makedoniko_250

Του Γιώργου Βέη

Η άμεση πρόσβαση στις πηγές, η διαρκής επίκληση του συνήθως απορρήτου υπηρεσιακού υλικού, οι εξαντλητικά διασταυρωμένες πληροφορίες, η επαναξιοποίηση και ο συνειδητά επιστημονικός υπομνηματισμός ενός μεγάλου τμήματος του αρχειακού καταπιστεύματος και βεβαίως η νηφάλια προσέγγιση του ζητήματος καθιστούν το έργο αυτό πολύτιμο από κάθε άποψη.

Τόσο ο υποψιασμένος περί το ακανθώδες μακεδονικό θέμα, όσο και ο πρωτάρης του συγκεκριμένου σημασιολογικού στίβου, μόνον οφέλη μπορεί να αποκομίσει. Οι θέσεις και τα ποικίλα πορίσματα διακρίνονται ευθέως τόσο για την αδιάσειστη επιχειρηματολογία, όσο και για την ακριβοδίκαιη αποτίμηση των πράξεων και των παραλείψεων των σημαντικοτέρων δραστών αυτού του εν πολλοίς πολιτικού θρίλερ. Ο στοχαστικός αναγνώστης της σολωμικής τάξης έχει από σήμερα προσιτό πλέον ένα άριστο εργαλείο ανατομίας συγκεκριμένων πολιτικών πράξεων, λυσιτελών ή μη, και στρατηγικών μεθοδολογιών. Όπως οι τελευταίες δοκιμάστηκαν και δοκιμάζονται στην εγχώρια, αλλά και στη διεθνή, γεμάτη παγίδες, υστερίες και λογής «τορπίλες», για να θυμηθούμε τον Ευάγγελο Αβέρωφ, σκηνή, σε συνδυασμό μάλιστα με τις κατά καιρούς μη-δράσεις, συναποτελούν επαρκέστατα δείγματα κατά καιρούς έκδηλης εσωστρέφειας, αλλά και εμβληματικής, πολυσχιδούς εξωστρέφειας. Οι εναλλαγές αυτές προσέδωσαν στο όλο μακεδονικό ζήτημα τη μείζονα σημασία του στα τέλη του περασμένου αιώνα και στις αρχές του παρόντος.

Η εξόφθαλμη, παρατεταμένη νεύρωση της «πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» (Π. Γ. Δ. Μ.) να αναχθεί εκ του μη όντος στην κυριολεξία του όρου σε άλλη, πάντως διακεκριμένη κρατική υπόσταση, προκαλώντας σταδιακά τους Πανέλληνες, αντιμετωπίστηκε, ως γνωστόν, κατά την εξεταζόμενη περίοδο από τους ιθύνοντες των Αθηνών, αλλά και από αυτόκλητους, ερασιτέχνες υπερασπιστές των εθνικών μας δικαίων, συνεπικουρουμένους ενίοτε από διάφορους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς με μια σειρά μέτρων, άλλοτε συντονισμένων και άλλοτε όχι, τα οποία με χαρακτηριστική άνεση προβάλλει διεξοδικά ο συγγραφέας στα τέσσερα καλώς συγκερασμένα κεφάλαια του βιβλίου του. Έστω ένα ενδεικτικό παράδειγμα θεμελιωμένης εκτίμησης των προσώπων και των πραγμάτων: «Οι Έλληνες πολίτες, γνωσιακά αφοπλισμένοι λόγω της πολύχρονης σιωπής που τους αποστέρησε από τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τις διαδοχικές μεταλλάξεις του μακεδονικού και για την παρασκηνιακή διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής πολιτικής αντιμετώπισής του από την Αθήνα, αγωνίσθηκαν για την προάσπιση θέσεων που ανέτρεπαν εκ βάθρων τις πολιτικές των προηγούμενων δεκαετιών».

