rea galanaki megalo vraveio grammaton

Από το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοινώθηκαν τα κρατικά λογοτεχνικά βραβεία 2023, για βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2022. Στη Ρέα Γαλανάκη απονέμεται το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων για τη συνολική προσφορά της. Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους και τα σκεπτικά της επιτροπής.

Επιμέλεια: Book Press

Το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων απονέμεται στη Ρέα Γαλανάκη για τη συνολική προσφορά της στα Γράμματα.

Το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2023 απονέμεται ομόφωνα στην Ισμήνη Καρυωτάκη, για το έργο της Φυγόδικος δεν ήμουν, εκδόσεις Ποταμός.

Το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας 2023 απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, για το έργο του Το όνομά σου, εκδόσεις Το Ροδακιό.

Το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2023 απονέμεται ομόφωνα στον Σταύρο Ζαφειρίου, για το έργο του Πράσινος ουρανός, μπλε χορτάρι, εκδόσεις Νεφέλη.

Το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής 2023 απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Χρήστο Λούκο, για το έργο του Η Ερμούπολη της Σύρου (1821-1950). Από το Λίβερπουλ της Ανατολικής Μεσογείου στη βαμβακούπολη των Κυκλάδων, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Το Κρατικό Βραβείο Μαρτυρίας-Bιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας 2023 απονέμεται κατά πλειοψηφία στους Σπύρο Παπαϊωάννου – Κώστα Βλησίδη για το έργο τους Το φρικτόν τέμενος της αμαρτίας (Α’ Μέρος: Το πορνείο των Βούρλων Δραπετσώνας μέσα από γραπτές πηγές, Β’ Μέρος: Ιχνηλάτηση του τόπου και του χρόνου των «Βούρλων» της Δραπετσώνας), έκδοση Ινστιτούτου Μελέτης της Τοπικής Ιστορίας και της Ιστορίας των Επιχειρήσεων.

Το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2023 απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Άρη Αλεξανδρή, για το έργο του Πώς ο Ιγνάτιος Καραθοδωρής έχασε τα πάντα, εκδόσεις Μεταίχμιο.

Το Ειδικό Κρατικό Βραβείο 2023 για βιβλίο που προάγει σημαντικά τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, απονέμεται ομόφωνα στον Γιάννη Πάσχο, για το έργο του Το χρονικό ενός δυσλεκτικού, εκδόσεις Περισπωμένη.

Τέλος, η Επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία την απονομή τιμητικής διάκρισης στο λογοτεχνικό περιοδικό Κοράλλι.

Κρατικά βραβεία λογοτεχνικής μετάφρασης

Το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ξένης Λογοτεχνίας στην Ελληνική Γλώσσα 2023 απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στη Μυρτώ Καλοφωλιά, για τη μετάφραση του έργου του Anthony Doerr Νεφελοκοκκυγία, εκδόσεις Πατάκη, και στον Σωτήρη Σουλιώτη, για τη μετάφραση του έργου του Jon Fosse Το άλλο όνομα, εκδόσεις Gutenberg.

Το Κρατικό Βραβείο Απόδοσης Έργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά 2023 απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Παύλο Καλλιγά, για τη μετάφραση του έργου του Πλάτωνα Παρμενίδης, εκδόσεις Στιγμή, και στον Θεόδωρο Κ. Στεφανόπουλο, για τη μετάφραση του έργου του Ηρώνδα Μιμίαμβοι, εκδόσεις Κίχλη.

Το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ελληνικής Γλώσσας σε Ξένη Γλώσσα 2023 απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Jean-Marc Laborie, για τη μετάφραση του έργου του Χριστόφορου Μηλιώνη Καλαμάς κι Αχέρων στη γαλλική γλώσσα [Christoforos Milionis Kalamás et Achéron, εκδόσεις L’Harmattan], και στην Riikka Pulkkinen, για τη μετάφραση ανθολογίας σύγχρονων ελλήνων ποιητών στη φινλανδική γλώσσα [Aurinkokello: Nykykreikkalaisia, εκδόσεις Enostone Kustannus].

