filosofikes_diamaches240

Του Γιώργου Βέη

«…ανήκω σε αυτούς που εξακολουθούν να εκτιμούν ότι ένας φιλόσοφος που, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, αποφασίζει να πενθήσει το χαμό της αλήθειας, χάνει κάθε τιμή κι αξιοπρέπεια». (σελ. 131) 

Ο σκοπός είναι σαφέστατος, η πρόθεση και η υλοποίησή της τεκμηριώνονται μόνο στο καθημερινό γίγνεσθαι, το ρήμα απολυτοποιεί, διερμηνεύει επαγωγικά, περιορίζει με αποφασιστικότητα την υπόθεση εργασίας: το σημαινόμενο δεν υπερφαλαγγίζεται δηλαδή από το σημαίνον. Ήτοι: «αν κάνω φιλοσοφία, είναι γιατί βρισκόμαστε σε περίοδο πολέμου, γιατί ζούμε έναν πλανητικό πόλεμο και γιατί αυτός ο πόλεμος είναι αυτό ακριβώς πάνω στο οποίο οφείλουμε να σκεφτούμε». Πρόκειται για μια επεξεργασμένη εκ των υστέρων «αθυρόστομη» διάλεξη του Γάλλου φιλοσόφου, δραστήριου φιλέλληνα και δημοσιογράφου, την οποία εκφώνησε, στις 6 Απριλίου του 2009, στην περιώνυμη αίθουσα Ντισάν της École Normale. Εκεί όπου είχε και ο ίδιος παρακολουθήσει παλαιότερα σεμινάρια και διαλέξεις εξεχόντων στοχαστών.

Στον ίδιο χώρο ακριβώς είχε ακουσθεί, μεταξύ άλλων, και το καθόλα αιρετικό «Πώς φιλοσοφώ» από τον Ζακ Λακάν. Στον αντίποδα της άποψης του Φρόιντ, την οποία σκοπίμως δεν δημοσίευσε, όπως μας βεβαιώνει ο Κάουφμαν, ότι δηλαδή η φιλοσοφία δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά ένα είδος παράνοιας, θέση, η οποία, ως γνωστόν, θα δυναμιτίζει αενάως τις σχέσεις ψυχανάλυσης και φιλοσοφικής ενέργειας, ο Bernard-Henry Lévy επανεξετάζει ριζικά τη σκοπιμότητα του φιλοσοφικώς οράν και γράφειν. Οριοθετώντας, καυτηριάζοντας, ακυρώνοντας και εξαίροντας, μεταξύ άλλων, βίους και έργα προλαλησάντων την Αλήθεια (τους), συνιστά, ως εκ των πραγμάτων, ένα ευδιάκριτο διδακτικό πρότυπο. Στο σημείο αυτό η αύρα της φιλοσοφικής αλκής και η παρεπόμενη υπογράμμιση μιας αισιόδοξης προοπτικής στο μέλλον θυμίζει κατά κάποιον τρόπο την εμμονή του Edmund Husserl για μιαν οριακή βελτίωση των μέτρων και των σταθμών του φιλοσοφικού αναστοχασμού. Παραβάλλω τα εξής από ένα δοκίμιό του, δημοσιευμένο το 1911 στο περιοδικό Logos: «Ο άνευ όρων ισχυρισμός πως κάθε επιστημονική φιλοσοφία είναι χίμαιρα, ισχυρισμός που βασίζεται στο ότι οι απόπειρες που δήθεν έγιναν στις χιλιετίες του παρελθόντος κάνουν πιθανή την έλλειψη "εσωτερικής" δυνατότητας για μια τέτοια φιλοσοφία, δεν είναι λαθεμένος μόνον επειδή η επέκταση ενός συμπεράσματος που προέκυψε από τις λίγες χιλιετίες ανώτερου πολιτισμού, σε ένα απεριόριστο μέλλον θα αποτελούσε κακή επαγωγή (Induktion), αλλά είναι λαθεμένος, επειδή αποτελεί απόλυτο παραλογισμό, όπως το 2x2=5». ( Βλ. Η Φιλοσοφία ως αυστηρή επιστήμη, μετάφραση-εισαγωγή-σχόλια: Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, εκδόσεις Ροές, 1988)

