makedoniko_250

Του Γιώργου Βέη

Η άμεση πρόσβαση στις πηγές, η διαρκής επίκληση του συνήθως απορρήτου υπηρεσιακού υλικού, οι εξαντλητικά διασταυρωμένες πληροφορίες, η επαναξιοποίηση και ο συνειδητά επιστημονικός υπομνηματισμός ενός μεγάλου τμήματος του αρχειακού καταπιστεύματος και βεβαίως η νηφάλια προσέγγιση του ζητήματος καθιστούν το έργο αυτό πολύτιμο από κάθε άποψη.

Τόσο ο υποψιασμένος περί το ακανθώδες μακεδονικό θέμα, όσο και ο πρωτάρης του συγκεκριμένου σημασιολογικού στίβου, μόνον οφέλη μπορεί να αποκομίσει. Οι θέσεις και τα ποικίλα πορίσματα διακρίνονται ευθέως τόσο για την αδιάσειστη επιχειρηματολογία, όσο και για την ακριβοδίκαιη αποτίμηση των πράξεων και των παραλείψεων των σημαντικοτέρων δραστών αυτού του εν πολλοίς πολιτικού θρίλερ. Ο στοχαστικός αναγνώστης της σολωμικής τάξης έχει από σήμερα προσιτό πλέον ένα άριστο εργαλείο ανατομίας συγκεκριμένων πολιτικών πράξεων, λυσιτελών ή μη, και στρατηγικών μεθοδολογιών. Όπως οι τελευταίες δοκιμάστηκαν και δοκιμάζονται στην εγχώρια, αλλά και στη διεθνή, γεμάτη παγίδες, υστερίες και λογής «τορπίλες», για να θυμηθούμε τον Ευάγγελο Αβέρωφ, σκηνή, σε συνδυασμό μάλιστα με τις κατά καιρούς μη-δράσεις, συναποτελούν επαρκέστατα δείγματα κατά καιρούς έκδηλης εσωστρέφειας, αλλά και εμβληματικής, πολυσχιδούς εξωστρέφειας. Οι εναλλαγές αυτές προσέδωσαν στο όλο μακεδονικό ζήτημα τη μείζονα σημασία του στα τέλη του περασμένου αιώνα και στις αρχές του παρόντος.

Η εξόφθαλμη, παρατεταμένη νεύρωση της «πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» (Π. Γ. Δ. Μ.) να αναχθεί εκ του μη όντος στην κυριολεξία του όρου σε άλλη, πάντως διακεκριμένη κρατική υπόσταση, προκαλώντας σταδιακά τους Πανέλληνες, αντιμετωπίστηκε, ως γνωστόν, κατά την εξεταζόμενη περίοδο από τους ιθύνοντες των Αθηνών, αλλά και από αυτόκλητους, ερασιτέχνες υπερασπιστές των εθνικών μας δικαίων, συνεπικουρουμένους ενίοτε από διάφορους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς με μια σειρά μέτρων, άλλοτε συντονισμένων και άλλοτε όχι, τα οποία με χαρακτηριστική άνεση προβάλλει διεξοδικά ο συγγραφέας στα τέσσερα καλώς συγκερασμένα κεφάλαια του βιβλίου του. Έστω ένα ενδεικτικό παράδειγμα θεμελιωμένης εκτίμησης των προσώπων και των πραγμάτων: «Οι Έλληνες πολίτες, γνωσιακά αφοπλισμένοι λόγω της πολύχρονης σιωπής που τους αποστέρησε από τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τις διαδοχικές μεταλλάξεις του μακεδονικού και για την παρασκηνιακή διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής πολιτικής αντιμετώπισής του από την Αθήνα, αγωνίσθηκαν για την προάσπιση θέσεων που ανέτρεπαν εκ βάθρων τις πολιτικές των προηγούμενων δεκαετιών».