Η επιτροπή 

Επιτροπή για τα ετήσια Βραβεία Λογοτεχνίας και το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων, το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα, το Ειδικό Θεματικό Βραβείο και τα Βραβεία Δοκιμίου – Μαρτυρίας 

Ευριπίδης Γαραντούδης, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Μέλος Δ.Ε.Π. Α.Ε.Ι. συναφούς γνωστικού αντικειμένου), ως Πρόεδρος
Ανδρέας Μήτσου, Συγγραφέας, ως Αντιπρόεδρος
Λητώ Ιωακειμίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Συγκριτικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας (Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Μέλος Δ.Ε.Π. Α.Ε.Ι. συναφούς γνωστικού αντικειμένου)
Ελένη Κουτριάνου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας: Θεωρίας της Λογοτεχνίας - Συγκριτικής Γραμματολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (Μέλος Δ.Ε.Π. Α.Ε.Ι. συναφούς γνωστικού αντικειμένου)
Καλλιόπη (Πόπη) Αρωνιάδα, Συγγραφέας
Ηλίας Καφάογλου, Συγγραφέας
Γεώργιος Ρούσκας, Κριτικός
Κωνσταντίνα (Ντίνα) Σαρακηνού, Κριτικός
Σταύρος Σταμπόγλης, Κριτικός

ΣΚΕΠΤΙΚΑ ΒΡΑΒΕΥΣΗΣ

Στη συνεδρίαση της 4ης Μαρτίου 2024, η Επιτροπή Απονομής Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2023 για το έτος 2022, κατέληξε στις εξής αποφάσεις:

Το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων απονέμεται στη Ρέα Γαλανάκη για τη συνολική προσφορά του έργου της στα γράμματα.

Η ποιητική αντίληψη με την οποία η Ρέα Γαλανάκη επεξεργάζεται τη γλώσσα στο πεζογραφικό έργο της –εξάλλου είχε προηγηθεί η θητεία της στην ποίηση– δημιουργεί πλέγματα συνδηλώσεων που παρασέρνουν τους αναγνώστες σε παλίμψηστα εικόνων, αισθημάτων και προβληματισμών. Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο “η μετά τη ζωή ζωή των γυναικών” (Ελένη ή Ο Κανένας), τα πολλαπλά φαντασιωσικά υποστρώματα του “λαβυρίνθου” (Ο αιώνας των λαβυρίνθων) και πλείστα όσα άλλα παραδείγματα καθιστούν την παρακολούθηση των πεζογραφημάτων της μια πολυδιάστατη εμπειρία. Η Ρέα Γαλανάκη έχει κατορθώσει να ανοίξει νέους δρόμους στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εγγραφή της Ιστορίας και του ιστορικού βιώματος στο σύγχρονο λογοτεχνικό κείμενο. Παράλληλα, οι εθνοτικές και οι έμφυλες ταυτότητες, με τα εσωτερικά ρήγματα και τις αντιπαραθέσεις τους, προβάλλουν σπαρακτικά στο έργο της, μέσα σε όλη τη δυναμική της μεταμοντέρνας αντιφατικότητάς τους. Για να επιτευχθεί αυτό οι ήρωες της Γαλανάκη καταγράφουν το παρελθόν, ανακαλύπτουν προγονικές μνήμες, συλλέγουν μαρτυρίες, περνούν από λεπταίσθητες ψυχολογικές διακυμάνσεις, μάχονται υπαρξιακά με τον εαυτό τους και αναζητούν την αυτογνωσία.