frederic-beigbeder-et-bernard-henriΛαμβάνοντας βεβαίως υπόψιν τόσο τις κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους της δύσκολης αυτής συγκυρίας, όσο και τις εγγενείς δυσκολίες του εντίμου φιλοσοφικού διαλόγου και άλλων συναφών προβλημάτων, τα οποία αναφύονται διαχρονικά το ένα μετά το άλλο στη σκηνή του διαβήματος της φιλοσοφίας, ο συγγραφέας μάς προτρέπει εν ολίγοις να σκεφτόμαστε πολεμώντας. Πρόκειται ασφαλώς για μια νεορομαντική στάση, η οποία όμως δεν στερείται πειστικών επιχειρημάτων. Αποδομώντας ορισμένους συγχρόνους αλλά και αρχαιότερους στοχαστές, αποπειράται να απονείμει αναδρομικά δικαιοσύνη. Αποκαθιστώντας κάποιους φιλοσόφους, αδικημένους σφόδρα από τους μεταγενέστερους ή, αντιστοίχως, τοποθετώντας στη θέση, στην οποία τους αρμόζει όλους εκείνους, τους οποίους, κατά τη γνώμη του πάντα, έχουν εξόφθαλμα υπερτιμήσει, ουσιώνει στην αγορά του διεθνώς σκέπτεσθαι έναν μετά-σωκρατικό λόγο. Συνοψίζοντας μάλιστα, θα υποστηρίξει ευθέως την ατομική του σκοπιά, η οποία φιλοδοξεί να καταστεί, περιττό να το τονίσω αυτό, καθολική.

Παραθέτω το συναφές απόσπασμα για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής από την επιλογική εξομολόγηση της σελ. 111: «…στόχος μας δεν είναι να ξαναφτιάξουμε τον κόσμο από την αρχή, αλλά να τον κάνουμε λιγότερο άσχημο, λιγότερο αποπνικτικό, λιγότερο αφόρητο. Προσπαθούμε να τον διατηρήσουμε σχετικά κατοικήσιμο και να μην επιτρέψουμε στην απανθρωπιά να πει την τελευταία λέξη. Ούτε τον διατηρούμε ως έχει, ούτε τον μεταμορφώνουμε εντελώς· τον επιδιορθώνουμε. Τον επιδιορθώνουμε με όλες τις έννοιες της λέξης. Όλες. Συμπεριλαμβανομένης και της έννοιας της επιδιόρθωσης των προσβολών ή των αδικιών που έχουν διαπράξει οι ζωντανοί σε βάρος των νεκρών. Συμπεριλαμβανομένης της ιδέας –που παραπέμπει στον Μπένγιαμιν-, αν όχι να σώσουμε τους νεκρούς, τουλάχιστον να τους προσφέρουμε «ασφάλεια» τη στιγμή που θριαμβεύει ο «εχθρός». Αυτό θα πει για εμένα φιλοσοφία. Με αυτό τον τρόπο πιστεύω ότι κάνουμε φιλοσοφία».

