Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο ποιητής Αλέξιος Μάινας.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Η σχέση όλων μας με την ανάγνωση και τα βιβλία περνάει μέσα και από αμέτρητες ώρες αναζήτησης σε μικρά και μεγαλύτερα βιβλιοπωλεία, στο κέντρο της Αθήνας ή στο βιβλιοπωλείο της περιοχής μας. Το βιβλιοπωλείο της «Πολιτείας» από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του αποτέλεσε στέκι συγγραφέων και αναγνωστών, καθιερωμένη στάση στις αθηναϊκές βόλτες μας.
Ένα πορτρέτο της «Πολιτείας» φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων, μεταφραστών και επιμελητών, τους κατοίκους της μεγάλης πολιτείας των βιβλίων.
Του Αλέξιου Μάινα
Παρατήρησα ένα είδος προέγερσης ή άμεσου συνειρμού, που επιφέρει απλώς και μόνο η εικόνα των σκαλιών της «Πολιτείας» πριν την κάθοδο. Έχουμε καταθέσει πολλοί συγγραφείς τη… φαινομενολογία της εμπειρίας καθόδου στο ξεχωριστό bunker, όπου τα βιβλία είναι όντως πηγή χαράς, προστατευμένα για λίγο στο απυρόβλητο. Συζητώντας την εμπειρία, την επιτείναμε για μας και την προδιαμορφώσαμε για άλλους. Έτσι, κατεβαίνοντας δεν μπορώ να μην σκεφτώ λέξεις, όπως: κατακόμβες, πρώτοι χριστιανοί, λαβύρινθος-φράκταλ, Μίνωας-Μπόρχες, χιλιάδες πόρτες. Κι ενώ απέχει απ’ την πλατωνική Ιδέα του βιβλιοπωλείου, είναι ό,τι πλησιέστερο έχουμε σε σχετικό σύμβολο. Λόγω μονόκλιτου χώρου-συναγωγής, λόγω μυστηρίου (να είσαι αλλού μόνος, όντας στον ίδιο χώρο με άλλους), λόγω του κατακτημένου αυτονόητου του συγχρωτισμού με τα έργα. Και, πρωτίστως, επειδή είναι συμβολικό να κατεβαίνεις κάτω απ’ την επιφάνεια της γης. Το βιβλίο είναι το βασικό ανθρώπινο σύνεργο: είναι ο κασμάς για το ξεθάψιμο του εαυτού σου.
Σε μια εποχή διαδικτυακής σύγχυσης κριτηρίων και παραπληροφόρησης ακόμα και από τους συγγραφείς/ποιητές, η σημασία του βιβλιοπωλείου που μπορεί να προτείνει τωόντι αξιόλογα βιβλία έχει μάλλον διογκωθεί. Οι λόγοι είναι πολλοί, αναφέρω έναν: Για την πεζογραφία το βιβλίο, έντυπο/ψηφιακό/audio, είναι ο μόνος γνωστός δρόμος. Στην ποίηση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης π.χ., αφήνουν την αίσθηση της άμεσης πρόσβασης στο έργο του δημιουργού μέσω ενός ή τριών-τεσσάρων ποιημάτων του. Η αίσθηση είναι πλανερή, γιατί ειδικά οι νεότερες γενιές ποιητών έχουν απομακρυνθεί απ’ το σύνηθες εκείνο τσουβάλιασμα των –καλύτερων έστω– ποιημάτων των τελευταίων ετών, μεταξύ εξωφύλλου και οπισθοφύλλου. Τα βιβλία αποτελούν πλέον εν πολλοίς ενιαίες συνθέσεις, όχι απλώς «συλλογές» – συγκεντρώσεις αυτόνομων ποιημάτων σε λίγο-πολύ τυχαία σειρά.
Παρατήρησα ένα είδος προέγερσης ή άμεσου συνειρμού, που επιφέρει απλώς και μόνο η εικόνα των σκαλιών της «Πολιτείας» πριν την κάθοδο. [...] επειδή είναι συμβολικό να κατεβαίνεις κάτω απ’ την επιφάνεια της γης. Το βιβλίο είναι το βασικό ανθρώπινο σύνεργο: είναι ο κασμάς για το ξεθάψιμο του εαυτού σου.
Στοιχειώδης καλλιτεχνική μονάδα ή «ποιητικό άτομο» γίνεται και στην ποίηση όλο και περισσότερο το βιβλίο ως όλον, καθώς υπερβαίνει ως αισθητικό αρχιτεκτόνημα κατά πολύ τη σημασία (και οντολογία) των επιμέρους στοιχείων-ποιημάτων. Ο μόνος τρόπος πρόσληψης του έργου είναι και εδώ το βιβλίο, όχι οι δυο κολόνες και μισό παράθυρο με μπιγκόνιες που βρίσκει κανείς online. Ναός για την κοινωνία του αισθητικού μυστηρίου παραμένει το βιβλιοπωλείο: όσοι πιστοί προσέλθετε.
＊Ο ΑΛΕΞΙΟΣ ΜΑΪΝΑΣ είναι ποιητής.