macedoniaΗ συμπλεγματική σπουδή των Σκοπίων συνιστά εν ολίγοις, κατ΄ αντιστοιχία με ό, τι προβλέπει η τυπική και εθιμική τήρηση των όρων μιας άψογης καθόλα γειτονίας, την οριακή παθογόνο εκδήλωση της συμπεριφοράς εκείνης, την οποία οριοθετεί κομψά ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο σημαδιακό έργο του L’ institution imaginaire de la société, (Παρίσι, 1975), ήτοι: «Ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει παρά οριζόμενος κάθε φορά ως ένα σύνολο αναγκών και αντιστοίχων αντικειμένων, υπερβαίνει όμως πάντοτε αυτούς τους ορισμούς – και, αν τους υπερβαίνει (όχι μόνο σε ένα διηνεκές δυνάμει, αλλά μέσα στην πραγματικότητα της ιστορικής κίνησης), τούτο συμβαίνει διότι εξέρχονται από τον εαυτό του, διότι τους επινοεί (όχι βέβαια αυθαίρετα, υπάρχει πάντοτε η φύση, το minimum της συνοχής που απαιτεί η λογικότητα, και η προηγούμενη ιστορία), διότι συνεπώς τους ποιεί ποιώντας τον εαυτό του, και διότι κανένας λογικός, φυσικός ή ιστορικός ορισμός δεν επιτρέπει την οριστική παγίωσή τους. «Ο άνθρωπος είναι αυτό που δεν είναι αυτό που είναι, και που είναι αυτό που δεν είναι», έλεγε ήδη ο Χέγκελ».(Ιδέτε την καθ΄ ημάς, ρητώς εγκεκριμένη μεταφραστικά από τον Κορνήλιο Καστοριάδη, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, εκδόσεις Ράππα -Κέδρος, 1978, σ. 202). Eξ ου και «η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της “Δημοκρατίας της Μακεδονίας” το 1991 δεν» συνιστά «αυτοτελές γεγονός, αλλά» την « εξελικτική μορφή δύο ανάλογων αλλά ανεπιτυχών προσπαθειών στο παρελθόν: της εξέγερσης του Ίλιντεν το 1903 και των αποφάσεων της “Αντιφασιστικής Συνέλευσης της Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας ” (A.S.N.OM.) το 1944. Και τα δύο αυτά γεγονότα, που κηρύσσουν την ανεξαρτησία της Μακεδονίας, αποτελούν και ορόσημα για την ενοποίηση του συνόλου του μακεδονικού χώρου. Για το λόγο αυτό εξαίρονται ιδιαίτερα στα νέα σχολικά εγχειρίδια των Σκοπίων». (Ιδέτε Ευάγγελος Κωφός, Το όραμα της «Μεγάλης Μακεδονίας», εκδόσεις Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη, 1994, σ. 34).

Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. 

Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής το εξής ευθύβολο συμπέρασμα από το σύγγραμμα του Γιώργου Καλπαδάκη: «Ένα αναπόδραστο συμπέρασμα από την πρόσφατη ιστορία του μακεδονικού είναι ότι η ελληνική Πολιτεία βράδυνε να αντιληφθεί τις συνέπειες που είχε η πολιτική της σιωπής στη λαϊκή πρόσληψη του θέματος. Η επίδραση που άσκησαν συνδυαστικά το μακροχρόνιο έλλειμμα ενημέρωσης και το κλίμα που επικρατούσε στη μεταψυχροπολεμική συγκυρία συνέτειναν στη διαμόρφωση ενός ισχυρού εξωθεσμικού ρεύματος που εντέλει κατέστη ανεξέλεγκτο – όχι μόνο για τους πολιτικούς αλλά και για τους ίδιους τους φορείς που διοργάνωσαν τα συλλαλητήρια». Το κατά ορισμένους παρατηρητές ακατονόμαστο ψευδοεθνοτικό συνονθύλευμα των Σκοπίων δεν επρόκειτο, ως μη πρόβλημα, ως nihil ex nihilo ακριβώς, να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ελλάδα. Ως εκ των πραγμάτων, διέβλεπαν οι εν λόγω αντιδράσεις στο μέλλον περισσότερο από την πλευρά ενός φαντάσματος, παρά από την πλευρά ενός εξ αντικειμένου πολιτειακού μορφώματος. Βεβαίως επρόκειτο να διαψευσθούν διαχρονικά. Και μάλιστα οικτρά. Το κατ΄ αυτούς μη ον ανεφάνη ως και στα διεθνή φόρα ως καθόλα πολυπράγμον ον. Κάποιες φορές, στις κινητικότατες διμερείς του σχέσεις, σημείωσε σχετικές και μη επιτυχίες ακόμα και στον τομέα της αναγνώρισης της συνταγματικής του ονομασίας, επάρατης φέρ΄ ειπείν στους κόλπους της ελλαδικής Εκκλησίας και όχι μόνον.

