Της Μαριαλένας Σπυροπούλου*

«Τα παραμύθια που μας κοιμίζουν είναι αυτά που μας κρατούν ξύπνιους», λέει η Γαλλίδα ψυχαναλύτρια Μάρθα Ρομπέρ, για να εξάρει τη συμβολή του παραμυθιού στην ενεργοποίηση του ψυχικού κόσμου του παιδιού. Είναι γνωστό ότι η καλύτερη παιδική συντροφιά είναι η καταβύθιση στον παραμυθένιο και διόλου ατάραχο κόσμο των ηρώων και συμβόλων.

Για τις σημειώσεις του Ρολάν Μπαρτ «Τετράδια από το ταξίδι στην Κίνα» (επιμέλεια – πρόλογος – σημειώσεις: Anne Herschberg Pierrot, μτφρ: Κατερίνα Σχινά εκδ. Πατάκη)

Του Γιώργου Βέη

Του Γιώργου Λαμπράκου

Η απανωτή έκδοση βιβλίων του Φρόιντ και βιβλίων για τον Φρόιντ είναι ένα από τα ευτυχέστερα γεγονότα της εκδοτικής μας παραγωγής. Νέες μεταφράσεις των κλασικών έργων του, νέες βιογραφίες, νέες μελέτες από Έλληνες και ξένους ειδικούς, περιοδικά ποικίλων ψυχαναλυτικών τάσεων που συνεχίζουν την κυκλοφορία τους: όλα αυτά δείχνουν το συνεχιζόμενο, πιθανώς και εντεινόμενο ενδιαφέρον για τον σπουδαιότερο στοχαστή του 20ού αιώνα. 

Του Γιώργου Λαμπράκου

Το ζήτημα των θεών, της θρησκείας, της πίστης σε μια ανώτερη εξωκοσμική δύναμη, αγγίζει τον άνθρωπο από αρχαιοτάτων χρόνων. Από τις πρώτες ανιμιστικές δοξασίες μέχρι τις πολυθεϊστικές θρησκείες και τη μετέπειτα ραγδαία εξάπλωση των μονοθεϊσμών, ο άνθρωπος δεν ήθελε ή/και δεν μπορούσε να νιώθει μόνος στο σύμπαν. Το ενδιαφέρον για το εν λόγω ζήτημα δεν έχει κοπάσει ούτε και στη σύγχρονη εποχή της εξαπλωνόμενης –κυρίως στον δυτικό κόσμο– αθεΐας. Απεναντίας, το ζήτημα της (μη) ύπαρξης ανώτερων, υπερβατικών όντων φαίνεται να αφορά καμιά φορά περισσότερο τον άθεο, τον άθρησκο, τον άπιστο, τον αγνωστικιστή, όπως εν πάση περιπτώσει ονομάσουμε τον αμφισβητία ή αρνητή του θεϊσμού.

Του Νίκου Ξένιου

«Αλλ' ότε δη Τροίην ίξον ποταμώ τε ρέοντε,
ήχι ροάς Σιμόεις συμβάλλετον ηδέ Σκάμανδρος,
ένθ'ίππους έστησε θεά λευκώλενος Ήρη
λύσασ'εξ οχέων, περί δ'ηέρα πουλύν έχευεν.
Τοίσιν δ'αμβροσίην Σιμόεις ανέτειλε νέμεσθαι»[1]

Του Γιώργου Λαμπράκου

«Στα σαράντα χρόνια που διδάσκω κλασική φιλολογία, δεν έχω συναντήσει καλύτερο φοιτητή». Κάπως έτσι περιέγραφε ο Φρίντριχ Ριτσλ, καθηγητής του Φρίντριχ Νίτσε στο πανεπιστήμιο της Λειψίας, τη νεαρή διάνοια που του έλαχε να διδάξει. Κατόπιν πρότασης του Ριτσλ, ο Νίτσε διορίζεται καθηγητής φιλολογίας στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας προτού κλείσει τα 25 του χρόνια και προτού καν ολοκληρώσει το διδακτορικό του. Από εκείνη περίπου την εποχή και μέχρι λίγο μετά την έκδοση της Γέννησης της τραγωδίας (1872) χρονολογούνται οι εκτενείς και βαθυστόχαστες σημειώσεις του υπό τον τίτλο Η φιλοσοφία στα χρόνια της αρχαιοελληνικής τραγωδίας.

