pillow-books_04

Της Σώτης Τριανταφύλλου

H Αυστρία είναι χώρα μεγάλων ποιητών που βρίσκονται δίπλα στο μαξιλάρι μου. Τα θολά της σύνορα έχουν συμβάλει στις πολλαπλές της ταυτότητες (δεν ήταν άραγε ο Κάφκα ένας γερμανόφωνος Τσεχο-αυστριακός, εβραϊκής καταγωγής, γεννημένος στην Πράγα της αυστρο-ουγγρικής αυτοκρατορίας;), στον συγκερασμό του ρομαντισμού με το μπαρόκ και του επαναστατικού πνεύματος του 19ου αιώνα με τον εξπρεσιονισμό των αρχών του 20ού. Ύστερα, η καταστροφή: ο ναζισμός και ο εξτρεμιστικός καθολικισμός, η προσάρτηση της Αυστρίας στη Γερμανία· η φυγή των ποιητών, τα αμερικανικά όνειρά τους στη γερμανική γλώσσα. 

«In welcher Sprache traumen Sie?» –Σε ποια γλώσσα ονειρεύεστε;– ήταν ο τίτλος μιας συλλογής εξόριστων Αυστριακών συγγραφέων: ανάμεσά τους, η Ίλζε Άιχινγκερ, ο Γιόζεφ Ροτ και ο Στέφαν Τσβάιχ. Πόσο διαφορετική ήταν η αυστριακή πραγματικότητα από τo ποιμενικό ειδύλλιο της «Μελωδίας της ευτυχίας», από τη γλυκύτητα της οικογένειας Τραπ· πόσο διαφορετική... Στο κομοδίνο μου, αυτές τις μέρες, δύο Αυστριακοί: το «Τριακοστό έτος» της Ίγκεμποργκ Μπάχμαν –μια νουβέλα που θέλω να μεταφράσω στα ελληνικά, παρότι οι μεταφράσεις από τα γερμανικά δεν είναι εύκολες για μένα– και μία συλλογή κειμένων με τίτλο «Ο άγνωστος Τόμας Μπέρνχαρντ» (εκδ. Νάρκισσος), που βρίσκεται πολύ καιρό εκεί πάνω, μιας και τη διαβάζω αποσπασματικά· κάποτε-κάποτε, μία σελίδα, ένα σχόλιο για την προσωπικότητα και το έργο του Μπέρνχαρντ, μια συνέντευξη, ένα κομμάτι μονολόγου.

Μπέρνχαρντ, όπως σημειώνει ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης στον πρόλογο, μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας: το αντικειμενικό τυχαίο μάς φέρνει κοντά σε ανθρώπους σαν κι αυτόν, ανθρώπους που μας παρασύρουν σε ιλιγγιώδεις λαβυρίνθους λέξεων και ιδεών και που τολμούν να δουν και να ξεστομίσουν ό,τι δεν καταφέραμε ποτέ να δούμε και να ξεστομίσουμε. Επειδή δεν μας αρκεί το μυαλό, επειδή μας λείπει η δύναμη του χαρακτήρα. «Ο άγνωστος Τόμας Μπέρνχαρντ» είναι, για όποιον έχει διαβάσει τον «Ανιψιό του Βιτγκεντστάιν», το «Μπετόν», την «Υψικάμινο», ο γνωστός Τόμας Μπέρνχαρντ: η σωματική αρρώστια (υπέφερε σε όλη του τη ζωή από πνευμονοπάθεια), η ειρωνεία έναντι του ανθρωπίνου είδους, η αδιαφορία για την καθημερινότητα, η βίαιη απόρριψη της πατρίδας-Αυστρίας· εκεί που οι άλλοι χειροκροτούν, εκεί που ενώνονται με το πλήθος, ο Μπέρνχαρντ αποτραβιέται κι ο πόλεμός του με τον κόσμο τον μεταμορφώνει σε «μαύρη κουρούνα» (όπως λέει ο ίδιος). Στο βιβλίο εκδιπλώνεται η ζωή του, φαινομενικά γεμάτη αντιφάσεις, στην ουσία όμως σαν ένα σώμα συμπαγές, με όρια σαφώς περιγεγραμμένα: τρόφιμος σανατορίων, πλάνητας στη ρημαγμένη Κεντρική Ευρώπη του μεταπολέμου, ακάματος συγγραφέας, κηπουρός και ερημίτης· το 1968, αφού κερδίζει το κρατικό βραβείο, εκφωνεί λόγο εναντίον της Αυστρίας, όχι μόνον για τη στάση της απέναντι στον Χίτλερ, αλλά και για τον μικροαστισμό της, για εκείνο τον καθημερινό φασισμό που καταγγέλλει στον κινηματογράφο ο Μίκαελ Χάνεκε. Ο λυρισμός της Βιέννης είναι ένας μύθος: τα αυστριακά σύνορα δεν είναι μόνο θολά, είναι ασφυκτικά· ακόμα κι αν η άπατρις στάση παραβλέπεται και συγχωρείται, οι περισσότεροι Αυστριακοί θεωρούν τον Μπέρνχαρντ «Νestbeschmutzer»· άνθρωπο που, επειδή δεν παινεύει το σπίτι του, το σπίτι πέφτει και τον πλακώνει. Καμιά φορά, το σκέφτομαι και για τον εαυτό μου: όχι ότι θα βαλθώ να παινεύω μια πατρίδα που δεν είναι άξια επαίνων.

Σώτη Τρανταφύλλου


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff «Θεωρίες συνωμοσίας» (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pierre-André Taguieff είναι από εκείνους τους ιστορικούς που έχουν αναλάβει τη mission impossible να...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

Για τη νουβέλα του Τάκη Καμπύλη «Γενικά συμπτώματα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το βιβλίο κακώς ονομάζεται «νουβέλα». Όχι μόνο επειδή οι 179 σελίδες του ξεπερνούν κατά πολύ το όριο πάνω από το οποίο αρχίζει η επικράτεια του μυθισ...

Βραβεία Εταιρείας Συγγραφέων 2021: Απονεμήθηκαν στους Σπ. Γούλα και Γ. Μπαλαμπανίδη

Βραβεία Εταιρείας Συγγραφέων 2021: Απονεμήθηκαν στους Σπ. Γούλα και Γ. Μπαλαμπανίδη

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2021 για βιβλία πρωτοεμφανιζόμενων στην ποίηση και την πεζογραφία που εκδόθηκαν το 2020. Η τελετή έγινε στο Μέγαρο Μουσικής. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