Ο Bernard-Henry Lévy περνάει λοιπόν με ιδιάζουσα κειμενική ταχύτητα από το μοναχικό, φιλελεύθερο εγώ στη λειτουργική και όχι τυραννική ομαδοποίηση του ευεργετικού «εμείς». Ό,τι δηλαδή αποτελεί την εξ ορισμού πεμπτουσία μιας δημοκρατικής κοινωνικής κυψέλης. Κι αυτό διότι κατατρύχεται από μια φοβία, από μια απώθηση «της Αυτής Μεγαλειότητας του Εγώ», όπως διαφαίνεται στη σελίδα 114. Η φυγή από τη ναρκισσιστική λιμνούλα του Πρώτου Προσώπου στο δάσος των –όποιων, οίκοθεν νοείται- αντικειμενικοτήτων προσδίδει ασφαλώς στις εμπύρετες αυτές Φιλοσοφικές διαμάχες ένα πρόσθετο κύρος: την αποτελεσματική ταπεινότητα της διαρκώς στοχευόμενης, απροκάλυπτης σοφίας. Εδώ ακριβώς διαφοροποιείται ο Bernard–Henry Lévy, πρακτικός και αμετανόητος κήρυκας μιας μαχητικής ηθικής, π. χ. από τον Αλάν Μπαντιού, τον οποίο στηλιτεύει στην προτελευταία σελίδα του βιβλίου για «ένα πασίγνωστο και αισχρό κείμενο που δημοσίευσε στη Le Monde στις 20 Μαΐου 1999».

filosofikesdiamachesBernard –Henry Lévy
Φιλοσοφικές διαμάχες
Μετάφραση: Κατερίνα Γούλα
Εκδόσεις Κέδρος, σ. 136

politeia_order

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μαύρος κύκνος» του Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ (κριτική) – Όταν τα δεδομένα και οι προβλέψεις μας εξαπατούν

«Ο μαύρος κύκνος» του Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ (κριτική) – Όταν τα δεδομένα και οι προβλέψεις μας εξαπατούν

Για το βιβλίο του Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ «Ο μαύρος κύκνος» (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Κλειδάριθμος). 

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

Το αποτέλεσμα των τελευταίων εκλογών στη χώρα μας φαίνεται πως πολύ λίγοι είχαν προβλ...

«Μίλα, Πηνελόπη!» της Αγγέλας Καστρινάκη (κριτική)

«Μίλα, Πηνελόπη!» της Αγγέλας Καστρινάκη (κριτική)

Για τη μελέτη της Αγγέλας Καστρινάκη «Μίλα, Πηνελόπη! – Λογοτεχνικές μεταμορφώσεις της μυθικής ηρωίδας στην Ελλάδα και τον Δυτικό κόσμο από τον 19ο αιώνα ώς τις μέρες μας» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Γράφει ο Θόδωρος Σούμας

Η προβληματική τ...

«Για το νόημα της ζωής» του Βίτο Μανκούζο (κριτική) – Αναζητώντας το νόημα στο υπέρτερο, στην απομόνωση της πανδημίας

«Για το νόημα της ζωής» του Βίτο Μανκούζο (κριτική) – Αναζητώντας το νόημα στο υπέρτερο, στην απομόνωση της πανδημίας

Για το βιβλίο του Βίτο Μανκούζο «Για το νόημα της ζωής» (μτφρ. Παναγιώτης Υφαντής, εκδ. Αρμός). Στην κεντρική εικόνα, ο θεολόγος και καθηγητής Βίτο Μανκούζο.

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

Ο αμφιλεγόμενος χώρος που γνωρίζουμε σήμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών» του Γιάννη Ν. Μπασκόζου (προδημοσίευση)

«Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών» του Γιάννη Ν. Μπασκόζου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Ν. Μπασκόζου «Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Οι νεραντζιές τρελαίνονται την άνοιξη στο Παγκράτι. Οι μυρωδιές τους α...

Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία 2022: Στη Μαρία Λαϊνά το Μεγάλο Βραβείο

Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία 2022: Στη Μαρία Λαϊνά το Μεγάλο Βραβείο

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, Λογοτεχνικής Μετάφρασης και Παιδικού Βιβλίου καθώς και το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων, το οποίο απονέμεται στη Μαρία Λαϊνά για τη συνολική προσφορά της στα Γράμματα. Τα βραβεία αφορούν βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2021. Φωτογραφία © Αργυρώ Μπο...

