makedoniko_250

Του Γιώργου Βέη

Η άμεση πρόσβαση στις πηγές, η διαρκής επίκληση του συνήθως απορρήτου υπηρεσιακού υλικού, οι εξαντλητικά διασταυρωμένες πληροφορίες, η επαναξιοποίηση και ο συνειδητά επιστημονικός υπομνηματισμός ενός μεγάλου τμήματος του αρχειακού καταπιστεύματος και βεβαίως η νηφάλια προσέγγιση του ζητήματος καθιστούν το έργο αυτό πολύτιμο από κάθε άποψη.

Τόσο ο υποψιασμένος περί το ακανθώδες μακεδονικό θέμα, όσο και ο πρωτάρης του συγκεκριμένου σημασιολογικού στίβου, μόνον οφέλη μπορεί να αποκομίσει. Οι θέσεις και τα ποικίλα πορίσματα διακρίνονται ευθέως τόσο για την αδιάσειστη επιχειρηματολογία, όσο και για την ακριβοδίκαιη αποτίμηση των πράξεων και των παραλείψεων των σημαντικοτέρων δραστών αυτού του εν πολλοίς πολιτικού θρίλερ. Ο στοχαστικός αναγνώστης της σολωμικής τάξης έχει από σήμερα προσιτό πλέον ένα άριστο εργαλείο ανατομίας συγκεκριμένων πολιτικών πράξεων, λυσιτελών ή μη, και στρατηγικών μεθοδολογιών. Όπως οι τελευταίες δοκιμάστηκαν και δοκιμάζονται στην εγχώρια, αλλά και στη διεθνή, γεμάτη παγίδες, υστερίες και λογής «τορπίλες», για να θυμηθούμε τον Ευάγγελο Αβέρωφ, σκηνή, σε συνδυασμό μάλιστα με τις κατά καιρούς μη-δράσεις, συναποτελούν επαρκέστατα δείγματα κατά καιρούς έκδηλης εσωστρέφειας, αλλά και εμβληματικής, πολυσχιδούς εξωστρέφειας. Οι εναλλαγές αυτές προσέδωσαν στο όλο μακεδονικό ζήτημα τη μείζονα σημασία του στα τέλη του περασμένου αιώνα και στις αρχές του παρόντος.

Η εξόφθαλμη, παρατεταμένη νεύρωση της «πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» (Π. Γ. Δ. Μ.) να αναχθεί εκ του μη όντος στην κυριολεξία του όρου σε άλλη, πάντως διακεκριμένη κρατική υπόσταση, προκαλώντας σταδιακά τους Πανέλληνες, αντιμετωπίστηκε, ως γνωστόν, κατά την εξεταζόμενη περίοδο από τους ιθύνοντες των Αθηνών, αλλά και από αυτόκλητους, ερασιτέχνες υπερασπιστές των εθνικών μας δικαίων, συνεπικουρουμένους ενίοτε από διάφορους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς με μια σειρά μέτρων, άλλοτε συντονισμένων και άλλοτε όχι, τα οποία με χαρακτηριστική άνεση προβάλλει διεξοδικά ο συγγραφέας στα τέσσερα καλώς συγκερασμένα κεφάλαια του βιβλίου του. Έστω ένα ενδεικτικό παράδειγμα θεμελιωμένης εκτίμησης των προσώπων και των πραγμάτων: «Οι Έλληνες πολίτες, γνωσιακά αφοπλισμένοι λόγω της πολύχρονης σιωπής που τους αποστέρησε από τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τις διαδοχικές μεταλλάξεις του μακεδονικού και για την παρασκηνιακή διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής πολιτικής αντιμετώπισής του από την Αθήνα, αγωνίσθηκαν για την προάσπιση θέσεων που ανέτρεπαν εκ βάθρων τις πολιτικές των προηγούμενων δεκαετιών».

