Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Θάνος Κάππας θυμάται...

Η σχέση όλων μας με την ανάγνωση και τα βιβλία περνάει μέσα και από αμέτρητες ώρες αναζήτησης σε μικρά και μεγαλύτερα βιβλιοπωλεία, στο κέντρο της Αθήνας ή στο βιβλιοπωλείο της περιοχής μας. Το βιβλιοπωλείο της «Πολιτείας» από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του αποτέλεσε στέκι συγγραφέων και αναγνωστών, καθιερωμένη στάση στις αθηναϊκές βόλτες μας.

Ένα πορτρέτο της «Πολιτείας» φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων, μεταφραστών και επιμελητών, τους κατοίκους της μεγάλης πολιτείας των βιβλίων.

Του Θάνου Κάππα

Κάθε φορά που κάποιος μιλάει για το «υπόγειο» της «Πολιτείας» αισθάνομαι ένα μικρό βραχυκύκλωμα – δεν είχα ποτέ την αίσθηση του υπογείου αναφερόμενος σ’ αυτό το αγαπημένο βιβλιοπωλείο. Η «Πολιτεία» ταξιδεύει, είναι ένα πλοίο με αμπάρια και εσωτερικές σκάλες που σε βγάζουν στο κατάστρωμα, κι από εκεί, ψηλά ως τη γέφυρα. Πάντα η ίδια αίσθηση του χρόνου που ακινητεί σ’ αυτή την περιπλάνηση, σ’ αυτό το εσωτερικό ταξίδι, βυθισμένος καθώς είσαι στις σκέψεις σου. Η αλήθεια είναι πως η ιδέα που με κατακλύζει είναι συνήθως η ίδια: τόσα βιβλία, τόσο μικρή η ζωή, τόσο λίγος ο χρόνος. Να πάρω κι αυτό, τι άλλο είχα πει ότι θέλω, α, αυτό οπωσδήποτε!

Πρόσωπα πάντα απορροφημένα που πλησιάζονται και απομακρύνονται, χαϊδεύουν τα βιβλία, μυρίζουν το φρέσκο χαρτί – μια μικρή (ερωτική, φυσικά) τελετουργία. Είχα μάλιστα την ιδέα για ένα διήγημα που θα εκτυλίσσεται στα διαφορετικά τμήματα του βιβλιοπωλείου, βασισμένο σε ένα μικροσυμβάν: βρισκόμουν κάποτε στο σχετικά στενό πέρασμα για τα βιβλία της ποίησης, είχα μόλις αγοράσει μια πρόσφατη ποιητική συλλογή, στεκόταν μια κοπέλα μπροστά μου προσπαθώντας να περάσει αλλά την εμπόδιζε η παρουσία μου εκεί. Είδε τι κρατούσα και είπε αυθόρμητα: α, αυτό θέλω κι εγώ! Και από αμηχανία ή έλλειψη αντανακλαστικών δεν της το πρόσφερα και να επιστρέψω να πάρω ένα άλλο αντίτυπο, ίσως και από μια ασυνείδητη ανησυχία πως δεν θα βρω δεύτερο, εκεί. Στο διήγημα η ιστορία θα συνεχιζόταν ως εξής: εκείνος περιπλανιέται, αλλάζει όροφο, βρίσκεται στο τμήμα της Φιλοσοφίας και ξαφνικά είναι πάλι εκείνη απέναντί του. Κρυφοκοιτάζει τα βιβλία που κρατάει στα χέρια της και ενθουσιάζεται με τις επιλογές της, τη χάνει ξανά κι ύστερα την αναζητά πλέον συνειδητά. Τη βρίσκει τελικά να διαλέγει cd, στο τμήμα της ECM, γεγονός που τον ξαφνιάζει αρνητικά αφού ο ήχος της εταιρείας τού φαινόταν μάλλον αδιάφορος, κλινικός. Ή καλύτερα να το αφαιρέσω αυτό, ποιος άνθρωπος θα είχε αντίρρηση σε κάτι τέτοιο, ιδίως μια τέτοια στιγμή – απορώ πραγματικά πώς το σκέφτηκα. Εδώ που τα λέμε, μάλλον δεν πρόκειται να γράψω τίποτα αφού τα διηγήματα συνήθως δεν εξαγγέλλονται και τα cd έχουν πρακτικά καταργηθεί. 

Η «Πολιτεία» ταξιδεύει, είναι ένα πλοίο με αμπάρια και εσωτερικές σκάλες που σε βγάζουν στο κατάστρωμα, κι από εκεί, ψηλά ως τη γέφυρα.

Δεν πειράζει όμως, το θέμα μας δεν είναι αυτοί οι φανταστικοί δύο αλλά οι πραγματικοί πολλοί της «Πολιτείας», οι εξαιρετικοί άνθρωποί της, οι οποίοι είναι πάντα εδώ στηρίζοντας ή σχολιάζοντας τις επιλογές μας, καθοδηγώντας μας σε νέα βιβλία, με άλλες διηγήσεις, ωραιότερες, βαθύτερες και σπουδαιότερες. Ιδίως εκείνο το φωτεινό πρόσωπο που σε εντοπίζει από μακριά και σε χαιρετάει ζωηρά και εγκάρδια (κάνοντας τους πάντες να σηκώσουν το βλέμμα τους πάνω σου, γεμίζοντάς σε ντροπή) αυτό, λοιπόν, το πρόσωπο, ο αγαπημένος Γιώργος Θωμόπουλος, είχε πάντα το ταλέντο να κρίνει όλη την πρόσφατη παραγωγή με δύο κουβέντες, να σε προσανατολίζει στα σημαντικά και ουσιώδη, να σε προφυλάσσει από τις κακοτοπιές. Τον ευχαριστώ πολύ για τη στήριξή του όλα αυτά τα χρόνια, τους ευχαριστούμε όλους για όλα – το (ωραίο) ταξίδι συνεχίζεται.

^＊ Ο ΘΑΝΟΣ ΚΑΠΠΑΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Πώς πάνε τα πράγματα» (εκδ. Εστία).