Από την ηθογραφία και τη νεο-ηθογραφία στην «περιφερειακότητα». Προσπάθεια σύνθεσης μιας ενιαίας θεώρησης που συνενώνει ποικίλες εκδοχές λογοτεχνικών κειμένων και τάσεων με αναφορά στην περιφέρεια, από τον 19ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Σαν σήμερα, 18 Σεπτεμβρίου 2013, δολοφονήθηκε ο Παύλος Φύσσας. Από τον αρχικό τρόμο μέχρι την κραυγή «Γιε μου, τα κατάφερες», της μητέρας του όταν καταδικάστηκαν τα μέλη της νεοναζιστικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, αναζητούμε τα βιβλία που κρατούν τη μνήμη ζωντανή. Εικόνα: Γκραφίτι της ομάδας Political Stencil. 

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ο «Άγγελος στο σπίτι» και η «Τρελή στη σοφίτα», δυο γυναικείες φιγούρες που απεικονίζονται στη λογοτεχνία, αποτέλεσαν τη βάση για να οικοδομηθεί η γυναικεία ταυτότητα στη βικτωριανή εποχή. Εικόνα: Από την ταινία «Τζέιν Έιρ» (2011) του Κάρι Φουκουνάγκα. 

Γράφει η Αγγελική Σπηλιοπούλου

Τρία καλά πρόσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα: Χόρχε Ροντρίγκες Γκόμες, Κάιλ Ντέκερ, Γιώργος Κ. Θεοχάρης. Πολιτικό θρίλερ στην ταραγμένη Βενεζουέλα, hardboiled αστυνομικό με έναν νέο, αναπάντεχο ήρωα και μία νέα φωνή στο ελληνικό αστυνομικό που «τα λέει όλα σε 200 σελίδες». Εικόνα: Vonderauvisuals, CC BY-NC-ND 2.0

Επιλογή-παρουσίαση: Χίλντα Παπαδημητρίου

Πώς διάφορα είδη γλωσσών συνυπάρχουν στην πεζογραφία της Κωνσταντίας Σωτηρίου και πώς αναπτύσσεται η κειμενική φωνή της. Κάποιες σκέψεις. Τα βιβλία της βραβευμένης συγγραφέα από την Κύπρο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη. Εικόνα: Γυναίκα αγγειοπλάστης από το χωριό Κόρνος, της επαρχίας Λάρνακας. ©Φωτογραφικό αρχείο ΓΤΠ

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος 

Αστυνομικές υποθέσεις με έντονο κοινωνικό προβληματισμό, δυστοπικές πραγματικότητες που όμως περιγράφουν την εποχή μας, σκοτεινές οντότητες που ξεπηδούν από τις λαϊκές αφηγήσεις: δέκα βιβλία ελληνικής πεζογραφίας που διαβάζουμε μετά το καλοκαίρι.

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Πώς αλλάζει η διαδικασία της ανάγνωσης στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης; Πότε κατανοούμε πραγματικά μια πληροφορία και γιατί ένα δύσκολο κείμενο μπορεί να μεταμορφώσει τον αναγνώστη; Κάποιες σκέψεις. Εικόνα: Ο Τζέιμς Τζόις.

Γράφει ο Αντώνης Μαυρόπουλος

Η ντοπιολαλιά στο ελληνικό διήγημα μέσα από 25 ενδεικτικά αποσπάσματα και σχολιασμό αυτών.

Γράφει ο Π. Ένιγουεϊ

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 3 Σεπτεμβρίου 1883, πέθανε στο Μπουζιβάλ της Γαλλίας ο Ιβάν Τουργκένιεφ, Ρώσος συγγραφέας και ποιητής.

