Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικαιολογημένο αβαντάζ στις προτιμήσεις των αναγνωστών: μας αρέσει να διαβάζουμε για πράγματα που ξέρουμε καλά και που αγαπάμε με τρυφερότητα, και τα βιβλιοπωλεία, και οι βιβλιοθήκες, είναι από τα πρώτα που μας έρχονται στο μυαλό — ίσως μετά τις γάτες.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Το 2021 ήταν αναμφίβολα η χρονιά του George Orwell. Ο λόγος; Η απελευθέρωση των δικαιωμάτων του, αφού στα τέλη του 2020 συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από τον θάνατό του, που επήλθε, σαν σήμερα, στις 21 Ιανουαρίου του 1950. 

Επιμέλεια: Book Press

Μπορεί ένας φιλόσοφος όπως ο John Rowls, που με την «επάλληλη συναίνεση» και τα «εύλογα δόγματά» του, μπορεί να κατηγορηθεί για ελαχιστοποίηση του πολιτικού, να έχει επηρεάσει ένα πολιτικό οργανισμό όπως η σοσιαλδημοκρατία; Μήπως ο τίτλος αυτής της εισήγησης* είναι τραβηγμένος; Θεωρώ πως όχι.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρασμένα στη χώρα μας, απόδειξη για το πόσο καλά ανακλαστικά έχει πλέον η ελληνική εκδοτική αγορά. 

Επιμέλεια: Book Press

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και τη νέα χρονιά με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, πέντε βιβλία πεζογραφίας αλλά και τρία ερεθιστικά δοκίμια που κυκλοφόρησαν πρόσφατα.

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Για το βιβλίο του Sergio del Molino «Το δέρμα» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία © Larm Rmah / Unsplash

Του Γιώργου Αθανασιάδη

Τρεις μεταφραστικές απόπειρες ενός ποιήματος του Luis García Montero αφιερωμένο στην Almudena Grandes, που απεβίωσε πρόσφατα.

Tου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολλές κι ενδιαφέρουσες είναι και οι ανθολογήσεις ξένων ποιητών, που και με αυτές αναβαθμίζεται συνολικά η ανάγνωση σύγχρονης ποίησης στα ελληνικά. Τέλος, μεγάλη είναι η κινητικότητα και στην ελληνική ποίηση, είτε πρόκειται για ανθολόγηση από το corpus γνωστών Ελλήνων ποιητών είτε για την πρωτογενή ετήσια παραγωγή. Εδώ, ο άναρχος εκδοτικός πληθωρισμός θολώνει την εικόνα και δεν μας επιτρέπει να εκτιμήσουμε σωστά την ποιότητα και την εμβέλεια της ποίησης που γράφεται. Αξίζει όμως να προσπαθούμε.

Επιμέλεια: Book Press

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισμένων συγγραφέων, χωρίς τα οποία ο κατάλογός μας θα ήταν φτωχότερος. Όπως και να έχει, είναι ένας κατάλογος εν μέρει ενδεικτικός κι εν μέρει χαρακτηριστικός των προτιμήσεων της ομάδας που διευθύνει την Book Press και των πολύ στενών συνεργατών της. Είμαστε σίγουροι ότι ανάμεσα στα προτεινόμενα βιβλία θα βρείτε πολλά που θα σας προκαλέσουν να τα αναζητήσετε και να τα απολαύσετε. Καλές αναγνώσεις! 

Επιμέλεια: Book Press

Γιατί ο Γιώργος Σεφέρης χάρισε τον Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη σε επιφανείς ξένους, αφού πρώτα τον είχε απορρίψει στο ημερολόγιό του; Μυστήρια, στο περιθώριο της λογοτεχνικής ιστορίας.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Ένα αναγνωστικό ημερολόγιο για όσα διαβάσαμε, υπογραμμίσαμε και ξεχωρίσαμε τους μήνες που πέρασαν. Σκέψεις που σημειώσαμε στο περιθώριο των βιβλίων. Φράσεις και εικόνες που θέλουμε να κρατήσουμε. Έλληνες και μεταφρασμένοι συγγραφείς σε μια ιδιότυπη αλληλουχία.

