myrogiannis250

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Από την προϊστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας

Τα πρώτα σοβαρά σε έκταση και σε προδιαγραφές δείγματα της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας εντοπίζονται στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Εκεί κάπου στον μεσοπόλεμο, ονόματα λογοτεχνών, όπως ο Π. Νιρβάνας ή η Ελ. Βλάχου, και “παραλογοτεχνών”, όπως ο Τ. Αυλωνίτης, ο Ηλ. Μπακόπουλος, ο Γ. Τσουκαλάς, ο Απ. Μαγγανάρης κ.ά. που δημοσίευαν στα περιοδικά τής εποχής «Μάσκα» και «Μυστήριο», έρχονται να δώσουν τροφή στους πεινασμένους για δράση και έγκλημα έλληνες αναγνώστες.

Είναι η εποχή τής Αγκάθα Κρίστι και άλλων Αγγλοσαξόνων οι οποίοι αποθεώνουν το αίνιγμα, την αστυνομική έρευνα –επαγγελματική ή ερασιτεχνική- και την επαγωγική μέθοδο ανακάλυψης της αλήθειας γύρω από έναν φόνο ή άλλο έγκλημα.

Ωστόσο, πατέρας τής αστυνομικής λογοτεχνίας θεωρείται διεθνώς ο Edgar Allan Poe, ο οποίος στα μέσα τού 19ου αιώνα εισήγαγε το διήγημα που περιείχε βασικές αστυνομικές δομές, όπως το προς διαλεύκανση έγκλημα, τον ντετέκτιβ που αναλαμβάνει να το εξιχνιάσει, την αφηγηματική πορεία που ενσωματώνει τον αναγνώστη στο παιχνίδι της διερεύνησης της υπόθεσης κ.λπ. Έτσι, δεν είναι άξιο απορίας να υποθέσει κανείς ότι, πριν από την εμφάνιση των αμιγώς αστυνομικών έργων στην Ελλάδα τής δεκαετίας τού ’20 και του ’30, υπήρχαν έργα που χρησιμοποίησαν την αστυνομική πλοκή χωρίς να είναι αστυνομικά, που περιέλαβαν δηλαδή το μυστήριο και μια κάποια λύση του, έστω και χωρίς τον πρωτεργάτη ερευνητή, χωρίς καν να επικεντρώνονται ακριβώς στην αφήγηση της λύσης.

myrogiannis-photoΟ Στράτος Μυρογιάννης, λοιπόν, διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, αναλαμβάνει να παρουσιάσει τη γέφυρα ανάμεσα στα πρώτα ποεϊκά αστυνομικά διηγήματα και στη μετέπειτα εξέλιξη του είδους στην Ελλάδα. Εστιάζει την προσοχή του στο διήγημα (αφήνοντας κατά μέρος λ.χ. το μυθιστόρημα “Ο συμβολαιογράφος” του Α.Ρ. Ραγκαβή) και εντοπίζει δείγματα αστυνομικής πλοκής στις μικρές ιστορίες των Α.Ρ. Ραγκαβή, Δ. Βικέλα και Γ. Βιζυηνού. Τα περισσότερα από αυτά δεν είναι φυσικά καθαρόαιμα αστυνομικά, παρόλο που διαθέτουν τεχνικές τής εν λόγω λογοτεχνίας, ενώ το “Ποίος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου” του Γ. Βιζυηνού διεκδικεί δικαίως τον τίτλο του πρώτου ελληνικού αστυνομικού διηγήματος.