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ορίζεται η «ποιητικότητα της πρόζας», πότε τη συναντάμε μέσα σε ένα κείμενο, ποιος ο ρόλος του επιμελητή στην ανάδειξή της και ποια η πιθανή συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης; Κάποιες σκέψεις. Εικόνα: Ο Ρέιμοντ Κάρβερ © Britannica

Γράφουν οι Δημήτρης Χριστόπουλος και Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης

Πώς εδραιώθηκε το κίνημα του «οικοφεμινισμού» και πώς εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια, πώς η σχέση του φύλου και της φύσης με την εξουσία παρουσιάζεται στη λογοτεχνία. Βιβλία που πρωτοπόρησαν και έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Εικόνα: Από την τηλεοπτική σειρά «Η ιστορία της θεραπαινίδας» (2017-2025) του Μπρους Μίλερ.

Γράφει η Αγγελική Σπηλιοπούλου 

Ποιήματα που συνομιλούν με αναμνήσεις, βιώματα, μύθους, κινηματογραφικά πλάνα. Τέσσερις προτάσεις λίγο πριν από το τέλος του καλοκαιριού. Εικόνα: «Οι Λουόμενοι της Ανιέρ» (1884) του Ζορζ Σερά.

Επιλογή-παρουσίαση: Γιώργος Δρίτσας 

Το κείμενο που ακολουθεί εκφωνήθηκε στο πλαίσιο του Λογοτεχνικού Φεστιβάλ Σητείας, τον Ιούνιο του 2026, σε μια προσπάθεια ανταπόκρισης στο θέμα του στρογγυλού τραπεζιού με τίτλο «Τα όρια της αυτοβιογραφίας στη σκηνοθεσία της μυθοπλασίας». Εικόνα: Έργο του Vilhelm Hammershøi, "Interiør, Strandgade 30" (1906).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Για τη νουβέλα του Ντίνου Γιώτη «Αθήνα 2.0» (εκδ. Βακχικόν). Εικόνα: Ο συγγραφέας. 

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Λογοτεχνικά βιβλία που αξιοποιούν τον εργασιακό χώρο ως θεματική και με ποιον τρόπο το κάνουν. Γιατί το επάγγελμα του δασκάλου εμπνέει περισσότερο τους συγγραφείς και πώς μιλούν για αυτό. Κάποιες σκέψεις. Εικόνα: Από ιταλική έκδοση του «Ταχυδρομείου» του Τσαρλς Μπουκόβσκι. 

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας 

Εκτενής ανάλυση για τη συζήτηση σχετικά με τη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία, την ντοπιολαλιά και την έννοια της πρωτοπορίας, με αφορμή όσα γράφτηκαν πρόσφατα. Στην κεντρική εικόνα, ο Γιάννης Μακριδάκης και ο Δημοσθένης Παπαμάρκος, από φωτογραφία που δημοσίευσε ο πρώτος στο προφίλ του στο φέισμπουκ.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

Σκέψεις για το πρώιμο μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Σούτσου «Ο εξόριστος του 1831» (εκδ. Νεφέλη), εστιάζοντας στον τρόπο που απεικονίζει την προσωπικότητα και τη δράση του Ιωάννη Καποδίστρια. Εικόνα: Πίνακας του Χαράλαμπου Παχή.

Γράφει ο Σπύρος Μαυράκης

Γιατί η δομική ατέλεια και η αδυναμία της γλώσσας αποτελούν σημαντικά στοιχεία στη λογοτεχνία; Ποιοι συγγραφείς κατοικούν στο χάσμα ανάμεσα στην πρόθεση και την πραγμάτωση και πώς η φιλοσοφία τους αντιμετωπίζεται στο σύγχρονο λογοτεχνικό πεδίο; Κάποιες σκέψεις. © Dmitri Kasterine Πηγή: National Portrait Gallery 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Βλαχογιάννης

Είκοσι βιβλία που ξεχώρισε η ομάδα του Guardian και διαβάζονται μονορούφι: λογοτεχνία, ψυχανάλυση, επιστήμη. Εικόνα: Πίνακας του Αμερικανού ζωγράφου Ντάρεν Τόμσον.

Επιμέλεια: Book Press

Δεκαπέντε βιβλία, από καταξιωμένους συγγραφείς, σημαντικούς κριτικούς και ειδικούς της δημιουργικής γραφής, που μας μαθαίνουν πώς να γράφουμε τις δικές μας ιστορίες καλύτερα αλλά και πώς να γίνουμε πιο προσεκτικοί αναγνώστες. 