macedoniaΗ συμπλεγματική σπουδή των Σκοπίων συνιστά εν ολίγοις, κατ΄ αντιστοιχία με ό, τι προβλέπει η τυπική και εθιμική τήρηση των όρων μιας άψογης καθόλα γειτονίας, την οριακή παθογόνο εκδήλωση της συμπεριφοράς εκείνης, την οποία οριοθετεί κομψά ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο σημαδιακό έργο του L’ institution imaginaire de la société, (Παρίσι, 1975), ήτοι: «Ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει παρά οριζόμενος κάθε φορά ως ένα σύνολο αναγκών και αντιστοίχων αντικειμένων, υπερβαίνει όμως πάντοτε αυτούς τους ορισμούς – και, αν τους υπερβαίνει (όχι μόνο σε ένα διηνεκές δυνάμει, αλλά μέσα στην πραγματικότητα της ιστορικής κίνησης), τούτο συμβαίνει διότι εξέρχονται από τον εαυτό του, διότι τους επινοεί (όχι βέβαια αυθαίρετα, υπάρχει πάντοτε η φύση, το minimum της συνοχής που απαιτεί η λογικότητα, και η προηγούμενη ιστορία), διότι συνεπώς τους ποιεί ποιώντας τον εαυτό του, και διότι κανένας λογικός, φυσικός ή ιστορικός ορισμός δεν επιτρέπει την οριστική παγίωσή τους. «Ο άνθρωπος είναι αυτό που δεν είναι αυτό που είναι, και που είναι αυτό που δεν είναι», έλεγε ήδη ο Χέγκελ».(Ιδέτε την καθ΄ ημάς, ρητώς εγκεκριμένη μεταφραστικά από τον Κορνήλιο Καστοριάδη, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, εκδόσεις Ράππα -Κέδρος, 1978, σ. 202). Eξ ου και «η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της “Δημοκρατίας της Μακεδονίας” το 1991 δεν» συνιστά «αυτοτελές γεγονός, αλλά» την « εξελικτική μορφή δύο ανάλογων αλλά ανεπιτυχών προσπαθειών στο παρελθόν: της εξέγερσης του Ίλιντεν το 1903 και των αποφάσεων της “Αντιφασιστικής Συνέλευσης της Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας ” (A.S.N.OM.) το 1944. Και τα δύο αυτά γεγονότα, που κηρύσσουν την ανεξαρτησία της Μακεδονίας, αποτελούν και ορόσημα για την ενοποίηση του συνόλου του μακεδονικού χώρου. Για το λόγο αυτό εξαίρονται ιδιαίτερα στα νέα σχολικά εγχειρίδια των Σκοπίων». (Ιδέτε Ευάγγελος Κωφός, Το όραμα της «Μεγάλης Μακεδονίας», εκδόσεις Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη, 1994, σ. 34).

Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. 

Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής το εξής ευθύβολο συμπέρασμα από το σύγγραμμα του Γιώργου Καλπαδάκη: «Ένα αναπόδραστο συμπέρασμα από την πρόσφατη ιστορία του μακεδονικού είναι ότι η ελληνική Πολιτεία βράδυνε να αντιληφθεί τις συνέπειες που είχε η πολιτική της σιωπής στη λαϊκή πρόσληψη του θέματος. Η επίδραση που άσκησαν συνδυαστικά το μακροχρόνιο έλλειμμα ενημέρωσης και το κλίμα που επικρατούσε στη μεταψυχροπολεμική συγκυρία συνέτειναν στη διαμόρφωση ενός ισχυρού εξωθεσμικού ρεύματος που εντέλει κατέστη ανεξέλεγκτο – όχι μόνο για τους πολιτικούς αλλά και για τους ίδιους τους φορείς που διοργάνωσαν τα συλλαλητήρια». Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. Ως εκ των πραγμάτων, διέβλεπαν οι εν λόγω αντιδράσεις στο μέλλον περισσότερο από την πλευρά ενός φαντάσματος, παρά από την πλευρά ενός εξ αντικειμένου πολιτειακού μορφώματος. Βεβαίως επρόκειτο να διαψευσθούν διαχρονικά. Και μάλιστα οικτρά. Το κατ΄ αυτούς μη ον ανεφάνη ως και στα διεθνή φόρα ως καθόλα πολυπράγμον ον. Κάποιες φορές, στις κινητικότατες διμερείς του σχέσεις, σημείωσε σχετικές και μη επιτυχίες ακόμα και στον τομέα της αναγνώρισης της συνταγματικής του ονομασίας, επάρατης φέρ΄ ειπείν στους κόλπους της ελλαδικής Εκκλησίας και όχι μόνον.

