Πάνε ήδη 15 μήνες που η λέξη «κρίση» είναι παντού. Συνήθως αντιμετωπίζεται στη μεγάλη κλίμακα, με «πολιτικό» τρόπο, ως απότοκο πολιτικών πράξεων ή παραλείψεων. Συνοψίζεται δηλαδή στην αναζήτηση μεθόδων για τον περιορισμό των επιπτώσεων, την υπέρβαση της συγκυρίας και την αποτροπή της υποτροπής.
Τα βιβλία με αυτή την οπτική είναι πολλά – από τον Κρούγκμαν («Η κρίση του 2008», Καστανιώτης) και τον Αλιετά («Η οικονομική κρίση», Πόλις) μέχρι την ελληνική πτυχή, από τον Σημίτη («Η κρίση», Πόλις) μέχρι τον Αλογοσκούφη («Η Ελλάδα μετά την κρίση», Καστανιώτης).
Υπάρχει όμως μια πολύ ενδιαφέρουσα οπτική που δεν έχει έως τώρα συγκινήσει: η πρόσληψη της δομικής αυτής κρίσης όχι ως προσωρινότητας, αλλά ως ορόσημου. Τίποτα δεν θα είναι ίδιο μετά από αυτήν, όχι μόνο στη μακροοικονομική πολιτική και στον τρόπο διακυβέρνησης των κρατών, αλλά και στην καθημερινότητα των ανθρώπων και των επιχειρήσεων. Αιτία της δεν είναι μόνον η απουσία «μεγάλων πολιτικών», αλλά και η κακή διαχείριση σε μικροκλίμακα, μέσα στις επιχειρήσεις, κυρίως στις τράπεζες και στις ασφαλιστικές εταιρείες, μια σωρεία λανθασμένων αποφάσεων και κακών πρακτικών που έγιναν χιονοστιβάδα και έπνιξαν το σύστημα που τις ανέχτηκε. Τη συλλογιστική αυτή αναλύει με εξαιρετική μεθοδικότητα ο Δημήτρης Παπούλιας («Η κρίση αλλάζει της ζωή μας και το management», Κριτική), ο οποίος στο προηγούμενο βιβλίο του («Χρυσάφι είναι το Δημόσιο», Εστία) είχε περιγράψει κρυμμένες υπεραξίες στον δημόσιο τομέα, με σημασία ακόμη μεγαλύτερη μπροστά στο σημερινό δημοσιονομικό αδιέξοδο.
Βιβλίο που σέβεται την αξία της πρακτικής σκέψης, περιγράφει με (απογοητευτική) επάρκεια τι άλλαξε αμετάκλητα, για όλο τον κόσμο αλλά και για εμάς, στην Ελλάδα, για την οποία προσφυώς εντοπίζεται το πρόβλημα του «κατακερματισμού» (σελ. 110) και της «υπερπολιτικοποίησης» των πάντων (σελ. 112), πέρα από την πολυσυζητημένη διαφθορά (σελ. 116-122). Επίσης, αξίζει να σταθεί κανείς στον προβληματισμό για την ηθική της διοίκησης των επιχειρήσεων και, κυρίως, για το πώς η διάτρησή της οδηγεί μια γενιά ταλαντούχων ανθρώπων μακριά από τις μεγάλες εταιρείες, σε διαφορετικού τύπου ασχολίες, παρά τη μικρότερη αμοιβή.
Το υστερόγραφο είναι εξίσου μια προειδοποίηση για πολιτικούς και μάνατζερ, όσο και μια περιγραφή της ελληνικής κατάστασης: «η μη ορθολογική συμπεριφορά είναι συχνότερη της ορθολογικής». Και ο ορθολογισμός επιβάλλει να μην το ξεχνάμε…
Φοίβος Καρζής
