vagenas_3

Της Άλκηστις Σουλογιάννη

Ο Νάσος Βαγενάς επί σειρά πολλών ετών διαγράφει με συνέπεια, με υψηλή αισθητική και με συνδυαστική ικανότητα, μια ιδιαιτέρως παραγωγική διαδρομή τόσο στο ευρύ πεδίο της φιλολογικής επιστήμης και της συνακόλουθης ακαδημαϊκής διδασκαλίας, όσο και στο επίσης ευρύ αλλά και συγγενές πεδίο της πρωτότυπης δημιουργικής γραφής όπου εντάσσονται, ως παραπληρωματικοί της ποίησης και της πεζογραφίας χώροι δραστηριότητας του συγγραφέα, η δημιουργική μετάφραση και η κριτική (ο κριτικός ως δημιουργός κατά Όσκαρ Ουάιλντ). 

Ο θεωρητικός/κριτικός Βαγενάς δεν δεσμεύει τις διαδικασίες του δημιουργικού εργαστηρίου του. Εντούτοις στην οργάνωση των κειμενικών του κόσμων τόσο στον χώρο της ποίησης όσο και στον χώρο της πεζογραφίας αναγνωρίζονται σαφώς η κριτική αντίληψη και το γνωστικό φορτίο του συγγραφέα σε συνδυασμό με ένα (προϋποτιθέμενο) πλούσιο βιωματικό υλικό. Άλλωστε η θεωρητική/κριτική προσέγγιση των εκφάνσεων της τέχνης οδηγεί στην αναγνώριση διόδων, μεθόδων, κανόνων δημιουργίας, και αυτή η διαδικασία συχνά ενισχύει την εμπλοκή του θεωρητικού/κριτικού στην έντεχνη παραγωγή με εργαλείο την κριτική διαχείριση των τρόπων της δημιουργίας και με προϊόντα που αποτελούν πρωτότυπη δημιουργική έκφραση, όπου το επίκαιρο ή περιστασιακό ως αφορμή οδηγεί στον γενικό χαρακτήρα του έργου με το συνακόλουθο γενικό ενδιαφέρον.

Μέσα σ’ αυτή την ατμόσφαιρα κινείται το θεωρητικό/κριτικό και το δημιουργικό υψηλής αισθητικής και πληροφορητικότητας έργο του Βαγενά.

Αυτό ισχύει (και) στο παρόν βιβλίο που αποτελεί σύνθεση είκοσι εννέα θεωρητικών/κριτικών κειμένων, γραμμένων με ποικίλες αφορμές και με ιδιαίτερους ειδοποιούς τίτλους, στα οποία ο συγγραφέας πραγματεύεται ελληνικά και ελληνικού ενδιαφέροντος φιλολογικά ζητήματα που καλύπτουν μια εκτενή χρονική επιφάνεια από τον 14ο αιώνα έως τη σύγχρονη εποχή.

Τα κείμενα αυτά διατηρούν καταρχήν μια περιστασιακή και συγχρονική διάσταση και έναν ατομικό χαρακτήρα, καθώς αποτελούν σήματα για την προσωπική εμπλοκή του συγγραφέα στη ροή του γενικού πολιτισμικού χρόνου. Κυρίως όμως τα κείμενα αυτά διαθέτουν ένα ισχυρό φορτίο διαρκούς και αμείωτου ενδιαφέροντος από πλευράς πληροφορητικότητας, και με αυτή την προϋπόθεση προβάλλουν έναν γενικό χαρακτήρα που παραβιάζει τις συγκεκριμένες συνθήκες συγγραφής τους και επομένως συμβάλλει στη μετακίνησή τους από την περιστασιακή/συγχρονική στη γενική/διαχρονική διάσταση. Αυτό το δεδομένο αντιπροσωπεύει την προστιθεμένη αξία του βιβλίου ως συνόλου και οδηγεί σε μια ανάγνωση του τίτλου Κινούμενος στόχος.

