makedoniko_250

Του Γιώργου Βέη

Η άμεση πρόσβαση στις πηγές, η διαρκής επίκληση του συνήθως απορρήτου υπηρεσιακού υλικού, οι εξαντλητικά διασταυρωμένες πληροφορίες, η επαναξιοποίηση και ο συνειδητά επιστημονικός υπομνηματισμός ενός μεγάλου τμήματος του αρχειακού καταπιστεύματος και βεβαίως η νηφάλια προσέγγιση του ζητήματος καθιστούν το έργο αυτό πολύτιμο από κάθε άποψη.

Τόσο ο υποψιασμένος περί το ακανθώδες μακεδονικό θέμα, όσο και ο πρωτάρης του συγκεκριμένου σημασιολογικού στίβου, μόνον οφέλη μπορεί να αποκομίσει. Οι θέσεις και τα ποικίλα πορίσματα διακρίνονται ευθέως τόσο για την αδιάσειστη επιχειρηματολογία, όσο και για την ακριβοδίκαιη αποτίμηση των πράξεων και των παραλείψεων των σημαντικοτέρων δραστών αυτού του εν πολλοίς πολιτικού θρίλερ. Ο στοχαστικός αναγνώστης της σολωμικής τάξης έχει από σήμερα προσιτό πλέον ένα άριστο εργαλείο ανατομίας συγκεκριμένων πολιτικών πράξεων, λυσιτελών ή μη, και στρατηγικών μεθοδολογιών. Όπως οι τελευταίες δοκιμάστηκαν και δοκιμάζονται στην εγχώρια, αλλά και στη διεθνή, γεμάτη παγίδες, υστερίες και λογής «τορπίλες», για να θυμηθούμε τον Ευάγγελο Αβέρωφ, σκηνή, σε συνδυασμό μάλιστα με τις κατά καιρούς μη-δράσεις, συναποτελούν επαρκέστατα δείγματα κατά καιρούς έκδηλης εσωστρέφειας, αλλά και εμβληματικής, πολυσχιδούς εξωστρέφειας. Οι εναλλαγές αυτές προσέδωσαν στο όλο μακεδονικό ζήτημα τη μείζονα σημασία του στα τέλη του περασμένου αιώνα και στις αρχές του παρόντος.

Η εξόφθαλμη, παρατεταμένη νεύρωση της «πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» (Π. Γ. Δ. Μ.) να αναχθεί εκ του μη όντος στην κυριολεξία του όρου σε άλλη, πάντως διακεκριμένη κρατική υπόσταση, προκαλώντας σταδιακά τους Πανέλληνες, αντιμετωπίστηκε, ως γνωστόν, κατά την εξεταζόμενη περίοδο από τους ιθύνοντες των Αθηνών, αλλά και από αυτόκλητους, ερασιτέχνες υπερασπιστές των εθνικών μας δικαίων, συνεπικουρουμένους ενίοτε από διάφορους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς με μια σειρά μέτρων, άλλοτε συντονισμένων και άλλοτε όχι, τα οποία με χαρακτηριστική άνεση προβάλλει διεξοδικά ο συγγραφέας στα τέσσερα καλώς συγκερασμένα κεφάλαια του βιβλίου του. Έστω ένα ενδεικτικό παράδειγμα θεμελιωμένης εκτίμησης των προσώπων και των πραγμάτων: «Οι Έλληνες πολίτες, γνωσιακά αφοπλισμένοι λόγω της πολύχρονης σιωπής που τους αποστέρησε από τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τις διαδοχικές μεταλλάξεις του μακεδονικού και για την παρασκηνιακή διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής πολιτικής αντιμετώπισής του από την Αθήνα, αγωνίσθηκαν για την προάσπιση θέσεων που ανέτρεπαν εκ βάθρων τις πολιτικές των προηγούμενων δεκαετιών».

