tetarto-360

Του Γ. Ν. Περαντωνάκη

Για φαντάσου μέσα στην παπανδρεϊκή κυριαρχία… χατζιδακικά καπετανάτα

Η Αριστερά και ο Σοσιαλισμός του ’80 έπρεπε να αποδεχτούν την παρουσία τού Μάνου Χατζιδάκι στα πολιτισμικά δρώμενα της εποχής, ακόμα και μετά τη στενή σχέση τού τελευταίου με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Κι αυτό γιατί ο διάσημος συνθέτης είχε καταφέρει να επιβληθεί, παρά τον ιδιόρρυθμο χαρακτήρα του, τόσο με την ποιότητα της μουσικής του όσο και με την έκφραση των απόψεών του με απόλυτο και αδιαπραγμάτευτο τρόπο. Ήταν ο εκπρόσωπος, όπως λέει ο Τ. Θεοδωρόπουλος, της Désinvolture, που συνδύαζε τη χάρη με τη σοβαρότητα και τη φινέτσα με το βάθος.

Το μικρό βιβλίο τού Τ. Θεοδωρόπουλου διαβάζεται με την ανεμελιά τής επιφάνειας αλλά και με την υποβολή τού βάθους, καθώς δεν περιορίζεται στην αφήγηση της ιστορίας τού βραχύβιου περιοδικού «Τέταρτο», επεκτείνεται όμως και στην πολύπλευρη κριτική μιας δεκαετίας που θεωρητικά απογείωσε την Ελλάδα, αλλά στην ουσία ναρκοθέτησε το μέλλον της. Ο χρονικογράφος –γιατί ελληνικό χρονικό υποτιτλοφορείται το κείμενο- συνδυάζει την καλλιτεχνική ιστορία με την πολιτική, προσπαθώντας να δείξει μέσα από τη χαραμάδα τής συνεργασίας του με τον Μ. Χατζιδάκι το παρασκήνιο των πολιτιστικών εξελίξεων, οι οποίες στην ουσία τους ήταν και είναι κοινωνικοπολιτικές.

Το περιοδικό «Τέταρτο», ή «Το τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα» όπως ήθελε να το ονομάσει ο Μ. Χατζιδάκις, κυκλοφόρησε το 1985 υπό τη χρηματοδότηση του ανερχόμενου τότε επιχειρηματία Σταύρου Κοσκωτά και την εποπτεία τού Μάνου Χατζιδάκι, ενώ πρωταγωνιστικό ρόλο είχε και ο νεαρός τότε δημοσιογράφος Τάκης Θεοδωρόπουλος. Ο τελευταίος προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στις συμπληγάδες τού χρήματος και της τέχνης, ανάμεσα στον πραγματικό όγκο τού Κοσκωτά και την πληθωρικότητα της προσωπικότητας του Χατζιδάκι. Αυτό καθεαυτό το περιοδικό δεν διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στα γράμματα της μεταπολίτευσης, όπως το «Αντί», ο «Πολίτης» ή το «Διαβάζω», αλλά μέσω αυτού ο συγγραφέας επιχειρεί να σκιαγραφήσει με λογοτεχνικές αξιώσεις το μαλακό υπογάστριο της σήψης που διέπλεκε σε μια φαύλη νοοτροπία τον πολιτισμό (ο Θεοδωρόπουλος μιλάει για πολιτιστική αλλά και πολιτισμική νοσηρότητα) και την πολιτική.

Ο χρονικογράφος δεν διστάζει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, να καταφερθεί κατά της πασοκικής μετριότητας που επιβαλλόταν στα ελληνικά δρώμενα, να δείξει όλες τις σαθρές πτυχές ενός πολιτισμού που πίστεψε στον εύκολο πλουτισμό και να ονομάσει πρόσωπα που εκφράζουν μέχρι σήμερα την ήττα του χατζιδακισμού, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει. Ο ακαλλιέργητος Λαζόπουλος, ο ελισσόμενος Κοσκωτάς, ο λαϊκιστής Παπανδρέου, οι αυριανιστές Κουρήδες κ.ά. είναι οι πολλοί αντίθετοι πόλοι στον Μάνο Χατζιδάκι. Ο τελευταίος είχε πολλά μειονεκτήματα, λ.χ. αργούσε στα ραντεβού του και μιλούσε περισσότερο αθυρόστομα απ’ ό,τι θα ταίριαζε στη θέση του, αλλά εξέφραζε την ορμή τής δημιουργικότητας και το μεράκι μιας μουσικής που ήταν αριστοκρατική και καθόλου λαϊκή.