«Επιχειρώντας», διευκρινίζει, συνοψίζοντας ο Γιώργος Καλπαδάκης, «μια συνολικότερη αποτίμηση της επίδρασης της λαϊκής διπλωματίας στις εξελίξεις στο μακεδονικό, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι το έργο της ελληνικής διπλωματίας δυσχεράνθηκε από την αδιαμεσολάβητη ανάμειξη των πολιτών στην εξωτερική πολιτική. Παρά το πολιτικό κόστος που θα είχε η δημόσια ανακίνηση του μακεδονικού τις προηγούμενες δεκαετίες, η κοινή γνώμη έπρεπε να τηρηθεί ενήμερη των μετεμφυλιακών εξελίξεων επί του θέματος, ιδιαιτέρως δε επί των μετριοπαθών θέσεων που επέτασσαν οι μεταβαλλόμενες συνθήκες και οι οποίες συγκροτούσαν τον πυρήνα υπηρεσιακού ρεαλισμού που κατηύθυνε την πολιτική μέχρι του 1991. Ελλείψει υπεύθυνης ενημέρωσης, το έδαφος της δημόσιας πρόσληψης του μακεδονικού μέχρι τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας – «ακαλλιέργητο επί 45 χρόνια» κατά τον Μητσοτάκη το 1993- παγιώθηκε σε αντιλήψεις που απέκλιναν ουσιωδώς από τις επίσημες αλλά είχαν αφεθεί να λανθάνουν διαιωνίζοντας «μυθοπλασίες», όπως τις χαρακτήρισε ο Κωφός, που προκαλούσαν «σύγχυση» στους Έλληνες».

Οι προοπτικές υπονοούνται, οι αντιδράσεις τεκμαίρονται, οι χρόνοι κυλούν προς το συμφέρον των φρονίμων: ό, τι συνάγεται από την προσεκτική ανάγνωση του χρηστικού αυτού τόμου εθνικής αυτοκριτικής και ανάλογης εγρήγορσης.

 

kalpadakisΤο μακεδονικό ζήτημα 1962-1995
Από τη σιωπή στη λαϊκή διπλωματία
Γιώργος Καλπαδάκης
Πρόλογος: Θάνος Βερέμης
Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2012,
Τιμή: €25,00, σελ. 398

 politeia-link

 

  

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί», του Ρότζερ Σκρούτον (κριτική)

«Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί», του Ρότζερ Σκρούτον (κριτική)

Για το βιβλίο του Roger Scruton «Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί» (μτφρ. Ρηγούλα Γεωργιάδου, εκδ. Παπαδόπουλος).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Σήμερα, ο όρος «συντηρητισμός» είναι ίσως ένας από τους πιο ασαφείς και κακοποιημένους όρους του πολιτικού μας λεξ...

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

Για το βιβλίο του Patrick Boucheron «Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Γνωρίζουμε πραγματικά ποιος και τι ήταν ο Μακιαβέλλι...

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

Για το δοκίμιο του Νικήτα Σινιόσογλου «Ο καρπός της ασθενείας μου – Δοκίμιο με σάρκα και οστά» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Πίνακας, λάδι σε καμβά (2016) © Clive Head.

Της Ιωάννας Κυριακίδου

Ο Νικήτας Σινιόσογλου είναι ένας αλλόκοτος συγγρα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Εντυπώσεις από την πρώτη μας μέρα στα Χανιά, τη δεύτερη του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων». 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