Στο συλλογικό αυτό έργο συγκεντρώνονται ορισμένες από τις πιο πρόσφατες έρευνες για τη θέση και τον ρόλο των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας στη σύγχρονη Ελλάδα. Από την εθνικοφροσύνη της μετεμφυλιακής περιόδου έως την εκδημοκρατισμένη Μεταπολίτευση και τις πολιτικές συμπεριφορές των ένστολων στον 21ο αιώνα, το βιβλίο, με την πένα της νεότερης γενιάς ιστορικών και κοινωνικών επιστημόνων, ιχνηλατεί τις κοινωνικές, ιδεολογικές και πολιτισμικές μεταμορφώσεις των θεσμών που ενσάρκωσαν, περισσότερο από κάθε άλλον, την έννοια του Κράτους, το κύρος του, τις καταχρήσεις της εξουσίας, τις μεταβάσεις του, την κοινωνική του εικόνα. Οι συμβολές ιστορικών και κοινωνιολόγων φωτίζουν τη διαδρομή από τις έντονες ιεραρχικές και αυταρχικές «ένστολες κοινωνίες» των μέσων του 20ού αιώνα προς τις σύγχρονες μικροκοινωνίες των επαγγελματιών της ασφάλειας και της άμυνας, διερευνώντας ζητήματα εξουσίας, κοινωνικής κινητικότητας, φύλου και πολιτικής κουλτούρας. Συνδυάζοντας αυστηρή τεκμηρίωση και θεωρητική τόλμη, το βιβλίο υπογραμμίζει την ανάγκη νέων αναγνώσεων της ελληνικής εμπειρίας του 20ού και του 21ου αιώνα. Πιο συγκεκριμένα, στρέφοντας το βλέμμα στις ένστολες (μικρο)κοινωνίες, ανιχνεύει αλλαγές του ίδιου του κοινωνικού σώματος και βαθύτερες εντάσεις μεταξύ Κράτους, Κοινωνίας και Δημοκρατίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Σε έναν κόσμο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη παύει να είναι εργαλείο και αρχίζει να γίνεται αρχιτέκτονας πραγματικότητας, το ερώτημα δεν είναι πια "τι μπορεί να κάνει η μηχανή", αλλά "τι θα απογίνει ο άνθρωπος".
Ο Γιάννης Μαστρογεωργίου δεν γράφει "άλλο ένα βιβλίο για την ΑΙ". Γράφει εκ των έσω, από τη διαχείριση της εθνικής στρατηγικής Τεχνητής Νοημοσύνης, τις διεθνείς διαπραγματεύσεις, τα ευρωπαϊκά ΑΙ Factories και τα διεθνή συνέδρια περί δεοντολογικής χρήσης της ΤΝ μέχρι την αγωνία μιας χώρας που για πρώτη φορά δεν τρέχει απλώς πίσω από τις εξελίξεις, αλλά δοκιμάζει να πάρει θέση στο τραπέζι όπου μοιράζονται οι αλγόριθμοι και οι κανόνες τους. Η Ευρώπη, η Ελλάδα, οι Big Tech, οι θεσμοί, όλοι μπαίνουν στο κάδρο, ψύχραιμα, τεκμηριωμένα, χωρίς ωραιοποιήσεις.