Ο Τ. Θεοδωρόπουλος δεν γράφει ένα βιβλίο περί καλλιτεχνικών, αλλά ένα πολιτικό κείμενο, όπου ο συγγραφέας αγκαλιάζει τον δημοσιογράφο κι οι δύο ανακαλύπτουν τον πνευματικό άνθρωπο, αυτόν που γράφει στα «Νέα» και κρίνει δριμέως τον τρόπο που επικράτησε η μετριοκρατική Ελλάδα υποσκάπτοντας τον εαυτό της. Θέτει τον δάκτυλο πάνω σε μια μικρή πληγή της ελληνικής ανεπάρκειας, αλλά από αυτήν επιχειρεί να αναδείξει τη γενικότερη νοσηρότητα ενός κράτους που χρησιμοποιεί τον πολιτισμό ιδεολογικά, χρησιμοθηρικά και πολιτικά, για να χειραγωγήσει τον κόσμο και να εισπράξει (στην κυριολεξία ενίοτε) τα κέρδη που περιμένει.

 

totetartoΤο τελευταίο τέταρτο
Τάκης Θεοδωρόπουλος
Εκδόσεις Πόλις, 2012
Τιμή: € 14,00 σελ. 176

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Σελίν φαιοχίτωνας, του Χανς-Έριχ Καμίνσκι

Ο Σελίν φαιοχίτωνας, του Χανς-Έριχ Καμίνσκι

Για το βιβλίο του Hanns-Erich Kaminski «Ο Σελίν φαιοχίτωνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Μαγουλάς, εκδ. Μάγμα).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Το πρόβλημα της ανάμειξης των διανοουμένων στην πολιτική, καθώς και των (όχι πάντα θετικών)...

Έξω απ' τα δόντια: Δοκίμια 1937-1975, του Άρη Αλεξάνδρου

Έξω απ' τα δόντια: Δοκίμια 1937-1975, του Άρη Αλεξάνδρου

Για τον συγκεντρωτικό τόμο του Άρη Αλεξάνδρου «Έξω απ' τα δόντια: Δοκίμια 1937-1975» (εκδ. Πατάκη).

Του Διονύση Μαρίνου

Μακριά από το αγριεμένο πλήθος, μόνος, κατάμονος, ένας μονήρης μάρτυρας μπρος σε ιδεολογικά δόρατα που τρυπούσαν, βία που γεννούσε α...

Μικρό εγκώμιο του αστυνομικού, του Κώστα Θ. Καλφόπουλου

Μικρό εγκώμιο του αστυνομικού, του Κώστα Θ. Καλφόπουλου

Για το βιβλίο του Κώστα Θ. Καλφόπουλου «Μικρό εγκώμιο του αστυνομικού» (εκδ. Νεφέλη). Κεντρική εικόνα: Από την ταινία «Έγκλημα στα παρασκήνια» (1960), βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Γιάννη Μαρή, σε σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη, η Ζωρζ Σαρρή, η οποία πήρε το βραβείο του Β' γυναικείου ρόλου στο 1ο Φεστιβάλ Κιν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Το νέο εκδοτικό πρόγραμμα των εκδόσεων Καστανιώτη για την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε πρόσφατα. Με σημαντικά έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, νέες αναγνωστικές προτάσεις που συνδυάζουν την πολυφωνία με την ποιοτική γραφή, δοκίμια και μελέτες που αναδεικνύουν τους προβληματισμούς της εποχής, βιβλία γι...

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