macedoniaΗ συμπλεγματική σπουδή των Σκοπίων συνιστά εν ολίγοις, κατ΄ αντιστοιχία με ό, τι προβλέπει η τυπική και εθιμική τήρηση των όρων μιας άψογης καθόλα γειτονίας, την οριακή παθογόνο εκδήλωση της συμπεριφοράς εκείνης, την οποία οριοθετεί κομψά ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο σημαδιακό έργο του L’ institution imaginaire de la société, (Παρίσι, 1975), ήτοι: «Ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει παρά οριζόμενος κάθε φορά ως ένα σύνολο αναγκών και αντιστοίχων αντικειμένων, υπερβαίνει όμως πάντοτε αυτούς τους ορισμούς – και, αν τους υπερβαίνει (όχι μόνο σε ένα διηνεκές δυνάμει, αλλά μέσα στην πραγματικότητα της ιστορικής κίνησης), τούτο συμβαίνει διότι εξέρχονται από τον εαυτό του, διότι τους επινοεί (όχι βέβαια αυθαίρετα, υπάρχει πάντοτε η φύση, το minimum της συνοχής που απαιτεί η λογικότητα, και η προηγούμενη ιστορία), διότι συνεπώς τους ποιεί ποιώντας τον εαυτό του, και διότι κανένας λογικός, φυσικός ή ιστορικός ορισμός δεν επιτρέπει την οριστική παγίωσή τους. «Ο άνθρωπος είναι αυτό που δεν είναι αυτό που είναι, και που είναι αυτό που δεν είναι», έλεγε ήδη ο Χέγκελ».(Ιδέτε την καθ΄ ημάς, ρητώς εγκεκριμένη μεταφραστικά από τον Κορνήλιο Καστοριάδη, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, εκδόσεις Ράππα -Κέδρος, 1978, σ. 202). Eξ ου και «η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της “Δημοκρατίας της Μακεδονίας” το 1991 δεν» συνιστά «αυτοτελές γεγονός, αλλά» την « εξελικτική μορφή δύο ανάλογων αλλά ανεπιτυχών προσπαθειών στο παρελθόν: της εξέγερσης του Ίλιντεν το 1903 και των αποφάσεων της “Αντιφασιστικής Συνέλευσης της Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας ” (A.S.N.OM.) το 1944. Και τα δύο αυτά γεγονότα, που κηρύσσουν την ανεξαρτησία της Μακεδονίας, αποτελούν και ορόσημα για την ενοποίηση του συνόλου του μακεδονικού χώρου. Για το λόγο αυτό εξαίρονται ιδιαίτερα στα νέα σχολικά εγχειρίδια των Σκοπίων». (Ιδέτε Ευάγγελος Κωφός, Το όραμα της «Μεγάλης Μακεδονίας», εκδόσεις Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη, 1994, σ. 34).

Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. 

Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής το εξής ευθύβολο συμπέρασμα από το σύγγραμμα του Γιώργου Καλπαδάκη: «Ένα αναπόδραστο συμπέρασμα από την πρόσφατη ιστορία του μακεδονικού είναι ότι η ελληνική Πολιτεία βράδυνε να αντιληφθεί τις συνέπειες που είχε η πολιτική της σιωπής στη λαϊκή πρόσληψη του θέματος. Η επίδραση που άσκησαν συνδυαστικά το μακροχρόνιο έλλειμμα ενημέρωσης και το κλίμα που επικρατούσε στη μεταψυχροπολεμική συγκυρία συνέτειναν στη διαμόρφωση ενός ισχυρού εξωθεσμικού ρεύματος που εντέλει κατέστη ανεξέλεγκτο – όχι μόνο για τους πολιτικούς αλλά και για τους ίδιους τους φορείς που διοργάνωσαν τα συλλαλητήρια». Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. Ως εκ των πραγμάτων, διέβλεπαν οι εν λόγω αντιδράσεις στο μέλλον περισσότερο από την πλευρά ενός φαντάσματος, παρά από την πλευρά ενός εξ αντικειμένου πολιτειακού μορφώματος. Βεβαίως επρόκειτο να διαψευσθούν διαχρονικά. Και μάλιστα οικτρά. Το κατ΄ αυτούς μη ον ανεφάνη ως και στα διεθνή φόρα ως καθόλα πολυπράγμον ον. Κάποιες φορές, στις κινητικότατες διμερείς του σχέσεις, σημείωσε σχετικές και μη επιτυχίες ακόμα και στον τομέα της αναγνώρισης της συνταγματικής του ονομασίας, επάρατης φέρ΄ ειπείν στους κόλπους της ελλαδικής Εκκλησίας και όχι μόνον.