Επιλογή-επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών επιστρέφει με τον «Σάκο Εκστρατείας» του μιλώντας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, η συλλογή διηγημάτων του Νίκου Ξένιου «Μέσα Μαρτίου, απομεσήμερο» (εκδ. Ιωλκός). 

Γράφει ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης

Έξι βιβλία μυθοπλασίας που θίγουν ζητήματα που ερευνά η βιοηθική στη σύγχρονη εποχή. Η ευθύνη των επιστημόνων, τα όρια των παρεμβάσεων, ο άνθρωπος ως πειραματόζωο, η τεχνητή νοημοσύνη. Εικόνα: Από την ταινία «Poor things» του Γ. Λάνθιμου. 

Γράφει η Αγγελική Σπηλιοπούλου

«Δεν μπορείς να βάζεις τα ύδατα της Ερυθράς Θάλασσας να ανοίγουν με ειδικά εφέ, γιατί ο Μωϋσής σου θα προκαλέσει τον γέλωτα! Δεν μπορείς να αναστήσεις τον Λάζαρο με άμπρα-κατάμπρα!». Μια κριτική θέαση της ταινίας του Κρίστοφερ Νόλαν.  

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Σκέψεις γύρω από το ρόλο και τη θέση του συγγραφέα στην εποχή των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων. 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Η ομιλία του Ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Θεόδωρου Φορτσάκη στην πρόσφατη παρουσίαση του βιβλίου του πρώην υπουργού Οικονομίας και βουλευτή Χανίων Νίκου Χριστοδουλάκη «Δεν είν' εύκολες οι θύρες – Κρίσεις και χρεοκοπίες στην Ελλάδα του 19ου αιώνα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική. 

Γράφει ο Θεόδωρος Φορτσάκης 

Για τα μυθιστορήματα της Σούζαν Τάουμπες (Susan Taubes) «Θρήνος για την Τζούλια» (μτφρ. Αντωνία Γουναροπούλου, εκδ. Αλεξάνδρεια) και «Διαζύγιο». © Ethan και Tania Taubes

Γράφει η Αντιγόνη Σαμέλα

Για την ποιητική συλλογή της Μαίρης Γ. Μπαϊρακτάρη «Αυτοσκηνοθεσίες» (εκδ. Μελάνι). Στην κεντρική εικόνα, η ποιήτρια.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Συναντήσεις με απειλούμενα είδη, καθώς και με άλλα ζώα που μας θυμίζουν τον εαυτό μας. Δύο βιβλία από τις εκδόσεις ΕΠΟΨ μας αποκαλύπτουν τα μυστικά του ζωικού βασιλείου. © Duke Lemur Center

Επιλογή-παρουσίαση: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κλωντ Λωράν «Ο χρόνος ο αντικρυστός – Δώδεκα αφηγηματικοί καρσιλαμάδες» (εκδ. Αλεξάνδρεια). Εικόνα: Ο συγγραφέας. 

Γράφει η Μαρία Μοίρα

Πέντε ποιητικά έργα με πυκνή γραφή, φιλοσοφικούς στοχασμούς και πολιτικό περιεχόμενο.

Επιλογή-παρουσίαση Παναγιώτης Γούτας

Για τη δίγλωσση ανθολογία ισπανόφωνης ποίησης «Επινοώντας γέφυρες» (εκδ. Άνω τελεία, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ ΛΕΑ). Εικόνα: Ο επιμελητής της έκδοσης, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. 

Γράφει η Μαρία Αθανασιάδου

Καταιγιστική δράση αλλά και χαλαρή ατμόσφαιρα, κοινωνικός σχολιασμός και σκοτεινός ρεαλισμός: Είκοσι έξι αστυνομικά, νουάρ και ψυχολογικά θρίλερ, για ένα καλοκαίρι γεμάτο συγκινήσεις. 

Επιλογή-παρουσίαση: Χίλντα Παπαδημητρίου