Και μετά έρχεται το πραγματικά δύσκολο: ο άνθρωπος. Το βιβλίο αφήνει παράμερα τον κώδικα και συναντά το πρόσωπο, τη Βούληση, τη σχέση· διαλέγεται με τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή και την ορθόδοξη σκέψη για το "συναμφότερον" σώματος και ψυχής, για να ρωτήσει κάτι σχεδόν προκλητικό: Αν η μηχανή μάθει να σκέφτεται, εμείς θα θυμόμαστε γιατί υπάρχουμε;
Σε μια εποχή όπου όλα υπόσχονται "ευκολία", το Άνθρωπος και ρομπότ είναι μια πρόσκληση σε πνευματική και πολιτική ενηλικίωση. Ένα βιβλίο για όσους δεν θέλουν απλώς να χρησιμοποιούν την ΤΝ, αλλά να αποφασίσουν πώς -και με ποια μέτρα- θα συνυπάρξουν μαζί της. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ποια μυστικά κρύβονται στη σκιά της επιβλητικής τζακαράντας, του αγαπημένου δέντρου της Στέλλας;
Ο Μιλάν θα χρειαστεί χρόνια για να τα ανακαλύψει καθότι, γεννημένος και μεγαλωμένος στη Γαλλία, δε γνωρίζει τίποτα για τη Ρουάντα, τη χώρα καταγωγής της μητέρας του. Παρά τις φρικιαστικές εικόνες από τη γενοκτονία των Τούτσι που μεταδίδει η τηλεόραση, η μητέρα του Μιλάν δε μιλάει για τις σφαγές. Ο Μιλάν θα γνωρίσει την ιστορία της καθημαγμένης αυτής χώρας μέσα από τη γνωριμία του με τον Κλοντ, ένα αγόρι σωματικά και ψυχικά τραυματισμένο, αλλά και χάρη σε ένα ταξίδι που θα κάνει αργότερα μαζί με τη μητέρα του στη Ρουάντα, όπου θα συναντήσει τη Στέλλα, η οποία γεννήθηκε μετά τον αφανισμό. Θα περάσουν χρόνια μέχρι ο Μιλάν να ανασύρει στο φως τις μνήμες και να αποκαλύψει τα μυστικά όσων επέζησαν και παλεύουν με το προσωπικό και συλλογικό τους τραύμα, μέχρι όλοι να ξαναβρούν τη γαλήνη στις όχθες της λίμνης Κίβου.
Μέσα από τις αφηγήσεις τεσσάρων γενεών, ο Φάιγ μάς αφηγείται την αιματοβαμμένη ιστορία μιας χώρας που, παρά τα δεινά, επιδιώκει τη δικαίωση των νεκρών, τη συγχώρεση και την ομόνοια. Όπως το ομώνυμο δέντρο, που ξεπροβάλλει από τα σπλάχνα της σκοτεινής γης και υψώνεται προς το φως, η Τζακαράντα αποτελεί έναν ύμνο στην ανθρωπότητα και στην παράδοξη φύση της, αλλά και στην ανεξάντλητη ικανότητά μας να επιβιώνουμε και να αγαπάμε. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Στη σιωπή που ακολούθησε τη γενοκτονία των Τούτσι στη Ρουάντα, ο Φάιγ απαντά με την πληθωρική αφήγησή του. Η Τζακαράντα είναι ένα γενναιόδωρο και καθηλωτικό βιβλίο, με διδακτική και θεραπευτική αξία". (Le Monde)

Η καλοφαγού μαγείρισσα Μανάκο Κάτζιι είναι έγκλειστη στις φυλακές του Τόκιο, καταδικασμένη για τους φόνους τριών μοναχικών επιχειρηματιών, τους οποίους φημολογείται ότι σαγήνευσε με το υπέροχο σπιτικό φαγητό της. Η υπόθεση εξάπτει το φαντασιακό της ιαπωνικής κοινωνίας, η δε Κάτζιι αρνείται οποιαδήποτε επικοινωνία με τον Τύπο. Μέχρι τη στιγμή που η δημοσιογράφος Ρίκα Ματσίντα τής γράφει ένα γράμμα ζητώντας της τη συνταγή για βραστό βοδινό -το τελευταίο δείπνο ενός εκ των θυμάτων της- και η Κάτζιι της απαντά. Η Ρίκα ξεκινά να επισκέπτεται την Κάτζιι ελπίζοντας ότι με τον καιρό θα κάμψει την αντίστασή της και εν τέλει θα διαλευκάνει τα σκοτεινά σημεία της υπόθεσης. Οι όλο και πιο συχνές επισκέψεις στη φυλακή εξελίσσονται σε αληθινά master class μαγειρικής. Η Ρίκα, η οποία μέχρι πρότινος μαγείρευε εντελώς απλά φαγητά, ανακαλύπτει τον κόσμο των γαστριμαργικών απολαύσεων. Τα πλούσια σε θερμίδες γεύματα έχουν, αναπόφευκτα, επιπτώσεις στη σιλουέτα της. Νιώθει πως αυτή η «μεταμόρφωση» επηρεάζει τη συμπεριφορά των γύρω της κι αρχίζει να αναρωτιέται μήπως τελικά έχει περισσότερα κοινά με την Κάτζιι απ’ όσα νόμιζε στην αρχή...