Οι εκδότες χαιρετίζουν την εισαγωγή του «πολλαπλού σχολικού βιβλίου» μα ετοιμάζουν προσφυγή στο ΣΤΕ «για την άκρως προβληματική διαδικασία»

Οι εκδότες χαιρετίζουν την εισαγωγή του «πολλαπλού σχολικού βιβλίου» μα ετοιμάζουν προσφυγή στο ΣΤΕ «για την άκρως προβληματική διαδικασία»

H Σύμπραξη Εκδοτών προσφεύγει στο ΣτΕ με στόχο την επανεξέταση των όρων της Πρόσκλησης του υπουργείου Παιδείας σχετικά με το πολλαπλό σχολικό εγχειρίδιο ενώ ταυτόχρονα καταθέτουν τις δικές τους προτάσεις. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών» του Γιάννη Ν. Μπασκόζου (προδημοσίευση)

«Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών» του Γιάννη Ν. Μπασκόζου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Ν. Μπασκόζου «Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Οι νεραντζιές τρελαίνονται την άνοιξη στο Παγκράτι. Οι μυρωδιές τους α...

«Τα ρόδα δεν πεθαίνουν ποτέ» του Γκούναρ Στόλεσεν (προδημοσίευση)

«Τα ρόδα δεν πεθαίνουν ποτέ» του Γκούναρ Στόλεσεν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκούναρ Στόλεσεν [Gunnar Staalesen] «Τα ρόδα δεν πεθαίνουν ποτέ» (μτφρ. Βαγγέλης Γιαννίσης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Ιουνίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Υπάρχουν κάποιε...

«Έρωτες, έρωτες, έρωτες» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

«Έρωτες, έρωτες, έρωτες» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Έρωτες, έρωτες, έρωτες» – δώδεκα ιστορίες με πρωταγωνιστές που επιμένουν να παλεύουν για την ικανοποίηση της ερωτικής τους επιθυμίας. Δώδεκα παραλλαγές πάνω στο ίδιο θέμα, με την τελευταία και μεγαλύτερη να αγκαλιάζει όλες τις προηγούμενες. Κυκλο...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο αξιοπρόσεκτα ελληνικά αστυνομικά

Δύο αξιοπρόσεκτα ελληνικά αστυνομικά

Δύο ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα που ξεχωρίζουν: «Το τελευταίο κορίτσι» (εκδ. Τόπος), του Γιάννη Ξανθόπουλου και «Το σπάσιμο» (εκδ. Μεταίχμιο), του Τάσου Παπαναστασίου.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

...

Πατριαρχία, φεμινισμός και κουίρ λογοτεχνία – Μιχαλοπούλου, Αλεξάνδρα Κ* και Καλοβυρνάς δίνουν απαντήσεις

Πατριαρχία, φεμινισμός και κουίρ λογοτεχνία – Μιχαλοπούλου, Αλεξάνδρα Κ* και Καλοβυρνάς δίνουν απαντήσεις

Λογοτεχνία, έμφυλες ταυτότητες, πατριαρχία, φεμινιστικό κίνημα, γυναικεία γραφή. Αμάντα Μιχαλοπούλου, Αλεξάνδρα Κ*, Λύο Καλοβυρνάς φωτίζουν όψεις ενός ζητήματος που μας αφορά περισσότερο απ΄ όσο ίσως πιστεύουμε, ενώ ακολουθεί επιλογή βιβλίων ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας από τις πρόσφατες ...

Τα 25 καλύτερα λογοτεχνικά έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς – από τη Μέρι Σέλεϊ στην Έλενα Φερράντε

Τα 25 καλύτερα λογοτεχνικά έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς – από τη Μέρι Σέλεϊ στην Έλενα Φερράντε

Σε δημοσίευσή της στον Independent, η αρθρογράφος Clarisse Loughrey ξεχώρισε τα εικοσιπέντε σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα που γράφτηκαν από γυναίκες συγγραφείς. Στη φωτογραφία, μία από αυτές, η Octavia E. Butler [1947 - 2006], συγγραφέας μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας με έντονο κοινωνικό και πολιτικό υ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