macedoniaΗ συμπλεγματική σπουδή των Σκοπίων συνιστά εν ολίγοις, κατ΄ αντιστοιχία με ό, τι προβλέπει η τυπική και εθιμική τήρηση των όρων μιας άψογης καθόλα γειτονίας, την οριακή παθογόνο εκδήλωση της συμπεριφοράς εκείνης, την οποία οριοθετεί κομψά ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο σημαδιακό έργο του L’ institution imaginaire de la société, (Παρίσι, 1975), ήτοι: «Ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει παρά οριζόμενος κάθε φορά ως ένα σύνολο αναγκών και αντιστοίχων αντικειμένων, υπερβαίνει όμως πάντοτε αυτούς τους ορισμούς – και, αν τους υπερβαίνει (όχι μόνο σε ένα διηνεκές δυνάμει, αλλά μέσα στην πραγματικότητα της ιστορικής κίνησης), τούτο συμβαίνει διότι εξέρχονται από τον εαυτό του, διότι τους επινοεί (όχι βέβαια αυθαίρετα, υπάρχει πάντοτε η φύση, το minimum της συνοχής που απαιτεί η λογικότητα, και η προηγούμενη ιστορία), διότι συνεπώς τους ποιεί ποιώντας τον εαυτό του, και διότι κανένας λογικός, φυσικός ή ιστορικός ορισμός δεν επιτρέπει την οριστική παγίωσή τους. «Ο άνθρωπος είναι αυτό που δεν είναι αυτό που είναι, και που είναι αυτό που δεν είναι», έλεγε ήδη ο Χέγκελ».(Ιδέτε την καθ΄ ημάς, ρητώς εγκεκριμένη μεταφραστικά από τον Κορνήλιο Καστοριάδη, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, εκδόσεις Ράππα -Κέδρος, 1978, σ. 202). Eξ ου και «η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της “Δημοκρατίας της Μακεδονίας” το 1991 δεν» συνιστά «αυτοτελές γεγονός, αλλά» την « εξελικτική μορφή δύο ανάλογων αλλά ανεπιτυχών προσπαθειών στο παρελθόν: της εξέγερσης του Ίλιντεν το 1903 και των αποφάσεων της “Αντιφασιστικής Συνέλευσης της Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας ” (A.S.N.OM.) το 1944. Και τα δύο αυτά γεγονότα, που κηρύσσουν την ανεξαρτησία της Μακεδονίας, αποτελούν και ορόσημα για την ενοποίηση του συνόλου του μακεδονικού χώρου. Για το λόγο αυτό εξαίρονται ιδιαίτερα στα νέα σχολικά εγχειρίδια των Σκοπίων». (Ιδέτε Ευάγγελος Κωφός, Το όραμα της «Μεγάλης Μακεδονίας», εκδόσεις Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη, 1994, σ. 34).

Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. 

Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής το εξής ευθύβολο συμπέρασμα από το σύγγραμμα του Γιώργου Καλπαδάκη: «Ένα αναπόδραστο συμπέρασμα από την πρόσφατη ιστορία του μακεδονικού είναι ότι η ελληνική Πολιτεία βράδυνε να αντιληφθεί τις συνέπειες που είχε η πολιτική της σιωπής στη λαϊκή πρόσληψη του θέματος. Η επίδραση που άσκησαν συνδυαστικά το μακροχρόνιο έλλειμμα ενημέρωσης και το κλίμα που επικρατούσε στη μεταψυχροπολεμική συγκυρία συνέτειναν στη διαμόρφωση ενός ισχυρού εξωθεσμικού ρεύματος που εντέλει κατέστη ανεξέλεγκτο – όχι μόνο για τους πολιτικούς αλλά και για τους ίδιους τους φορείς που διοργάνωσαν τα συλλαλητήρια». Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. Ως εκ των πραγμάτων, διέβλεπαν οι εν λόγω αντιδράσεις στο μέλλον περισσότερο από την πλευρά ενός φαντάσματος, παρά από την πλευρά ενός εξ αντικειμένου πολιτειακού μορφώματος. Βεβαίως επρόκειτο να διαψευσθούν διαχρονικά. Και μάλιστα οικτρά. Το κατ΄ αυτούς μη ον ανεφάνη ως και στα διεθνή φόρα ως καθόλα πολυπράγμον ον. Κάποιες φορές, στις κινητικότατες διμερείς του σχέσεις, σημείωσε σχετικές και μη επιτυχίες ακόμα και στον τομέα της αναγνώρισης της συνταγματικής του ονομασίας, επάρατης φέρ΄ ειπείν στους κόλπους της ελλαδικής Εκκλησίας και όχι μόνον.