«Επιχειρώντας», διευκρινίζει, συνοψίζοντας ο Γιώργος Καλπαδάκης, «μια συνολικότερη αποτίμηση της επίδρασης της λαϊκής διπλωματίας στις εξελίξεις στο μακεδονικό, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι το έργο της ελληνικής διπλωματίας δυσχεράνθηκε από την αδιαμεσολάβητη ανάμειξη των πολιτών στην εξωτερική πολιτική. Παρά το πολιτικό κόστος που θα είχε η δημόσια ανακίνηση του μακεδονικού τις προηγούμενες δεκαετίες, η κοινή γνώμη έπρεπε να τηρηθεί ενήμερη των μετεμφυλιακών εξελίξεων επί του θέματος, ιδιαιτέρως δε επί των μετριοπαθών θέσεων που επέτασσαν οι μεταβαλλόμενες συνθήκες και οι οποίες συγκροτούσαν τον πυρήνα υπηρεσιακού ρεαλισμού που κατηύθυνε την πολιτική μέχρι του 1991. Ελλείψει υπεύθυνης ενημέρωσης, το έδαφος της δημόσιας πρόσληψης του μακεδονικού μέχρι τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας – «ακαλλιέργητο επί 45 χρόνια» κατά τον Μητσοτάκη το 1993- παγιώθηκε σε αντιλήψεις που απέκλιναν ουσιωδώς από τις επίσημες αλλά είχαν αφεθεί να λανθάνουν διαιωνίζοντας «μυθοπλασίες», όπως τις χαρακτήρισε ο Κωφός, που προκαλούσαν «σύγχυση» στους Έλληνες».

Οι προοπτικές υπονοούνται, οι αντιδράσεις τεκμαίρονται, οι χρόνοι κυλούν προς το συμφέρον των φρονίμων: ό, τι συνάγεται από την προσεκτική ανάγνωση του χρηστικού αυτού τόμου εθνικής αυτοκριτικής και ανάλογης εγρήγορσης.

 

kalpadakisΤο μακεδονικό ζήτημα 1962-1995
Από τη σιωπή στη λαϊκή διπλωματία
Γιώργος Καλπαδάκης
Πρόλογος: Θάνος Βερέμης
Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2012,
Τιμή: €25,00, σελ. 398

 politeia-link

 

  

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

«Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» της Χάνα Σίγκαλ – Αναζητώντας τις πηγές της δημιουργίας

«Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» της Χάνα Σίγκαλ – Αναζητώντας τις πηγές της δημιουργίας

Για τη μελέτη της Χάνα Σίγκαλ [Hanna Segal] «Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» (μτφρ. Δάφνη Λαρούνη, εκδ. Αρμός). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Henri Rousseau, «Το όνειρο» [1910].

Του Θανάση Χατζόπουλου

«Αν δεν σου λείψει ...

Ουτοπίες: Πολιτικά οράματα που συγκινούν ακόμη και σήμερα

Ουτοπίες: Πολιτικά οράματα που συγκινούν ακόμη και σήμερα

Σκέψεις για τα πολιτικά οράματα που γέννησαν ουτοπικούς κόσμους, με αφορμή τα βιβλία «Ευτοπία – Πολιτική θεοσοφία στην πρώιμη νεωτερικότητα» (εκδ. Καρδαμίτσα) του Γεώργιου Στείρη και «Ουτοπία» (μτφρ. Γιάννης Πλεξίδας, εκδ. Οξύ) του Τόμας Μορ [Thomas More]. Κεντρική εικόνα © Lucien Moreau.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