Εμπνευσμένο από την πραγματική υπόθεση, το 2012, της μαύρης χήρας Κανάε Κιτζίμα, κατά συρροήν δολοφόνου καταδικασμένης σε θάνατο, το "Βούτυρο" είναι μια συναρπαστική εξερεύνηση της περίπλοκης σχέσης υπερφαγίας και τραύματος, του βαθιά ριζωμένου μισογυνισμού και σεξισμού της σημερινής Ιαπωνίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

WATERSTONES BOOK OF THE YEAR 2024

«Πιτσιρίκι, θυμάμαι, είχα αγοράσει κάτι κάρτες που απέδιδαν γελοιογραφικά τον χαρακτήρα και το στιλ καθενός και καθεμιάς από το δωδεκάθεο. Ενώ όλες οι άλλες θεές ήταν θεογκόμενες -η Αφροδίτη με τα αραχνοΰφαντα και τη λαγνεία της, η Άρτεμις με το τόξο και τη φαρέτρα της, η Αθηνά με το κράνος και την πανοπλία της-, η Ήρα ήτανε για κλάματα. Μου θύμισε τις χειρότερες απ’ τις μανάδες των συμμαθητών μου. Τέτοια εντύπωση αποκόμισα για τη δεύτερη τη τάξει του δωδεκαθέου, για την "Ήρα τελεία", όπως την αποκαλούσαν τότε, την τέλεια σύζυγο κτλ., κτλ. Χρειάστηκε να διαβάσω τόμους μυθολογίας και ιστορίας μεγαλώνοντας για να αποβάλω αυτή την παιδική μου εικόνα. Που στην πραγματικότητα είναι η εικόνα που όλοι μας έχουμε για την Ήρα»...
«Αυτή την εικόνα είχαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι για την οικογενειακή ζωή, αυτή την εικόνα έδωσαν το λοιπόν και στον γάμο του πρώτου ζεύγους του δωδεκαθέου τους: ο Δίας να αλητεύει, η Ήρα να στέκεται κερί αναμμένο. Από ηθικής απόψεως, ούτε που διανοήθηκαν να βάλουν την Ήρα να ξενοκοιτάζει ή να ξενοκοιμάται. Άρα η Ήρα πήγαινε μόνο με τον άντρα της και μόνο μ’ αυτόν έκανε παιδιά. Κι αν κάποιες από τις άλλες θεότητες είχαν μάνα την Ήρα δίχως τη συμμετοχή του Δία, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι επέμεναν, διά των μυθολογικών πηγών, ότι αυτά έγιναν δίχως απιστία της θεάς. Άλλον τον γέννησε έτσι, με ανεμογκάστρι (τον Ήφαιστο), άλλον τον γέννησε διότι έμεινε, λέει, έγκυος μυρίζοντας ένα μυρωμένο άνθος - σας θυμίζει, αλήθεια, τίποτα αυτό; (Ο Άρης ήταν αυτός.)»...
Έργα και ημέρες, άγνωστες πτυχές ενός ολόκληρου κόσμου, ο οποίος δε διαφέρει και πολύ από τον δικό μας. Τερτίπια, ίντριγκες, έρωτες, ξελογιάσματα, μεταμορφώσεις, κόλπα, καβγάδες, εκδικήσεις, ανατροπές και σπαρταριστά μυθολογικά συμβάντα των κοριτσιών -κυρίως- του Ολύμπου, που ήταν πολύ πιο γυναίκες απ’ όσο φανταζόμαστε ή ξέρουμε.