Η Γαλανάκη σε όλο της το έργο αφουγκράζεται το παρελθόν έχοντας βαθιά συναίσθηση ότι η μνήμη διασώζει το ιστορικό γίγνεσθαι του παρόντος. Συγκρίνοντας διακειμενικά τα έως σήμερα λογοτεχνικά έργα της Γαλανάκη, από τον εμβληματικό Βίο του Ισμαήλ Φερίκ Πασά, την πρώτη της και βραβευμένη κατάθεση μυθιστορήματος στην ελληνική γραμματεία, έως και το Εμμανουήλ και Αικατερίνη, το αυτοβιογραφικό και αυτοαναφορικό μυθιστόρημά της, ο αναγνώστης αλλά και ο σύγχρονος ή μελλοντικός μελετητής του συνόλου του έργου της μπορεί να εντοπίσει σημαντικές αφηγηματικές τεχνικές, εγκιβωτισμένη ροή, φιλοσοφικό στοχασμό, λογοτεχνικό μεταβολισμό μαρτυριών, συγκροτημένο έντεχνο λόγο, οριοθετημένο πολιτισμικό, ιδεολογικό και φιλοσοφικό πλαίσιο και περίτεχνους λογοτεχνικούς χειρισμούς. Παράλληλα, μπορεί να εισχωρήσει βαθιά στη γλωσσική αισθητική της συγγραφέα και να ανακαλύψει τον σεβασμό της για την ελληνική γλώσσα, γεγονός που αναντίρρητα δηλώνει την υψηλή αφηγηματική της δεινότητα.

Έργα της Γαλανάκη έχουν μεταφραστεί σε δεκαεπτά γλώσσες.

Το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος απονέμεται ομόφωνα στο βιβλίο της Ισμήνης Καρυωτάκη, Φυγόδικος δεν ήμουν (εκδόσεις Ποταμός).

Τον Αύγουστο του 1972, μια νύχτα με απρόβλεπτη καταιγίδα, ένα νεαρό ζευγάρι προσπαθεί να διαφύγει προς την Αλβανία με πεζοπορία στην κοίτη του Βίκου-Βοϊδομάτη-Αώου. Αλλά το ποτάμι γίνεται αδιάβατο και ως μοναδική λύση, την επόμενη μέρα, προβάλλει η ολιγοήμερη φιλοξενία σε αρχοντικό της Κόνιτσας, το οποίο διαφεντεύει η αμετανόητη βασιλόφρων θεία της κοπέλας. Η διαμονή των δύο νέων μετατρέπεται σε μια επιφυλακτική, εμμονική παρακολούθηση, με διασταυρωνόμενα βλέμματα και μυστικά, ενώ χρόνια αργότερα, η πρωταγωνίστρια επιστρέφει μόνη της στο παλιό οικογενειακό σπίτι, με αποτέλεσμα ο ιστορικός καμβάς της υπόθεσης να διευρύνεται από την Εθνική Αντίσταση και τον Εμφύλιο μέχρι τη δικτατορία και τη Μεταπολίτευση, καθώς το παρελθόν σχηματίζει διαρκώς κανάλια διαφυγής σε μεταγενέστερες χρονικές φάσεις – μετακινούμενο σε μια ευρεία κλίμακα.

Η διαχείριση των εσωτερικών φωνών γίνεται με ιδιαίτερη μαεστρία, που παραπέμπει τον αναγνώστη σε σημαντικούς μοντερνιστές. Ταυτόχρονα, εντυπωσιάζει η φωκνερικών διαστάσεων απόδοση του τοπίου και της γεωγραφίας, πρωτίστως του υδάτινου στοιχείου, του ποταμού, γύρω από τον οποίο τα πάντα γυρίζουν και μορφοποιούνται. Η αποσιώπηση του ονόματος της Κόνιτσας, που υπονοείται μέσα από τη σχέση της με τον Αώο, ενισχύει πρωτότυπα τις τεταμένες στιγμές των ιστορικών κύκλων. Η ίδια η φύση, περνώντας μέσα από τον απόηχο της μνήμης, εξαναγκάζει στην τραγική αναδρομή, ενώ η απόδοση του χωροχρόνου διαθέτει μεγάλη υπαινικτική δύναμη. Μέσα σε αυτό το σύστημα, ιδεολογίες, ήθη, ταυτότητες και αισθήματα συγκρούονται και πληγώνονται, δημιουργώντας όμως και εστίες έκλυσης φωτός: ο έρωτας, η συγγενική αγάπη και φροντίδα πάνω από έριδες και πολιτικές, ο αγώνας για την ελευθερία και για τον άνθρωπο.

