vagenas_3

Της Άλκηστις Σουλογιάννη

Ο Νάσος Βαγενάς επί σειρά πολλών ετών διαγράφει με συνέπεια, με υψηλή αισθητική και με συνδυαστική ικανότητα, μια ιδιαιτέρως παραγωγική διαδρομή τόσο στο ευρύ πεδίο της φιλολογικής επιστήμης και της συνακόλουθης ακαδημαϊκής διδασκαλίας, όσο και στο επίσης ευρύ αλλά και συγγενές πεδίο της πρωτότυπης δημιουργικής γραφής όπου εντάσσονται, ως παραπληρωματικοί της ποίησης και της πεζογραφίας χώροι δραστηριότητας του συγγραφέα, η δημιουργική μετάφραση και η κριτική (ο κριτικός ως δημιουργός κατά Όσκαρ Ουάιλντ). 

Ο θεωρητικός/κριτικός Βαγενάς δεν δεσμεύει τις διαδικασίες του δημιουργικού εργαστηρίου του. Εντούτοις στην οργάνωση των κειμενικών του κόσμων τόσο στον χώρο της ποίησης όσο και στον χώρο της πεζογραφίας αναγνωρίζονται σαφώς η κριτική αντίληψη και το γνωστικό φορτίο του συγγραφέα σε συνδυασμό με ένα (προϋποτιθέμενο) πλούσιο βιωματικό υλικό. Άλλωστε η θεωρητική/κριτική προσέγγιση των εκφάνσεων της τέχνης οδηγεί στην αναγνώριση διόδων, μεθόδων, κανόνων δημιουργίας, και αυτή η διαδικασία συχνά ενισχύει την εμπλοκή του θεωρητικού/κριτικού στην έντεχνη παραγωγή με εργαλείο την κριτική διαχείριση των τρόπων της δημιουργίας και με προϊόντα που αποτελούν πρωτότυπη δημιουργική έκφραση, όπου το επίκαιρο ή περιστασιακό ως αφορμή οδηγεί στον γενικό χαρακτήρα του έργου με το συνακόλουθο γενικό ενδιαφέρον.

Μέσα σ’ αυτή την ατμόσφαιρα κινείται το θεωρητικό/κριτικό και το δημιουργικό υψηλής αισθητικής και πληροφορητικότητας έργο του Βαγενά.

Αυτό ισχύει (και) στο παρόν βιβλίο που αποτελεί σύνθεση είκοσι εννέα θεωρητικών/κριτικών κειμένων, γραμμένων με ποικίλες αφορμές και με ιδιαίτερους ειδοποιούς τίτλους, στα οποία ο συγγραφέας πραγματεύεται ελληνικά και ελληνικού ενδιαφέροντος φιλολογικά ζητήματα που καλύπτουν μια εκτενή χρονική επιφάνεια από τον 14ο αιώνα έως τη σύγχρονη εποχή.

Τα κείμενα αυτά διατηρούν καταρχήν μια περιστασιακή και συγχρονική διάσταση και έναν ατομικό χαρακτήρα, καθώς αποτελούν σήματα για την προσωπική εμπλοκή του συγγραφέα στη ροή του γενικού πολιτισμικού χρόνου. Κυρίως όμως τα κείμενα αυτά διαθέτουν ένα ισχυρό φορτίο διαρκούς και αμείωτου ενδιαφέροντος από πλευράς πληροφορητικότητας, και με αυτή την προϋπόθεση προβάλλουν έναν γενικό χαρακτήρα που παραβιάζει τις συγκεκριμένες συνθήκες συγγραφής τους και επομένως συμβάλλει στη μετακίνησή τους από την περιστασιακή/συγχρονική στη γενική/διαχρονική διάσταση. Αυτό το δεδομένο αντιπροσωπεύει την προστιθεμένη αξία του βιβλίου ως συνόλου και οδηγεί σε μια ανάγνωση του τίτλου Κινούμενος στόχος.

Ο Βαγενάς πραγματεύεται ζητήματα «δημοφιλή» που αφορούν π. χ. τον Καβάφη, τον Καζαντζάκη ή τον Σεφέρη, ζητήματα περισσότερο ειδικά που αφορούν π. χ. τις απαρχές της νεοελληνικής γραμματείας, τον Λογγίνο, τον Σολωμό, τον Ροΐδη, τον Παπαδιαμάντη, τον Δροσίνη, τον Καρυωτάκη, τον Εγγονόπουλο ή τη θέση του Χάινε στην ελληνική αγορά του βιβλίου, καθώς και ζητήματα με τα οποία δεν είναι εξοικειωμένη η ευρύτερη κοινότητα των αναγνωστών, όπως είναι ο ποιητής (και πρότυπο για πίνακα του Μποττιτσέλλι) Μιχαήλ Μάρουλλος Ταρχανιώτης (15ος αιώνας) ή ο πρόδρομος της νεωτερικής κριτικής Εμμανουήλ Στάης (19ος αιώνας). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν επίσης οι θέσεις του Βαγενά για σύγχρονα φιλολογικά πεδία, όπως είναι η αμφίδρομη σχέση δημιουργικής γραφής και ανάγνωσης ή η συγκριτική φιλολογία.

Ο άμεσος, παραστατικός, ενίοτε στοχαστικός και αφοριστικός λόγος του Βαγενά με την ακρίβεια της επιστημονικής διατύπωσης και την αφηγηματική τεχνική της δημιουργικής γραφής, αποτυπώνει την κριτική, συγκριτική, συνθετική σκέψη του συγγραφέα που δεν περιορίζεται σε στενά θεματικά όρια αλλά προσεγγίζει τον ορίζοντα των πραγμάτων (όπως ενισχύεται και με πίνακα αναφορών στο τέλος του βιβλίου), ενώ συχνά προτείνει κάλυψη ερμηνευτικών κενών.

Από αυτή την άποψη το παρόν βιβλίο λειτουργεί ως ένα σύγχρονο εργαλείο όχι απλώς για την πρόσληψη λογοτεχνικών και γενικότερα φιλολογικών ζητημάτων, αλλά κυρίως για την άμεση επικοινωνία με τον ευρύτερο χώρο της πολιτισμικής παραγωγής.

vagenas-kritikaΝάσος Βαγενάς
Κινούμενος στόχος
Κριτικά κείμενα
Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2011, σελ. 280
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Ξεκινώντας από το βιβλίο του David Held «Μοντέλα δημοκρατίας» (μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, Κατερίνα Κέη, Γιάννης Βογιατζής, εκδ. Πολύτροπον) και του Andrew Heywood «Εισαγωγή στην Πολιτική» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Πόλις), παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε το βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα...

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Για τα βιβλία «Περί έρωτος» (μτφρ. Ρεβέκκα Πεσσάχ, εκδ. Ηριδανός) και «Περιπλάνηση στη νεωτρικότητα» (μτφρ. Γιώργος Σαγκριώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια) του Γκέοργκ Ζίμελ [George Simmel] και «Γιατί το σεξ είναι διασκεδαστικό;» (μτφρ. Κλείτος Παρασκευόπουλος, εκδ. Κάτοπτρο) του Τζάρεντ Ντάιμοντ [Jared Diamond]. Κεντρική εικ...

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

Για το βιβλίο του Στέφανου Τραχανά «Ο Κύκλος – Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές που πλέον δεν αρνούνται μόνο τη δημοκρατία, αλλά κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