Καθότι την ελληνική μυθολογία δεν την ξέρουμε, αλλά είναι καιρός να τη μάθουμε. Διασκεδάζοντας παράλληλα... (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τα τρία έργα που μεταφράζονται εδώ (Τρωάδες, Εκάβη, Ελένη) περιστρέφονται γύρω από αιχμάλωτες γυναικείες μορφές, με επίκεντρο την Εκάβη και την Ελένη. Στις δύο πρώτες τραγωδίες, συμπαρατάσσονται όλες οι Τρωάδες σύσσωμες με κορυφαία την Εκάβη και, από την άλλη, στέκει ολομόναχη, παρούσα ή απούσα, αιχμάλωτη των Αχαιών ή των Αιγύπτιων, η Ελένη. Η επιλογή της ευριπίδειας Ελένης, με την ανατρεπτική παραλλαγή του μύθου, προκρίθηκε ως σκηνική πράξη που ακροβατεί διακριτικά ανάμεσα σε κωμικά και δραματικά στοιχεία, οδηγώντας οπωσδήποτε σε αποφόρτιση του ζοφερού κλίματος της τρωικής καταστροφής που διαποτίζει τις άλλες δύο τραγωδίες.
Εν τέλει η ξανθή ηρωίδα, στο συγκεκριμένο έργο αυτονομείται με σεμνότητα στον δικό της μύθο και δεν έχει σχέση με την προκλητική Σπαρτιάτισσα των Τρωάδων ούτε, βέβαια, το αισιόδοξο τέλος της Ελένης προοιωνίζεται ότι κάπου στο Άργος καραδοκεί ο κυκλοδίωκτος εκδικητής, ο Ορέστης. Η Μικρασιατική Kαταστροφή της Τροίας, με τους αιώνες αλλάζει ονόματα κατά μήκος της ακτής καταλήγοντας στις μέρες μας στη σφαγή της Γάζας.
Μετά τις τριλογίες: «Θηβαϊκός κύκλος» (Σοφοκλής: Ο Οιδίποδας Τύραννος, Ο Οιδίποδας στον Κολωνό, Αντιγόνη) και «Τρεις εκδοχές της Ηλέκτρας» (Αισχύλος: Χοηφόρες, Σοφοκλής: Ηλέκτρα, Ευριπίδης: Ηλέκτρα), ο ποιητής Δημήτρης Καλοκύρης συνεχίζει τις τριαδικές προσεγγίσεις στον αρχαίο ποιητικό λόγο, τη φορά αυτή συνδέοντας τρεις ευριπίδειες τραγωδίες που κατάγονται από τον Tρωικό Πόλεμο. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η ελληνική πεζογραφία είναι έτσι κι αλλιώς ένα πολύεδρο, με τις ετερογενείς ιστορικές περιόδους, τα πολυγενή αφηγηματικά είδη, τις πολλαπλές εξακτινώσεις των αφηγηματικών τρόπων, τις πολυώνυμες αφηγηματικές γωνίες και εστιάσεις, τις ποικιλόμορφες θεματικές της κατευθύνσεις. Και τα χρώματα των εδρών του κύβου, όπως στο παιδικό μου παιχνίδι με τον κύβο του μικρού ταχυδακτυλουργού, αντιστοιχούν, μεταφορικά εννοείται, στους χρονικούς και ιστορικούς θύλακες της πεζογραφίας που εγκλείονται στον ιστορικό κύκλο του βιβλίου αυτού.
Στις χρωματιστές έδρες του κύβου θα συναντήσουμε τον Εμμανουήλ Ροΐδη και την Πάπισσα Ιωάννα, τις βεβαρημένες ιδεολογικά ερμηνείες του Παπαδιαμάντη. Θα δούμε τι σημαίνει για τις γυναίκες και για τη θέση τους στην κοινωνία και στη λογοτεχνία η πεζογραφία της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, τι απηχεί ο σπινθηροβόλος νους του Μιχαήλ Μητσάκη, τι πρόλαβε να αποτυπώσει και ποια Αθήνα ζητούσε να απεικονίσει σε ένα από τα νεανικά δείγματα της μυθιστοριογραφικής του παραγωγής ο Γρηγόριος Ξενόπουλος. Θα προσπαθήσουμε να κοιτάξουμε, χωρίς τα γυαλιά της ηθογραφίας και της λαογραφίας, τα πεζά του Κώστα Κρυστάλλη, το τι αποτυπώνει η διαβρωτική απομυθοποίηση της σάτιρας του Ιωάννη Κονδυλάκη, ο ταξικός προσανατολισμός και ο πολιτικός λόγος του διηγηματογράφου και μυθιστοριογράφου Κωνσταντίνου Θεοτόκη.