Εφαρμόζοντας θεωρητικά εργαλεία, όπως επιβάλλεται, ο μελετητής αποδεικνύει ότι οι έλληνες διηγηματογράφοι ακολούθησαν τα πρότυπα των ευρωπαίων συναδέλφων τους και εισήγαγαν σταδιακά τα στοιχεία της αστυνομικής πλοκής: ένα μυστήριο που αναζητεί τη λύση του, τον ερευνητή που δραστηριοποιείται με συστηματικό ή μη τρόπο, την έρευνα που εξελίσσεται παράλληλα με τα υπόλοιπα κέντρα τού έργου και τέλος τη διαλεύκανση του μυστηρίου. Εννοείται ότι δεν συναντώνται όλα μαζί, ούτε η εστίαση των συγγραφέων είναι προσανατολισμένη σ’ αυτά, αλλά επειδή τα στοιχεία τούτα παρατηρούνται σε εμβρυακή ή σε νηπιακή μορφή στα διηγήματα για τα οποία συζητάμε, τα τελευταία μπορεί να θεωρηθούν πρόδρομοι του είδους.

Το βασικό συστατικό της αστυνομικής πλοκής είναι η σκόπιμη σκηνοθεσία τής ανάγνωσης, που κατευθύνει τον αναγνώστη να παρακολουθήσει την πορεία τής έρευνας, να δει τα ποικίλα κενά, να προβληματιστεί στις διασταυρώσεις τής υπόθεσης, να πέσει θύμα πλάνης και γενικά να μετατραπεί σε ενεργητικό συν-συγγραφέα που δρα βάσει μιας προδιαγεγραμμένης (ειδολογικής και διακειμενικής) αναγνωστικής σύμβασης με τον δημιουργό. Κι αυτό καταφέρνει να δείξει άκρως πετυχημένα ο Στρ. Μυρογιάννης στα πέντε διηγήματα που μελετά.

Θα ήθελα η μελέτη του να είναι πιο εκτενής, να μιλούσε περισσότερο για τον 19o αιώνα και τη σχέση των ελληνικών λογοτεχνικών έργων με τα ευρωπαϊκά, να βλέπαμε δηλαδή πιο στενά τη μετακένωση των τελευταίων στα καθ’ ημάς. Θα ήθελα επίσης ο συγγραφέας να είναι πιο προσεκτικός με τα ελληνικά του… Πρέπει να του αναγνωρίσει κανείς ότι το άνοιγμα που έκανε στο παρθένο αυτό πεδίο είναι σημαντικό. Κι είναι σημαντικό όχι μόνο επειδή χαρτογραφεί σχεδόν εν κενώ την προϊστορία τής αστυνομικής λογοτεχνίας, αλλά και επειδή θεμελιώνει επιστημονικά όσα συνέλαβε, ώστε να αποδείξει ότι κείμενα τέτοιου είδους αποτελούν προδρομικές στάσεις που άνοιξαν δρόμους.

myrogiannisΑπό τις ιστορίες μυστηρίου στην αστυνομική πλοκή
Στράτος Μυρογιάννης
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012
Τιμή: € 9,59 σελ. 159

alt

 

 

 

  

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί», του Ρότζερ Σκρούτον (κριτική)

«Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί», του Ρότζερ Σκρούτον (κριτική)

Για το βιβλίο του Roger Scruton «Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί» (μτφρ. Ρηγούλα Γεωργιάδου, εκδ. Παπαδόπουλος).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Σήμερα, ο όρος «συντηρητισμός» είναι ίσως ένας από τους πιο ασαφείς και κακοποιημένους όρους του πολιτικού μας λεξ...

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

Για το βιβλίο του Patrick Boucheron «Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Γνωρίζουμε πραγματικά ποιος και τι ήταν ο Μακιαβέλλι...

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

Για το δοκίμιο του Νικήτα Σινιόσογλου «Ο καρπός της ασθενείας μου – Δοκίμιο με σάρκα και οστά» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Πίνακας, λάδι σε καμβά (2016) © Clive Head.

Της Ιωάννας Κυριακίδου

Ο Νικήτας Σινιόσογλου είναι ένας αλλόκοτος συγγρα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Εντυπώσεις από την πρώτη μας μέρα στα Χανιά, τη δεύτερη του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων». 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