«Επιχειρώντας», διευκρινίζει, συνοψίζοντας ο Γιώργος Καλπαδάκης, «μια συνολικότερη αποτίμηση της επίδρασης της λαϊκής διπλωματίας στις εξελίξεις στο μακεδονικό, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι το έργο της ελληνικής διπλωματίας δυσχεράνθηκε από την αδιαμεσολάβητη ανάμειξη των πολιτών στην εξωτερική πολιτική. Παρά το πολιτικό κόστος που θα είχε η δημόσια ανακίνηση του μακεδονικού τις προηγούμενες δεκαετίες, η κοινή γνώμη έπρεπε να τηρηθεί ενήμερη των μετεμφυλιακών εξελίξεων επί του θέματος, ιδιαιτέρως δε επί των μετριοπαθών θέσεων που επέτασσαν οι μεταβαλλόμενες συνθήκες και οι οποίες συγκροτούσαν τον πυρήνα υπηρεσιακού ρεαλισμού που κατηύθυνε την πολιτική μέχρι του 1991. Ελλείψει υπεύθυνης ενημέρωσης, το έδαφος της δημόσιας πρόσληψης του μακεδονικού μέχρι τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας – «ακαλλιέργητο επί 45 χρόνια» κατά τον Μητσοτάκη το 1993- παγιώθηκε σε αντιλήψεις που απέκλιναν ουσιωδώς από τις επίσημες αλλά είχαν αφεθεί να λανθάνουν διαιωνίζοντας «μυθοπλασίες», όπως τις χαρακτήρισε ο Κωφός, που προκαλούσαν «σύγχυση» στους Έλληνες».

Οι προοπτικές υπονοούνται, οι αντιδράσεις τεκμαίρονται, οι χρόνοι κυλούν προς το συμφέρον των φρονίμων: ό, τι συνάγεται από την προσεκτική ανάγνωση του χρηστικού αυτού τόμου εθνικής αυτοκριτικής και ανάλογης εγρήγορσης.

 

kalpadakisΤο μακεδονικό ζήτημα 1962-1995
Από τη σιωπή στη λαϊκή διπλωματία
Γιώργος Καλπαδάκης
Πρόλογος: Θάνος Βερέμης
Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2012,
Τιμή: €25,00, σελ. 398

 politeia-link

 

  

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο «Διαφωτισμός τώρα: Λογική, επιστήμη και ουμανισμός για μια καλύτερη ζωή» (μτφρ. Παναγιώτης Δρεπανιώτης), του Στίβεν Πίνκερ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το βιβλίο ...

Η περί Θεού διαμάχη: αντικείμενο προβληματισμών και διαλόγου με αφορμή δύο βιβλία

Η περί Θεού διαμάχη: αντικείμενο προβληματισμών και διαλόγου με αφορμή δύο βιβλία

Για το βιβλίο του Richard Dawkins «Ξεπερνώντας τον Θεό – Οδηγός για αρχάριους» (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός) και το βιβλίο του Peter Boghossian «Εγχειρίδιο αθεΐας» (μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

...
«Θεμελίωση της μεταφυσικής των ηθών», του Ιμάνουελ Καντ – Η ηθική των απόλυτων σκοπών

«Θεμελίωση της μεταφυσικής των ηθών», του Ιμάνουελ Καντ – Η ηθική των απόλυτων σκοπών

Για τη «Θεμελίωση της μεταφυσικής των ηθών» (μτφρ. Κώστας Ανδρουλιδάκης) του Ιμμάνουελ Καντ που κυκλοφορεί από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Κεντρική εικόνα: Πορτρέτο του Καντ, του Adolf von Heydeck © Stadtmuseum Königsberg

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Νίκο Ορφανό

Διαβάζοντας με τον Νίκο Ορφανό

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Νίκος Ορφανός απαντά σε 18 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Book Press

...
«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Γκόζη «Ο νυχτερινός στο βάθος» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νεφέλη το 2002. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από τον μεγάλο σεισμό στη Θεσσαλονίκη το 1978. 

Του Παναγιώτη Γούτα

Σε αρκετές περιπτώσεις το π...

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Ο Γιανούλης Χαλεπάς, η ασκητική μορφή της ελληνικής γλυπτικής που κάποιοι τον αποκάλεσαν «Ροντέν της Ελλάδας» και κάποιοι άλλοι «άγιο, τρελό και καταραμένο καλλιτέχνη», συναντά το σκηνοθετικό βλέμμα της Αργυρώς Χιώτη και τη γραφή του The Boy από τις 10 μέχρι και τις 27 Φεβρουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Το 2021 ήταν αναμφίβολα η χρονιά του George Orwell. Ο λόγος; Η απελευθέρωση των δικαιωμάτων του, αφού στα τέλη του 2020 συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από τον θάνατό του, που επήλθε, σαν σήμερα, στις 20 Ιανουαρίου του 1950. 

Επιμέλεια: Book Press

Από τις πρώτες μέ...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