filosofikes_diamaches240

Του Γιώργου Βέη

«…ανήκω σε αυτούς που εξακολουθούν να εκτιμούν ότι ένας φιλόσοφος που, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, αποφασίζει να πενθήσει το χαμό της αλήθειας, χάνει κάθε τιμή κι αξιοπρέπεια». (σελ. 131) 

Ο σκοπός είναι σαφέστατος, η πρόθεση και η υλοποίησή της τεκμηριώνονται μόνο στο καθημερινό γίγνεσθαι, το ρήμα απολυτοποιεί, διερμηνεύει επαγωγικά, περιορίζει με αποφασιστικότητα την υπόθεση εργασίας: το σημαινόμενο δεν υπερφαλαγγίζεται δηλαδή από το σημαίνον. Ήτοι: «αν κάνω φιλοσοφία, είναι γιατί βρισκόμαστε σε περίοδο πολέμου, γιατί ζούμε έναν πλανητικό πόλεμο και γιατί αυτός ο πόλεμος είναι αυτό ακριβώς πάνω στο οποίο οφείλουμε να σκεφτούμε». Πρόκειται για μια επεξεργασμένη εκ των υστέρων «αθυρόστομη» διάλεξη του Γάλλου φιλοσόφου, δραστήριου φιλέλληνα και δημοσιογράφου, την οποία εκφώνησε, στις 6 Απριλίου του 2009, στην περιώνυμη αίθουσα Ντισάν της École Normale. Εκεί όπου είχε και ο ίδιος παρακολουθήσει παλαιότερα σεμινάρια και διαλέξεις εξεχόντων στοχαστών.

Στον ίδιο χώρο ακριβώς είχε ακουσθεί, μεταξύ άλλων, και το καθόλα αιρετικό «Πώς φιλοσοφώ» από τον Ζακ Λακάν. Στον αντίποδα της άποψης του Φρόιντ, την οποία σκοπίμως δεν δημοσίευσε, όπως μας βεβαιώνει ο Κάουφμαν, ότι δηλαδή η φιλοσοφία δεν είναι τίποτε περισσότερο παρά ένα είδος παράνοιας, θέση, η οποία, ως γνωστόν, θα δυναμιτίζει αενάως τις σχέσεις ψυχανάλυσης και φιλοσοφικής ενέργειας, ο Bernard-Henry Lévy επανεξετάζει ριζικά τη σκοπιμότητα του φιλοσοφικώς οράν και γράφειν. Οριοθετώντας, καυτηριάζοντας, ακυρώνοντας και εξαίροντας, μεταξύ άλλων, βίους και έργα προλαλησάντων την Αλήθεια (τους), συνιστά, ως εκ των πραγμάτων, ένα ευδιάκριτο διδακτικό πρότυπο. Στο σημείο αυτό η αύρα της φιλοσοφικής αλκής και η παρεπόμενη υπογράμμιση μιας αισιόδοξης προοπτικής στο μέλλον θυμίζει κατά κάποιον τρόπο την εμμονή του Edmund Husserl για μιαν οριακή βελτίωση των μέτρων και των σταθμών του φιλοσοφικού αναστοχασμού. Παραβάλλω τα εξής από ένα δοκίμιό του, δημοσιευμένο το 1911 στο περιοδικό Logos: «Ο άνευ όρων ισχυρισμός πως κάθε επιστημονική φιλοσοφία είναι χίμαιρα, ισχυρισμός που βασίζεται στο ότι οι απόπειρες που δήθεν έγιναν στις χιλιετίες του παρελθόντος κάνουν πιθανή την έλλειψη "εσωτερικής" δυνατότητας για μια τέτοια φιλοσοφία, δεν είναι λαθεμένος μόνον επειδή η επέκταση ενός συμπεράσματος που προέκυψε από τις λίγες χιλιετίες ανώτερου πολιτισμού, σε ένα απεριόριστο μέλλον θα αποτελούσε κακή επαγωγή (Induktion), αλλά είναι λαθεμένος, επειδή αποτελεί απόλυτο παραλογισμό, όπως το 2x2=5». ( Βλ. Η Φιλοσοφία ως αυστηρή επιστήμη, μετάφραση-εισαγωγή-σχόλια: Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, εκδόσεις Ροές, 1988)

frederic-beigbeder-et-bernard-henriΛαμβάνοντας βεβαίως υπόψιν τόσο τις κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους της δύσκολης αυτής συγκυρίας, όσο και τις εγγενείς δυσκολίες του εντίμου φιλοσοφικού διαλόγου και άλλων συναφών προβλημάτων, τα οποία αναφύονται διαχρονικά το ένα μετά το άλλο στη σκηνή του διαβήματος της φιλοσοφίας, ο συγγραφέας μάς προτρέπει εν ολίγοις να σκεφτόμαστε πολεμώντας. Πρόκειται ασφαλώς για μια νεορομαντική στάση, η οποία όμως δεν στερείται πειστικών επιχειρημάτων. Αποδομώντας ορισμένους συγχρόνους αλλά και αρχαιότερους στοχαστές, αποπειράται να απονείμει αναδρομικά δικαιοσύνη. Αποκαθιστώντας κάποιους φιλοσόφους, αδικημένους σφόδρα από τους μεταγενέστερους ή, αντιστοίχως, τοποθετώντας στη θέση, στην οποία τους αρμόζει όλους εκείνους, τους οποίους, κατά τη γνώμη του πάντα, έχουν εξόφθαλμα υπερτιμήσει, ουσιώνει στην αγορά του διεθνώς σκέπτεσθαι έναν μετά-σωκρατικό λόγο. Συνοψίζοντας μάλιστα, θα υποστηρίξει ευθέως την ατομική του σκοπιά, η οποία φιλοδοξεί να καταστεί, περιττό να το τονίσω αυτό, καθολική.