«Επιχειρώντας», διευκρινίζει, συνοψίζοντας ο Γιώργος Καλπαδάκης, «μια συνολικότερη αποτίμηση της επίδρασης της λαϊκής διπλωματίας στις εξελίξεις στο μακεδονικό, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι το έργο της ελληνικής διπλωματίας δυσχεράνθηκε από την αδιαμεσολάβητη ανάμειξη των πολιτών στην εξωτερική πολιτική. Παρά το πολιτικό κόστος που θα είχε η δημόσια ανακίνηση του μακεδονικού τις προηγούμενες δεκαετίες, η κοινή γνώμη έπρεπε να τηρηθεί ενήμερη των μετεμφυλιακών εξελίξεων επί του θέματος, ιδιαιτέρως δε επί των μετριοπαθών θέσεων που επέτασσαν οι μεταβαλλόμενες συνθήκες και οι οποίες συγκροτούσαν τον πυρήνα υπηρεσιακού ρεαλισμού που κατηύθυνε την πολιτική μέχρι του 1991. Ελλείψει υπεύθυνης ενημέρωσης, το έδαφος της δημόσιας πρόσληψης του μακεδονικού μέχρι τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας – «ακαλλιέργητο επί 45 χρόνια» κατά τον Μητσοτάκη το 1993- παγιώθηκε σε αντιλήψεις που απέκλιναν ουσιωδώς από τις επίσημες αλλά είχαν αφεθεί να λανθάνουν διαιωνίζοντας «μυθοπλασίες», όπως τις χαρακτήρισε ο Κωφός, που προκαλούσαν «σύγχυση» στους Έλληνες».

Οι προοπτικές υπονοούνται, οι αντιδράσεις τεκμαίρονται, οι χρόνοι κυλούν προς το συμφέρον των φρονίμων: ό, τι συνάγεται από την προσεκτική ανάγνωση του χρηστικού αυτού τόμου εθνικής αυτοκριτικής και ανάλογης εγρήγορσης.

 

kalpadakisΤο μακεδονικό ζήτημα 1962-1995
Από τη σιωπή στη λαϊκή διπλωματία
Γιώργος Καλπαδάκης
Πρόλογος: Θάνος Βερέμης
Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2012,
Τιμή: €25,00, σελ. 398

 politeia-link

 

  

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Φιλελεύθερη δημοκρατία: πλούσιο παρελθόν, αβέβαιο μέλλον; – Μια ανάγνωση του βιβλίου «Τι δημοκρατίες θα έχουμε το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Ξεκινώντας από το βιβλίο του David Held «Μοντέλα δημοκρατίας» (μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, Κατερίνα Κέη, Γιάννης Βογιατζής, εκδ. Πολύτροπον) και του Andrew Heywood «Εισαγωγή στην Πολιτική» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Πόλις), παρουσιάζουμε και σχολιάζουμε το βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα...

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Γιατί ερωτευόμαστε; Τρία βιβλία για να κατανοήσουμε τα κοινωνικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του έρωτα

Για τα βιβλία «Περί έρωτος» (μτφρ. Ρεβέκκα Πεσσάχ, εκδ. Ηριδανός) και «Περιπλάνηση στη νεωτρικότητα» (μτφρ. Γιώργος Σαγκριώτης, εκδ. Αλεξάνδρεια) του Γκέοργκ Ζίμελ [George Simmel] και «Γιατί το σεξ είναι διασκεδαστικό;» (μτφρ. Κλείτος Παρασκευόπουλος, εκδ. Κάτοπτρο) του Τζάρεντ Ντάιμοντ [Jared Diamond]. Κεντρική εικ...

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

«Ο Κύκλος», του Στέφανου Τραχανά (κριτική) – Η επιστήμη χειραφετεί, ο σχετικισμός υποδουλώνει

Για το βιβλίο του Στέφανου Τραχανά «Ο Κύκλος – Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές που πλέον δεν αρνούνται μόνο τη δημοκρατία, αλλά κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