Το Κρατικό Βραβείο στην κατηγορία Διήγημα-Νουβέλα απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη για το βιβλίο του Το όνομά σου (εκδόσεις Το Ροδακιό).

Στην αλληγορική μικρής έκτασης νουβέλα του Χατζηγιαννίδη, με γραφή πυκνή και άρτια αφηγηματική τεχνική, ο δόκιμος συγγραφέας καταθέτει ένα αφήγημα που παραπέμπει σε γράμμα, ένα ιδιότυπο γράμμα από έναν γιο προς τον πατέρα του. Στόχος, η εξομολόγηση, η απολογία, η εξιλέωση, η λύτρωση, εντέλει. Τα συναισθήματα παραμένουν σε υψηλό σημείο βρασμού, ο τόνος, χαμηλόφωνος, τα υποστηρίζει. Ο γιος επιστρέφει, ύστερα από οκτώμισι χρόνια στη φυλακή, στο σπίτι, όπου φαινομενικά τίποτα δεν έχει αλλάξει, εντούτοις όλα είναι διαφορετικά. Στα εργαστήρια της φυλακής, ο γιος σμίλεψε ένα ομοίωμα του πατέρα, ομοίωμα που τον κοιτά με μοχθηρία. Ο αθέατος πατέρας και το άψυχο ομοίωμα προβάλλουν πλησίστιοι στην πραγματικότητα. Εμπρός στη νέα του ζωή, με τα όρια πραγματικότητας και οραματικής διαπίστευσης δυσδιάκριτα, ο γιος καλείται να αποφασίσει για την ταυτότητά του ως ανθρώπου. Ο Χατζηγιαννίδης μάς δίνει ένα θρίλερ ανοιχτό σε πολλές αναγνώσεις, μια καταβύθιση στα υποφωτισμένα ή και σκοτεινά μονοπάτια του εγκεφάλου και του θυμικού, ενός ιδιότυπου εγκληματία, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος σε κάθε βήμα του με όλα τα καίρια ερωτήματα της ύπαρξης από καταβολής κόσμου.

Συζητήθηκε επίσης εκτενώς και ετέθη στην ψηφοφορία η συλλογή διηγημάτων του Ανδρέα Νικολακόπουλου Σάλτος (εκδόσεις Ίκαρος). Τα διηγήματα του Νικολακόπουλου είναι έρρυθμες μελωδίες και σπουδές στον ζόφο, με πλήθος διακειμενικές αναφορές, που επιστέφουν κείμενα στα οποία οι ζώντες προβάλλουν σαν έτοιμοι από καιρό να περάσουν στην άλλη όχθη, στον σάλτο, και τα σώματα αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους σαν χρόνο, πριν εκτεφρωθούν από το μέλλον, σε μία διελκυστίνδα μεταξύ λογικής και τρέλας, όπου η δεύτερη κρατά γερά τα αφηγηματικά ηνία. Ο Νικολακόπουλος αξιοποιεί τη μνήμη του χώματος, τοπίο καταγωγής, αλλά και τόπος τελικού προορισμού, σε ένα πλαίσιο όπου το φυσικό τοπίο λειτουργεί ως αλληγορία για τον ατέρμονα κύκλο της ζωής και του θανάτου.

Το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τις εκδόσεις του 2022 απονέμεται ομόφωνα στον Σταύρο Ζαφειρίου για τη συλλογή του Πράσινος ουρανός, μπλε χορτάρι (εκδόσεις Νεφέλη).