Ο Βαγενάς πραγματεύεται ζητήματα «δημοφιλή» που αφορούν π. χ. τον Καβάφη, τον Καζαντζάκη ή τον Σεφέρη, ζητήματα περισσότερο ειδικά που αφορούν π. χ. τις απαρχές της νεοελληνικής γραμματείας, τον Λογγίνο, τον Σολωμό, τον Ροΐδη, τον Παπαδιαμάντη, τον Δροσίνη, τον Καρυωτάκη, τον Εγγονόπουλο ή τη θέση του Χάινε στην ελληνική αγορά του βιβλίου, καθώς και ζητήματα με τα οποία δεν είναι εξοικειωμένη η ευρύτερη κοινότητα των αναγνωστών, όπως είναι ο ποιητής (και πρότυπο για πίνακα του Μποττιτσέλλι) Μιχαήλ Μάρουλλος Ταρχανιώτης (15ος αιώνας) ή ο πρόδρομος της νεωτερικής κριτικής Εμμανουήλ Στάης (19ος αιώνας). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν επίσης οι θέσεις του Βαγενά για σύγχρονα φιλολογικά πεδία, όπως είναι η αμφίδρομη σχέση δημιουργικής γραφής και ανάγνωσης ή η συγκριτική φιλολογία.

Ο άμεσος, παραστατικός, ενίοτε στοχαστικός και αφοριστικός λόγος του Βαγενά με την ακρίβεια της επιστημονικής διατύπωσης και την αφηγηματική τεχνική της δημιουργικής γραφής, αποτυπώνει την κριτική, συγκριτική, συνθετική σκέψη του συγγραφέα που δεν περιορίζεται σε στενά θεματικά όρια αλλά προσεγγίζει τον ορίζοντα των πραγμάτων (όπως ενισχύεται και με πίνακα αναφορών στο τέλος του βιβλίου), ενώ συχνά προτείνει κάλυψη ερμηνευτικών κενών.

Από αυτή την άποψη το παρόν βιβλίο λειτουργεί ως ένα σύγχρονο εργαλείο όχι απλώς για την πρόσληψη λογοτεχνικών και γενικότερα φιλολογικών ζητημάτων, αλλά κυρίως για την άμεση επικοινωνία με τον ευρύτερο χώρο της πολιτισμικής παραγωγής.

vagenas-kritikaΝάσος Βαγενάς
Κινούμενος στόχος
Κριτικά κείμενα
Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2011, σελ. 280
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

«Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» της Χάνα Σίγκαλ – Αναζητώντας τις πηγές της δημιουργίας

«Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» της Χάνα Σίγκαλ – Αναζητώντας τις πηγές της δημιουργίας

Για τη μελέτη της Χάνα Σίγκαλ [Hanna Segal] «Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» (μτφρ. Δάφνη Λαρούνη, εκδ. Αρμός). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Henri Rousseau, «Το όνειρο» [1910].

Του Θανάση Χατζόπουλου

«Αν δεν σου λείψει ...

Ουτοπίες: Πολιτικά οράματα που συγκινούν ακόμη και σήμερα

Ουτοπίες: Πολιτικά οράματα που συγκινούν ακόμη και σήμερα

Σκέψεις για τα πολιτικά οράματα που γέννησαν ουτοπικούς κόσμους, με αφορμή τα βιβλία «Ευτοπία – Πολιτική θεοσοφία στην πρώιμη νεωτερικότητα» (εκδ. Καρδαμίτσα) του Γεώργιου Στείρη και «Ουτοπία» (μτφρ. Γιάννης Πλεξίδας, εκδ. Οξύ) του Τόμας Μορ [Thomas More]. Κεντρική εικόνα © Lucien Moreau.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Ηλίας Μπιστολάς: «Ένα μικρό βιβλίο που καταπιάνεται με μεγάλα θέματα»

Πρόσφατα ο Ηλίας Μπιστολάς μας συστήθηκε με το μυθιστόρημα «Χώμα στα μάτια, στα αυτιά, στο στόμα» (εκδ. Τόπος), «ένα σχετικά μικρό σε έκταση βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με μεγάλα θέματα».

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε...

Καζούο Ισιγκούρο: «Γράφω όπως θα έγραφε ένας τραγουδοποιός»

Καζούο Ισιγκούρο: «Γράφω όπως θα έγραφε ένας τραγουδοποιός»

Ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro μίλησε στον Guardian για τη συλλογή διηγημάτων του με τίτλο «Νυχτωδίες», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου.

Επιμέλεια: Book Press

Ο βραβευμένο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