Για τη μελέτη του Εουτζένιο Λο Σάρντο «Ο κόσμος των αρχαίων» (μτφρ. Μιχαήλ Λειβαδιώτης, εκδ. Μελάνι).

Του Γιώργου Λαμπράκου

«Δεν είμαστε τίποτε άλλο από ό,τι λέχθηκε […] όποιος έχει πεποιθήσεις είναι ηλίθιος» Μισέλ Φουκώ

Του Γιώργου Βέη

Της Νέλλης Βουτσινά

Για το βιβλίο του Henry David Thoreau «Περιπλανήσεις - Φιλοσοφικοί στοχασμοί»
(μτφρ: Βασίλης Αθανασιάδης, εκδ. Κέδρος 2013)

Του Νίκου Ξένιου

Του Παναγιώτη Γούτα

Ο Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου, είναι, μαζί με τον Μιχάλη Κατσαρό και τον Μίλτο Σαχτούρη, από τις πιο κραυγαλέες περιπτώσεις ποιητών στη σκιά. Ποιητών δηλαδή που, για διάφορους λόγους και όχι κατ’ ανάγκη εξ αιτίας κάποιας ανεπάρκειας του συνολικού τους έργου, έρχονται σε δεύτερη μοίρα, στη δεύτερη γραμμή των δημιουργών που χάραξαν ή διαμόρφωσαν, ποιητικά, την εποχή μας.

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο Νάσος Βαγενάς ανήκει στους διανοητές συγγραφείς που συμμετέχουν δημιουργικά στον διάλογο ανάμεσα στην επιστήμη και στην τέχνη (του λόγου, αλλά όχι μόνον), λειτουργώντας ως αποτελεσματικός παράγων του ακαδημαϊκού χώρου, ενώ παράλληλα ανταποκρίνεται με συνέπεια στις προσωπικές «υποχρεώσεις» του απέναντι στη ροή του γενικού πολιτισμικού και επομένως πολιτικού χρόνου.

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί όσους συζητάνε για τη λογοτεχνία είναι αν αυτή αποτελεί έναν κώδικα που αποδίδει την εξωκειμενική πραγματικότητα ή ένα κλειστό σύμπαν που αναφέρεται μόνο στον εαυτό-του. Με άλλα λόγια, ένα μυθιστόρημα λ.χ. παραπέμπει στον κόσμο έξω από αυτό, τον αντανακλά, τον μιμείται; Ή, αντίθετα, είναι μια περίκλειστη κατασκευή που δεν αφορά σε τίποτα έξω από αυτήν;

Ο Κώστας Γ. Παπαγεωργίου επί σειρά πολλών ετών διασταυρώνει πολλαπλώς με συνέπεια, με υψηλή αισθητική, με ευρηματικότητα και με συνδυαστική ικανότητα τις διαδρομές του μέσα από τις περιοχές της δημιουργικής γραφής, τόσο στο πεδίο της ποίησης όσο και στο πεδίο της πεζογραφίας, καθώς και μέσα από την παραπληρωματική περιοχή της δημιουργικής κριτικής.

Της Άλκηστις Σουλογιάννη

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Αυτή την εποχή διαβάζω ό,τι υπάρχει στις γλώσσες στις οποίες έχω πρόσβαση σχετικά με το σταλινικό φαινόμενο. Έχουν περάσει τριάντα χρόνια από τότε που σπούδαζα «σοβιετολογία» – στα πλαίσια της μελέτης του Ψυχρού Πολέμου.

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Η βαθμιαία και αθόρυβη ανάδειξη της Ελλάδας σε τόπο καταγωγής του πολιτισμού, που στο σύγχρονο κόσμο ενσαρκώνει η Ευρώπη, και σε καθρέφτη στον οποίο η Ευρώπη διακρίνει το δικό της πρόσωπο είναι έργο του 18ου αιώνα και έργο που δεν ανήκει προνομιακά σε καμιά “εθνική παράδοση”».

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες στον υπόλοιπο κόσμο και μέχρι πολύ πρόσφατα στην Ελλάδα, το σώμα εκλαμβανόταν μόνο ως βιολογική υπόσταση και συνδυαζόταν με τη φυσική πλευρά του ανθρώπου.