Με το βιβλίο του Πράσινος ουρανός, μπλε χορτάρι ο Ζαφειρίου συνεχίζει το έργο του στη γραμμή ενός σύνθετου, φιλόδοξου ή και μεγαλεπήβολου εγχειρήματος, αντίστοιχου μιας ήδη κατακτημένης με τα προηγούμενα βιβλία του ποιητικής ωριμότητας. Bασικό διακριτικό στοιχείο των βιβλίου, σε συνδυασμό με τη συνθετική δομή του και την επικέντρωσή του σε μία θεματική σφαίρα, είναι η πολύ ευρεία κειμενική περιοχή από την οποία αρδεύεται τόσο εκφραστικά όσο και θεματικά. Οργανώνεται έτσι μια πλατιά διακειμενική πυραμίδα τη βάση της οποίας υποστηρίζουν πλήθος κειμενικά, όχι μόνο λογοτεχνικά αλλά και γραμματειακά, όπως και εν γένει καλλιτεχνικά έργα, μουσικά, εικαστικά, κινηματογραφικά. Το βιβλίο συντίθεται από τρεις αμιγώς ποιητικές ενότητες και ακολουθεί μία ακόμη με σημειώσεις υπό τη μορφή συνομιλιών.

Η πρώτη έχει ως ιστορικό πλαίσιό της την εμπειρία της Μακρονήσου ως στρατοπέδου εξορίας και εξόντωσης. Η δεύτερη την εμπειρία της σχέσης με το έργο του Κάφκα, εμπειρία που μέσω κειμένων του Κάφκα τρέπεται και προς την οδυσσειακή περιπέτεια. Η τρίτη αφορά σε εκλεκτικές συγγένειες με ανθρώπους και έργα από τον χώρο των τεχνών. Αυτό που συνέχει τις ενότητες, λειτουργώντας ως ο θεματικός άξονας του βιβλίου είναι η επιγραφή στην αρχή του, η φράση του Βιττγκενστάιν: «Καμία κραυγή οδύνης δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από την κραυγή ενός ανθρώπου».

Το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Χρήστο Λούκο για το έργο του Η Ερμούπολη της Σύρου (1821-1950). Από το Λίβερπουλ της Ανατολικής Μεσογείου στη βαμβακούπολη των Κυκλάδων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Στο πολύ ιδιαίτερο βιβλίο του Λούκου, προϊόν πολύχρονης έρευνας και εξαντλητικής μελέτης (εντάσσεται μεν στην κατηγορία αυτή αλλά εμπίπτει και σε άλλες), διερευνάται μία πόλη σε μία συγκεκριμένη αλλά αρκετά εκτεταμένη χρονική περίοδο (1821-1950). Τεκμηριωμένα ιστορικά στοιχεία για την πορεία και την εξέλιξη της Ερμούπολης, φωτογραφίες, πολύτιμα έγγραφα, αποκόμματα εφημερίδων, πιστοποιητικά, χάρτες, αφθονία συγκριτικών, στατιστικών, ακόμα και χωροταξικών στοιχείων, εκτεταμένο παράρτημα στο τέλος του βιβλίου, εξέταση κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών, πολιτισμικών, θρησκευτικών και άλλων παραμέτρων, φιλοτεχνούν αρτιότατα το συνολικό προφίλ της πόλης τη συγκεκριμένη εποχή, τόσο ιστορικά-υλικά, από τη γέννησή της ως την ακμή και “παρακμή” της, όσο και ως Ιδέα.

Συζητήθηκε, επίσης, και συμπεριλήφθηκε στην τελική ψηφοφορία το έργο της Κατερίνας Κωστίου ...Ως όνομα ψιλόν. Η συγκρότηση και η λειτουργία του προσωπείου στην ποίηση του Κ.Π. Καβάφη (εκδόσεις Νεφέλη). Στο βιβλίο της Κωστίου μελετάται με τρόπο συστηματικό και διεξοδικό η λειτουργία των προσωπείων στο αναγνωρισμένο ποιητικό έργο του Κ.Π. Καβάφη, εστιάζοντας σε ζητήματα που αναφέρονται σε βασικούς πυλώνες του έργου, όπως είναι η θεατρικότητα και η ειρωνεία. Αντιμετωπίζοντας την έννοια του προσωπείου ως φιλολογικό μεθοδολογικό εργαλείο και, συγχρόνως, ως κεντρικό ιστό της καβαφικής ποιητικής, με εύρεση, πρόταση και στη συνέχεια “εργαλειοποίηση” τριών τύπων αφηγητή αλλά και δύο συσχετίσεών του με την Ιστορία, μελετώντας το δηλαδή υπό το πρίσμα έξι (τουλάχιστον) γενικών κατηγοριών, η συγγραφέας επιχειρεί την προσέγγιση στο καβαφικό έργο αντλώντας από τη σχετική ελληνική και ξένη βιβλιογραφία και καταθέτοντας ένα έργο που λειτουργεί ως μία σημαντική συμβολή σε αυτή.