Του Κώστα Αγοραστού

Την ώρα της αλλαγής του χρόνου, τη μαγική στιγμή που φέρει την υπόσχεση της επανεκκίνησης και την ελπίδα πως αυτή τη νέα χρονιά όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, το ωραιότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας είναι ένα βιβλίο. Επιλέξαμε και προτείνουμε δεκαπέντε όμορφα, εμπνευσμένα, ξεχωριστά βιβλία, για κάθε γούστο. Καλή Χρονιά! 

Επιμέλεια: Book Press

Λογοτεχνία από την πένα γυναικών. Υπάρχει, πράγματι, ανάγκη ανάδειξης γυναικών συγγραφέων εν έτει 2021 και σύντομα 2022; Απαντάμε καταφατικά με μια επιλογή που συνθέτει ένα εξαιρετικό, πολύμορφο και πολυφωνικό κόρπους λογοτεχνικών έργων που κυκλοφόρησαν τη χρονιά που διανύσαμε. 

Επιμέλεια: Book Press

Δυο λόγια για το πρώτο κι ωστόσο ώριμο μυθιστόρημα της Carson McCullers (1917 - 1967) «Η καρδιά κυνηγάει μονάχη», σε μετάφραση του Μιχάλη Μακρόπουλου (εκδ. Διόπτρα). 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Από μια χρονιά ιδιαίτερα πλούσια σε εκδόσεις, επιλέξαμε είκοσι δύο αστυνομικά. Δεκαπέντε από αυτά είναι βιβλία ξένων συγγραφέων, ενώ επτά είναι γραμμένα από Έλληνες. Προτείνουμε επίσης τρία καλά βιβλία που μιλούν για το αστυνομικό μυθιστόρημα: για το λάτιν νουάρ, για το σκανδιναβικό και για το αστυνομικό γενικότερα, ως είδος. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Χριστουγεννιάτικα, Πρωτοχρονιάτικα και γιορτινά. Έντεκα πανέμορφα βιβλία για μικρά παιδιά που μεταφέρουν μήνυμα αγάπης και αλληλεγγύης.

Της Ελένης Κορόβηλα

Οι ζωές, οι προσωπικές διαδρομές ανθρώπων που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο άφησαν ισχυρό σημάδι στον τομέα τους γίνονται μέσω της πένας των βιογράφων τους ιδιαίτερα διαφωτιστικά και ενίοτε συναρπαστικά αναγνώσματα. Στην Ελλάδα, η βιβλιοπαραγωγή δεν χαρακτηρίζεται από τον πλούτο της σε βιογραφίες, ξεχωρίζουν ωστόσο έργα, βιογραφίες και μαρτυρίες, που συνθέτουν με πληρότητα πορτρέτα σημαντικών προσωπικοτήτων.

Της Ελένης Κορόβηλα

Επιλογές 43 non fiction βιβλίων που κυκλοφόρησαν το 2021. Δοκίμια, μελέτες, μαρτυρίες, βιβλία που ανοίγουν το μυαλό και μας ανεβάζουν... ψηλότερα. 

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Στην κατηγορία της αστυνομικής λογοτεχνίας οι νέες εκδόσεις δεν σταματούν όλο τον χρόνο. Τους τελευταίους μήνες οι καλοί τίτλοι πλήθυναν και μια επιλογή ήταν επιβεβλημένη. Δεκαέξι μυθιστορήματα εγχώριας και εισαγόμενης παραγωγής και μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Γιάννης Η. Παππάς, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος του Cesare Pavese «Ο σύντροφος» (εκδ. Καστανιώτη).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με αφορμή μια συναυλία της Ορχήστρας του Βερολίνου καθώς και τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την είσοδο του Μεγάρου στο πολιτιστικό μας γίγνεσθαι, η Έλενα Χουζούρη θυμάται και καταγράφει σημαντικές στιγμές από τα τριάντα χρόνια του Μεγάρου Μουσικής.

