Της Εύας Στάμου
Βιβλίο ορόσημο για τη σύγχρονη φιλοσοφία της ηθικής, το κείμενο του James Rachels αποτελεί μια εμπεριστατωμένη εισαγωγή που απευθύνεται τόσο στον συστηματικό μελετητή της ηθικής, όσο και στον μέσο αναγνώστη που πλησιάζει με περιέργεια και γνήσιο ενδιαφέρον θέματα που αφορούν στην εφαρμογή της ηθικής θεωρίας σε ζητήματα της καθημερινότητας.
Ο Rachels έχει συμπεριλάβει τις σπουδαιότερες φιλοσοφικές θεωρήσεις τόσο στο πεδίο της κανονιστικής ηθικής (η οποία ασχολείται με τους κανόνες που διέπουν την κρίση μας για το ορθό, το αγαθό, το δίκαιο, και τα αντίθετά τους) όσο και στο πεδίο της μεταηθικής (η οποία εξετάζει την επιδιωκόμενη αντικειμενικότητα των κρίσεών μας, την σχετικότητα των ηθών που υποκαθορίζουν τις πράξεις μας, και την πραγματικότητα των αξιών προς τις οποίες αποβλέπουμε τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο).
Η πραγματική ιδιαιτερότητα του βιβλίου, όμως, έγκειται στην εκτεταμένη παρουσίαση αληθινών περιπτώσεων (οι οποίες αναφέρονται ως «παραδείγματα») όπου ένα σοβαρό ιατρικό ή δικαστικό δίλημμα απασχόλησε την κοινή γνώμη τις τελευταίες δεκαετίες, και ορισμένες φορές δημιούργησε προηγούμενο για την αναθεώρηση αντιλήψεων που σχετίζονται με την νομική κωδικοποίηση και την κοινωνική πολιτική. Ο Rachels έχει το χάρισμα να αποδίδει με ενάργεια τις διαστάσεις της κάθε περίπτωσης. Με τον τρόπο αυτό ο αναγνώστης καλείται να σκεφτεί και να αποφασίσει ο ίδιος πάνω σε ουσιώδη ηθικά ζητήματα, πολύ πριν ο συγγραφέας του παρουσιάσει τις διαφορετικές προσεγγίσεις ή λάβει συγκεκριμένη θέση σε σχέση με ένα θέμα που μπορεί να διχάζει τη φιλοσοφική κοινότητα.
Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε 13 κεφάλαια που αναλύουν με εκλεπτυσμένο αλλά κατανοητό από τον μέσο αναγνώστη τρόπο τα σημαντικότερα ηθικά φιλοσοφικά ερωτήματα της εποχής μας που αφορούν τη φύση της ηθική, αν εξαρτάται η ηθική από τις πολιτισμικές διαφορές, πώς σχετίζεται η ηθική με τη θρησκεία, ποιες είναι οι σύγχρονες διαμάχες για τον ωφελιμισμό, εάν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ηθική σκέψη αντρών και γυναικών, κατά πόσο είναι δυνατόν να υφίστανται απόλυτοι ηθικοί κανόνες.
Η μετάφραση είναι ιδιαίτερα προσεγμένη, αποδίδει εύστοχα τους κύριους φιλοσοφικούς όρους, χωρίς να απομακρύνεται από το άμεσο, σχεδόν προφορικό ύφος που χαρακτηρίζει το αγγλικό πρωτότυπο. Επιπλέον, στο επίμετρο της ελληνικής έκδοσης ο επιμελητής Φιλήμων Παιονίδης διατυπώνει πέντε καίρια ερωτήματα τα οποία εάν συλλογιστεί όποιος αντιμετωπίζει ένα ηθικό πρόβλημα θα μπορέσει να το προσεγγίσει με τρόπο έλλογο και αποτελεσματικό. Πρόκειται για μία εύχρηστη και φιλοσοφικά έγκυρη μέθοδο λήψης ηθικών αποφάσεων που οι αναγνώστες θα βρουν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.