Παραθέτω το συναφές απόσπασμα για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής από την επιλογική εξομολόγηση της σελ. 111: «…στόχος μας δεν είναι να ξαναφτιάξουμε τον κόσμο από την αρχή, αλλά να τον κάνουμε λιγότερο άσχημο, λιγότερο αποπνικτικό, λιγότερο αφόρητο. Προσπαθούμε να τον διατηρήσουμε σχετικά κατοικήσιμο και να μην επιτρέψουμε στην απανθρωπιά να πει την τελευταία λέξη. Ούτε τον διατηρούμε ως έχει, ούτε τον μεταμορφώνουμε εντελώς· τον επιδιορθώνουμε. Τον επιδιορθώνουμε με όλες τις έννοιες της λέξης. Όλες. Συμπεριλαμβανομένης και της έννοιας της επιδιόρθωσης των προσβολών ή των αδικιών που έχουν διαπράξει οι ζωντανοί σε βάρος των νεκρών. Συμπεριλαμβανομένης της ιδέας –που παραπέμπει στον Μπένγιαμιν-, αν όχι να σώσουμε τους νεκρούς, τουλάχιστον να τους προσφέρουμε «ασφάλεια» τη στιγμή που θριαμβεύει ο «εχθρός». Αυτό θα πει για εμένα φιλοσοφία. Με αυτό τον τρόπο πιστεύω ότι κάνουμε φιλοσοφία».

Ο Bernard-Henry Lévy περνάει λοιπόν με ιδιάζουσα κειμενική ταχύτητα από το μοναχικό, φιλελεύθερο εγώ στη λειτουργική και όχι τυραννική ομαδοποίηση του ευεργετικού «εμείς». Ό,τι δηλαδή αποτελεί την εξ ορισμού πεμπτουσία μιας δημοκρατικής κοινωνικής κυψέλης. Κι αυτό διότι κατατρύχεται από μια φοβία, από μια απώθηση «της Αυτής Μεγαλειότητας του Εγώ», όπως διαφαίνεται στη σελίδα 114. Η φυγή από τη ναρκισσιστική λιμνούλα του Πρώτου Προσώπου στο δάσος των –όποιων, οίκοθεν νοείται- αντικειμενικοτήτων προσδίδει ασφαλώς στις εμπύρετες αυτές Φιλοσοφικές διαμάχες ένα πρόσθετο κύρος: την αποτελεσματική ταπεινότητα της διαρκώς στοχευόμενης, απροκάλυπτης σοφίας. Εδώ ακριβώς διαφοροποιείται ο Bernard–Henry Lévy, πρακτικός και αμετανόητος κήρυκας μιας μαχητικής ηθικής, π. χ. από τον Αλάν Μπαντιού, τον οποίο στηλιτεύει στην προτελευταία σελίδα του βιβλίου για «ένα πασίγνωστο και αισχρό κείμενο που δημοσίευσε στη Le Monde στις 20 Μαΐου 1999».

filosofikesdiamachesBernard –Henry Lévy
Φιλοσοφικές διαμάχες
Μετάφραση: Κατερίνα Γούλα
Εκδόσεις Κέδρος, σ. 136

politeia_order

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρεις γκινέες» της Βιρτζίνια Γουλφ – Μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης

«Τρεις γκινέες» της Βιρτζίνια Γουλφ – Μνημείο πνευματικής διαύγειας και ηθικής τόλμης

Ένα βιβλίο που γράφτηκε σχεδόν έναν αιώνα πριν και παραμένει μέχρι σήμερα επίκαιρο και διαφωτιστικό, το οποίο μας μιλάει για την κατάσταση της γυναίκας σε έναν κόσμο όπου όλα ρυθμίζονται και κανοναρχούνται από τους άντρες, για τους άντρες. Τίτλος του, «Τρεις γκινέες», και συγγραφέας του, η Βιρτζίνια Γουλφ (μτφρ. Μυρ...

«Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» της Ελέν Σιξού (κριτική)

«Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» της Ελέν Σιξού (κριτική)

Για το δοκίμιο της Ελέν Σιξού (Helen Cixous), «Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» (μτφρ. Θωμάς Συμεωνίδης, εκδ. Σαιξπηρικόν)

Της Έλσας Κορνέτη

Μια παράλληλη πραγματικότητα είναι η τέχνη, που δίνει την ψευδαίσθηση μιας επιδιόρθωσης της πραγματ...

«Κ' η φαντασία στον λογισμό»: Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

«Κ' η φαντασία στον λογισμό»: Τιμητικός τόμος για την καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου

Βιβλιοπαρουσίαση του τιμητικού τόμου για την Ομότιμη Καθηγήτρια Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, «Κ' η φαντασία στον λογισμό», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, σε επιστημονική επιμέλεια των Γιάννη Σ. Παπαδάτου και Δημήτρη Πολίτη.

Της Χριστίνας Αργυροπούλου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

Ο συγγραφέας του «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν βραβεύεται για την προσφορά του στα αμερικανικά γράμματα

Ο συγγραφέας του «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν βραβεύεται για την προσφορά του στα αμερικανικά γράμματα

Το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ θα απονείμει στον δημιουργό των γκράφικ νόβελ «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν (Art Spiegelman) μετάλλιο για το σύνολο του έργου του, στην τελετή των Εθνικών Βραβείων Λογοτεχνίας για το 2022.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