Της Έλενας Χουζούρη

Σκέψεις και σημειώσεις για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του ελληνικού δοκιμίου.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Ένα σκοτεινό μπουκέτο από 20 μυθιστορήματα νέας εσοδείας: crime, θρίλερ, φαντασία και τρόμος. Ό,τι καλύτερο για τις Γιορτές – ψέματα; Διαλέξτε όποιο βρίσκεται πιο κοντά στα δικά σας γούστα ή, ακόμη καλύτερα, περισσότερα από ένα. Ο χρόνος που επενδύουμε στην ανάγνωση δεν πάει ποτέ χαμένος.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εδώ και κάποιο καιρό το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) έχει μπει σε «καραντίνα», με άγνωστες συνέπειες για την υγεία ενός σημαντικού εκδοτικού και πολιτιστικού θεσμού. Πρώτο στο στόχαστρο, το Εργαστήρι Επιμέλειας Εκδόσεων, που αλλάζει τρόπο λειτουργίας και χαρακτήρα. Στην κεντρική εικόνα, η Βίλα Καπαντζή όπου στεγάζεται το Πολιτιστικό Κέντρο του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται ξανά με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, στον Σάκο του, ερωτήματα και προβληματισμοί για την τέχνη και τη φάση υπερδιόγκωσης του πολιτισμικού φαινομένου, με τον (εσκεμμένο;) αφανισμό των κριτηρίων,  με αφορμή το βιβλίο του  Θανάση Μουτσόπουλου «Όχι ακριβώς τέχνη – Η υπερδιόγκωση του πολιτισμικού φαινομένου» (εκδ. Πλέθρον).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους, που το καθένα καλύπτει διαφορετικές ανάγκες ενημέρωσης και συνειδητοποίησης. Φωτογραφία: Από παλιότερη εκδήλωση του Συλλόγου Οροθετικών Ελλάδας «Θετική Φωνή» και της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση στο πλαίσιο της καμπάνιας I’M POSITIVE. 

Του Κώστα Κατσουλάρη

Λογοτεχνία και τηλεόραση: Τι δίνει «τηλεοπτικότητα» σε ένα λογοτεχνικό έργο; Με ποια κριτήρια επιλέγεται για να μεταφερθεί στη μικρή οθόνη; Κατά πόσο οι τηλεοπτικές μεταφορές ανατροφοδοτούν την ανάγνωση λογοτεχνικών έργων; Ο εξαντλητικός κατάλογος που περιλαμβάνει τα βιβλία που έγιναν σειρές τα τελευταία 50 χρόνια, περιέχει όλα τα στοιχεία για να δοθούν οι απαντήσεις.

Κεντρική εικόνα: Κάτια Δανδουλάκη και Άγγελος Αντωνόπουλος στην σειρά «Οι Πανθέοι» (1977-1979), βασισμένη στο μυθιστόρημα του Τάσου Αθανασιάδη.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Επέστρεψε στον τόπο του εγκλήματος ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης με βιβλία φορτωμένο τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι. Σήμερα, στον Σάκο του, η ιστορία του σπουδαίου εικαστικού Διαμαντή Διαμαντόπουλου μέσα από την αφήγηση του Μάνου Στεφανίδη, στο βιβλίο «Το δράμα του σώματος: Διαμαντής Διαμαντόπουλος, αισθητική και ιδεολογία μιας εποχής. 

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Οι «Επικίνδυνες Σχέσεις» είναι αναντίρρητα ένα από τα επιτεύγματα της γαλλικής λογοτεχνίας, μα ταυτόχρονα κι ένα από τα πιο επιδραστικά κείμενα της παγκόσμιας γραμματείας. Στο κείμενο που ακολουθεί προσπαθώ να διερευνήσω το γιατί.*

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

Της Ελένης Κορόβηλα

Μια μέρα σαν σήμερα, 9 Νοεμβρίου 1929, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη ο Ίμρε Κέρτες. Το 1944 στάλθηκε στο Άουσβιτς και στη συνέχεια στο Μπούχενβαλντ. Επέζησε, έζησε πολλά χρόνια στη Γερμανία, εργάστηκε ως δημοσιογράφος και μεταφραστής. Έγραψε λογοτεχνία και το 2002 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Του Λεωνίδα Καλούση

Για το μυθιστόρημα για εφήβους «Αν έρθεις σαν τον άνεμο» (μτφρ. Αργυρώ Πιπίνη) της Τζάκλιν Γούντσον που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Της Ελένης Κορόβηλα