Του Νίκου Ξένιου

Στην Αινειάδα του Βιργιλίου[1] η λύπη του πατέρα στη θέα του σκοτωμένου του γιου «παγώνει τα ζωτικά του υγρά»[2], καθιερώνοντας ένα στερεότυπο «απάθειας» στην εκδήλωση της τεράστιας, απροσμέτρητης θλίψης. Λύπης ανάλογης με το βαθύτατο συναίσθημα απώλειας του Μontaigne μπροστά στον χαμό του αγαπημένου του φίλου Étienne de la Boetie: εκλεκτικής νηφαλιότητας, ιδεαλιστικής σύλληψης που προσιδιάζει στο μεταφυσικό ρίγος, σχεδόν συνώνυμης με την vanitas mundi και τη Μελαγχολία.

Η έννοια της «κατασκευής» απασχολεί τελευταία όλο και περισσότερο τους έλληνες θεωρητικούς, καθώς με την επίδραση των μεταδομιστικών κριτικών αντιλήψεων συνειδητοποιούν ότι η λογοτεχνία είναι μια δημιουργία που εκτός από τα κείμενα πλάθει νοοτροπίες και συμμετέχει σε μια μεγάλη πολιτισμική ζύμωση.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

«Η κοινωνία εδράζεται σε ένα κοινό σφάλμα σε ένα έγκλημα που διαπράχθηκε από κοινού». Σίγκμουντ Φρόιντ

Του Γιώργου Βέη

Του Γιώργου Λαμπράκου

Ο στοχασμός πάνω σε κάθε αντικείμενο προϋποθέτει τον στοχασμό πάνω στο υποκείμενο που το εξετάζει, δηλαδή τον αναστοχασμό του υποκειμένου.

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Για φαντάσου μέσα στην παπανδρεϊκή κυριαρχία… χατζιδακικά καπετανάτα

Του Γιώργου Βέη

«…ανήκω σε αυτούς που εξακολουθούν να εκτιμούν ότι ένας φιλόσοφος που, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, αποφασίζει να πενθήσει το χαμό της αλήθειας, χάνει κάθε τιμή κι αξιοπρέπεια». (σελ. 131) 

Του Άλκη Γούναρη

Στα νεανικά του χρόνια, ο Καρλ Πόππερ, ένας από τους θεμελιωτές της φιλοσοφίας της επιστήμης του 20ου αιώνα, είχε εργαστεί ως δάσκαλος σε ορφανά και μη προνομιούχα παιδιά του δημοτικού και των πρώτων τάξεων του γυμνασίου.

Του Άλκη Γούναρη*

Πριν από δυο περίπου χρόνια είχα επιχειρήσει να συγκεντρώσω και να παρουσιάσω κριτικά μια σειρά βιβλίων φιλοσοφίας, που μπορούν εύκολα να διαβαστούν από το ευρύ κοινό.

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Το ότι η ιστορία είναι αφηγηματική κατασκευή και ιδεολογική ιεράρχηση γεγονότων είναι πλέον μια επιστημονική θέση.

Της Παυλίνας Μάρβιν

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Διαβάζοντας την Κοινωνιολογία της παγκοσμιοποίησης της Saskia Sassen (εκδ. Μεταίχμιο 2011)[1] κάνω μια σειρά παρατηρήσεις, μερικές από τις οποίες καταγράφω εδώ.

Ταξιδεύοντας με 33 διάσημους συγγραφείς σ’ ένα δωμάτιο.

Του Γιάννη Φαρσάρη*

Του Τριαντάφυλλου Κωτόπουλου*

Περιπλάνηση στο χώρο και στο χρόνο

Η νέα έκδοση του βιβλίου της Έλενας Χουζούρη Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου, Περιπλάνηση στο χώρο και στο χρόνο αποτελεί ένα πολύ σημαντικό έργο της κριτικής της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Από την προϊστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας

Τα πρώτα σοβαρά σε έκταση και σε προδιαγραφές δείγματα της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας εντοπίζονται στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Στο χρηματιστήριο των αξιών, όπου το χρήμα, η εξουσία, η τηλεοπτική εικόνα κ.λπ. παίζουν σημαντικό ρόλο, ποιες ιεραρχίες προβάλλει η λογοτεχνία και πώς αυτή, άλλοτε περισσότερο κι άλλοτε λιγότερο, διαμορφώνει πολιτισμικές και εθνικές δυναμικές;