθετο, ευμετάβλητο, δύσπιστο κι ως εκ τούτου σταθερά απρόβλεπτο.

Όμως, στο όνομα της πληροφόρησης και της διαφάνειας, η ανάγνωση των ερευνών κοινής γνώμης δεν περιορίζεται πλέον στις κομματικές αίθουσες, αλλά ενσωματώνεται στους μηχανισμούς της μαζικής επικοινωνίας. Οι συνθήκες μοιάζουν ιδανικές. Η ελληνική κοινωνία όχι μόνο εξακολουθεί να μπορεί να εκφράζεται, και μάλιστα πια από τον καναπέ, αλλά μπορεί να δει την «ακτινογραφία» της κρεμασμένη στα περίπτερα. Ακόμη καλύτερα: μπορεί να απολαύσει τη μετατροπή της σε θέαμα.

 Αν η πολιτική δεν πείθει, δεν συγκινεί, έχει κουράσει, τότε μπορεί να ανακτήσει μέρος από τη χαμένη της αίγλη, ακριβώς αν γίνει πιο «θεαματική». Τα μέσα επικοινωνίας αναλαμβάνουν πρόθυμα τον ρόλο του image maker, όχι όμως χωρίς τίμημα. Η υπερβολική σημασία που αποδίδεται στα αποτελέσματα των γκάλοπ συμβάλλει έτσι στην επικυριαρχία και παγίωση μιας τηλεοπτικής εκδοχής της πολιτικής. Η συγκυρία αναγορεύεται σε ρυθμιστή των εξελίξεων, οι οποίες εκλαμβάνονται εξ ορισμού ως ασύνδετες κι αποσπασματικές, μη υπαγόμενες σε κάποια στοχοθέτηση μακράς πνοής. Στην εποχή που ως γεγονός θεωρείται μόνο κάτι που μπορεί να μεταδοθεί live σε τριάντα δευτερόλεπτα, μια τετραετία, δηλαδή μια κυβερνητική θητεία, δεν μπορεί παρά να θεωρείται ένας πολιτικός αιώνας.

Όταν οι πολιτικοί σχηματισμοί μεταλλάσσονται σταθερά σε παραγγελιοδότες και σχολιαστές δημοσκοπήσεων, τότε θα καταρτίζουν ανάλογα την πολιτική τους ατζέντα. Όταν θεμελιώδες, αν όχι αποκλειστικό, κριτήριο αξιολόγησης των πολιτικών θέσεων και πράξεων καθίσταται η πρόσκαιρη απήχησή τους, τότε οι πολιτικοί εξωθούνται να μετατραπούν σε ανεμοδείκτες της συγκυριακής κοινής γνώμης, οι διαφημιστές στρώνονται στη δουλειά κι όσοι επιμένουν ν’ ανταλλάσουν ιδέες κι επιχειρήματα αντί συνθημάτων πρέπει να προετοιμάζονται για αποστράτευση. Όταν η προσωποπαγής αντίληψη της πολιτικής καθίσταται ηγεμονική και η εξασφάλιση της ανόδου στην κομματική ιεραρχία γίνεται κατά βάση μέσα από τα ποσοστά δημοτικότητας, τότε η τηλεοπτική αργκό δίνει το μέτρο.

Το κυριότερο είναι ότι, όσο οι πολιτικές δράσεις στροβιλίζονται στον ρυθμό των σφυγμομετρήσεων και των επικοινωνιακών παραγώγων τους, η πολιτική συλλήβδην μετατρέπεται σταδιακά σε εμπορευματοποιημένο κομμάτι του life style, χωρίς ιστορική καταγωγή, σαφείς κοινωνικές αναφορές και προγραμματικές δεσμεύσεις. Τότε, όμως, η διαβούλευση και η κριτική επιχειρηματολογία, δηλαδή η πεμπτουσία της δημοκρατίας, εμφανίζονται περίπου αχρείαστες. Tα γκάλοπ φαντάζουν ως λαμπερό υποκατάστατο. Λειτουργώντας σαν τα «μηχανάκια» της AGB, αποκαλύπτουν τις προτιμήσεις των πολιτών-πελατών σχετικά με την πραμάτεια των τηλεγενών πολιτικών-σταρ. Αν η πολιτική απορροφηθεί πλήρως από την κοινωνία του θεάματος, τα ερωτήματα θα γίνουν περιττά. Οι συμμετέχοντες σε γκάλοπ θα βλέπουν φωτογραφίες γελαστών προσώπων και θα βγάζουν επιφωνήματα θαυμασμού ή αποδοκιμασίας.

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Σκέψεις γύρω από τα πιο αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο και αναπόφευκτες συγκρίσεις με το «ελληνικό παράδειγμα», με αφορμή το βιβλίο-μελέτη της Lucy Crehan «Φυτώρια ευφυΐας» (μτφρ. Μαρία Παπαηλιάδη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Για το βιβλίο «Life 3.0» του Max Tegmark (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξολοθρευτής, Μάτριξ, Blade Runner κτλ. κτλ. Οι συνειρμοί που κάνουμε οι περισσότεροι όταν ακούμε περί τεχνητή...

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Για το βιβλίο «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Η σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» του Γιώργου Σιακαντάρη (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Σωτήρη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