Όταν η ζωή είχε νόημα

Και να πώς ξεκίνησαν όλα: το καλοκαίρι αγόρασα στα μουλωχτά από την έκθεση βιβλίου στο Ξυλόκαστρο Κορινθίας το «Έγκλημα και Τιμωρία» (εκδ. Γκοβόστης) του Ντοστογιέφσκι. Στα μουλωχτά, επειδή φοβόμουν πώς όλοι τριγύρω θα σκέφτονταν: «Αν είναι ποτέ δυνατόν! Δεν έχει διαβάσει ΑΥΤΟ το βιβλίο!». Ε, λοιπόν, δεν το είχα διαβάσει. Πέρασα δύο μυθικές εβδομάδες στο ντιβάνι της αυλής, κάτω απ’ την κληματαριά, με τον Ρασκόλνικοβ, που σκότωσε τη γριά ενεχυροδανείστρια, και τον Μαρμελάντοβ, που τον ποδοπάτησαν τα άλογα. Η Κατερίνα Ιβάνοβνα οδυρόταν σ’ όλο το βιβλίο και η Σόνια ακολουθούσε τον αγαπημένο της στα κάτεργα, αποδεικνύοντας τι σημαίνει αυταπάρνηση και αγάπη. Αυτό θα πει να δέχεσαι τη μοίρα σαν να μην έχεις επιλογές –σκεφτόμουν όποτε διέκοπτα την ανάγνωση και κοιτούσα τα ώριμα σταφύλια πάνω απ’ το κεφάλι μου. Έτσι ήταν η ζωή πριν από τον μεταμοντερνισμό. Υπήρχε νόημα, συνέπειες. Οι κακοί (που δεν ήταν πραγματικά κακοί, αλλά μάλλον άτυχοι) δεν τη σκαπούλαραν στο Μόναχο, αλλά τρέκλιζαν, ανέβαζαν πυρετό και στο τέλος ομολογούσαν.

Με είχε καθηλώσει η σκηνή με τον Μαρμελάντοβ, εκείνο τον επίτιμο σύμβουλο και άγριο πότη, που πέφτει κάτω από δύο σταχτιά άλογα τα ζεμένα σε άμαξα. «Όλο το στήθος ήταν καταπατημένο, χτυπημένο και καταξεσκισμένο. Στ’ αριστερά, στο μέρος ακριβώς της καρδιάς, είχε ένα μαυροκίτρινο σημάδι». Διάβαζα και ξαναδιάβαζα την περιγραφή του ατυχήματος και των αλόγων με τον ίδιο τρόπο, υποθέτω, που ένας ζωγράφος κοιτάζει πίνακες του Βερμέερ, αδυνατώντας να καταλάβει πώς διαχέεται το φως από τα μικροσκοπικά του παράθυρα. Αναρωτήθηκα αν διαβάζουμε κλασικούς και γι’ αυτό –για να επιβεβαιώσουμε την ανικανότητά μας για κινηματογραφικό ρεαλισμό μετά την εφεύρεση του κινηματογράφου. Ύστερα από το «Έγκλημα και τιμωρία» δεν μπορούσα να διαβάσω τίποτα.

Πού να βρεις τόσο ορθάνοιχτους ψυχισμούς, τόσες ταυτίσεις με αλλόκοτους ανθρώπους που δολοφονούν και παραλογίζονται, κι όμως θες να σωθούν περισσότερο απ’ οτιδήποτε στον κόσμο; Το έριξα λοιπόν στις αθλητικές δραστηριότητες. Στην Πάρο πήγα μάλιστα και εκδρομή με άλογα, χωρίς να υπολογίσω πόσο ύπουλα δουλεύουν τα βιβλία μέσα μας. Μόλις ανέβηκα στη σέλα, τα χέρια μου άρχισαν να τρέμουν. Ο επιστάτης μού έκανε συνεχώς παρατηρήσεις για τον τρόπο που κρατούσα τα χαλινάρια. Κάποια στιγμή το άλογό μου παρέσυρε έναν κάδο απορριμμάτων, αφήνιασε και μ’ έριξε στο χώμα. Μόλις είδα τα πέταλα και την κοιλιά του ζώου πάνω απ’ το κεφάλι μου, θυμήθηκα αστραπιαία τον Μαρμελάντοβ. Στο ιατρικό κέντρο, περιμένοντας τη διάγνωση για το τι είχε σπάσει και πώς, συνειδητοποίησα ότι διαβάζουμε για να φοβηθούμε και μερικές φορές τα καταφέρνουμε πράγματι.

Τον επόμενο μήνα θα σας διηγηθώ τι διάβασα ξαπλωμένη μπρούμυτα για δύο εβδομάδες, όπως μου σύστησε ο ορθοπεδικός.

Αμάντα Μιχαλοπούλου