Το Kρατικό Bραβείο στην κατηγορία Μαρτυρία - Βιογραφία - Χρονικό - Ταξιδιωτική Λογοτεχνία απονέμεται κατά πλειοψηφία στον (εκλιπόντα) Σπύρο Παπαϊωάννου και τον Κώστα Βλησίδη για το έργο τους Το φρικτόν τέμενος της αμαρτίας (Α’ Μέρος: Το πορνείο των Βούρλων Δραπετσώνας μέσα από γραπτές πηγές, Β’ Μέρος: Ιχνηλάτηση του τόπου και του χρόνου των «Βούρλων» της Δραπετσώνας) (έκδοση Ινστιτούτου Μελέτης της Τοπικής Ιστορίας και της Ιστορίας των Επιχειρήσεων).

Οι δύο τόμοι του έργου των Παπαϊωάννου και Βλησίδη παρουσιάζουν τεκμηριωμένα, μέσα από πλουσιότατο αρχειακό, βιβλιογραφικό και φωτογραφικό υλικό, την ιστορία του πορνείου των Βούρλων Δραπετσώνας κατά τον 19o και τον 20ό αι. (μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο). Πρόκειται για μια αναλυτική και μεθοδική περιγραφή της ανθρωπογεωγραφίας και του περιβάλλοντος χώρου, που αποδίδει όχι μόνο στους ειδικούς ερευνητές αλλά και στο ευρύτερο κοινό ένα ευρύτατο φάσμα συστηματοποιημένα οργανωμένων πληροφοριών, πολύτιμων για τη μελέτη του συγκεκριμένου αντικειμένου, αλλά και της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας του Πειραιά, όπως και για τις σπουδές φύλου και την ιστορία της σεξουαλικότητας.

Συζητήθηκαν, επίσης, και τέθηκαν σε ψηφοφορία τα βιβλία του Χρήστου Λούκου Ιωάννης Καποδίστριας. Μια απόπειρα ιστορικής βιογραφίας (έκδοση Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης) και του Αχιλλέα Σύρμου, Ιστορίες από το Σπατς (εκδόσεις Ίνδικτος).

Η μελέτη του Λούκου αποτελεί εκτενέστατη, συνθετική, τεκμηριωμένη και αφηγηματικά γλαφυρή βιογραφία του Ιωάννη Καποδίστρια, προσωπικότητας που σημάδεψε την ιστορία του νεότερου ελληνισμού, αλλά και μια ιστορική ανασύσταση της εποχής του. Αξιοποιώντας την πολύχρονη ερευνητική ενασχόλησή του με τη μορφή και την εποχή του Καποδίστρια και συμπληρώνοντας αυτή την προεργασία με συμπληρωματική αρχειακή έρευνα και με τα πρόσφατα πορίσματα της ιστορικής μελέτης, ο συγγραφέας εκπόνησε ένα έργο αναφοράς που όχι μόνο οργανώνει τον πολυκύμαντο βίο του Καποδίστρια σε μία συνεκτική αφήγηση αλλά και φωτίζει πρόσωπα, κίνητρα και νοοτροπίες της ταραγμένης εποχής του, πριν και μετά από την Ελληνική Επανάσταση.