Θα συναντήσουμε, ακόμα, τον μοντερνιστή και εκ παραλλήλου παραδοσιοκράτη Φώτη Κόντογλου, τον μοναρχικό αλλά και υπερασπιστή της ανοχής και της ελευθερίας Κωνσταντίνο Τσιτσελίκη και τον μυθιστοριογράφο και διηγηματογράφο Στράτη Μυριβήλη, άλλοτε με τους περιορισμούς και άλλοτε με την τόλμη του, καθώς και τον Καζαντζάκη, τον Παύλο Νιρβάνα, τον Γουλιέλμο Άμποτ, τον Καραγάτση, τη Μέλπω Αξιώτη, τον Γιάννη Μαρή, τον Νίκο Καχτίτση, τον Στρατή Τσίρκα, αλλά και τους συγγραφείς της πρώιμης και της ώριμης μεταπολίτευσης. (Β. Χ., από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

O εικοσιτριάχρονος διπλωμάτης Ίων Δραγούμης έρχεται τον Νοέμβριο του 1902 στο Μοναστήρι της τουρκοκρατούμενης Μακεδονίας. Εκτός από την υπηρεσιακή του ενασχόληση στο προξενείο, σύντομα συλλαμβάνει την ιδέα της εκπλήρωσης κάποιας αποστολής και αποφασίζει να δράσει. Ιδρύει την «Άμυνα», ενδυναμώνει και «φωτίζει» τις ελληνικές κοινότητες απέναντι στη βουλγαρική τρομοκρατία. Πίσω του έχει αφήσει την αγαπημένη του Αττική και δύο έρωτες που έχουν τελειώσει, ενώ στο Μοναστήρι θα συνδεθεί με τη διδασκάλισσα Σαπφώ Θείου.
Στις ημερολογιακές εγγραφές των Τετραδίων του, αναφορές σε γεγονότα και συναντήσεις, απαράμιλλης γραφής ταξιδιωτικές εντυπώσεις, εθνολογικές - εθνογραφικές σημειώσεις με τον τρόπο των μεγάλων περιηγητών, περιγραφή συγκρούσεων υπηρεσιακών, προσδοκίες και χίμαιρες, απογοητεύσεις, λύπες και κλονισμοί, φιλοσοφικές και ιδεολογικές περιδινήσεις αφήνουν το αποτύπωμά τους. Η διαδρομή: Αθήνα-Μοναστήρι-Σέρρες-Πύργος-Φιλιππούπολη και τα μεγάλα στρατιωτικά γυμνάσια στη Θήβα, όπου λαμβάνει μέρος. Κομβικό σημείο: Ο θάνατος του Παύλου Μελά στη Μακεδονία...
Ο Δραγούμης, στιλίστας μοναδικός, με βαριά πνευματική σκευή, με κατακτημένο στιβαρό και αβίαστο λόγο, θερμός δημοτικιστής, με στρωτά και ισορροπημένα ελληνικά, χωρίς ακρότητες ή πομπώδη λεκτικά κατασκευάσματα, ποιητικός, λυρικός, ρομαντικός, πεισιθάνατος, νατουραλιστής και συχνότατα είρων, φιλοσοφεί, διανοείται, αυτοαναλύεται, βασανίζεται, ματώνει, εξεγείρεται και δυναμώνει, εξομολογείται, ναρκισσεύεται, αυτοαναιρείται και αυτουπονομεύεται, ερωτεύεται, υμνεί και θρηνεί, απελπίζεται με την ανθρώπινη μοίρα, συμβιβάζεται μ’ αυτήν. Τι άλλο κάνει ένας λογοτέχνης; Κρατάει σημειώσεις για τα μελλοντικά βιβλία του, ελπίζει στους γενναιόδωρους και ελεήμονες καιρούς όπου θα του «επιτραπεί» να γράψει απερίσπαστος.
Τέτοια συναντά κανείς εδώ, όπως και σε όλα τα Τετράδια του Δραγούμη, δημοσιευμένα και μη. (Νώντας Τσίγκας, από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)