Το βιβλίο του Σύρμου είναι ένα μοναδικό ντοκουμέντο της στρατοπεδικής λογοτεχνίας, το οποίο βασίζεται τόσο σε ημερολογιακό υλικό όσο και σε πολυετή πρωτότυπη έρευνα. Καθώς υπάρχουν ελάχιστες μαρτυρίες για τα στρατόπεδα πολιτικών κρατουμένων της Αλβανίας κατά την εποχή του Εμβέρ Χότζα, το βιβλίο αυτό, με ανεπιτήδευτο αλλά στιβαρό ύφος και με λιτό τρόπο αναπαράστασης και καταγγελίας μιας φρικώδους πραγματικότητας, συντελεί ουσιαστικά στη βαθύτερη κατανόηση του ανθρώπινου ψυχισμού, της βαρβαρότητας της μονοδιάστατης σκέψης και του κάθε μορφής ολοκληρωτισμού. Αυτό που καθιστά εντέλει τη μαρτυρία αυτή πολύτιμη είναι ο βαθύς ανθρωπισμός, η απουσία εμπάθειας και η ανάδειξη των αποτελεσμάτων της υπέρβασης των ορίων της ανθρώπινης φύσης, που κυριαρχεί στα απολυταρχικά καθεστώτα.

Το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου/ης Συγγραφέα έως 35 ετών απονέμεται κατά πλειοψηφία στο μυθιστόρημα του Άρη Αλεξανδρή, Πώς ο Ιγνάτιος Καραθοδωρής έχασε τα πάντα (Εκδόσεις Μεταίχμιο)

Ο Άρης Αλεξανδρής (έτος γεν. 1991) καταθέτει ένα σύγχρονο ολοκληρωμένο μυθιστόρημα για την αγωνία ενός νέου ανθρώπου να επιτύχει στην επαγγελματική του σταδιοδρομία. Η αφήγηση αναδεικνύει τον γρήγορο και απαιτητικό ρυθμό της εποχής, την ανάγκη για διάκριση και επιτυχία και εν τέλει την κρίση αξιών, καθώς ο ήρωας παρασύρεται και εμπλέκεται σε ψευδείς, κατασκευασμένες ειδήσεις με ολέθρια αποτελέσματα και παράπλευρες απώλειες. Πρωτοπρόσωπη, φρέσκια γραφή, ενίοτε διασκεδαστική και ειρωνική, σε ένα σοβαρό βιβλίο γραμμένο με χιούμορ. Ένα μυθιστόρημα για τις αυταπάτες με τις οποίες παλεύει η νέα γενιά, που αν και φαινομενικά μοιάζει ένα ανάλαφρο ανάγνωσμα, εντούτοις στοχεύει στην ευθύβολη στηλίτευση της υποκρισίας της σημερινής κοινωνίας και της παθογένειας τής επικαιρότητας στην εποχή του διαδικτύου, όπου όλα είναι διαφανή και ταυτόχρονα αμφισβητήσιμα.

Συζητήθηκε, επίσης, και τέθηκε σε ψηφοφορία το μυθιστόρημα του Χάρη Καλαϊτζίδη (έτος γεν. 1999), Πολεμική μηχανή (εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας). Στην Πολεμική μηχανή οι χαρακτήρες, Διονύσης και Αριάδνη, προσπαθούν να απελευθερωθούν από την πραγματικότητά τους μέσω της σεξουαλικής τους αφύπνισης, παραμένοντας πιστοί στην ταυτότητά τους και στην ανάγκη τους για έρωτα και αγάπη. Στο φαντασιακό σύμπαν του Καλαϊτζίδη, το οποίο μας αποκαλύπτεται με πρωτοπρόσωπη αφήγηση, οι ήρωες του βρίσκονται αντιμέτωποι με τον φασισμό αλλά και την κάθε είδους επιβολή, όχι απαραίτητα αμιγώς πολιτική. Βιώνουν τη ζωή ως έναν πόλεμο με συνέπειες σωματικές και ψυχικές, η κάθε στιγμή είναι μια μάχη ενάντια στο κοινωνικό σύνολο, κατά την πορεία τους προς την αυτοπραγμάτωση. Ο Καλαϊτζίδης μιλά για την εμφύλια πάλη και το συγκρουσιακό περιβάλλον που υφίσταται ανάμεσα στο σημερινό ταυτοτικό καθεστώς και στο ελπιδοφόρο μέλλον.

Το Ειδικό Κρατικό Βραβείο σε συγγραφείς που τα βιβλία τους προάγουν τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα απονέμεται ομόφωνα στον Γιάννη Πάσχο για τη νουβέλα του Το χρονικό ενός δυσλεκτικού (Εκδόσεις Περισπωμένη).

Ο συγγραφέας, γεννημένος το 1954, αναφέρεται αυτοβιογραφούμενος στη δυσλεξία που τον ταλάνισε από μικρό, χωρίς να έχει συνειδητοποιήσει ότι ήταν δυσλεκτικός. Το έμαθε το 2021. Τρυφερός και σπαρασσόμενος ανατρέχει στα παιδικά του χρόνια στον γενέθλιο τόπο, στον Νομό Ιωαννίνων, στα μαθητικά και εφηβικά του χρόνια και στην αντιμετώπιση από τους συμμαθητές και την κοινωνία κατά τις δεκαετίες 1960-1970. Ο Πάσχος συνεχώς ελεγχόμενος, αισθανόταν ένα δάχτυλο να τον δείχνει, να τον υποτιμούν, οι συμμαθητές να γελούν μαζί του. Αλλά νέοι κόσμοι ανοίχτηκαν: μετακένωσε τη δυσλεξία σε τέχνη υψηλόφρονα, παιγνιώδη. Ο λόγος φιλάνθρωπος, ή πώς οι τραυματικές εγχαράξεις στη σκευή της μνήμης εκβάλλουν με φωνή ασπαίρουσα στην κειμενική επιφάνεια.

Τέλος, η Επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία να απονείμει τιμητική διάκριση στο λογοτεχνικό περιοδικό Κοράλλι, για τη συμβολή του στην προβολή και διάδοση της ελληνικής λογοτεχνίας.

Η μορφή και η λειτουργία των λογοτεχνικών περιοδικών έχει αλλάξει και θα ήταν ευκταίο ο νόμος να ακολουθήσει αυτές τις αλλαγές, εντάσσοντας ρητά και τα ηλεκτρονικά περιοδικά σε αυτά που θα μπορούσαν να λάβουν τιμητική διάκριση.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
To 7ο Θερινό Βιβλιοστάσιο έρχεται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

To 7ο Θερινό Βιβλιοστάσιο έρχεται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

To 7o Θερινό Βιβλιοστάσιο θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 19, το Σάββατο 20 και την Κυριακή 21 Ιουλίου, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης. Κεντρική εικόνα από το περσινό επιτυχημένο 6ο Θερινό Βιβλιοστάσιο στον Κήπο Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Επιμέλεια: Book Press

To 7o Θερινό Βι...

Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος: Νέα Γενική Διευθύντρια η Χρύσα Νικολάου

Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος: Νέα Γενική Διευθύντρια η Χρύσα Νικολάου

Η Χρύσα Νικολάου επιλέχθηκε έπειτα από προκήρυξη της θέσης τον Νοέμβριο του 2023 και διορίστηκε με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Κυριάκου Πιερρακάκη.

Επιμέλεια: Book Press

Η Χρύσα Νικολάου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες Γαλλικές εκλογές

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες Γαλλικές εκλογές

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες Γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Η άλλη κόρη»

...
To 7ο Θερινό Βιβλιοστάσιο έρχεται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

To 7ο Θερινό Βιβλιοστάσιο έρχεται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

To 7o Θερινό Βιβλιοστάσιο θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 19, το Σάββατο 20 και την Κυριακή 21 Ιουλίου, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης. Κεντρική εικόνα από το περσινό επιτυχημένο 6ο Θερινό Βιβλιοστάσιο στον Κήπο Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Επιμέλεια: Book Press

To 7o Θερινό Βι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